Dy vite më parë, kur u shkrepën këto fotografi, Pishë Poro-Narta njihej për flamingot, dunat ranore, pyjet me pisha bregdetare dhe qetësinë e një prej ekosistemeve më të rëndësishme ligatinore në Shqipëri.

Sot, e njëjta zonë është kthyer në simbol të protestave “Revolucioni i Flamingove” kundër projektit turistik në Zvërnec.

Pishë Poro–Narta nuk është një zonë e zakonshme bregdetare, është një nga nyjet më të rëndësishme ekologjike të Adriatikut jugor. Në këtë ekosistem janë identifikuar 18 tipe habitatesh: ujëra të ëmbla dhe të kripura, toka aluvionale, duna ranore dhe pyje bregdetare. Gjatë sezonit të shumimit dhe migrimit, laguna kthehet në një strehë jetike për dhjetëra specie shpendësh, mes tyre flamingot, pelikanët dhe breshkat detare.

Një pjesë e rëndësishme e projektit të planifikuar prek edhe zonën e Plazhit të Portonovos, një brez bregdetar rreth 15–20 km nga qyteti i Vlorës, i njohur për natyrën e tij të virgjër dhe për turistët që kërkojnë përvoja të qeta e aventureske larg zonave të urbanizuara.

Në anën perëndimore shtrihet pylli bregdetar i Pishë Poros, një brez i dendur me pisha që krijon kufirin natyror mes lagunës dhe Detit Adriatik.

Në zemër të lagunës ndodhet ishulli i Zvërnecit, i lidhur me tokën përmes një ure druri që kalon mbi ujërat e cekëta. I mbuluar nga një masiv i dendur selvishtesh, ishulli është një nga pikat më të njohura të zonës, ku natyra dhe historia bashkëjetojnë.

Mes pemëve ngrihet Manastiri i Shën Mërisë Hyjlindëse, një monument kulture i shekullit XIV, që për shekuj ka mbetur pikë referimi shpirtërore dhe kulturore për banorët e zonës.

Dy vite më parë, Faktoje paralajmëroi se ndryshimet në ligjin e zonave të mbrojtura po hapnin rrugën për zhvillime turistike në territore të paprekshme. “Djalli fshihet në detaje”, thoshin ambientalistët.

“Pjesa e Zvërnecit, midis Lagunës së Nartës dhe detit, që është projekti i Kushnerit me vila, është zonë e mbrojtur”, deklaronte asokohe Aleksandër Trajçe nga PPNEA.

Ndërsa eksperti i mjedisit Abdulla Diku theksonte se zhvillimi nuk duhet të bëhet në kurriz të natyrës.

“Nuk ka asgjë të keqe nëse investime të tilla bëhen jashtë zonave të mbrojtura. Vija bregdetare ka plot hapësira për resorte dhe nuk ka pse të shkatërrohet natyra.”

Sot, këto detaje janë bërë epiqendra e një debati kombëtar. Protestat në Tiranë, në Plazhin e Dalanit dhe në vetë Zvërnec kanë marrë emrin e flamingove, duke e kthyer një specie të mbrojtur në simbol të një lëvizjeje publike.

The post Çfarë humbasim? Pishë Poro-Narta përpara protestës së Flamingove appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ekziston një mur i akullt në Antarktidë, i cili përforcohet nga forcat e errëta me teknologjinë HAARP dhe manipulimin e motit

Verdikti: E paprovuar

——————————————————————-

Rrjetet konspiracioniste kanë nisur të përziejnë teori të ndryshme konspirative për të krijuar hibridë të çuditshëm, të paraqitura si këshilla frymëzuese ndriçimi shpirtëror. Një postim i majit 2026 pretendon se “muri i akullit të Antarktidës,” i cili është “manifestim fizik i sa i ngrirë është kolektivi në frikë,” mbahet nga “forcat e errëta” me anë të teknologjive si “HAARP” dhe “manipulim moti.”

Ky postim përzien teorinë e “murit të akullit në Antarktidë” që rrjedh nga konspiracionistët e Tokës së Sheshtë, me teoritë konspirative që rrethojnë sistemin famëkeq HAARP, një projekt studimor amerikan në Alaskë.

Pretendime të tilla të jashtëzakonshme duhet, detyrimisht, të shoqërohen me prova të jashtëzakonshme. Megjithatë, si zakonisht, konspiracionistët nuk ofrojnë asnjë provë, aq më pak të jashtëzakonshme.

“Muri i akullit”, ose ideja se Antarktida nuk është një kontinent në fund të globit, por në të vërtetë një mur që rrethon Tokën, është një koncept i konspiracionistëve të Tokës së Sheshtë, që besojnë se Toka nuk është një planet i rrumbullakët, por një rrafsh i sheshtë.

Në vitin 2019, Konferenca Ndërkombëtare e Tokës së Sheshtë thuhet se u përpoq të organizonte një lundrim në Antarktidë për të provuar teorinë e tyre. Lundrimi, megjithatë, nuk ndodhi.

Antarktida ndodhet në jug të planetit tonë, dhe rrethohet nga Oqeani Jugor. 

Platformat e akullit ekzistojnë në Antarktidë, dhe kërkimet tregojnë se ato luajnë një rol kyç në ruajtjen e temperaturave të oqeanit, gjë që stabilizon klimën.

Megjithatë, këto nuk janë mure që rrethojnë skajin e një Toke të sheshtë.

Gjeologia akullnajore Bethany Davies tha për USAToday se nuk do të ishte e mundur që muri i pretenduar i akullit të ekzistonte pa një masë tokësore të lidhur me të.

Antarktida “është e rrethuar nga platformat lundruese të akullit, të cilat më parë janë ngatërruar nga teoricienët e Tokës së Sheshtë me mure akulli”, tha ajo. “Platformat e akullit duhet të ngjiten në kontinent… Një mur rrethor akulli do të ishte i paqëndrueshëm dhe për shkak të mungesës së rrjedhës së akullnajës, akulli i akullnajave do të hollohej me shpejtësi dhe do të shpërbëhej.”

Sipas Shkollës Klimatike të Columbia University, “nëse Toka do të ishte e sheshtë, do ta dinit, sepse shumë gjëra do të funksiononin ndryshe.” Studiuesit vunë në dukje se, nëse Toka do të ishte e sheshtë, gjëra si graviteti, dielli dhe fushat magnetike nuk do të silleshin siç sillen aktualisht.

Ndërkaq, projekti studimor shkencor amerikan i quajtur HAARP është një projekt i përbashkët i Forcave Ajrore Amerikane dhe Marinës Amerikane i krijuar në vitin 1993, i cili i ka kaluar më vonë Universitetit të Alaskës Fairbanks (UAF) në vitin 2015.

HAARP shfaqet shpesh në narrativat konspiracioniste si një veprimtari djallëzore që përfshin shkaktimin e tërmeteve, uraganëve, përmbytjeve, thatësirave, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve.

Karakteristika e tij kryesore është një transmetues me frekuencë të lartë që përdoret për të studiuar jonosferën, pjesë e atmosferës së sipërme të tokës. Duke analizuar se si valët e radios ndërveprojnë me elektronet në jonosferë, studiuesit në HAARP janë në gjendje të studiojnë fenomene, të tilla si efektet e aurora borealis, ose dritat veriore, në sistemet radio dhe komunikimet e avionëve në lartësi të mëdha.

Që në krijimin e tij, HAARP ka qenë në shënjestrën e teorive konspirative. Fakti që puna studimore që kryen HAARP nuk është lehtësisht e kuptueshme nga publiku i gjerë, bën që këtij projekti t’i vishen fuqi mbinatyrore duke e etiketuar si shkaktar i përmbytjeve, uraganeve, thatësirave, tërmeteve, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve. Në 2016, dy burra nga Georgia, ShBA, u arrestuan me një arsenal masiv armësh. Ata kishin në plan të shkatërronin HAARP sepse besonin se instituti kërkimor manipulonte motin, kontrollonte mendjet e njerëzve, madje edhe rrëmbente shpirtra.

Sipas shkrimtarit të shkencës, Mick West, “mënyra për të përgënjeshtruar teoritë konspirative rreth HAARP është të përpiqesh t’i shpjegosh njerëzve ekzaktësisht çfarë HAARP bën. Shpjegoi se është thjesht një radiotransmetues që është në një vend në Alaska dhe mund të ndikojë vetëm në një sasi të vogël ajri mbi të. Shpjegoji se fuqia e përdorur nga ky radiotransmetues është shumë shumë e vogël krahasuar me çfarë do të duhesh për të bërë disa nga gjërat që po pretendohen.”

The post Antarktida e mbuluar nga akulli, por jo nga teknologjia HAARP appeared first on Faktoje.al.

Esmeralda Topi 

Protestat kundër projektit turistik të planifikuar në peizazhin e mbrojtur të Zvërnecit kanë tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare.

 Një ditë më parë, kryeministri Edi Rama dha një intervistë për CNN, ku u pyet ndaj kundërshtimeve që kanë shoqëruar projektin e lidhur me investitorin Jared Kushner.

Gazetarja e CNN, Isa Soares, iu drejtua kryeministrit me pyetjen:

“Më lejoni fillimisht të marr reagimin tuaj për protestat që kemi parë si në kryeqytetin Tiranë, ashtu edhe në qytetet bregdetare, lidhur me këtë zhvillim që lidhet me Jared Kushner. Si i përgjigjeni ju protestave dhe shqetësimeve të tyre?”

Në përgjigjen e tij, Rama e cilësoi të pavërtetë pretendimin se protestat ishin shtrirë përtej Tiranës.

“Dhe vetëm për të saktësuar, ju thatë protesta në të gjithë Shqipërinë. Kjo është e rreme. Nuk ka protesta në të gjithë Shqipërinë. Ka një protestë në kryeqytet”, deklaroi Rama.

Megjithatë, verifikimi i Faktoje tregon se deri në momentin e intervistës protestat kundër projektit në Zvërnec ishin zhvilluar jo vetëm në Tiranë, por edhe në Vlorë, Durrës dhe vetë Zvërnec.

Faktet

Më 3 qershor, dhjetëra qytetarë u mblodhën në Durrës në një protestë kundër projektit turistik në Zvërnec. Protestuesit shprehën shqetësime për ndikimin e mundshëm të investimit në mjedis dhe interesin publik, ndërsa kërkuan më shumë transparencë dhe konsultim me komunitetet.

Një pjesë e tyre e krahasuan projektin në Zvërnec me projektin e Portit të Durrësit, duke argumentuar se në të dy rastet pasuria publike po vihet në dispozicion të interesave private.

Për Faktoje, Geri Emiri, drejtues i medias Amfora, konfirmoi zhvillimin e protestës në Durrës dhe pjesëmarrjen e qytetarëve që kundërshtojnë projektin.

“Qytetarët në Durrës kërkuan ndalimin sipas tyre të të gjitha projekteve abuzive jo vetëm në Zvërnec, por edhe në rastin e TID Durrës dhe të Durrës Yacht Marina, që sipas tyre cenon pronën publike dhe private.

Protesta për pjesëmarrësit në Durrës ishte edhe një reagim ndaj punëve të pa mbaruara të qeverisë shqiptare, si procesi i rindërtimit pas tërmetit dhe ndërtimi i linjës hekurudhore Durrës-Tiranë, që zvarritet prej vitesh.

Pjesëmarrësit në protestë ishin të moshave të ndryshme, nga fëmijët tek të moshuarit, që kërkuan ndalimin e projektit në Zvërnec dhe dëgjimin e kërkesave të protestuesve”, përshkruajti për Faktoje, Geri Emiri, drejtues i medias lokale Amfora.

Po atë ditë, protesta u zhvillua edhe në Vlorë. Dhjetëra qytetarë u mblodhën fillimisht në Sheshin e Flamurit dhe më pas marshuan drejt Bashkisë së Vlorës.

Protestuesit, kryesisht të rinj, mbanin pankarta në mbrojtje të mjedisit dhe kundërshtonin ndërhyrjet që sipas tyre rrezikojnë një nga zonat më të rëndësishme natyrore të bregdetit shqiptar.

Këto protesta janë dokumentuar nga mediat lokale dhe organizata të ndryshme, duke rrëzuar pretendimin se kundërshtimi publik ka qenë i kufizuar vetëm në kryeqytet.

Zanafilla e protestave

Protesta e parë kundër projektit u zhvillua më 16 maj në Zvërnec.

Aktivistë mjedisorë, organizata të shoqërisë civile dhe banorë të zonës u mblodhën në Peizazhin e Mbrojtur Vjosë–Nartë për të kërkuar ndalimin e punimeve dhe mbrojtjen e zonës natyrore.

Dhjetë ditë më vonë, më 26 maj, protestat u zhvendosën në Tiranë, para Ministrisë së Turizmit dhe Mjedisit.

Më 30 maj, aktivistët u rikthyen në Zvërnec. Pikërisht gjatë kësaj proteste një protestues u tërhoq zvarrë nga punonjës të sigurisë private, pamje që u shpërndanë gjerësisht në rrjetet sociale dhe nxitën reagime të forta publike.

Pas këtij episodi, protestat vijojnë çdo ditë në Tiranë, ndërsa dje (më 3 qershor) u organizuan paralelisht edhe në Durrës dhe Vlorë.

Ndërkohë, organizatorët kanë njoftuar një tjetër protestë më 6 qershor në Akërni, pranë Hidrovorit të Vlorës, në zemër të zonës ku planifikohet zhvillimi i projektit.

Përfundim 

Faktet tregojnë se kundërshtimi ndaj projektit në Zvërnec është shprehur publikisht përmes protestave të organizuara në të paktën katër vende të ndryshme, në Zvërnec, Tiranë, Vlorë dhe Durrës. Për këtë arsye, pretendimi i kryeministrit Edi Rama, bërë në intervistën për CNN nuk përputhet me ngjarjet e dokumentuara në terren.

The post Protesta vetëm në Tiranë? Faktet rrëzojnë deklaratën e Ramës në CNN appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Pak para orës gjashtë të pasdites, rrugët që të çonin drejt Sheshit ”Skënderbej” ishin mbushur me grupe të rinjsh që ecnin me nxitim.

Në duar mbanin pankarta të mbështjella, kartonë të palosur dhe flamuj kombëtarë.

“Se thonë pastaj që ne nuk protestojmë për asgjë”

“Ja ku po dalim.”

“A thua bëhet ky vend?”

“A po shkojmë në protestë? Atëherë mos ma bëj këtë pyetje tani”

Biseda të tilla dëgjoheshin gjatë gjithë rrugës drejt qendrës së Tiranës.

Një ditë më parë, qindra qytetarë kishin marshuar nga Ministria e Mjedisit drejt Kryeministrisë për të kundërshtuar projektin turistik në zonën e mbrojtur të Pishë Poro-Nartës. 

Protesta ishte mbyllur me një thirrje të vetme kryesisht nga të rinjtë ata që qëndrojnë deri në fund:

“Nesër më shumë”

Të martën, më 2 qershor, ata u kthyen.

Dhe ishin më shumë.

Nëse protesta e parë mbante ende shenjat e spontanitetit dhe konfuzionit, protesta e dytë dukej më e qartë, më e organizuar dhe më e sigurt për vetveten.

Këtë herë nuk kishte protesta paralele, nuk kishte paqartësi për vendtakimin dhe as për itinerarin.

Sheshi “Skënderbej” u kthye në pikën e grumbullimit, ndërsa më pas turma u zhvendos drejt Kryeministrisë, ku qëndroi deri pas orës nëntë të mbrëmjes.

Ishte protesta më e gjatë deri tani.

Por mbi të gjitha ishte protesta më e re në moshë.

Në turmë shihje familje me fëmijë, pensionistë, aktivistë, gazetarë, artistë, përfaqësues të organizatave dhe qytetarë të zakonshëm. 

Kishte njerëz që kishin ardhur për Pishë Poro-Nartën, të tjerë për korrupsionin, për çmimet, për pensionet, për largimet jashtë vendit, mungesën e perspektivës apo thjesht për të shprehur pakënaqësi të akumuluara prej vitesh.

Brezi Gen Z

Megjithatë, fytyra e protestës ishte brezi Gen Z.

Ata nuk dominonin vetëm numerikisht.

Dominonin estetikën, gjuhën dhe mënyrën e organizimit.

Në vend të pankartave tradicionale politike, në duart e tyre shfaqeshin meme, referenca nga anime japoneze, personazhe televizivë, batuta të njohura nga reality show shqiptare dhe slogane të krijuara posaçërisht për rrjetet sociale.

Një pankartë përdorte frazën e njohur të Moza Ahmetit, të transformuar në:

“Ça i keni këto projekte paj zotin?”

Një pankartë tjetër ishte thjesht një screenshot nga Spotify që tregonte këngën “Don’t Let It Happen”. 

Titulli i këngës ishte mesazhi: një thirrje që ajo që po ndodh në Pishë Poro-Nartë të mos lejohet të ndodhë.

Të tjera pankarta përfshinin ilustrime të krijuara me inteligjencë artificiale, meme politike dhe montazhe satirike. Në shumë raste dukej sikur TikTok-u, Instagram-i dhe protesta ishin shkrirë në një të vetme.

Flamingot 

Një i ri mbante një flamingo gjigante të fryrë mbi kokë. Një tjetër e kishte kthyer flamingon në simbol proteste. Disa të rinj i binin daulleve dhe këndonin “Narta është e jona”. Në një cep tjetër shihje pankarta të vizatuara nga fëmijë.

Ishte një përzierje e pazakontë mes aktivizmit, kulturës së internetit dhe patriotizmit që rrallë është parë më parë në protestat shqiptare.

Në turmë shihje të rinj që bënin foto me pankartat e tyre, që filmonin për TikTok dhe Instagram, që shpërndanin drejtpërdrejt atmosferën e protestës tek miqtë e tyre.

Një nga pankartat shkruante:

“Gen Z u çua nga kafja. Po tani ku do futeni?”

Protesta po përhapej nga vetë pjesëmarrësit.

Një postim në Instagram.

Një video në TikTok.

Një story.

Një repost.

Një mik që ftonte një mik tjetër.

Dhe efekti i topit të dëborës vazhdonte.

Askush nuk dukej se e dinte saktësisht kush e kishte nisur valën.

Dhe askush nuk dukej se e kishte problem këtë.

Ashtu si një ditë më parë, edhe këtë herë ishte e vështirë të kuptoje se kush po e drejtonte protestën.

Megjithatë, ndryshe nga protesta e parë, kërkesat tashmë ishin artikuluar më qartë.

Kërkesat po artikulohen 

Aktivistët që morën fjalën kërkuan:

• anulimin e ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura;
• anulimin e ligjit për trashëgiminë kulturore;
• fundin e klasës politike të korruptuar.

Mesazhet 

Por në terren, mesazhet ishin shumë më të gjera.

Turma thërriste: “Rama në burg, Berisha në burg!”, “Shqipëria nuk shitet!”, “Poshtë patronazhistët!”, “Opozitë e shitur!”, “Vdekje politikës!”, “Edi Rama jep dorëheqjen!”, “Shqipëria e shqiptarëve!”, “Poshtë spiunat!”, “Rama-Berisha tradhtarët e kombit!”, “Vlora zemra e Shqipërisë!”

Thirrjet 

Në shumë raste, thirrjet drejtoheshin njëkohësisht kundër qeverisë, opozitës, mediave, investitoreve te medhenj dhe institucioneve.

Në ndryshim nga protestat tradicionale shqiptare, ku kundërshtari zakonisht është i qartë, kjo protestë dukej sikur kishte shumë kundërshtarë njëkohësisht.

Kishte thirrje nacionaliste, këngë patriotike, slogane kundër mediave, investitorëve të mëdhenj dhe klasës politike në tërësi. Për shumë pjesëmarrës, Zvërneci ishte shkëndija.

Tensionet 

Këtë herë në protestë ndiheshin më fort edhe tensionet ndaj policisë.

Ato ishin dukshëm më të pranishme se një natë më parë.

Kjo u vu re si pranë Kryeministrisë, ashtu edhe më vonë gjatë kthimit drejt qendrës së qytetit, kur turma u përball me një rresht efektivësh pranë pedonales.

Pikërisht aty dëgjoheshin më fort thirrjet: “Polici e krimit!”, “Hiqni kapelet!”

Megjithatë, pavarësisht toneve të forta, protesta mbeti paqësore.

Madje në disa momente organizatorët dhe pjesëmarrësit përsërisnin vazhdimisht:

“Mos u përçani”, “Mos u provokoni”, “Protesta është paqësore”. Në një moment, një pjesë e të rinjve u ulën në tokë për ta theksuar këtë mesazh. Asnjë incident nuk u regjistrua. Asnjë përplasje. Asnjë akt dhune.

Turma krijoi vetë ritmin e saj. Një grup niste një thirrje.

Një tjetër niste një tjetër.

Në disa momente dëgjoheshin dy apo tre kore njëherësh.

Protesta dukej sikur drejtohej nga vetë energjia e njerëzve që e përbënin.

Kur protesta po shkonte drejt fundit, turma u kthye sërish drejt qendrës së qytetit.

Ishte errësuar. Por askush nuk dukej se kishte nxitim të largohej. Si një natë më parë, thirrja e fundit erdhi pothuajse spontanisht.

Fillimisht nga disa zëra. Pastaj nga dhjetëra. Pastaj nga e gjithë turma: “Nesër më shumë!”

The post Protesta e brezit Gen Z appeared first on Faktoje.al.

SPAK nuk konfirmoi asnjë veprim zyrtar të mërkurën lidhur me fondet për tokën ku do të ndërtohet në Zvërnec.

” Çështja ndodhet në një fazë procedurale, detajet e saj nuk mund të bëhen publike në këtë moment” tha koordinatorja për të drejtën e informimit në SPAK

 Por kryeministri Edi Rama, po.

“Unë kam dalë për një arsye tjetër që nuk ka të bëjë me mbledhjen e qeverisë, por ka të bëjë me një zhvillim që unë e konsideroj shumë pozitiv lidhur me procesin e verifikimit të transaksionit për blerjen e tokës në Zvërnec, që do të thotë me sqarimin e plotë dhe përfundimtar të origjinës së fondeve të kaluara përmes bankës dhe me çlirimin përfundimtar të investitorëve që tanimë janë dhe pronarë”, tha Rama, një qëndrim qe në fakt ai vete i parapritu një ditë më parë ku në një tjetër takim tha se fondet ishin të ligjshme dhe kishin kaluar në filtër. Por jo të gjitha.  

“Ndërkohë që nga ana tjetër unë e konsideroj po ashtu shumë pozitive që SPAK-u ka vendosur të mbajë të ngrira fondet pa i lënë të kalojnë tek shitësi për të cilin ka një proces hetimor.

Kjo në këndvështrimin tim është shumë pozitive edhe për këdo që pretendon pronë në atë territor, sepse tanimë çështja e origjinës së pronës është një çështje që do të mbulohet nga një hetim tërësisht i pavarur dhe profesional përmes SPAK-ut dhe në të dyja rastet rezultati do të jetë një rezultat i padiskutueshëm nga pikëpamja ligjore, ndërsa nga pikëpamja e pretendimeve do t’i japë fund çdo spekulimi, çdo manipulimi, çdo pretendimi që nuk është i bazuar në ligj”, tha ai.

Në rast se shitësi, sipas tij, ka origjinë legjitime të pronës, do marrë paratë, në rast se nuk e ka, lekët do t’i mbeten Republikës së Shqipërisë.

S’ka dorëheqje

Një ditë më parë kryeministri Rama ftoi 20 zera në dialog nga protesta e Tiranës ku prej të henës po protestohet kundër ndërtimit të një rezorti në Zvërnec me qëllim  mbrojtjen e natyrës por edhe problematikave të tjera. Protestuesit iu përgjigjen në të njëjtën dite që s’ka dialog por dorëheqje.  

“E kam një përgjigje. T’i referohen arkivit të gjatë të këtij filmi të vjetër se tanimë se këtu s’ka asgjë të re. Unë nuk kam kërkuar të bisedoj me asnjë nga ata që për mua janë të kurdisur dhe janë të çartur.

Kam kërkuar të bisedoj me ata të cilët kanë votuar për mua, disa prej tyre dhe më kanë shkruar nga protesta e parë.

Kam respekt për ta dhe me ata jam gati të bisedoj në çdo kohë sepse ata nuk kanë dalë në protestë për të zhvilluar një episod të ri të një filmi shumë të vjetër. Kështu që, ai film duhet tu tregojë të gjithëve që asgjë nuk më lëviz mua nga istikami, në thonjëza, ku më kanë vendosur shqiptarët dhe kush flet në emër të shqiptarëve duhet të mos e harrojë që unë përfaqësoj dhe mishëroj vullnetin e të paktën mbi 800 mijë shqiptarëve dhe kam një kontratë me ta”, tha Rama.

The post Rama: Fondet për tokën në Zvërnec janë ngrirë, nuk e jap dorëheqjen    appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Nën vapën e 1 qershorit, në Ditën Ndërkombëtare të Fëmijëve, qindra qytetarë nisën të mblidheshin në qendër të Tiranës. Në fillim gjithçka dukej e paqartë. Në Sheshin Skënderbej zhvillohej paralelisht edhe protesta e Koalicionit Pro Familjes kundër udhëzimit të Ministrisë së Shëndetësisë për terapinë hormonale te të miturit transgjinorë. Këngë patriotike, animatorë për fëmijë, flamuj kombëtarë dhe pankarta të llojeve të ndryshme përziheshin në të njëjtin shesh.

Por pak nga pak u bë e qartë se një pjesë e madhe e turmës kishte ardhur për një tjetër arsye.

Pas javësh debatesh për projektin turistik në zonën e mbrojtur të Pishë Poro-Nartës, protestave para Ministrisë së Mjedisit, përplasjeve në Zvërnec dhe reagimeve të forta pas pamjeve të protestuesit të tërhequr zvarrë nga persona të paidentifikuar brenda kantierit, revolta ishte zhvendosur në kryeqytet.

Në turmë binin në sy edhe flamujt kombëtarë e etnikë shqiptarë. Disa protestues mbanin pankarta për Çamërinë, ndërsa herë pas here dëgjoheshin thirrje si “Nuk jemi grekë, jemi shqiptarë”, një reagim i drejtpërdrejtë ndaj debatit të ditëve të fundit mbi pretendimet se protesta po nxitej nga faktorë të jashtëm. Për shumë prej pjesëmarrësve, prania e flamujve ishte një mënyrë për të theksuar se kundërshtimi ndaj projektit nuk vinte nga jashtë, por nga qytetarë shqiptarë që e shihnin zonën si pjesë të pasurisë kombëtare.

Në disa momente ishte e vështirë të kuptoje ku mbaronte një protestë dhe ku fillonte tjetra. Flamujt, pankartat dhe grupet e ndryshme përziheshin në të njëjtin shesh, derisa një zë që buçiti nga megafoni nisi t’i jepte turmës një drejtim më të qartë.

“Për protestën e Nartës, ejani te Ministria e Mjedisit.”

Dhe turma nisi të lëvizte.

Rruga nga Sheshi Skënderbej drejt Ministrisë së Mjedisit, më pas tek Ministria e Brendshme dhe në fund para Kryeministrisë, u kthye në një marshim ku mesazhet shpesh dilnin përtej vetë Zvërnecit.

Tek Ministria e Mjedisit atmosfera ndryshoi. Turma u bë më kompakte. Në mes të saj shihje aktivistë, gazetarë, studentë, artistë, përfaqësues të shoqërisë civile, pensionistë, por mbi të gjitha të rinj. Të shumtë ishin edhe prindërit me fëmijët e vegjël. Disa i shtynin në karroca, të tjerë i mbanin në supe. Për një protestë të organizuar në Ditën e Fëmijëve, prania e tyre dukej simbolike.

Ajo që binte në sy ishte se shumë prej pjesëmarrësve nuk dëgjonin fare se kush fliste me megafon. Në varësi të vendit ku ndodheshe në turmë, mund të mos arrije të kuptoje as emrin e folësit. Megjithatë kjo nuk dukej se kishte rëndësi.

Thirrja që jehonte më fort se çdo tjetër ishte:

“Rama në burg! Berisha në burg!”

Pas saj vinin:

“Anulloje projektin!”

“Shteti i oligarkëve!”

“Doreheqje!”

“Shqipëria është e jona, jo e oligarkëve!”

Pikërisht këtë frymë e sheh si thelbin e protestës Rigels Xhemollari nga Qëndresa Qytetare.

“Mendoj që protesta e djeshme në Tiranë është kundër arrogancës, korrupsionit, mungesës së transparencës dhe dhunës së qeverisë. Nuk lidhet vetëm me Zvërnecin”, thotë ai.

Sipas Xhemollarit, protesta nuk mund të reduktohet në një debat teknik për një projekt të vetëm.

“Mos kërkoni kërkesa specifike dhe debate teknike. Ky është akumulim i revoltës së brezit të ri”, argumenton ai për “Faktoje”.

Organizatat mjedisore 

Megjithatë, për organizatat mjedisore që kanë qenë në vijën e parë të kundërshtimit të projektit, fokusi mbetet i qartë.

Aleksandër Trajçe, drejtues i PPNEA-s, thotë se kërkesa kryesore është ndalimi i menjëhershëm i çdo ndërhyrjeje në zonën e mbrojtur.

“Nuk mund të ketë zhvillime urbane dhe zhvillime intensive brenda zonës së mbrojtur. Kërkojmë ndaljen e menjëhershme të punimeve, rehabilitimin e dëmeve të shkaktuara dhe transparencë të plotë për projektin”, deklaroi ai.

Sipas Trajçes, mënyra se si trajtohet sot Pishë Poro-Narta do të shërbejë si test edhe për raportin e Shqipërisë me Bashkimin Europian.

“Nëse nuk jemi në gjendje të mbrojmë zonat që vetë i konsiderojmë me vlera të larta biodiversiteti, atëherë është e vështirë t’i themi Bashkimit Europian se jemi gati për t’u bërë pjesë e familjes europiane”, shton ai.

Kush po e drejton protestën?

Teksa kolona e protestuesve lëvizte drejt Ministrisë së Brendshme dhe më pas drejt Kryeministrisë, një gjë bëhej gjithnjë e më e qartë.

Njerëzit nuk kishin dalë në rrugë vetëm për gardhin e Zvërnecit. Disa flisnin për korrupsionin, të tjerë për mungesën e transparencës, për policinë, mediat apo oligarkët. Disa shanin qeverinë, të tjerë opozitën. Shumë prej tyre të dyja bashkë.

Pankartat 

Krahas “Rama në burg, Berisha në burg”, turma shpërthente periodikisht edhe në thirrje si “Liria nuk shitet”, “Shqipëria e shqiptarëve”, “Anulloje projektin”, “Shteti i oligarkëve”, “Qeveri hajdute”, “Bojkotoni mediat”, “O sa turp me qenë polic”, “Këtu vendosim ne” dhe “Shqipëria nuk shitet”. Në momente të caktuara dëgjoheshin edhe thirrje më spontane e më të ashpra kundër figurave politike, mediave tradicionale dhe biznesmenëve të mëdhenj.

Turma dukej sikur po kanalizonte një pakënaqësi shumë më të gjerë sesa debati për një resort turistik.

Për rreth dy orë, protestuesit marshuan nga një institucion tek tjetri. Para Kryeministrisë qëndruan më gjatë. Aty u mbajtën fjalimet kryesore dhe aty u dëgjuan më fort thirrjet që kishin shoqëruar gjithë marshimin.

Ndoshta elementi më i pazakontë i protestës ishte mungesa e një figure qendrore. Pak veta e dinin kush po mbante megafonin në secilin moment. Shumë nuk dëgjonin fare çfarë thuhej nga folësit. Megjithatë thirrjet përhapeshin vetë nëpër turmë, si valë që kalonin nga një grup te tjetri. Ishte një protestë ku energjia vinte më shumë nga njerëzit sesa nga podiumi.

Kur protesta po mbyllej, organizatorët lajmëruan tubimin e radhës për ditën pasuese.

Nga turma nisi një tjetër thirrje ritmike:

“Nesër më shumë!”

Disa qeshnin dhe pyesnin me zë të lartë nëse të nesërmen do të ishin po aq shumё.

Të tjerë përshëndesnin miq e të njohur që nuk prisnin t’i gjenin aty.

Dhe ndoshta pikërisht kjo ishte fotografia më e saktë e mbrëmjes.

Jo një protestë me një lider të vetëm. As me një kërkesë të vetme.

Ftesa për takim

Megjithatë, kryeministri Rama në deklaratën e fundit (deri në publikimin e këtij lajmi) e “lëshoi” erashkën. Por kush do e presë?  Thelbi i protestës lidhet edhe me sfidën ndaj pushtetit, duke prodhuar debat më të gjerë se zakonisht.   

”Mblidhuni, jo më shumë se 20 vetë dhe bujrum, ulemi në një bashkëbisedim publik, ku të doni dhe kur të doni”, tha Rama në Facebook.  Një taktikë politike që Rama e ka ndjekur edhe me herët në protestën e studentëve.

The post Protesta udhëheq vetveten, Rama shtrin dorën për takim  appeared first on Faktoje.al.

Prej mbrëmjes së 1 qershorit, rrjetet sociale shqiptare janë mbushur me një fotografi ku shfaqet një radhë autobusësh pranë një pike kufitare, e shoqëruar me pretendimin se bëhej fjalë për protestues grekë që po hynin në Shqipëri për të marrë pjesë në protestën kundër projektit turistik në Pishë Poro-Nartë.

Fotografia nisi të qarkullojë menjëherë pas protestës së zhvilluar në Tiranë, ku mijëra qytetarë u mblodhën për të dytën herë në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” për të kundërshtuar projektin në Zvërnec.

Verifikimi i kryer nga Faktoje tregon se fotografia nuk është e vërtetë. Për të konfirmuar origjinën e saj, Faktoje përdori mjetin zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.

Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.

SynthID është projektuar për t’i mbijetuar modifikimeve të zakonshme të imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarëve, duke e bërë të mundur gjurmimin e origjinës së përmbajtjes së gjeneruar.

Përtej verifikimit teknik, fotografia shfaq edhe disa elemente tipike të përmbajtjeve të gjeneruara me AI, si fytyra të paqarta në turmë, autobusë pothuajse identikë, tekst me formulime të pazakonta në pankarta dhe një kompozim tepër të rregullt të skenës. 

Këto karakteristika janë shpesh të pranishme në imazhet e krijuara artificialisht dhe përbëjnë sinjale shtesë që ngrenë dyshime mbi vërtetësinë e saj.

Si lindi pretendimi?

Fotografia u shfaq fillimisht gjatë një debati televiziv mbrëmjen e 1 qershorit. Në një televizion privat, analisti Artur Meçe pretendoi se po shfaqte një fotografi nga Kakavija, ku sipas tij dukeshin autobusë të organizuar nga shteti grek për të sjellë protestues në Shqipëri.

“Kjo është protesta sot. Kjo është foto e sotme”, deklaroi Meçe gjatë emisionit.

Më pas, pretendimi u përhap në rrjete sociale dhe u publikua edhe nga disa portale shqiptare, të cilat iu referuan raportimeve të mediave greke.

Në fakt, gazeta greke “Kathimerini” publikoi më 1 qershor një artikull lidhur me protestën e zhvilluar më 30 maj në Zvërnec. Artikulli i gazetarit Yannis Papadopoulos u publikua në orën 11:24 dhe përmendte se dy autobusë ishin nisur nga Athina për protestën e së shtunës në Zvërnec, ndërsa pjesëmarrës të tjerë kishin udhëtuar me automjetet e tyre.

Pra, raportimi i “Kathimerini” nuk kishte lidhje me protestën e 1 qershorit në Tiranë dhe nuk shoqërohej me asnjë fotografi të autobusëve në kufi.

Gjatë ditës së djeshme, kryeministri Edi Rama e paraqiti projektin si një mundësi transformuese për ekonominë, turizmin dhe imazhin e Shqipërisë, ndërsa kundërshtimet i pa si të motivuara politikisht apo të nxitura nga jashtë, përfshi këtu edhe Greqinë.

AI po përdoret për të manipuluar opinionin publik

Erion Tase, nga Akademia e Studimeve Politike, thotë për Faktoje se ky rast ilustron mënyrën se si inteligjenca artificiale mund të përdoret për të përhapur narrativa të rreme.

“Ky është një rast kur inteligjenca artificiale përdoret për të manipuluar opinionin publik dhe për të përforcuar bindje të caktuara. Në këtë rast po shfrytëzohet edhe elementi i tensioneve mes fqinjëve, Shqipërisë dhe Greqisë, duke ushqyer narrativën se protestat janë të organizuara nga jashtë dhe nuk përfaqësojnë shqetësime reale të qytetarëve shqiptarë”, thotë Tase.

Sipas tij, rasti i autobusëve grekë i ngjan edhe rasteve të tjera të fundit, ku fotografi të krijuara me AI janë përdorur për të mbështetur pretendime të pavërteta.

“Këto raste duhet të na bëjnë më të kujdesshëm për atë që shohim online. Inteligjenca artificiale e ka bërë shumë më të lehtë krijimin e materialeve bindëse, ndaj qytetarët duhet të mbështeten te burime të besueshme informacioni dhe jo vetëm te përmbajtjet që qarkullojnë në rrjetet sociale”, shton ai.

Edhe pedagogu i komunikimit dhe medias, Erlis Çela, e sheh rastin si një shembull tipik të përdorimit të inteligjencës artificiale për të deformuar debatin publik.

“Përhapja e fotove të gjeneruara me AI si prova reale rrezikon të deformojë debatin publik duke zëvendësuar faktet me perceptime të fabrikuara. Është provuar tashmë se këto imazhe nuk synojnë vetëm të dezinformojnë, por edhe të ndikojnë mënyrën se si qytetarët interpretojnë një ngjarje apo një kauzë”, thotë Çela për Faktoje.

Sipas tij, shqetësimi më i madh në këtë rast lidhet me narrativën që kërkohet të ndërtohet rreth protestës.

“Këto imazhe mund të përdoren për të diskredituar kauza, individë apo grupe shoqërore dhe për të polarizuar opinionin publik. Rasti në fjalë përpiqet të ushqejë një narrativë që e paraqet protestën kundër projektit të zhvillimit në zonën e Zvërnecit si një lëvizje të mbështetur apo të sponsorizuar nga faktorë të jashtëm, duke i veshur asaj edhe ngjyrime nacionaliste”

Çela vlerëson se shoqëria shqiptare mbetet ende e papërgatitur për t’u përballur me dezinformimin e ndihmuar nga inteligjenca artificiale. Ndaj, sipas tij, nevojitet një angazhim më i madh si në edukimin e publikut, ashtu edhe në forcimin e kapaciteteve të mediave profesionale.

“Ka nevojë urgjente të shtohen nismat për edukimin mbi inteligjencën artificiale dhe median. Nga ana tjetër, duhet më shumë punë me komunitetin e gazetarëve dhe mediave profesionale, jo vetëm për të demaskuar përmbajtjet e rreme, por edhe për të shpjeguar mekanizmat manipulues dhe qëllimet që synohen të arrihen përmes përdorimit të AI”, përfundon Çela. 

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja ALB BANIA e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

• Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Portali 24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Interesante e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Gazeta Online e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Aktualiteti.al e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Portali24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Tematika e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Pika.al e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Online24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

The post Fotografia e autobusëve grekë për protestën e 1 qershorit është gjeneruar me AI appeared first on Faktoje.al.

Kur ekskavatorët hynë në Pishë Poro-Nartë në fillim të majit, reagimi erdhi fillimisht nga terreni. Organizata mjedisore PPNEA publikoi pamje të makinerive që lëviznin mes dunave, ndërsa aktivistët ngritën alarmin për ndërhyrje brenda një prej zonave më të rëndësishme natyrore të vendit. 

Pasuan denoncimet, protestat lokale, reagimet në rrjetet sociale dhe më pas tubimet përpara Ministrisë së Mjedisit dhe Kryeministrisë në Tiranë.

Për gati një muaj, Kryeministri Edi Rama nuk foli publikisht për çështjen, me përjashtim të një deklarate të shkurtër tre ditë më parë, ku tha se shteti “nuk po falte gjë”. Një ditë para protestës së zhvilluar në Tiranë, ai njoftoi se do të fliste sërish për këtë temë.

Monologu 

Ndërsa pas protestës ku qindra të rinj u mblodhën përpara Kryeministrisë, këtë të hënë në mbledhjen e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Rama mbajti për herë të parë një “sqarim” të gjatë publik për çështjen.

Nuk ishte një deklaratë për mediat, as një konferencë pyetje-përgjigje. Ishte një monolog që zgjati 1 orë e 9 minuta, i mbushur me argumente ekonomike, krahasime me Greqinë e Malin e Zi, sulme ndaj kundërshtarëve të projektit dhe një përpjekje për të bindur publikun se reagimi ndaj investimit në Zvërnec po ndërtohet mbi keqinformim.

“Ju kam dëgjuar, ju kam lexuar dhe ju kuptoj shumë mirë”, tha Rama në hyrje të fjalës së tij, duke iu drejtuar qytetarëve të revoltuar pas pamjeve ku një protestues tërhiqej zvarrë nga rojet private të sigurisë.

“Edhe unë po njësoj do revoltohesha dhe do rreshtohesha kundër qeverisë dhe kundër kryeministrit”, shtoi ai.

Por pas kësaj hyrjeje, kryeministri ndryshoi drejtim. Sipas tij, opinioni publik është përballur me një version të shtrembëruar të realitetit.

“Ju kanë manipuluar”, deklaroi Rama, duke krahasuar debatin me filmin hollivudian “Wag the Dog”, ku një luftë e trilluar përdoret për të manipuluar opinionin publik.

4 miliardë euro

Në qendër të argumentit të tij ishte ideja se Shqipëria po përballet me një mundësi historike investimi.

“Partnerë të jashtëzakonshëm janë bërë bashkë për të investuar 4 miliardë euro”, tha ai, duke e cilësuar projektin si një hap drejt “Ligës së Kampionëve të turizmit global”.

Në fjalimin e tij, kryeministri Edi Rama mbrojti qasjen aktuale ligjore për zonat e mbrojtura, duke theksuar se peizazhi i mbrojtur nuk nënkupton ndalim të zhvillimit, por bashkëjetesë mes natyrës dhe aktivitetit ekonomik, për sa kohë respektohen procedurat dhe lejet përkatëse.

Por pikërisht aty ku kryeministri sheh një mundësi zhvillimi, ambientalistët shohin një precedent të rrezikshëm.

Ndryshimi ligjor

Aleksandër Trajçe, drejtues i Organizatës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri, PPNEA shpjegon për Faktoje:

“Me ligjin e vjetër, peizazhi i mbrojtur (kategoria 5) kishte zonim të brendshëm me mbrojtje strikte, përfshirë zona qendrore ku nuk lejohej ndërtimi. Me ndryshimet e vitit 2024 u hoq koncepti i zonimit për këtë kategori, duke e hapur praktikisht gjithë peizazhin për ndërtime”

Sipas tij, ndryshimet ligjore të vitit 2024 hoqën pikërisht këtë mekanizëm mbrojtës.

“Heqja e konceptit të zonimit e hapi praktikisht të gjithë peizazhin e mbrojtur ndaj zhvillimeve ndërtimore. Ky është detaji që po anashkalohet në debat”

Pavarësisht ndryshimeve, Aleko Miho, ekspert mjedisi, thotë se, vlerat natyrore janë shumë herë më tepër. 

“Ato sëbashku plotësojnë kërkesat e një Parku Kombëtar, apo me vlera ndërkombëtare të një zone Ramsar. Kjo zonë renditet si e rëndësishme për shpendët (IBA) nga BirdLife International (BLI, 2023), me kritere A1, A4i, A4iii, B1i (2000), e klasifikuar si shumë e kërcënuar. Zona është gjithashtu ndër më të rëndësishmet në vend për llojet bimore (IPA) (kodi A35). Zona është kandidate për rrjetin EUROPA 2000”

Miho thekson gjithashtu se ndërhyrja prek një territor me vlera të larta natyrore dhe status të mbrojtjes së veçantë.

“Vendi i rrethuar prek direkt tre monumente natyre: 1) Kodrat molasike të Zvërnecit, 2) Lagunën Limopuo, e fshehur mes këtyre kodrave, dhe 3) Dunat e Nartës/Akërnisë, ndër më të ruajturat në gjithë Mesdheun. Të treja janë të Kategorisë III të mbrojtjes sipas VKM/DCM 303/2019”.

Ndikimi në mjedis

Në fjalimin e tij, Rama këmbënguli disa herë se projekti nuk është ende përfundimtar. “Nuk kemi studimin mjedisor. Nuk ka ardhur akoma”, deklaroi ai. Pikërisht kjo deklaratë ka ngritur shqetësime të reja tek organizatat mjedisore.

Olsi Nika nga ‘EcoAlbania’ argumenton se sipas legjislacionit shqiptar, Vlerësimi i Ndikimit në Mjedis nuk është një procedurë që mund të shtyhet për më vonë. “Ligji e përcakton qartë VNM-në si një detyrim paraprak dhe thelbësor që duhet të realizohet në fazat më të hershme të konceptimit dhe planifikimit të çdo projekti zhvillimor”, thotë Nika për Faktoje.

Sipas tij, vetë logjika e ligjit kërkon që ndikimet e mundshme të vlerësohen përpara se autoritetet të japin miratime apo të lejojnë ndërhyrje në territor.

“Çdo ndërhyrje në territor pa një VNM të hartuar dhe të miratuar paraprakisht bie ndesh me parimin e parandalimit dhe me detyrimet e legjislacionit mjedisor në fuqi”

Ndërkohë, kryeministri këmbëngul se ajo që po ndodh aktualisht lidhet me studime paraprake dhe jo me ndërtimin e resortit.

“Lufta zhvillohet sot vetëm me një gjë konkrete, me një gardh të shëmtuar dhe me një akt skandaloz të një kompanie sigurie”, tha ai.

Por për ambientalistët, problemi nuk është vetëm gardhi.

“Të quash teori konspirative shqetësimin publik për ndërtimet në një zonë të mbrojtur nuk e ndryshon realitetin në terren”, thotë Nika.

“Po planifikohet ndërtimi i një qyteti me karakter të fortë urban brenda një zone të mbrojtur, përmes një procesi që ngre pikëpyetje serioze ligjore, mjedisore dhe publike” përfundon ai.

Laguna e Nartës

Një tjetër pikë përplasjeje lidhet me gjendjen ekologjike të lagunës. Gjatë fjalës së tij, Rama tha se “Laguna është në pikë të hallit” dhe argumentoi se projekti do të ndihmojë në rehabilitimin e saj. Por ambientalistët e hedhin poshtë këtë përshkrim, duke iu referuar të dhënave shkencore. 

“Ky është një interpretim vetjak. Të dhënat shkencore tregojnë se Laguna e Nartës është ndër lagunat më të rëndësishme për biodiversitetin në Mesdhe”, thotë Trajçe.

Ai përmend praninë e mijëra flamingove, pelikanit kaçurrel dhe dhjetëra specieve të tjera të mbrojtura si dëshmi të gjendjes ekologjike të zonës.

“Po të ishte laguna në gjendjen që përshkruhet, këto specie nuk do të qëndronin aty. Prania e tyre është vetë treguesi shkencor i vlerës ekologjike të zonës” argumenton ai.

Krahasimi me Malin e Zi 

“Duhet të shohim edhe shembujt e rajonit,” tha Kryeministri Edi Rama gjatë fjalës së tij duke iu referuar Malit të Zi. 

Por Aleksandër Trajçe, thotë se shembulli i përdorur është i pasaktë.

“Në Mal të Zi ka një rast shumë të ngjashëm me Zvërnecin, Kriporja e Ulqinit, ku kishte plane të qarta zhvillimi, madje me përfshirjen e të njëjtit investitor që përmendet edhe në projekte të tjera në rajon. Aty u parashikua transformimi i një zone natyrore në një zonë elitare zhvillimi, por pas reagimit të fortë të shoqërisë civile, banorëve dhe komunitetit europian, planet u anuluan”

Sipas tij, ky është shembulli i vërtetë që duhet marrë në konsideratë, dhe jo rastet e monumenteve kulturore apo destinacioneve krejtësisht të ndryshme, siç është përmendur shpesh në debat publik.

“Krahasimi me raste si Shën Stefani nuk është i një natyre të ngjashme, sepse kemi të bëjmë me kontekste krejt të ndryshme ligjore dhe ekologjike,” shton Trajçe.

E ardhmja e zonës

Qeveria e sheh çështjen si një test për modelin ekonomik të Shqipërisë. Kryeministri e krahasoi projektin me investime të njohura turistike në Greqi, Kroaci dhe Mal të Zi dhe paralajmëroi se refuzimi i tij mund të trembë investitorët ndërkombëtarë.

“O do zgjedhim zhvillimin e qëndrueshëm me investitorë të ekselencës, ose do zgjedhim një rrugë tjetër”, tha ai.

Për qeverinë, Pishë Poro-Narta është një mundësi historike zhvillimi.

Ndërsa për ambientalistët, është prova më e madhe se si Shqipëria do të trajtojë pasuritë e saj natyrore në prag të integrimit evropian.

Vetëm pak ditë më parë, Komisioni Evropian reagoi për herë të parë për rastin e Pishë Poro-Nartës në një përgjigje ekskluzive për Faktoje, duke konfirmuar se po e ndjek nga afër situatën dhe duke e lidhur atë me detyrimet që Shqipëria duhet të përmbushë për kapitullin 27 të negociatave me Bashkimin Evropian.

Ndërsa sot, Prokuroria e Posaçme konfirmoi se ka nisur hetime mbi mënyrën e përfitimit të tokave në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, si edhe mbi procedurat e zbatimit të projektit për ndërtimin e resorteve turistike. 

Koordinatorja për të drejtën e informimit pranë SPAK, i tha Faktoje se në këtë fazë që është hetimi i çështjes, nuk mund të ndahen të dhëna të tjera për publikun.

The post Gardhi i Zvërnecit, Rama “përballë” ambientalistëve (ku manipuloi)  appeared first on Faktoje.al.

Më 29 maj, protesta e banorëve të Zvërnecit kundër projektit turistik “Zvërnec South Adriatic Development” u shoqërua me një ngjarje të paprecedent.

Pamjet filmike të shpërndara në rrjetet sociale treguan persona civilë pa uniformë që tërhiqnin zvarrë një protestues, ndërsa policia e Vlorës pranishme nuk lëvizi as gishtin.

Pamjet flisnin vetë se si një protestues duke negociuar me forca të Policisë, merret më pas me forcë nga persona të paidentifikuar brenda gardhit, tërhiqet zvarrë dhe më pas goditet edhe në gjoks nga nje person me maske i cili më vonë u procedua penalisht.     

Protestuesi u raportua se nxirrte gjak dhe se për “lirimin” e tij kishte negociuar një drejtues policie. 

Reagimi

Ajo që ndezi më pas shkrepsen ishte policia e Vlorës. Fillimisht Policia e Vlorës reagoi duke njoftuar shoqërimin e një qytetari (E.S.), procedimin penal të 15 protestuesve dhe dy punonjësve të sigurisë private.

Në komunikatën e saj, Policia e Vlorës deklaroi se protestuesi ishte futur me forcë në kantier, por ky version u përgënjeshtrua nga vetë Policia e Shtetit, e cila kërkoi ndjesë publike për raportimin e gabuar. Fillimisht Policia e Shtetit njoftoi se ishte pezulluar nga detyra drejtori e Policisë së Vlorës, Elidon Çela. Sot Drejtori i Përgjithshem i Policisë, Skënder Hitaj njoftoi shkarkimin e ketij të fundit.

“Sot prezantova drejtorin e komanduar të Drejtorisë Vendore të Policisë Vlorë Drejtues Edvin Ndreu, i cili do ketë detyrën e rëndësishme të riorganizimit dhe forcimit të strukturave policore në qarkun e Vlorës, në funksion të shërbimit ndaj qytetarëve dhe zbatimit të ligjit”, tha Hitaj.

Policia e Shtetit

Që në fundjavë, frenat i mori policia e Shtetit. Përmes një njoftimi u raportua se ishin ndjekur penalisht gjithsej 17 persona, përfshirë protestues dhe roje private.

Vetë Ministri i Brendshëm Besfort Lamallari  tha se prona është private dhe se qeveria nuk kishte falur tokë, por njëkohësisht pranoi se rojet private nuk kishin të drejtë të përdornin forcë.

Ai kërkoi ndjekje penale për individët e përfshirë dhe hetim administrativ për kompaninë e sigurisë, ndërsa kritikoi indiferencën e policisë së pranishme.

Protesta

Pamjet e dhunës ndaj protestuesve, të lidhura me investimin ku përfshihet Jared Kushner e kthyen incidentin nga një çështje lokale në një skandal me jehonë ndërkombëtare.

Një ditë më pas në “lojë” u fut edhe Greqia. Më 31 maj, Ministria e Jashtme e Shqipërisë reagoi pas një deklarate të Athinës, duke konfirmuar se ai që ishte tehrqur zvarrë ishte i minoritetit grek. Diplomacia shqiptare shprehu keqardhje për ngjarjen.

Takimi i kryetares se Bashkisë Vlorë në Athinë

Kathemerini shkruan se, rreth një javë para protestës në Zvërnec, në Athinë u zhvillua një takim mes përfaqësuesve të komunitetit të Zvërnecit në Greqi dhe një delegacioni nga pala shqiptare, ku morën pjesë kryetarja e Bashkisë së Vlorës, një bashkëpunëtor i saj dhe dy avokatë që përfaqësonin investitorët e projektit turistik në zonë.

Takimi kishte për qëllim uljen e tensioneve dhe sqarimin e mosmarrëveshjeve lidhur me investimin e planifikuar, por sipas banorëve nuk solli asnjë rezultat konkret. Përfaqësuesit e komunitetit pretendojnë se pala tjetër kërkoi të shmangte protestën e paralajmëruar të shtunën përpara zonës së rrethuar me gardh.

Tirana

Ndërkohë të dielen në mbrëmje nisur nga disa njoftime të shpërndara vetëm në rrjetet sociale, mijëra qytetarë protestuan në Tiranë kundër dhunës në Zvërnec, duke u mbledhur fillimisht para Ministrisë së Brendshme dhe më tej drejt Kryeministrisë me thirrje si “Anuloni projektin”  apo “Shqipëria nuk shitet”.

Ajo që ra në sy për herë të parë ishin edhe thirrje kundër dy forcave kryesore politike në vend më saktë kundër dy kryetarëve. “Rama në burg” “Berisha në burg” jehonte thirrja para kryeministrisë.

Kjo ishte protesta e tretë më e madhe në vend e nisur pa kokë dhe vetëm nga thirrjet në rrjetet sociale pas protestës së armeve kimike dhe asaj për studentët.

Ajo që ra në sy gjatë protestës në Tiranë ishte edhe mungesa e pranisë së forcave të policisë, ndryshe nga dy ditë më parë në Zvërnec ku ishin rreshtuar katër kordonë policie.

Protesta u mbizotërua nga të rinjtë dhe u njoftua se do të vijonte edhe ditën e sotme në orën 18.00

Procedimi  

Të hënën e 1 qershorit, Policia e Shtetit njoftoi që me mëngjes heqjen e licencës për dy kompanitë private sigurie, Myrto Security 1.3A dhe Major Security, që ishin p-unësuar të mbronin punimet në kantier.

Sipas Policise, hetimet administrative zbuluan lejimin e personave të paidentifikuar që ushtruan dhunë dhe përdorimin e punonjësve të pa licencuar. Kompania investitore ndërkohë njoftoi një ditë më parë se kishte ndërprerë kontratën me shoqërinë e sigurisë. Paralelisht në rrjetet sociale u shpërndanë pamje ku shihej se kompania po hiqte telin me gjemba që i ishte mveshur rrethimit të kantierit.

Hetimet penale dhe administrative vijojnë, ndërsa incidenti ka nxitur protesta të gjera.

Në zonën e Zvërnecit dhe Pishë Poros parashikohet ndërtimi i një resorti gjigant turistik nga kompania “Zvërnec South Adriatic Development”, e cila lidhet me struktura investimi ndërkombëtare ku përfshihen Jared Kushner, Ivanka Trup si dhe Ramez e Mohamad Al-Khayyat nga Katari, sipas të dhënave të publikuara mbi projektin.

Si lindi konflikti

Dy vite më parë, mazhoranca socialiste miratoi ndryshimet në ligjin e zonave të mbrojtura, duke hapur rrugën për ndërtim në territore që më parë kishin mbrojtje të plotë. Ky vendim u kundërshtua ashpër atëkohë nga PD (tani jo më), shoqëria civile dhe ekspertët e mjedisit, të cilët paralajmëruan se pas ndryshimeve fshihej një interes i madh investimesh.

Agjencia Bloomberg raportoi paralelisht se Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump, kishte planifikuar të investonte rreth 1 miliard dollarë në dy projekte turistike në Shqipëri: një në ishullin e Sazanit dhe një tjetër në zonën e Zvërnecit. 

Po atë ditë, Kushner publikoi në rrjete sociale imazhet e projekteve, duke konfirmuar ambicien për zhvillime masive në këto zona.

Për ekspertët e mjedisit, këto projekte ishin qëllimi i vërtetë i ndryshimeve ligjore, duke ngritur alarmin se hapja e zonave të mbrojtura për ndërtim rrezikon biodiversitetin dhe pasuritë natyrore të vendit. 

Megjithatë “korrigjimet” në ligj për të prekur zonat e mbrojtura kanë nisur shumë më herët. 

Faktoje ka shkruar ndër vite për këtë fenomen ku zona të tjera të rëndësishme si zona urbane e Ksamilit, plazhi i Manastirit, i Pasqyrave, i Pulëbardhave, apo Gjiri i Hartës nuk do të kenë më statusin e zonës së mbrojtur, duke i hapur kështu rrugën investimeve të mundshme.   

Aeroporti i Vlorës është gjithashtu një rast tipik ku me ndryshimet e reja të hartës së Zonave të mbrojtura iu hap rruga ndërtimeve. Territori pranë fshatit Akërni ku është ngritur aeroporti u shpall në vitin 2004 Zonë e Mbrojtur e kategorisë së pestë, “Peizazh i Mbrojtur”. 

The post Nga Zvërneci në Tiranë, dhuna që ndezi protestën me thirrjen “Rama-Berisha në burg” appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vaksinat kundër tetanozit janë të panevojshme sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se vaksina kundër tetanozit është nga vaksinat më absurde të të gjitha kohërave sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit.

Tetanozi është një sëmundje akute infektive e shkaktuar nga sporet e bakterit Clostridium tetani, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Bakteri është anaerob, që do të thotë se pasi të jetë në gjendje të fjetur, mund të lulëzojë në mjedise pa oksigjen. Kjo karakteristikë i bën plagët e thella vendin ideal për mbirjen e sporeve.

Barry Pakes, një specialist i shëndetit publik në Universitetin e Torontos, tha për AFP se është e vërtetë që pastrimi i një prerjeje të cekët me peroksid ose një antiseptik tjetër mund të vrasë bakteret sipërfaqësore që shkaktojnë tetanoz.

“Por nuk është aty ku qëndron problemi,” tha ai. “Problemi është kur bakteret pothuajse injektohen në indin tuaj.”

Ai tha se skenari “klasik” i rrezikut të tetanozit të shkeljes së një gozhde të ndryshkur është kaq i njohur sepse këto lloje lëndimesh i shtyjnë sporet thellë në mish, ku mjekimet e sipërfaqshme nuk mund t’i arrijnë ato.

Pasi privohen nga oksigjeni, bakteret fillojnë të lëshojnë një toksinë që shkakton simptoma të tetanozit si dhimbje koke, ethe dhe kriza.

“Pastaj sëmuresh shumë, shumë dhe potencialisht mund të vdesësh prej tij,” tha Pakes. “Ashtu si pothuajse çdo gjë tjetër, nuk e shohim shpesh për shkak të vaksinimit.”

Ashtu si me shumicën e vaksinave, vaksinat kundër tetanozit i stërvisin qelizat në trup për të forcuar përgjigjen imunitare ndaj një infeksioni specifik, duke parandaluar rezultate të rënda.

Pakes tha se imunizimi kundër tetanozit funksionon mirë në bashkëpunim me vaksinat e tjera, prandaj ekzistojnë vaksina të kombinuara si Vaxelis 6-në-1.

Earl Rubin, një specialist i sëmundjeve infektive pediatrike në Spitalin e Fëmijëve në Montreal, u pajtua që vaksinimi mbetet i nevojshëm dhe tha se vaksinat përforcuese rekomandohen afërsisht çdo dhjetë vjet.

Ato gjithashtu mund të administrohen kur një pacient vjen me një plagë të thellë dhe ekspozim të mundshëm ndaj baktereve që shkaktojnë tetanoz.

Rubin gjithashtu hodhi poshtë pretendimin se ekspozimi ndaj kafshëve të fermës është e vetmja mënyrë që njerëzit mund të infektohen me tetanoz.

“Është një bakter që gjendet në mjedis, kështu që nuk keni pse të jeni afër një kafshe,” tha ai.

Ndërsa bakteret gjenden në jashtëqitjet e kafshëve, ato janë gjithashtu në dhe, pluhur dhe objekte si gozhda të ndryshkura, shpjegoi Rubin.

The post Tetanozi nuk mund të luftohet pa vaksinim appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kanceri është parazit, por nuk e lënë askënd ta dijë sepse nuk duan të humbasin para.

Verdikti: E paprovuar

———————————————————-

Në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se kanceri në të vërtetë është një parazit që mund të trajtohet me antiparazitarë, por kjo është mbajtur e fshehtë nga mjekësia.

Si zakonisht, për këtë pretendim të jashtëzakonshëm nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Kanceri ndodh për shkak të mutacioneve në qeliza që rezultojnë në rritje dhe proliferim të pakontrolluar. Infeksioni me agjentë të caktuar biologjikë mund të rrisë rrezikun e kancerit në mënyra të ndryshme. Një shembull i njohur është papillomavirusi i njeriut (HPV), i cili mund të dëmtojë drejtpërdrejt ADN, duke prodhuar mutacione. HPV mund të shkaktojë kancer të qafës së mitrës, orofaringut dhe anal.

Të tjerë janë viruset e hepatitit B dhe C. Infeksioni kronik me këto viruse rrit shumë shanset e një personi për të zhvilluar kancer të mëlçisë, pasi të dy viruset mund të bëjnë më të mundshëm transformimin kanceroz në mënyrë direkte ose indirekte, për shembull duke i bërë mutacionet më të mundshme ose duke ndërhyrë në ciklin qelizor, i cili kontrollon proliferimin e qelizave.

Disa nga këto procese ndodhin edhe gjatë infektimit me disa parazitë. Agjencia Ndërkombëtare për Hulumtimin mbi Kancerin (IARC), pjesë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, njeh infeksionin kronik me tre krimba (Schistosoma haematobium, Opistorchus viverrini dhe Clonorchis sinensis) si kancerogjen i Grupit 1. S. haematobium është i lidhur me kancerin e fshikëzës, ndërsa si O. viverrini ashtu edhe C. sinensis shoqërohen me kolengiokarcinomën (një kancer i kanalit biliar).

Sipas një artikulli të IARC të botuar në vitin 2012, provat shkencore deri më tani tregojnë për inflamacionin kronik si forcën lëvizëse pas transformimit kanceroz në qeliza. Kjo ndodh në mënyra të ndryshme, si nëpërmjet sekretimit të sinjaleve kimike që nxisin rritjen dhe mbijetesën e tumorit, si dhe prodhimin e radikaleve të lira që dëmtojnë ADN-në.

Institutit Kombëtar amerikan i Kancerit (NCI) tha për Health Feedback se, megjithëse disa parazitë mund të shkaktojnë kancer, “ka shumë faktorë të tjerë rreziku që janë identifikuar dhe se prania e një faktori rreziku nuk është një garanci që kanceri do të zhvillohet”.

Pra, megjithëse infeksioni kronik me disa parazitë mund të çojë në kancer, pretendimi i se kanceri është një grup parazitësh nuk është i saktë. Shumë faktorë të ndryshëm rreziku rrisin gjasat e një personi për të zhvilluar kancer, si për shembull duhani, obeziteti, dhe alkooli. Kanceri nuk shkaktohet vetëm nga parazitët, as nuk përbëhet nga parazitë.

Nuk ka prova të mjaftueshme për pretendimin se barnat antiparazitare si ivermectina janë efektive në trajtimin e kancerit te njerëzit.

Ndërsa hidroksilklorina dhe ivermectina janë testuar në disa studime paraklinike për të përcaktuar efektin e tyre në qelizat kancerogjene, për momentin, këto studime nuk ofrojnë provat e nevojshme për të arritur në përfundimin se secili nga ilaçet trajton në mënyrë efektive kancerin te njerëzit.

Rezultatet e këtyre studimeve janë gjithashtu të përziera. Disa raportuan se klorokina, një ilaç që është shumë i ngjashëm me hidroksilklorinën, mund të ngadalësonte rritjen e tumorit te minjtë, por studime të tjera vëzhguan rritjen e përshpejtuar të tumorit.

Njësoj, studimet për efektin e ivermectin në kancer deri më tani janë të kufizuara në studimet paraklinike në kulturat qelizore (qelizat që rriten në laborator). Susanne Arnold, një drejtore e asociuar për përkthimin klinik në Qendrën e Kancerit Markey në Kentaki, tha për Associated Press se studime të tilla nuk janë të mjaftueshme për të provuar se ilaçi funksionon tek njerëzit, duke shtuar “Unë nuk di asnjë raport të provave klinike që kanë dhënë rezultate të suksesshme te njerëzit me kancer.”

Peter Lee, kryetar i departamentit të imunonokologjisë në City of Hope, i cili kryen kërkime mbi efektin e ivermectin në kancerin e gjirit në kombinim me ilaçe të tjera, i tha AFP se “ivermectin është në gjendje të vrasë qelizat e kancerit”, por se kjo duhet të kombinohet me “aktivizimin imunitar” dhe “ne jemi në procesin e të zbuluarit”.

Ai gjithashtu theksoi se kombinimet e barnave funksionojnë vetëm me doza të caktuara të marra në kohë specifike: “Thjesht të thuash se dikush duhet të marrë pak ivermectin që mori nga një veteriner – kjo nuk do të shkonte aspak.”

NCI deklaroi se ivermectin është miratuar nga Administrata e Ushqimit dhe Barnave e ShBA për trajtimin e disa infeksioneve parazitare, bazuar në gjetjet në provat klinike. Në të kundërt, “nuk ishte në dijeni të ndonjë prove klinike të ngjashme” që vërteton se ivermectin është efektive kundër çdo kanceri. 

The post Asnjë bazë për shpjegimin e kancerit si një grup parazitësh appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo është një foto e vërtetë që tregon një shenjë kufiri në Zvërnec

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

——————————————————————–

Një imazh që ka xhindosur rrjetet sociale shqiptare duket se tregon një gardh me tela me gjemba, mbi të cilin është vendosur një shenjë që e deklaron këtë gardh si kufirin Zvërnec-Shqipëri, në gjuhën shqipe dhe angleze, me dy flamuj, njërin shqiptar dhe tjetrin izraelit.

Imazhi i  mësipërm nisi të qarkullonte në rrjete sociale pasi ambientalistët denoncuan ndërhyrjet e para të makinerive në brendësi të zonës së mbrojtur Pishë Poro–Nartë, duke hapur rrugë, kryer rrethime dhe përgatitur terrenin për ndërtim. 

Sipas raportimeve, në zonë nuk ka asnjë tabelë informuese, ndërsa aktivistët mjedisorë i lidhin punimet me projektet e mëdha turistike ku është përfolur si investitor Jared Kushner, dhëndrri i presidentit amerikan Trump, i cili ka origjinë hebreje. 

Me gjasa, këto rrethana kanë frymëzuar krijimin e imazhit të mësipërm, i cili nuk është i vërtetë, siç është siç është intepretuar nga përdoruesit e zemëruar të mediave sociale, por është gjeneruar me anë të programeve kompjuterik me inteligjencën artificiale (AI).

Një tregues i hershëm është sintaksa e çalë e shenjës në anglisht, e cila do të përkthehej në “Zvërnec kufiri – Shqipëri.” Sintaksa e saktë në anglisht do të ishte “Zvërnec-Albania Border”.

Më tej, Faktoje konfirmoi origjinën e gjeneruar të imazhit me anë të mjetit zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon pamjet e gjeneruara me agjentin e OpenAI bazuar në praninë e një gjurme SynthID me origjinë nga OpenAI. 

Mjeti detektues i OpenAI konfirmoi se gjeti një gjurmë SynthID që e ka origjinën nga OpenAI në imazh, pra ky i fundit është gjeneruar me AI, specifikisht me OpenAI.

SynthID është projektuar për t’i mbijetuar prerjes, rregullimeve të ngjyrave, foto të ekranit dhe kompresimit të skedarëve, duke e bërë atë shumë të gjurmueshëm.

The post E gjeneruar kjo tabele me flamurin izraelit në “kufirin” e Zvërnecit appeared first on Faktoje.al.

Dy vite më parë, mazhoranca socialiste miratoi ndryshimet në ligjin e zonave të mbrojtura, duke hapur rrugën për ndërtim në territore që më parë kishin mbrojtje të plotë. Ky vendim u kundërshtua ashpër atëkohë nga PD (tani jo më), shoqëria civile dhe ekspertët e mjedisit, të cilët paralajmëruan se pas ndryshimeve fshihej një interes i madh investimesh.

Agjencia Bloomberg raportoi paralelisht se Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump, kishte planifikuar të investonte rreth 1 miliard dollarë në dy projekte turistike në Shqipëri: një në ishullin e Sazanit dhe një tjetër në zonën e Zvërnecit. 

Po atë ditë, Kushner publikoi në rrjete sociale imazhet e projekteve, duke konfirmuar ambicien për zhvillime masive në këto zona.

Për ekspertët e mjedisit, këto projekte ishin qëllimi i vërtetë i ndryshimeve ligjore, duke ngritur alarmin se hapja e zonave të mbrojtura për ndërtim rrezikon biodiversitetin dhe pasuritë natyrore të vendit. 

Megjithatë “korrigjimet” në ligj për të prekur zonat e mbrojtura kanë nisur shumë më herët. 

Faktoje ka shkruar ndër vite për këtë fenomen ku zona të tjera të rëndësishme si zona urbane e Ksamilit, plazhi i Manastirit, i Pasqyrave, i Pulëbardhave, apo Gjiri i Hartës nuk do të kenë më statusin e zonës së mbrojtur, duke i hapur kështu rrugën investimeve të mundshme.   

Aeroporti i Vlorës është gjithashtu një rast tipik ku me ndryshimet e reja të hartës së Zonave të mbrojtura iu hap rruga ndërtimeve. Territori pranë fshatit Akërni ku është ngritur aeroporti u shpall në vitin 2004 Zonë e Mbrojtur e kategorisë së pestë, “Peizazh i Mbrojtur”. 

Sot 

Brenda 24 orësh me qendrime thuajse të sinkronizuara nga qeveria janë përcjellë dy informacione lidhur me atë që po ndodh në zonën e Pishë – Poros, pjesë e peizazhit të mbrojtur natyror Vjosë-Nartë  

E para që ka një leje zhvillimi (por jo ndërtimi) dhe ende pa leje mjedisore dhe e dyta që punimet po kryhen mbi një pronë private.

Rama

“Më vjen tani natyrshëm të them dhe për këtë zhurmën e madhe që është ngritur mbi një lajm të rremë sa s’thuhet, që me demek shteti po fal Zvërnecin. Shteti nuk po fal asgjë se shteti aty nuk ka asgjë. Ajo është një pronë private, një pronë private denbabaden dhe investitorët e përfshirë në atë proces janë investitorë tejet serioz të cilët atë pronë e kanë marrë nga privatët, që të jemi shumë të qartë.

Ndërkohë që shteti po, shteti ka pasuri në anën tjetër të projektit që është ishulli i Sazanit ku ende sot nuk ka mbaruar negociata pasi Korporata Shqiptare e Investimeve është pjese e projektit dhe shteti shqiptar do të jetë aty dhe toka e ishullit do të jetë aty, e shtetit shqiptar…”, ia behu për herë të parë kryeministri Edi Rama pas dy muaj debati dhe mungese informacioni nga institucionet shtetërore.

Lajmi i dytë po brenda 24 orësh për rastin në fjalë u përcoll një natë më parë në emisionin “Opinion”    

Agjencia e Zhvillimit të Territorit

Artemis Poshi, përgjegjëse e Sektorit Juridik në Agjencinë e Zhvillimit të Territorit (AZHT) dha sqarime mbi statusin aktual të projektit dhe procedurat administrative që po ndiqen.

“Pranë autoritetit tonë janë paraqitur dy leje, e para është një leje zhvillimi. Dhe e dyta është një leje ndërtimi infrastrukture. Asnjëra nga këto leje nuk është zbardhur, pra nuk ka përfunduar procesi i shqyrtimit deri në përfundimin e të gjithë procesit administrative”.

Ka apo s’ka leje?

“Sot ka 2 leje të miratuara. Që janë, e para, leje zhvillimi. Dhe leja e zhvillimit përcakton të gjitha kriteret dhe kushtet e zhvillimit, zonën, pronën ku do të zhvillohet, dmth pasuritë ku do të zhvillohet, kushtet e zhvillimit. Dhe kemi një leje zhvillimi infrastrukture që përcakton kushtet paraprake, parapërgatitore, deri në ardhjen e lejes së ndërtimit”, tha Poshi.

Ajo sqaroi gjithashtu se leja e zhvillimit nuk konsiston në një projekt përfundimtar. “Pra ne kemi një projekt-ide, e cila është duke u shqyrtuar. Për shkak se zhvillimi është shumë i madh, kemi të bëjmë me një sipërfaqe totale të pronës rreth 2 milionë e 658 mijë metra katrorë. I gjithë zhvillimi kryhet në pronë private. Me certifikatë, të lëshuar nga autoriteti përkatës, që është Agjencia Shtetërore e Kadastrës, dhe ne si Agjenci kemi kryer korrespondencën dhe kemi marrë statusin aktual të këtyre pronave”.

A jepet leje në zonë të mbrojtur?

“Po, në bazë të ligjit që kemi sot në fuqi për zonat e mbrojtura, lejohet dhënia e lejeve të ndërtimit nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit, me rregullore të veçantë, duke pasur parasysh të gjitha rrethanat dhe kushtet, duke respektuar të gjitha kondicionet ekologjike, biodiversitetin që ka zona”, u përgjigj Poshi duke nënvizuar gjithashtu një detaj të rëndësishëm se aktualisht “nuk kanë administruar ende një leje mjedisore”.

Brukseli

Ndërkohë një muaj pas hyrjes së makinerive në brendësi të zonës së mbrojtur Pishë Poro–Nartë, Komisioni Evropian ka reaguar për herë të parë, duke e cilësuar rastin si një provë të kapacitetit të Shqipërisë për të ruajtur zonat natyrore në kuadër të integrimit. Në një përgjigje ekskluzive për Faktoje, KE thekson: “Komisioni Evropian po ndjek nga afër zhvillimet në peizazhin e mbrojtur Pishë Poro–Nartë. Delegacioni i BE-së në Shqipëri ka kërkuar informacion shtesë nga autoritetet shqiptare dhe është në kontakt me organizatat e shoqërisë civile”, thekson KE për Faktoje.al

Ky qëndrim vjen në një moment kur kapitulli 27 për mjedisin dhe klimën është një nga kushtet më të ndjeshme të negociatave të Shqipërisë me BE. Komisioni rikujton se vendi duhet të përafrohet plotësisht me legjislacionin e BE-së, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitate, si dhe të shfuqizojë dispozitat e papajtueshme të ligjit për zonat e mbrojtura.

“Për të mbyllur kapitullin 27, Shqipëria duhet të demonstrojë kapacitetin për të menaxhuar zonat e ardhshme Natura 2000, përfshirë masat e ruajtjes që parandalojnë degradimin e habitateve dhe specieve”, përfundon reagimi i Komisionit Evropian.

Protesta

Të martën, përpara Ministrisë së Mjedisit, u mbajt protesta nga qytetarë, aktivistë dhe organizata mjedisore të cilën u mblodhën me thirrjen: “Ndaloni punimet!”

Protestuesit kërkuan ndërhyrjen e ministrit të mjedisit Sofjan Jaupaj, ndalimin e punimeve dhe transparencë për projektin e resortit turistik që do të ngrihet në brendësi të zonës.

The post Debati për Zvërnecin, 2.6 milionë m² ndërtim pa leje mjedisore, Rama: S’po falim gjë, është pronë private    appeared first on Faktoje.al.

Informacion për Studentët

Nëse je student dhe dëshiron të jesh pjesë e Laboratorit të Medias dhe Edukimit Digjital, ja çfarë duhet të dish:

Periudha: Tetor 2026 – Qershor 2027

12 module interaktive që kombinojnë teori dhe praktikë mbi fact-checking, edukimin mediatik, inteligjencën artificiale dhe prodhimin e artikujve, podkasteve, videove e dokumentarëve. Do të kesh mundësi të zhvillosh veten përmes praktikës reale dhe të aplikosh për internshipe në media partnere.

The post Laboratori i Medias dhe Edukimit Digjital appeared first on Faktoje.al.

Nga Erjola Azizolli  

Gjatë pandemisë Covid-19, kur sistemi shëndetësor në vend përballej me mungesë personeli dhe rritje të ngarkesës në spitale, auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit evidentoi problematika në administrimin e marrëdhënieve të punës në Spitalin Rajonal të Durrësit.

Në raportin “Raport Përfundimtar Auditimi mbi përputhshmërinë në Spitalin Rajonal Durrës”, që mbulon periudhën 01.01.2019 – 31.01.2021, evidentohen masa disiplinore, ndërprerje të marrëdhënieve të punës dhe mungesë mekanizmash apelimi për personelin. 

Masat disiplinore

Gjatë viteve 2019-2020, periudhë që përkon edhe me pandeminë Covid-19, auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit evidentoi problematika në administrimin e marrëdhënieve të punës në Spitalin Rajonal të Durrësit.

Sipas raportit, gjatë vitit 2019 në spital janë dhënë 75 masa disiplinore, ndërsa gjatë vitit 2020 janë dhënë 38 masa të tilla. Nga auditimi i procedurave, KLSH konstaton se “këto procedura nuk janë transparente, dhe nuk ka komision apelimi për dhënien e masave disiplinore”.

Në të njëjtën periudhë janë ndërprerë marrëdhëniet e punës për 68 punonjës gjatë vitit 2019 dhe për 79 punonjës gjatë vitit 2020. Referuar të dhënave të raportit, “në pjesën më të madhe të rasteve” ndërprerja e marrëdhënieve të punës është bërë me arsyen “dorëheqje”.

Auditimi evidenton se nga numri total i ndërprerjeve të marrëdhënieve të punës në vitin 2019, “kanë dhënë dorëheqjen 41% infermierë/laborantë dhe 25% mjekë”. Ndërsa për vitin 2020, “kanë dhënë dorëheqjen 31% infermierë/laborantë dhe 22% mjekë”.

Po ashtu, referuar të dhënave për masat disiplinore, KLSH konstaton se për vitin 2019, “60% e masave disiplinore i janë dhënë infermierëve/laborantëve dhe 8% mjekëve”, ndërsa për vitin 2020 “18% e masave disiplinore i janë dhënë infermierëve/laborantëve dhe 10% mjekëve”.

Grupi i auditimit vlerësoi se “situata e krijuar në Spitalin Rajonal Durrës, për shkak të masave disiplinore të dhëna pa kriter dhe pa mundësi apelimi, mund të ndikojë në performancën e punës, në motivimin e punonjësve”. 

Sipas raportit, “duke pasur parasysh dhe periudhën e pandemisë Covid-19, ku nevoja për mjekë është jashtëzakonisht e rëndësishme, situata e krijuar në SRD ndikon negativisht në plotësimin e nevojave emergjente për staf të specializuar”.

“Lidhur me gjetjet e auditimit, Faktoje iu drejtua Spitalit Rajonal të Durrësit me kërkesë për informacion më 14 prill 2026, duke kërkuar sqarime mbi masat disiplinore, ndërprerjet e marrëdhënieve të punës, proceset gjyqësore dhe masat e ndërmarra pas rekomandimeve të Kontrollit të Lartë të Shtetit. Në përgjigjen për Faktoje, Spitali Rajonal i Durrësit deklaroi se masat disiplinore janë marrë “në përputhje me legjislacionin në fuqi dhe rregulloren e brendshme të SRD-së”, ndërsa shtoi se “ekziston mekanizëm apelimi për çdo punonjës”. 

Largimet e stafit mjekësor dhe konfliktet në marrëdhëniet e punës në Spitalin Rajonal të Durrësit kanë ardhur në një periudhë kur sistemi shëndetësor në Shqipëri përballet prej vitesh me mungesë personeli dhe largim të bluzave të bardha. 

Alma Lahaj, eksperte pranë “Together for Life” organizatë që monitoron të drejtat e pacientëve dhe problematikat në sistemin shëndetësor, vlerëson se reduktimi i stafit gjatë pandemisë ka sjellë “mbingarkesë dhe presion për personelin e mbetur”, duke ndikuar edhe në cilësinë e shërbimit ndaj pacientëve.  

Ndonëse në raport një pjesë e madhe e ndërprerjeve të marrëdhënieve të punës justifikohen me “dorëheqje”, shifrat e evidentuara nga auditimi tregojnë një nivel të lartë lëvizjesh të personelit në Spitalin Rajonal të Durrësit gjatë periudhës së pandemisë. Vetëm në dy vite, nga spitali u ndërprenë marrëdhëniet e punës për 147 punonjës, mes tyre mjekë, infermierë dhe staf mbështetës.

“Ndërsa lidhur me largimet e stafit, Spitali Rajonal i Durrësit deklaroi se ndërprerjet e marrëdhënieve të punës janë trajtuar “në nivel administrativ”, sipas procedurave standarde të institucionit. 

Përgjigja 

Në përgjigjen për Faktoje, spitali sqaroi se gjatë viteve 2019-2020 masat disiplinore ndaj stafit mjekësor janë marrë për një numër më të kufizuar punonjësish krahasuar me të dhënat e evidentuara në raportin e KLSH-së, duke specifikuar se “për vitin 2019 – 54 persona nga stafi mjekësor (infermier, mjek, farmacist, teknik laboratori). Për vitin 2020 – 5 persona nga stafi mjekësor (mjek, infermier, farmacist)”.

Largimet nga puna dhe konfliktet në marrëdhëniet e punës nuk kanë qenë të panjohura për Spitalin Rajonal të Durrësit edhe gjatë periudhës së marrë në shqyrtim nga auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit. Auditimi evidentoi gjithashtu edhe procese gjyqësore që lidhen me ankimimin e ndërprerjeve të marrëdhënieve të punës. Sipas raportit, “29 punonjës i janë drejtuar gjykatave për ankimimin e ndërprerjeve të marrëdhënieve të punës”, ndërsa “për 6 raste procesi ka përfunduar në favor të punonjësve … me vlerë 7,849,110 lekë” 

Në përgjigjen zyrtare, Spitali Rajonal i Durrësit deklaroi se “nuk është regjistruar asnjë proces gjyqësor nga stafi mjekësor për periudhën 2019-2020”. 

Vendimet 

Përtej problematikave në marrëdhëniet e punës, auditimi evidenton edhe dobësi në administrimin dhe funksionimin e institucionit. Sipas gjetjeve të KLSH-së, gjatë vitit 2019 Bordi i Spitalit Rajonal të Durrësit ka marrë 25 vendime, nga të cilat 9 në mënyrë qarkulluese, ndërsa gjatë vitit 2020 të 19 vendimet janë marrë në mënyrë qarkulluese. Auditimi konstaton se kjo mënyrë vendimmarrjeje “nuk mundëson pasqyrimin e mendimeve dhe diskutimeve të secilit prej anëtarëve të bordit”.

Ristrukturimi 

Në të njëjtën periudhë, struktura organizative e spitalit është ndryshuar 12 herë. Sipas auditimit, këto ndryshime “krijojnë pasiguri dhe performancë të ulët lidhur me pozicionet e punës”, si në administratë ashtu edhe në stafin mjekësor.

Probleme janë evidentuar edhe në pasqyrat financiare të institucionit. Sipas raportit, në bilancin e vitit 2020 rezultonin 82 punonjës të larguar nga detyra, ndërsa nga verifikimet e auditimit rezultonin 79. Po ashtu, në bilanc ishin regjistruar 78 punonjës të rinj, ndërsa nga verifikimet rezultonin 73.

Ekspertja e “Together for Life”, Alma Lahaj, vlerëson se situata të tilla krijojnë “një klimë pasigurie dhe tensioni në vendin e punës”, ndërsa përfshirja e stafit mjekësor në procese gjyqësore sjell “stres psikologjik dhe shpërqendrim nga detyrat kryesore”. Sipas saj, pasojat reflektohen edhe tek pacientët, përmes “vonesave në shërbim” dhe ndikimit në cilësinë e kujdesit shëndetësor.

The post Në kulmin e pandemisë, largime nga puna dhe shkelje administrative. Çfarë u gjet në spitalin e Durrësit…  appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Pfizer ka publikuar këtë listë zyrtare 9-faqëshe të efekteve anësore të vaksinës anti-Covid.

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————

Një listë që po qarkullon në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se është lista zyrtare 9-faqëshe të efekteve anësore të vaksinës anti-Covid e bërë publike nga prodhuesi farmaceutik Pfizer. Postimi rendit një listë me të paktën 47 efekte anësorë, të cilat sillen si provë se ata që nuk pranuan të vaksinohen gjatë pandemisë kishin të drejtë. 

Ndër efektet anësore të pretenduara janë një sërë sëmundjesh kërcënuese për jetën, si dështimi i zemrës, dëmtimi i mëlçisë dhe goditja në tru.

Si zakonisht, pretendimi nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë.

Së pari, lista nuk është e re, dhe as Pfizer nuk e “publikoi” atë, siç pretendon postimi. 

Një listë e ngjashme u shfaq në një artikull të vitit 2023 nga media argjentinase El Cronista, e cila citonte një artikull të vitit 2022 nga The South African. Këto artikuj pretendonin se Pfizer i kishte dhënë Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave (FDA) një listë me mbi 1200 efekte anësore të mundshme të lidhura me vaksinën. 

Lista e dorëzuar në FDA përshkruante ngjarjet mjekësore të raportuara në tre muajt e parë pas autorizimit të vaksinës midis individëve të vaksinuar, por kjo nuk do të thotë që vaksina shkaktoi këto ngjarje. Përdorimi i termit “efekte anësore” në këto pretendime është dezinformues, pasi nënkupton një marrëdhënie shkak-pasojë që nuk është vërtetuar.

Lista buron nga një dokument i Pfizer i paraqitur FDA-së në fillim të vitit 2021 si pjesë e Aplikimit të kompanisë për Licencë Biologjike për miratimin e vaksinës COVID-19. Ky dokument përfshin Ngjarjet e Padëshiruara me Interes të Veçantë (AESI) të mbledhura nga agjencitë shëndetësore në 63 vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara.

Këto ngjarje të padëshiruara u mblodhën nga sistemet kombëtare të raportimit, siç është Sistemi i Raportimit të Ngjarjeve të Padëshiruara të Vaksinës (VAERS) në ShBA dhe sistemi i Kartës së Verdhë në Mbretërinë e Bashkuar. Ndërsa këto sisteme janë kritike për monitorimin e sigurisë së vaksinës, ato nuk mund të përdoren të vetme për të vendosur një lidhje shkak-pasojë midis vaksinimit dhe ngjarjeve mjekësore të raportuara. Siç Faktoje ka shpjeguar më parë, baza të dhënash të tilla janë të dobishme për identifikimin e modeleve, por kërkojnë hetime të mëtejshme për të përcaktuar shkakësinë.

Kushdo që ka qasje në internet mund të shtojë një raport në listën e raporteve të VAERS. Faqja e saj e internetit paralajmëron shprehimisht kundër përfundimeve të pajustifikuara bazuar në materialin VAERS sepse lista ofron vetëm një numër shënimesh të paverifikuara në lidhje me çdo ngjarje shëndetësore që njerëzit përjetojnë pasi vaksinohen.

Lista në vetvete nuk mund të përdoret për të vërtetuar ose përcaktuar shkakun, pasi gjithë çka tregon është një lidhje kronologjike midis vaksinimit dhe një ngjarjeje shëndetësore, jo një lidhje shkak-pasojë.

Vetë dokumenti sqaron në metodologji se rastet në këtë listë vijnë nga raporte spontane nga autoritetet shëndetësore, revistat mjekësore, programet dhe studimet e Pfizer, “pavarësisht nga vlerësimi i shkakësisë,” domethënë, pavarësisht nëse ekziston apo jo një marrëdhënie shkakësore e provuar.

Për më tepër, raporti paralajmëron shprehimisht se një grumbullim raportesh “nuk do të thotë domosdoshmërisht se një efekt i padëshiruar specifik është shkaktuar nga ilaçi”, kështu që shfaqja e një termi në listë nuk vërteton se vaksina e shkaktoi atë efekt.

Dokumenti i Pfizer i rendit këto gjendje mjekësore si “ngjarje të padëshiruara” dhe jo “efekte anësore”. Është e rëndësishme të dallohen këto terma. Sipas Agjencisë Evropiane të Barnave (EMA), një ngjarje e padëshiruar përkufizohet si “çdo ngjarje e padëshiruar mjekësore tek një pacient ose subjekt i hetimit klinik, të cilit i është administruar një produkt farmaceutik dhe që nuk duhet domosdoshmërisht të ketë një marrëdhënie shkakësore me këtë trajtim.”

The post Lista 9-faqëshe e Pfizer nuk përmban efektet anësore të vaksinës appeared first on Faktoje.al.

Erion Veliaj do të vijojë të mbetet në burg. Gjykata e Lartë rrëzoi këtë të mërkurë rekursin e tij për ndryshimin e masës së sigurisë “arrest me burg”.

Rekursi  

Veliaj kishte kërkuar zëvendësimin e paraburgimit me një masë më të butë sigurie, pas ndryshimeve të fundit në praktikën e Gjykatës së Lartë për masat e sigurimit.  

Treshja e gjyqtarëve Albana Boksi, Sokol Binaj dhe Genti Shala vendosën të lënë në fuqi vendimmarrjen e 24 shkurtit të Apelit të GJKKO-së, ku Veliaj kishte kërkuar zëvendësimin e masës “arrest me burg” me një masë tjetër alternative.

Veliaj ndodhet në arrest me burg që prej 10 shkurtit 2025.

Akuzat

SPAK ka renditur ndaj tij 13 akuza, si korrupsion pasiv, pastrim parash, mosdeklarim pasurie, shpërdorim detyre dhe futja e sendeve në burg. Shumica e akuzave lidhen me korrupsionin pasiv, të kryer në 9 raste, në raport me disa kompani, për të cilat SPAK thotë se ai ka marrë përfitime të parregullta në formën e shumave monetare dhe pasurive të paluajtshme. Sipas akuzës, këto subjekte kanë marrë leje ndërtimi dhe kanë përfituar fonde publike nga Bashkia Tiranë.

Pse Veliaj iu drejtua Gjykatës së Lartë

I moshuari nga Lezha Begtash Zeneli, i arrestuar dhe proceduar për “prodhim dhe shitje të lëndëve narkotike”, (7.3 Kg kanabis të gjetura afër derës së kotecit e pulave), pa dashjen e tij u kthye në “rast precedent”, (shkak) që Gjykata e Lartë me vendimin unifikues të Kolegjeve të Bashkuara t’i “hapë derën” e qelive zyrtarëve, ish-zyrtarëve të lartë publik dhe të zgjedhurve vendor.

Ndërsa politika i ka konsideruar si të ashpra masat “arrest me burg”, kryesisht për zyrtarët dhe ish-zyrtarët e lartë publik, ndryshimet ligjore në Kodin e Procedurës Penale nuk erdhën si nisma të qeverisë apo grupi deputetësh, por nëpërmjet Gjykatës së Lartë.

Kjo i hapi udhë “bumit të kërkesave” ku vetëm brenda këtij muaji çështja e ish-ministrit Ilir Beqja dhe kryebashkiakut të Tiranës Erion Veliaj u depozitua në Gjykatën e Lartë për “ndryshim të masës së sigurisë”.

“…Rrezikshmëria e veçantë e veprës dhe e autorit nuk nxirret vetëm ose kryesisht nga natyra e krimit ose nga marzhi i dënimit, por nga vlerësimi i ndërthurur i rrezikshmërisë së veçantë të faktit penal, i mënyrës së kryerjes, pasojave të ardhura, i personalitetit të të pandehurit, i sjelljes së tij, si dhe i rrethanave të tjera të rëndësishme dhe të lidhura ndërmjet tyre për rastin konkret”, thuhet ndër të tjera në vendimin e Gjykatës së Lartë  

The post Erion Veliaj mbetet në burg appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon sulmin ndaj një mashkulli trans që ka hyrë në banjën e grave në Brazil duke ekspozuar organet e tij gjenitale 

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————————-

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon një sulm ndaj një burri trans që ka hyrë në banjën e grave në Brazil duke ekspozuar organet e tij gjenitale.

Në video duken dy persona që nxjerrin me dhunë një person të tretë nga çfarë duket të jetë një sallë pritjeje, duke e rrahur rëndë gjatë këtij procesi. Çfarë po thonë është e vështirë për t’u kuptuar, përveç akuzës se viktima nuk ka “respekt për njerëzit”.

Në një pjesë të videos shfaqet një datë: 17 nëntor 2022.

Një kërkim me fjalë kyçe për raportime të mundshme në lidhje me incidentin na çoi te një artikull në faqen e medias braziliane Es Hoje, e cila vepron në shtetin brazilian të Espírito Santo. Në atë artikull, lexojmë se një sherr ndodhi më 11 nëntor 2022, në poliklinikën Vila Batista në Vila Velha.

Google Maps konfirmon se poliklinika përputhet me atë që tregohet në videon e mësipërme.

Sipas Es Hoje, një grindje u përshkallëzua në përleshje fizike. Disa dëshmitarë e konfirmuan këtë për Es Hoje. Diskutimi lindi pasi njëra nga palët e përfshira fyeu stafin dhe tjetra i mbrojti ata. Në këtë artikull nuk thuhet asgjë për shfaqjen e organeve gjenitale, dhe nuk ka ndonjë raportim për këtë në media të tjera braziliane.

Lydia Lourenço, një gazetare në Es Hoje, konfirmoi për kolegët e Newtral se përleshja nuk kishte të bënte fare me një mashkull trans që kishte ekspozuar organet gjenitale në një tualet publik.

Çfarë ndodhi në të vërtetë, sipas gazetares, ishte se dy meshkuj trans vizituan klinikën. Një prej tyre u konfliktua me stafin mjekësor, ndërsa pala tjetër mbrojti mjekët. Më pas, kjo përballje përshkallëzoi në përplasjen fizike të treguar në video.

Megjithëse postimi i mësipërm pretendon se në Brazil, ndryshe nga në ShBA apo Europë, një burrë trans në tualetin e grave do të rrihej, një incident tjetër i xhiruar në dhjetor 2022, një muaj pas atij që tregon video, në Universitetin e Brasilia, tregon një burrë trans duke i bërtitur dhe kërcënuar një studente, e cila vuri në dyshim praninë e tij në banjën e grave. Në nëntor 2025, në të njejtin universitet, një tjetër studente u arrestua pasi i tha një personi mashkull që identifikohej si jo-binar të largohej nga tualeti i grave. Në 2026, transgjinorja Erika Hilton u zgjodh në krye të Komitetit për të Drejtat e Grave në parlamentin brazilian. Në Gusht 2025, një shtet i paidentifikuar europian i dha azil politik feministes braziliane Isabella Cepa e cila përballej me 25 vjet burg në vendin e saj sepse kishte postuar në rrjete sociale se ishte “e zhgënjyer kur dëgjova se gruaja më e votuar në Sao Paulo [Hilton] —më vonë u zbulua në të gjithë vendin —ishte një burrë.”

The post Kjo rrahje jo ndaj një mashkulli trans që hyri në banjon e grave appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Në Fakultetin e Historisë dhe Filologjisë në Universitetin e Tiranës u lançua sot “Laboratori i Media-s dhe Edukimit Digjital”, një laborator i ri për edukimin mediatik dhe verifikimin e fakteve, i krijuar në bashkëpunim me Faktoje.al dhe me mbështetjen e programit rajonal të GIZ “Sustain Media”, financuar nga BE dhe qeveria gjermane.

Laboratori do të funksionojë nga tetori 2026 deri në qershor 2027 dhe do të ofrojë 12 module teorike dhe praktike mbi fact-checking, edukimin mediatik, inteligjencën artificiale dhe verifikimin e informacionit. 

Pas përfundimit të moduleve teorike, studentët do të prodhojnë artikuj verifikues, video, podcast-e, dokumentarë, etj. 

Synimi

Projekti synon të vijojë edhe në vitet e ardhshme si një hapësirë e përhershme bashkëpunimi mes Departamentit të Gazetarisë dhe Faktoje.

Drejtoresha ekzekutive e Faktoje.al, Klodiana Kapo, tha se studentët janë në qendër të kësaj nisme.

 “Në kohën kur të pavërtetat vrapojnë dhe media është në një krizë të madhe për gazetarë profesionistë dhe me integritet ju jeni pjesa më e rëndësishme e këtij Laboratori të parë të medias dhe Edukimit Digjital që erdhi si pjesë e një bashkëpunimi të gjatë me Departamentin e Gazetarisë”, tha ajo 

Kapo theksoi se laboratori do të ndërthurë praktikën me teorinë për t’i ndihmuar studentët të integrohen më lehtë në tregun e medias, për t’i dhënë atyre mundësi për praktika pune, si dhe të zhvillojnë aftësi konkrete profesionale në gazetari dhe verifikim faktesh.

GIZ

Menaxherja e projektit rajonal “Sustain Media” në GIZ, Brunilda Milkani, vlerësoi bashkëpunimin me Faktoje.al dhe rëndësinë e laboratorit për gazetarët e rinj.

“Jam e lumtur që nëpërmjet Faktoje ne po arrijmë të aftësojmë gazetarët e së ardhmes”, tha Milkani, duke i inkurajuar studentët të përfitojnë maksimalisht nga pjesa praktike e programit.

BE

Përfaqësuesi i Delegacionit të Bashkimit Europian në Shqipëri, André Rizzo, foli për sfidat e dezinformimit në epokën digjitale.

“Jetojmë në një botë të polarizuar ku informacioni kërcënohet nga manipulimi dhe dezinformimi. Studentët që mendojnë në mënyrë kritike janë kërcënimi më i madh ndaj dezinformimit”, deklaroi ai.

Sipas Rizzo-s, edukimi mediatik dhe gazetaria cilësore janë thelbësore në një kohë kur rrjetet sociale, portalet online dhe përmbajtjet e gjeneruara nga AI ndikojnë gjithnjë e më shumë tek publiku.

Fakulteti i Histori-Filologjisë

Dekani i Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë, Mark Marku, tha se laboratori është pjesë e përpjekjeve të fakultetit për të përshtatur kurrikulat me ndryshimet në tregun e medias dhe informacionit.

“Ne nuk duam të prodhojmë gazetarë të së shkuarës, por gazetarë të së ardhmes”, tha Marku.

Ai shtoi se laboratori do të ndihmojë studentët të përballen me fenomenet e fake news dhe dezinformimit përmes një kombinimi mes anës akademike dhe praktikës profesionale të Faktoje.al.

Aktiviteti u hap nga përgjegjësi i Departamentit të Gazetarisë dhe Komunikimit, pedagogu Elvin Luku, i cili prezantoi rëndësinë e projektit për studentët dhe departamentin, duke e cilësuar atë si një mundësi konkrete për lidhjen e teorisë me praktikën profesionale.

Më pas, Alked Luku, përgjegjës për komunikimin në UNFPA Albania, ndau me studentët eksperiencën e tij profesionale dhe rrugëtimin si ish-intern në Faktoje.al, duke treguar sesi kjo eksperiencë ka ndikuar në formimin e tij profesional dhe zhvillimin e aftësive në komunikim dhe media.

Ndërsa gazetarja e Faktoje.al, Jona Cenameri, foli për përfitimet që një student apo gazetar i ri mund të marrë nga metodologjia e punës së Faktoje.al dhe mënyrёn sesi realizohet verifikimi i informacionit dhe gazetaria hulumtuese e thelluar, duke përdorur burimet e duhura.

Në përfundim të takimit, studentët u ftuan të bëhen pjesë e laboratorit dhe të përfshihen në modulet praktike që synojnë të zhvillojnë aftësi konkrete në gazetari, fact-checking dhe edukim mediatik e digjital.

The post Faktoje dhe Universiteti i Tiranës: Prezantohet  Laboratori i Medias dhe Edukimit Digjital, i pari në Departamentin e Gazetarisë   appeared first on Faktoje.al.

Nga Armand Braho

Sistemi shëndetësor shqiptar, vitet e fundit, po përballet me mungesë të dukshme të mjekëve specialistë, veçanërisht në spitalet e rretheve. Një nga qarqet e prekura është edhe Korça, ku funksionojnë tre spitale bashkiake konkretisht në Pogradec, Devoll dhe Ersekë, dy qendra shëndetësore ambulanca në Maliq e Pustec, si dhe Spitali Rajonal i gjithë qarkut. 

Nga vëzhgimi në terren dhe informacionet e marra në rrugë zyrtare dhe jo vetëm, rezulton se në spitalet e Juglindjes, vakancat për mjekë të specialiteteve të ndryshme dhe për mjekë të urgjencës janë të larta.

Korça

Vetëm në spitalin Rajonal në Korçë, vakancat paraqiten për tre mjekë kirurgë, dy mjekë urgjence, një mjek radiolog, një mjek okulist, një mjek orl, një mjek obsteter-gjinekolog dhe një mjek mjek dermatolog, referuar përgjigjes zyrtare të spitalit.

Vetë institucioni vë theksin se një pjesë e mjekëve në detyrë është përtej moshës së pensionit, të cilët do të vijojnë të japin shërbim deri në ardhjen e specialistëve të rinj.

“Mjekë kirurgë (nga 8 vende, ne kemi 5 mjekë nga të cilët 3 mungesat plotësohen me mjekë specialistë të dalë në pension, deri në ardhjen e mjekëve të rinj); mjekë radiologë (nga 3 vende, ne kemi 2 mjekë nga të cilët 1 pensionist)”, thuhet ndër të tjera në përgjigjen zyrtare. 

Kolonja dhe Devolli  

38 km nga Korça ndodhet spitali Bashkiak i Kolonjës, në të cilin aktualisht paraqitet mungesa për 6 mjekë specialistë, ndërsa mungesa më e madhe ndihet për mjekët Pediatër dhe Kardiologë. 

Ndërsa sipas përgjigjes së vetë spitalit 20-30 raste çdo muaj referohen për mungesë specialistësh drejt Spitalit Rajonal të Korçës. 

Spitali Bashkiak i Devollit gjithashtu raporton mungesë të mjekëve. 

Një vend vakant paraqitet për pozicionin e mjekut specialist pediatër, po ashtu rastet referohen në Spitalin Rajonal të Korçës, 

Pogradeci 

Situata në Spitalin Bashkiak të Pogradecit, nga drejtoria e spitalit paraqitet pa mungesa mjekësh specialistë, por Faktoje i është drejtuar sportelit të Poliklinikës së Specialistëve në Pogradec për të pyetur mbi mjekët ORL, Ortoped dhe Endokrinolog, duke njoftuar, se në spitalin e Pogradecit këto specialitete mbeten të pa mbuluar me mjek. 

Burime zyrtare brenda spitalit bëjnë të ditur se pozicionet për këto specialitete janë hequr nga organika e institucionit, duke i lënë të pambuluara, ndërsa të gjitha rastet që paraqiten me probleme shëndetësore që mbulohen nga këta mjekë, spitali bashkiak Pogradec, i referon ose dërgon në spitale të tjera. 

Ndërkaq pavarësisht ngërçit nuk rezulton i hapur asnjë vend vakant për mjekë në spitalin e Pogradecit, siç raporton vetë spitali.

Ministria e Shëndetësisë nuk i kthehu përgjigje kërkesës për informacion të Faktojes, ku pyetej mbi masat e marra për uljen e hendekut të vakancave në spitalet e rretheve dhe politikat që po vijojnë të ndërmerren nga ky institucion për zgjidhjen e situatës.

Problematika 

Një prej mjekëve në Juglindje, (pa dashur të identifikohet me emër për shkak te pozicionit që mban) thotë se sistemi shëndetësor po përballet me mungesën e mjekëve, dhe se kjo situatë ka shtuar mbingarkesën për personelin aktual.

“Spitali Bashkiak është një spital i nivelit parësor dhe përgjithësisht flukset i ka kryesisht te shërbimi i urgjencës apo te ai jashtëspitalor, pasi shërbimet me shtretër janë përgjithësisht pak të shfrytëzuar (shtrimet janë diku te 30% i kapaciteteve). Stina e verës ka më shumë fluks dhe ngarkesë në spitalin tonë për shkak se rritet numri i qytetarëve që kërkojnë ndihmë (rritja e popullsisë), por edhe për shkakun se Pogradeci preferohet kryesisht nga turistë të moshuar që kanë nevoja më të mëdha për shërbime shëndetësore. Urgjenca, laboratoret, radiologjia, ambulatori në stinën e verës ka mbingarkesë dhe stafi punon nën presion. Nevojitet rritja e burimeve njerëzore në këto shërbime gjatë kësaj periudhe, por që realisht nuk është se ndodh diçka e tillë. Një pjesë e stafit nëpër shërbimet që cekëm punon me sakrifica për të përmbushur nevojat”, thotë ai.

“Urgjenca mbulohet me mjekë të familjes, pasi nuk ka pasur interes dhe nuk është investuar në krijimin e mjekëve të urgjencës, puna aty shihet si barrë dhe është potencialisht me efekte të lodhjes kronike. Spitali ka mungesa në disa specialitete si Ortopedia, Endokrinologjia, Otorinolaringologjia. Në disa specialitete janë specialistë me kontratë trevjeçare dhe ekziston rreziku i mosmbulimit të tyre në një periudhë afatshkurtër, si Kirurgjia dhe Anestezi-Reanimacioni. Disa specialitete kanë ngarkesë pune që nuk mund të përballohet me vetëm një mjek specialist si Radiologjia, Neurologjia, Psikiatria, etj”

Problematikë shfaqet edhe për mjekët e familjes. 

“Lidhur me shërbimet shëndetësore të Mjekut të Familjes në qendrat shëndetësore në qytet dhe në fshatra, më duhet të them se ata përballen me reduktim të rolit të tyre, me ngarkesa burokratike, pavarësisht se janë të shpërndarë kudo dhe krijohet qasje për banorët, shërbimi që japin ka dallim në cilësi nga qendra në periferi. Mjekët e Familjes në disa zona mungojnë dhe në disa raste mbulohen me mjekë në moshë pensioni”, shprehet mjeku

Besimi 

Zhvillimi profesional i kufizuar, pagat e ulëta, mingarkesa apo lodhja në punë janë disa prej arsyeve kryesore që duket se shtyjnë mjekët e rinj të refuzojnë emërimet në zonat periferike dhe rrethe, ndërsa besimi i pacientëve duket se vitet e fundit ka ardhur në ulje, situatë kjo që është impaktuar dhe tek personeli aktual mjekësor.

“Më duhet të them që ka raste të izoluara të shtyrjeve apo të vonesave në dhënien e shërbimit për shkak të mungesave, të cilat zgjidhen në një moment të dytë ose transferohen në një shërbim referues. 

Urgjenca ka nevojë që të ndihmohet nga ekipe para-mjekësore për dhënien e ndihmës së parë në rastet e aksidenteve apo të fatkeqësive të tjera, pasi i njëjti staf nuk mund të jetë sa në terren e në repart. 

Mungesat nuk janë vetëm njerëzore, mirëmbajtja dhe modernizimi i pajisjeve diagnostikuese dhe trajtuese është një element thelbësor për cilësinë e shërbimeve. 

Mjekët nuk qëndrojnë në periferi për disa arsye: kanë mundësi më të kufizuara zhvillimi profesional apo akademik, kanë paga të ulëta dhe jo konkurruese me sektorin privat ose emigracionin, kanë lodhje, frustrime dhe mbingarkesa, kanë më pak lehtësira jetese”, thotë ai.

Mangësia më e madhe  

Pjesa më e dobët e sistemit, sipas mjekut, janë mungesat në burimet njerëzore. 

“Në vitet e fundit ndryshimet në organizim dhe në kushtet e punës kanë munguar. Ka pasur përpjekje për të rritur pagat në sistemin shëndetësor si në atë parësor dhe në atë spitalor, por ne jemi ende larg konkurrimit me sektorin privat apo me emigracionin… Besimi te shërbimet shëndetësore publike ka ardhur në rënie dhe njëkohësisht kjo përkthehet në një punë më stresuese për të gjithë ata që punojnë në institucione shëndetësore publike”, shpjegon mjeku

Diferenca 

Banorët e rretheve duket se nuk janë të barabartë në shërbime mjekësore me kryeqytetasit, sipas Eglantina Bardhit, drejtoreshë e TFL.

“Mungesa e mjekëve, do të thotë mungesë shërbimesh shëndetësore të nevojshme dhe të domosdoshme dhe mungesa e shërbimeve shëndetësore sigurisht që cenon drejtpërdrejt të drejtën e qytetarëve për kujdes shëndetësor cilësor, të aksesueshëm dhe të përballueshëm. Kur mungojnë mjekët specialistë, pacientët përballen me vonesa, mungesë shërbimi pranë vendbanimit dhe kosto shtesë për të marrë trajtim në sektorin privat ose në qytete të tjera”, u shpreh për Faktoje, Eglantina Bardhi

Ajo thekson se kjo situatë ka risk të përkeqësohet. Për pasojë, Bardhi nënvizon rëndësinë e një analize të shkaqeve që çojnë mjekët tek vendimi për tu larguar. 

“Fenomeni i largimit nuk lidhet vetëm me emigrimin ekonomik. Shumë mjekë kanë deklaruar se arsyet kryesore lidhen me kushtet e punës, mungesën e mbështetjes profesionale dhe pasigurinë për të ardhmen. nëse nuk ndërmerren masa të qëndrueshme dhe afatgjata, situata rrezikon të përkeqësohet më tej. Largimi i profesionistëve të shëndetësisë vazhdon, ndërsa nevojat e popullsisë për shërbime shëndetësore janë në rritje, sidomos për shkak të plakjes së popullsisë dhe shtimit të sëmundjeve kronike”, thotë Eglantina Bardhi

Të drejta të mohuara 

Në të njëjtën linjë është dhe Drejtorja e Grupit Shqiptar të Njeriut znj, Elsa Ballauri, e cila sheh një vakum profesionistësh në sistemin mjekësor, sidomos në zonat rurale.

“Duke e observuar Shqipërinë në këto 30 e më shumë vjet, një gjë është shumë e ngjashme me periudhën e mëparshme të diktaturës: mungesa e thellë e planifikimit. 

Sot mjekësia vuan mungesën e shpërndarjes së njëtrajtshme të mjekëve dhe shërbimeve mjekësore. Jashtë kryeqytetit ka shumë pak mjeke, në zona të thella, pothuajse fare. 

Tirana i ka përqendruar të gjithë sepse paga është më e lartë, mundësitë e tyre për të punuar në spitale private janë më të mëdha dhe shpërblimi nën dorë me fitimprurës. Nëpër rrethe shumë pak mjekë kanë mbetur dhe shpesh herë ata nuk zëvendësohen dot kur iu vjen koha e pensionit. 

Kjo pabarazi i bën edhe qytetarët të pabarabartë në të drejtat që ata duhet të gëzojnë”  thotë Ballauri

Nëse masat nuk do të merren në vazhdimësi, sipas Elsa Ballaurit, situata me gjendjen e mjekëve do të përkeqësohet në dëm të qytetarëve dhe në shkelje e të drejtave të njeriut për marrjen e shërbimeve mjekësore.

The post Kriza e mjekëve specialistë në Juglindje appeared first on Faktoje.al.