Gazeta Si – Kryeministri Edi Rama, gjatë takimit me banorët e Zvërnecit, ironzoi 5 kushtet e protestuesve, duke u shprehur se nëse realizon kushtin e parë që është dorëheqja, si do të realizojë 4 kushtet e tjera!

“Po kur thonë 5 kushte: ‘Jep dorëheqjen’. Po mirë po jap dorëheqjen, katër të tjerat si do i bëj? Është e sigurt që në të gjithë procesin, ne kemi qenë shumë strikt. Është thënë se investimi është 27 mln euro. I janë referuar një leje që është kthyer mbrapsht”, tha Rama.

Rama tha se edhe nëse 500 mijë qytetarë të dalin në rrugë, nuk do të mjaftojnë, duke theksuar se ka marrëveshje me mbi 800 mijë qytetarë që e kanë votuar në zgjedhkje.

“Jo 5 mijë veta, po 500 mijë të dalin në shesh, nuk mjaftojnë, sepse janë 800 e kusur mijë që kanë bërë marrëveshje me mua dhe PS”, tha Rama.

Kreu i qeverisë i sfidoi protestuesit që të futen në zgjedhje dhe të masin forcat. “Ata në rrugë le të rrijnë deri në 2029, të futen në zgjedhje ta masin sa u kushton lëkura politike. Se ajo është e gjitha politikë, s’ka lidhje me mjedisin. Shqipëria e shqiptarëve është parrulla më e turpshme. Greqia e grekëve është Greqia e Agimit të Artë. Kjo është një parrullë që ka vetëm fashizëm. Ata janë të paditur. Ata kujtojnë se e lidh flamurin në fyt dhe ajo të bën patriot dhe atdhetar”, u shpreh ai.

The post Rama ironizon protestuesit për ‘5 kushtet’: Nëse jap dorëheqjen, si do i bëj 4 të tjerat? appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Qindra e mijëra qytetarë në Tiranë, mbushën edhe mbrëmjen e kësaj të premteje sheshin “Skënderbej” në ditën e 6-të të protestës kundër projektit turistik në Zvërnec të Vlorës.

Ata mbanin në duar flamuj kuq e zi dhe flakadanë dhe kanë marshuar drejt bulervardit “Dëshmorët e Kombit” për t’ju drejtuar kryeministrisë.

Protestuesit kanë përsëritur kërkesat e tyre, teksa ata kanë kërkuar dorëheqjen e qeverisë. Po ashtu, qytetarët kanë thënë se nuk pranojnë parti politike në këtë protestë. Ata u shprehën se e konsiderojnë këtë protestë si një revolucion.

Qytetarët mbanin në duar pankarta të ndryshme të tilla si “Kur rinia çohet, qeveria rrëzohet”, “Po ndërtoni aq shumë, sa edhe zogjtë po kërkojnë leje ndërtimi”, “KM shet troja shqiptare për interesat e tij”, “Kur ti fshihje vjedhjet, nënat tona fshinin lotët te pragu i derës, kryeministër”, “Nuk shijon kafja, kur vidhet e ardhmja”, “Është koha për dorëheqje”, “Shqipëria nuk është në shitje” etj.

Përpos se në Tiranë, protesta janë mbajtur edhe në qytete të tjera, si në Durrës, Korçë, Elbasan dhe Kukës, ku qytetarët të mbledhur në grupe ose të organizuar, kërkuan anulimin e projektit turistik në Zvërnec.

Në kryeqytet, teksa kanë thirrur sërish në kor, “Rama në burg”, “Berisha në burg”, protestuesit kanë ripërsëritur 5 kërkesat që kanë për qeverinë, ku nuk pranojnë dialog me Ramën, por largimin e tij.

Ata po ashtu kërkojnë edhe anulimin e investimit në Zvërnec si dhe shfuqizimin e ndryshimeve ligjore të bëra së fundi në ligjin për zonat e mbrojtura.

Po këtë mbrëmje, kryeministri Edi Rama zhvilloi një takim në Vlorë me pronarët e tokës së Zvërnecit në zonën ku do të ndërtohet projekti.

Mësohet se nesër (e shtunë 6 qershor), do të mbahen dy protesta të njëpasnjëshme, në Zvërnec dhe Tiranë. Sipas njoftimeve, protesta e parë do të zhvillohet në orën 10:00 në Zvërnec, ndërsa tubimi i dytë është planifikuar në orën 18:00 në Bulevardin e Tiranës, ku pritet të mblidhen sërish qytetarë nga zona të ndryshme.

The post Dita e 6-të e protestës kundër projektit për Zvërnecin, tubime në Tiranë, Durrës e Korçë (foto) appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Gjatë takimit në Vlorë të kryeministrit Edi Rama me banorët e Zvërnecit, këta të fundit pretendojnë se janë pronarë të tokës ku do të ndërtohet projekti turistik i financuar nga dhëndri i presidentit Trump, Jared Kushner.

Rama tha se kur është shprehur që prona është e kthyer dem baba dem, e ka pasur në kuptimin se është kthyer shumë vite më parë.

Duke i kthyer përgjigje një prej banorëve dhe pronarëve të tokës, Rama tha se Zvërneci është tokë private dhe se nuk është në dijeni të marrëveshjes që kanë bërë pronarët me investitorët. Por sipas tij, sot ligjërisht, ajo pronë është e investitorëve dhe shteti njeh këta si pronarë.

“Nuk është e vërtetë. Fjalët kanë peshë të madhe. Unë jam shumë i kujdesshëm me fjalët. Unë kam thënë që prona është e kthyer dem baba dem. Është kthyer shumë vite më parë. Nuk është kthyer nga kjo qeveri, jo nga kjo periudhë e kësaj qeverie. A ka kthime të gabuara dhe të padrejta? Me siguri ka plot. Këtë nuk e vendos unë, as qeveria, as hipoteka, asnjë agjenci që merret me pronën. Nuk e vendosin noterët. Këtë e vendos vetëm gjykata”.

Rama më pas, vijoi: “Ndjesë nëse je ndjerë i lënduar, por s’më ke kuptuar si duhet. Unë nuk përfaqësoj pronarët. Për dijeninë tuaj, unë nuk kam takuar kurrë asnjë nga pronarët që përfliten. Nuk e kam idenë as çfarë marrëveshje kanë pronarët me investitorët, – shtoi kryeministri. – Kur është folur për Sazanin dhe Zvërnecin, unë e kam thënë që në atë kohë: ‘Sazani është një çështje e qeverisë shqiptare sa i përket marrëveshjes, ndërsa pjesa përballë Sazanit është një çështje private, pronarësh privatë’. Pronarët privatë merren vesh privatisht. Shqipëria nëse shitet apo jo privatisht, këtë e vendosin pronarët, as qeveritë, as protestuesit”.

The post Rama në Vlorë me banorët e Zvërnecit: Ligjërisht njohim investitorët pronarë, ju vijoni betejën ligjore! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Në një bodrum pak jashtë Milanos, Giorgio ka mbledhur veglat, mobiljet dhe kujtimet e tjera të babait të tij, skulptorit Silvio Gazzaniga, i cili vdiq në vitin 2016.

Përballë një muri të varur me dhjetëra modele gipsi, ndodhet edhe tavolina ku ai punoi. Mbi të janë drafti, vizatimet, modeli dhe një mostër dylli e Kupës së Botës aktuale FIFA, trofeu i parë dhe më i famshmi i Silvio Gazzaniga-s.

Kupa Gazzaniga, rastësisht, ishte gjithashtu “Kupa e Botës” e parë e mirëfilltë në futboll. Trofeu i parë i Kupës së Botës – një trofe i vogël fitoreje me krahë të artë, i krijuar për edicionin e parë të vitit 1930 – në fakt njihej me një emër tjetër: “Kupa Rimet”, sipas Jules Rimet, presidentit të FIFA-s që themeloi turneun.

Në atë kohë, ishte zakon që çdo ekip fitues i Kupës së Botës ta mbante trofeun deri në edicionin e ardhshëm.

Por kur Brazili fitoi Kupën e Botës për të tretën herë në vitin 1970, Kupa Rimet iu dha atyre përgjithmonë. Prandaj, FIFA-s iu desh të krijonte një trofe të ri dhe shpalli një konkurs, në të cilin morën pjesë 53 artistë nga 25 vende të ndryshme. Fituesi – siç ndoshta e keni menduar tashmë – nuk ishte askush tjetër përveç Gazzanigas.

Kur u shpall konkursi i FIFA-s në vitin 1971, Silvio Gazzaniga ishte 50 vjeç dhe kishte qenë argjendar dhe skulptor për më shumë se tridhjetë vjet.

Ai kishte punuar gjerësisht për Kishën Katolike, por për njëfarë kohe kishte filluar gjithashtu të bënte medalje dhe trofe për CONI-n (Komitetin Olimpik Italian) dhe për federatat italiane të motoçiklizmit dhe lundrimit me vela.

Shkurt, Gazzaniga ishte tashmë disi i njohur me botën e sportit. Megjithatë, për FIFA-n ai projektoi një trofe ndryshe nga çdo tjetër.

Ndërsa kupat e vjetra ishin pothuajse gjithmonë amfora të mëdha, të rënda ose “tas sallate”, Gazzaniga konceptoi një skulpturë 34 centimetra të lartë me një bazë shumë të ngushtë që e bënte të lehtë kapjen dhe ngritjen.

Ai e përshkroi kupën e tij me spirale të dyfishtë si më poshtë: “Trofeu përshkruan dy lojtarë që ngrenë krahët në festën e fitores. Ai mishëron dinamizmin, forcën dhe shpejtësinë e veprimit, përpjekjen atletike dhe emocionin, ngazëllimin e të qenit në majë të botës. Sportisti është protagonisti absolut i veprës, duke e mbajtur botën lart në lumturinë dhe entuziazmin e fitores”.

Trofeu funksionoi – dhe ende funksionon – sepse ishte i menjëhershëm dhe modern. Por lëvizja e vërtetë fituese e Gazzanigës ishte t’i dërgonte FIFA-s jo vetëm vizatimet, por edhe modelin prej gipsi të kupës.

Ai kishte frikë se një fletë letre nuk do t’u lejonte klientëve të tij ta kuptonin plotësisht punën e tij.

Pastaj e vendosi modelin prej gipsi në një kuti druri që e kishte bërë posaçërisht për këtë rast, e fiksoi me vida dhe shkroi mbi të “e brishtë”.

Disi me shaka, djali i tij Giorgio e quajti kutinë “pararendësja e kutisë Louis Vuitton”, ajo në të cilën transportohet kupa sot.

Dërgimi i kastit në FIFA ishte një ide e shkëlqyer. Gjithashtu, kjo i lejoi federatës të vlerësonte jo vetëm sa e bukur ishte kupa, por edhe sa fotozhenike ishte; një gjë shumë e rëndësishme, duke pasur parasysh se pjesa më e madhe e botës tani po e shihte turneun në televizion.

Trofeu, në fakt, krijon një ndërthurje mbresëlënëse drite dhe hijeje midis dy anëve të ashpra dhe një pjese të sipërme të lëmuar e të shkëlqyeshme.

Fitorja e Gazzanigës u njoftua nga gazetat italiane dhe nga FIFA midis 28 dhe 29 janarit 1972. Kompania Bertoni, me të cilën Gazzaniga kishte bashkëpunuar prej kohësh, u kujdes për prodhimin e saj, në ar të fortë 18 karatësh me një bazë malakiti të gjelbër.

Që atëherë, pesha dhe dimensionet e Kupës së Botës nuk kanë ndryshuar kurrë. Është 36.8 centimetra e lartë, ka një bazë me diametër 13 centimetra dhe peshon 6,175 gramë.

Dhe pas çdo Kupe Bote, përpara se të kthehet në selinë e FIFA-s në Cyrih (ku ruhen trofetë origjinale), ajo kalon në duart e “Bertoni”-t për t’u pastruar, praruar dhe lustruar.

Gazzaniga mbikëqyri restaurimin e Kupës së Botës deri në moshën gati 90 vjeç, pa fituar shumë prej saj. Të drejtat komerciale për trofeun i përkasin FIFA-s. Kjo nuk i ka ndaluar disa lojtarë, të cilët me kalimin e viteve janë përpjekur t’i kërkojnë atij ose Bertonit një kopje personale të kupës, por nuk e kanë marrë kurrë një të tillë.

Megjithatë, për Gazzanigën gjërat nuk shkuan aq keq. Suksesi i tij në Kupën e Botës hapi rrugën për trofe të tjerë prestigjiozë: Ligën e Evropës, Kupën e Kombeve Afrikane, Superkupën Evropiane, si dhe Kupat e Botës në volejboll, bobsleigh dhe bejsboll. Kjo i dha atij nofkën elokuente dhe të lakmueshme “Zoti i Kupave”.

The post Skulptori që krijoi Kupën e Botës (foto) appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Dikur, ishte Davosi i Vladimir Putinit. Në përputhje me netët e bardha që festoheshin nga Dostojevski, Forumi Ekonomik i Shën Petersburgut, qyteti i tij i lindjes dhe shtëpia shpirtërore, hapte dyert çdo vit për politikanë, ekspertë dhe veçanërisht sipërmarrës nga Perëndimi, të gatshëm të investonin miliarda dollarë në Federatën Ruse, të nënshkruanin kontrata fitimprurëse energjetike dhe të siguronin furnizime strategjike me çmime të ulëta.

Në vitin 2015, kryeministri i atëhershëm Matteo Renzi, solli me vete elitën e industrisë publike dhe private italiane. Delegacionet që zakonisht shoqëronin kancelaren gjermane Angela Merkel ishin edhe më të mëdha.

“Cari” i priti me bujari, duke rezervuar sallone ekskluzive për mysafirët e tij më të shquar për të zhvilluar biznes, ku u shërbyen havjar, mish i tymosur dhe vodka.

Por pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, eventi në lumin Neva ndryshoi emrin e tij, si të thuash. I braktisur, ose pothuajse, nga perëndimorët, Forumi kërkoi “klientë” të tjerë, duke synuar kryesisht vendet e Jugut Global, nga India në Afrikën e Jugut, nga monarkitë e Gjirit deri në Brazil, në emër të botës shumëpalëshe për të cilën Rusia pretendon të jetë kampione.

Mesazhi themelor është se, pavarësisht sanksioneve, Rusia është larg të qenit e izoluar në skenën globale. Në të njëjtën kohë, eventi është bërë gjithnjë e më shumë një vitrinë politike dhe ideologjike për vizionin tradicionalist dhe anti-zgjuar të Kremlinit, duke hapur dyert e tij për figura eklektike, nëse jo të çuditshme.

Rreth 20,000 pjesëmarrës priten gjatë Forumit tre-ditor, i cili u hap në sfondin e tymit që ngrihej nga terminali i naftës në Shën Petersburg, ku u godit nga dronë ukrainas, një përbuzje ndaj Putinit.

E ftuar nderi e këtij viti, është Arabia Saudite, e përfaqësuar nga ministri i saj i Energjisë, Princi Abdulaziz bin Salman Al Saud.

Presidentët e Uzbekistanit dhe Tanzanisë do të jenë gjithashtu të pranishëm, ndërsa Kina, avokatja e vërtetë e Putinit, ka dërguar zëvendëspresidentin, Han Zheng.

Një rast i veçantë është ai i ish-kancelarit gjerman, Gerhard Schröder, një mik i ngushtë dhe ish-lobist i Vladimir Vladimirovich, i cili dëshiron që ai të ndërmjetësojë për Ukrainën.

Schröder nuk ka munguar kurrë në një Forum që nga viti 2000 dhe do të jetë përsëri i pranishëm këtë vit. Gjithashtu në kategorinë miqësore me Putinin, është aktori amerikan, ekspert në artet marciale, Steven Seagal, i cili mori një pasaportë ruse në vitin 2016 dhe madje mban titullin e Përfaqësuesit Special të Ministrisë së Jashtme Ruse për Marrëdhëniet Humanitare me SHBA-në dhe Japoninë.

Një zhvillim i rëndësishëm është se për herë të parë që nga viti 2022, një delegacion zyrtar amerikan është në lumin Neva, i kryesuar nga Donald Trump, Rodney Mims Cook Jr., kryetar i Komisionit për Artet e Bukura, njeriu që mbikëqyr ndërtimin e Sallës së famshme të Vallëzimit që presidenti po ndërton në Krahun Lindor të Shtëpisë së Bardhë.

Në një cilësi private, por jo më pak treguese e afinitetit zgjedhor midis “Carit” dhe botës MAGA, do të jetë Candace Owens, influencuesja amerikane antisemite, e famshme për përhapjen e lajmit të rremë se Brigitte Macron ka lindur mashkull dhe tani përballet me akuza për shpifje.

Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, vëllezërit Andrew dhe Tristan Tate, shtetas të dyfishtë britaniko-amerikanë dhe ish-kickboxerë, janë nën hetim për trafikim qeniesh njerëzore dhe përdhunim, si në Mbretërinë e Bashkuar, ashtu edhe në Rumani.

Andrew pëlqen ta quajë veten “misogynist” dhe promovon një stil jetese “ultra-macho” në internet. Me miq të tillë, kujt i duhen armiq?

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Aktorë muskulozë, MAGA, influencierë: miqtë e pazakontë në Davosin e Putinit! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një 38-vjeçar, i identifikuar si Dorjan Kasa, i ka vendosur thikën në fyt një punonjësi të Policisë Rrugore gjatë kryerjes së shërbimit.

Sipas policisë, rreth orës 08:20, në afërsi të kthesës së Kamzës, 38-vjeçari në mënyrë të menjëhershme i ka vënë në fyt thikë që kishte me vete, policit që ishte në krye të detyrës, duke menaxhuar trafikun rrugor.

Gjithashtu, 38-vjeçari ka tentuar t’i marrë efektivit, armën e shërbimit, por është neutralizuar dhe vënë menjëherë në pranga nga shërbimet e Policisë.

The post I vuri thikën në fyt policit gjatë shërbimit, arrestohet 38-vjeçari në Tiranë appeared first on Gazeta Si.

Është një zog? Është një aeroplan? Është… pica?

Duke ulur porositë poshtë në një shportë nga skaji i apartamentit të tij në Oslo, Petter Grant nuk ka nevojë as të largohet nga rehatia e shtëpisë së tij për të drejtuar Pizza From a Ballkon, një restorant i improvizuar që ka ngopur qindra orekse në të gjithë kryeqytetin norvegjez dhe ka mbushur miliona barkë të tjerë në internet.

Fama virale e kohëve të fundit ka rrjedhur nga fillime karakteristike spontane. Në gusht të vitit 2024, ai po shikonte vëllain dhe babanë e tij duke ndërtuar një tavolinë për ballkonin e tij kur kuptoi se mund të dëgjonte çdo fjalë të bisedave midis kalimtarëve poshtë.

Duke e kthyer shikimin te furra e picave ngjitur, një hobi i preferuar, dhe pastaj përsëri te vëllai i tij, ai vendosi për projektin e tij të radhës brenda sekondash, duke ia propozuar menjëherë vëllait të tij shitjet e picave nga ajri.

The post Në Oslo, picat ‘bien nga qielli’ appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’– Kompania amerikane e Inteligjencës Artificiale, Anthropic, ka paralajmëruar se zhvillimi i AI po ecën me një ritëm kaq të shpejtë, sa sistemet e ardhshme mund të jenë në gjendje të përmirësojnë dhe ndërtojnë vetë versionet pasuese të tyre, pa ndërhyrje njerëzore.

Në një analizë të publikuar së fundmi, kompania argumenton se fenomeni i njohur si “recursive self-improvement” (vetëpërmirësim rekursiv) mund të shfaqet më shpejt se sa mendohej deri tani.

Ky proces përshkruan një skenar ku një sistem inteligjence artificiale projekton, teston dhe trajnon modele më të avancuara, duke krijuar një cikël të vazhdueshëm zhvillimi.

Sipas studiuesve të Anthropic, modelet më të avancuara të AI kanë përshpejtuar ndjeshëm proceset e programimit, korrigjimit të gabimeve dhe kërkimit shkencor. Kjo, sipas tyre, mund të krijojë një efekt zinxhir, ku Inteligjenca Artificiale ndihmon në krijimin e sistemeve gjithnjë e më të fuqishme.

“Po shohim tregues se progresi i AI nuk do të ngadalësohet, por përkundrazi do të përshpejtohet në vitet e ardhshme”, tha Jack Clark, bashkëthemelues dhe drejtues i politikave në Anthropic, në një intervistë për Axios.

Clark argumenton se ky zhvillim mund të sjellë përfitime të mëdha në fusha si shkenca dhe mjekësia, por paralelisht kërkon mekanizma të rinj kontrolli dhe verifikimi për të garantuar që sistemet e AI të mbeten në përputhje me interesat dhe qëllimet njerëzore.

Sipas kompanisë, përmirësimet e vazhdueshme të chatbot-it Claude kanë ndihmuar në zhvillimin e agjentëve të kodimit, të cilët më pas kanë kontribuar në krijimin e sistemeve autonome gjithnjë e më të sofistikuara.

Hapi i radhës, sipas Anthropic, mund të jetë pikërisht aftësia e këtyre sistemeve për të ndërtuar vetë gjeneratën e ardhshme të Inteligjencës Artificiale.

“Në të ardhmen e afërt, sistemet e AI mund të bëhen mjaftueshëm të afta për të projektuar, ndërtuar dhe trajnuar pasardhës më të avancuar pa ndërhyrje njerëzore”, thuhet në analizën e kompanisë.

Debati nuk kufizohet vetëm te Anthropic. Edhe OpenAI ka paralajmëruar më herët për rreziqet dhe pasojat e mundshme të vetëpërmirësimit rekursiv, duke theksuar nevojën për transparencë dhe bashkëpunim mes laboratorëve që zhvillojnë Inteligjencë Artificiale.

Anthropic njoftoi se do të angazhohet në muajt e ardhshëm me ligjvënës dhe institucione publike për të diskutuar ndikimet e mundshme të kësaj teknologjie, e cila sipas ekspertëve mund të ndryshojë jo vetëm mënyrën se si punojnë njerëzit, por edhe mënyrën se si ndërtohet vetë Inteligjenca Artificiale.

The post Anthropic paralajmëron: AI mund të nisë të krijojë vetë pasardhësit e saj appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Vitet e fundit, aplikacionet e numërimit të kalorive janë bërë një nga mjetet më të njohura për ata që duan të humbin peshë.

Në vitin 2018, numri i njerëzve që përdornin një të tillë rregullisht vlerësohej të ishte midis 65 dhe 75 milionë; deri në vitin 2026, ky numër ishte rritur mes 175 dhe 200.

Ato u rritën veçanërisht në dy periudha: gjatë pandemisë dhe më pas kur Inteligjenca Artificiale bëri të mundur përcaktimin e kalorive dhe makronutrientëve (domethënë, karbohidrateve, proteinave dhe yndyrnave) që përmbaheshin në një pjatë nga një foto. Megjithatë, kaloritë që shohim në ekran janë shumë më pak të sakta nga sa duken.

Aplikacionet pothuajse të gjitha funksionojnë në të njëjtën mënyrë. Kur hyni për herë të parë, ato kërkojnë peshën, gjatësinë, moshën, gjininë dhe sa aktivitet fizik bëni zakonisht.

Nga këto të dhëna, ato vlerësojnë se sa kalori djeg trupi juaj në ditë. Për ta bërë këtë, ato përdorin formula që llogarisin shkallën tuaj metabolike bazale, e cila është energjia që trupi juaj përdor për të marrë frymë, për të qarkulluar gjakun, për të ruajtur temperaturën e trupit tuaj, për të furnizuar trurin tuaj dhe për të operuar organet dhe muskujt tuaj.

Në atë pikë, aplikacioni ju pyet se sa peshë doni të humbni ose të shtoni dhe shton ose zbret një sasi të caktuar nga kërkesa fillestare e llogaritur, zakonisht midis treqind dhe pesëqind kalorive në ditë.

Përdoruesit mund të regjistrojnë atë që hanë në të paktën tre mënyra të ndryshme: duke kërkuar ushqimin në një arkiv digjital që mund të përmbajë miliona hyrje, duke skanuar bar-kodin nëse një ushqim është i paketuar, ose duke fotografuar pjatën dhe duke e lejuar Inteligjencën Artificiale ta njohë atë.

Vetëm ndjekja e një sjelljeje (atë që studiuesit e quajnë “vetë-monitorim”) tenton të rrisë ndërgjegjësimin për atë sjellje dhe, në shumë raste, na ndihmon ta ndryshojmë atë: kjo vlen për ata që numërojnë hapat, ata që ndjekin shpenzimet dhe madje edhe ata që mbajnë gjurmët e asaj që hanë.

Një rishikim i vitit 2021 i 59 studimeve, zbuloi se ata që ndjekin dietën e tyre, në pothuajse të gjitha rastet, përjetojnë humbje më të madhe në peshë sesa ata që nuk e bëjnë. Megjithëse rezultatet mund të jenë modeste.

Një tjetër rishikim, nga viti 2022, kombinoi rezultatet e 16 studimeve (me gati tre mijë pjesëmarrës) dhe zbuloi se në tre muajt e parë, ata që përdorën një aplikacion për numërimin e kalorive, humbën mesatarisht 2.18 kg më shumë se ata që nuk bënë asgjë. Pas një viti, diferenca ra në rreth 1.63 kg.

Aplikacionet më efektive janë ato që ofrojnë edhe këshilla nga një profesionist i kualifikuar. Një eksperiment danez i vitit 2022, përfshinte një konsultë fillestare 45-60 minutëshe me një profesionist të kujdesit shëndetësor dhe një plan të personalizuar.

Çdo javë, profesionisti mund të bashkëvepronte me përdoruesin dhe ta motivonte atë: me këtë program, pjesëmarrësit humbën mesatarisht 4.5 kg në vit.

Ata numëruan kaloritë për rreth një shekull e gjysmë, që kur u fillua të mendohet trupi i njeriut si një lloj motori nxehtësie: diçka që djeg karburant – ushqim – për të prodhuar lëvizje dhe nxehtësi.

Për të zbuluar se sa kalori përmban një ushqim, ai mund të digjet në një instrument të veçantë dhe të matet nxehtësinë që prodhon.

Një nga të parët që numëroi kaloritë e konsumuara nga njerëzit, ishte kimisti amerikan Wilbur Olin Atwater, në fund të shekullit të 19-të.

Ai vëzhgoi një person për disa ditë, duke numëruar se sa ushqim hëngri dhe sa digjte, duke matur oksigjenin, dioksidin e karbonit, sekretimet dhe nxehtësinë që prodhonte.

Nga ato eksperimente, ai nxori vlerat e konvertimit që ne i përdorim edhe sot: katër kalori për çdo gram karbohidrate, katër për çdo gram proteinë, nëntë për çdo gram yndyrë.

Bazat e të dhënave të mëdha publike të përbërjes së ushqimit mbi të cilat mbështeten aplikacionet, u ndërtuan mbi vlerësime të ngjashme me këto.

Por këto vlera janë mesatare; i njëjti ushqim mund të ketë përbërje të ndryshme në varësi të varietetit, stinës, mënyrës se si është rritur, rritur ose përpunuar.

Në Evropë, ekziston një tolerancë deri në 20 përqind për sasinë e makronutrientëve të listuar në etiketën e një produkti të paketuar.

Dhe bazat e të dhënave të aplikacioneve, të cilat bazohen pjesërisht në këto baza të dhënash dhe pjesërisht në hyrjet e futura nga vetë përdoruesit, mund të sjellin pasaktësi të mëtejshme.

Inteligjenca Artificiale, pra, shton pasiguri të mëtejshme në numra. Për të vlerësuar kaloritë në një pjatë të fotografuar, duhet të bëjë të paktën tre gjëra: të kuptojë se çfarë ushqimi është, të vlerësojë se sa prej tij ka dhe ta përkthejë atë në kalori.

Një përmbledhje sistematike e botuar në “British Journal of Nutrition” në vitin 2025, analizoi saktësinë e AI-së në 13 studime.

Ai gjeti një pamje shumë të larmishme: ka modele që mund të vlerësojnë kaloritë dhe makronutrientët e disa ushqimeve me saktësi të madhe, edhe pse ato mund të jenë dukshëm të gabuara për pjatat që kanë hasur më rrallë; dhe ka edhe modele që në përgjithësi janë të pasakta.

E gjithë kjo ka të bëjë me kaloritë që hyjnë. Por aplikacionet përpiqen gjithashtu të vlerësojnë kaloritë që dalin jashtë – domethënë, sa djegim duke lëvizur – dhe madje edhe atje, numrat janë të pasigurt.

Kur aplikacioni është i lidhur me një gjurmues kyçi, për shembull, ai trashëgon gabimet e tij të matjes, të cilat ndryshojnë shumë në varësi të modelit.

Ka aplikacione që aplikojnë modelin CICO (Kalorinë Hyrëse, Kalorinë Jashtë), duke supozuar se vetëm sasia e kalorive ka rëndësi, jo lloji; edhe pse e dimë se nuk është kështu.

Nga një perspektivë energjie, është e vërtetë që një kalori brokoli dhe një kalori akullore janë identike, por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ato kanë të njëjtin efekt në trupin tonë.

Një studim i vitit 2019 i kryer nga nutricionisti amerikan Kevin Hall, e demonstroi gjithashtu këtë. Ai ndoqi 20 të rritur për katër javë, duke i inkurajuar ata të hanin derisa të ndiheshin të ngopur.

Për dy javët e para, atyre u lejohej të hanin vetëm ushqime të ultrapërpunuara (domethënë, ushqime industriale shumë të përpunuara, si ushqime të lehta, ushqime të paketuara dhe pije me sheqer) dhe pastaj vetëm ushqime të papërpunuara.

Kur hanin ushqime të ultrapërpunuara, njerëzit përfundonin duke konsumuar mesatarisht 500 kalori më shumë në ditë, sesa kur hanin ushqime të papërpunuara.

Për këtë arsye, disa aplikacione, përveç numërimit të kalorive, i klasifikojnë ushqimet me një pikëzim ose një sistem semafori (e gjelbër për ato që preferohen, e kuqe për ato që janë të kufizuara).

Ndonjëherë ato frymëzohen nga puna e nutricionistes Barbara Rolls mbi volumetrikën, idenë se disa ushqime janë shumë të ngopura me pak kalori, ndërsa të tjerat i paketojnë shumë prej tyre në një hapësirë ​​të vogël. Aplikacione të tjera shpërblejnë proteinat dhe fibrat dhe penalizojnë sheqerin dhe yndyrën.

Megjithatë, në të gjitha rastet, ata që fusin një artikull ushqimor marrin menjëherë një vlerësim shumë të shkurtër (i mirë, i pranueshëm, i shmangshëm), zakonisht pa i ditur kriteret, por duke e përshtatur dietën e tyre në përputhje me rrethanat.

Këto aplikacione mund të jenë shumë të pranishme në jetën e përditshme të atyre që i përdorin, pjesërisht për shkak të “gamifikimit” të tyre, domethënë përdorimit të mekanizmave të ngjashëm me lojërat video për ta bërë përdorimin e tyre më tërheqës.

Ekzistojnë vija (sekuenca të ditëve të njëpasnjëshme që nuk ndërpriten), si dhe shenja dalluese, nivele, maskota dhe njoftime që i kujtojnë ata të regjistrojnë çdo vakt. Për disa, e gjithë kjo është një nxitje e dobishme.

Megjithatë, për të tjerët, numërimi mund të shkaktojë sjellje të pashëndetshme, siç shpjegohet nga dietologia Sara Olivieri, themeluese e “Inizio Lunedì”, një projekt për një qasje më të vëmendshme ndaj marrëdhënies emocionale me ushqimin: “Njerëzit peshohen më shpesh, e hapin aplikacionin shumë herë në ditë dhe përpiqen të ‘kompensojnë gabimet e tyre'”. Ju e anashkaloni darkën, sepse keni ngrënë shumë në drekë, ushtroheni më shumë për të qenë në gjendje të kënaqeni me ëmbëlsirën, shmangni rastet kur nuk e dini se çfarë do të hani”.

Numri që bëhet i kuq kur tejkaloni pragun (edhe pak) dhe gjykimi për secilin ushqim mund ta bëjnë çdo vakt një provë për t’u kapërcyer, duke gjeneruar ndonjëherë frustrim ose ndjenja faji.

Një studim australian i vitit 2021 me 1,357 të rritur, zbuloi se shumica e atyre që përdornin në mënyrë aktive aplikacione të tilla e bënin këtë për arsye peshe dhe pamjeje, në vend që të kishin të bënin me arsye shëndetësore.

Këta njerëz gjithashtu treguan simptoma më të shpeshta të çrregullimeve të të ngrënit kur përdornin aplikacionet.

Studimi nuk sugjeron që aplikacionet shkaktojnë çrregullime të të ngrënit, por përkundrazi që ato mund t’i stimulojnë ose t’i mbajnë ato tek individët më të prekshëm.

Kritikat rreth këtyre aplikacioneve nuk kanë të bëjnë vetëm me efektet e tyre te përdoruesit, por edhe me mënyrën se si ato gjenerojnë të ardhura.

Pothuajse të gjitha janë falas për të filluar, dhe më pas ngarkojnë një abonim për veçoritë më të përshtatshme (skanimi i barkodit, qëllimet e personalizuara, planet e vakteve).

Sipas rregulloreve evropiane, ajo që futim në këto aplikacione (pesha jonë, çfarë hamë, sa lëvizim), janë të dhëna shëndetësore dhe si të tilla duhet të mbrohen.

Por janë edhe të dhëna komerciale: disa nga këto aplikacione deklarojnë hapur se i përdorin ato për reklama të personalizuara.

Në vitin 2018, të dhënat nga afërsisht 150 milionë llogari në “MyFitnessPal”, një nga aplikacionet më të njohura, u vodhën në një nga shkeljet më të mëdha të të dhënave ndonjëherë për një aplikacion për konsumatorët. Shkurt, ditari ynë i ushqimit nuk është vetëm midis nesh dhe ekraneve tona.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Sa të sakta janë aplikacionet për numërimin e kalorive? appeared first on Gazeta Si.

Fëmijët që po merrnin Kungimin e tyre të Parë shoqëroheshin nga “Djajtë Vallëzues” të maskuar në Tarmas, Venezuelë. Festa shekullore e ‘Corpus Christ’ simbolizon triumfin e së mirës mbi të keqen dhe mbetet një traditë kulturore.

Të veshur me kostume shumëngjyrëshe dhe maska ​​të punuara me dorë, famullitarët kërcyen nëpër rrugë ndërsa fëmijët merrnin Kungimin e tyre të Parë pas një viti përgatitjeje fetare.

Ngjarja kombinon përkushtimin katolik me zakonet lokale dhe është pjesë e një rituali në të cilin djajtë e maskuar në fund i nënshtrohen Sakramentit të Shenjtë, duke simbolizuar fitoren e së mirës mbi të keqen. Tradita u njoh nga UNESCO si Trashëgimi Kulturore Jomateriale në vitin 2012.

The post Djajtë po kërcejnë në Venezuelë… appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Qeveria shqiptare ka hedhur në konsultim një strategji për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme (NVM) 2026-2030, një strategji e re që synon rritjen e produktivitetit, konkurrueshmërisë dhe integrimin e bizneseve shqiptare në tregun europian.

Sipas dokumentit, NVM-të përbëjnë shtyllën kryesore të ekonomisë shqiptare, duke përfaqësuar mbi 99% të ndërmarrjeve aktive, mbi 80% të punësimit dhe pjesën më të madhe të aktivitetit ekonomik në vend. Megjithatë, sektori vijon të përballet me produktivitet të ulët, akses të kufizuar në financa, mungesë aftësish profesionale dhe pjesëmarrje të ulët në tregjet ndërkombëtare.

Strategjia e re parashikon tre objektiva madhorë: forcimin e kapaciteteve të bizneseve, përmirësimin e klimës së biznesit dhe zgjerimin e aksesit në financim. Dokumenti mbështetet në 11 objektiva specifikë dhe 25 masa prioritare, të orientuara drejt inovacionit, transformimit digjital, tranzicionit të gjelbër, uljes së barrierave administrative dhe rritjes së eksporteve.

Një nga gjetjet kryesore të analizës është se problemi nuk qëndron te mungesa e strategjive për biznesin, por te fragmentimi dhe koordinimi i dobët mes institucioneve. Për këtë arsye, dokumenti synon të bashkërendojë politikat ekzistuese në një kuadër të vetëm veprimi.

Qeveria synon që deri në vitin 2030 Shqipëria të ndërtojë një ekosistem modern dhe inteligjent të ndërmarrjeve të vogla e të mesme, të afta të konkurrojnë në Tregun Unik Evropian.

Kostoja e zbatimit të dokumentit është përllogaritur në rreth 32.7 milionë lekë, që do të financohen nga buxheti i institucioneve përgjegjëse dhe donatorët.

The post Shqipëria kërkon të afrojë biznesin me standardet e BE-së deri në vitin 2030 appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, është pyetur gjatë konferencës lidhur me protestat që prej pesë ditësh zhvillohen në Tiranë kundër punimeve në Zvërnec.

Berisha tha se mbështet çdo protestë të qytetarëve, por se nuk mund të marrë përsipër asnjë hap lidhur me këtë protestë.

“Qëndrimi ynë është mbështetje për të drejtën e çdo qytetari për çdo protestë. Ajo protestë nuk është e thirrur nga PD dhe nuk ka asnjë thirrje që të mbështetet nga PD”, tha ai.

“Qëndrimi ynë është respektim i plotë i protestës dhe nuk mund të marrim përsipër asnjë hap që mund të krijojë deklaratë të çfarëdo lloji. Kemi theksuar se qytetarë të lirë kanë të drejtën të protestojnë për çdo gjë që e gjykojnë të arsyeshme”.

Ai tha se PD ka agjendën e saj të protestave dhe kur thërret protestë është e hapur për të gjithë ata që duan të angazhohen.

The post Berisha: E mbështesim protestën për Zvërnecin, por s’mund të ndërmarrim asnjë hap appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kryetari i Partisë Demokratike Sali Berisha në një konferencë për mediat ngriti akuza ndaj qeverisë se ka mbështetur me financime gjatë viteve në kërkim personin që vrau mëngjesin e djeshëm efektivin e policisë Enea Mekollin.

“Enea Mekolli ishte një i ri idealist, i cili pasi vëllai i tij në polici ndahet nga jeta për shkak të një sëmundje, kërkon të vazhdojë misionin e të vëllait, sigurimin e jetës, veprimtarisë, ligjit të qytetarëve shqiptarë. Në këtë aspekt, ai është dy herë dëshmor. Dhe familja e tij është një familje me kontribute shumë të mëdha për sigurinë e qytetarëve, jetës, veprimtarisë, rendit, ligjit të qytetarëve shqiptarë.

Por, aq sa është e dhimbshme vrasja mizore nga një dorë kriminale e policit në detyrë, aq kriminale e shëmtuar është qëndrimi i narkoshtetit ndaj vrasësit, i cili kishte 9 vite në kërkim, gjoja në kërkim, dhe që financohej nga fonde shtetërore për të ndërtuar stalla, konaqe, ngrehina, mbarështuar bagëti sikur të ishte një fermer i nderuar.

Vrasja e Enea Mekollit dëshmon në mënyrën më të qartë se rendi, ligji, siguria në këtë vend është në dorë të krimit. Është në dorë të kriminelëve. Vrasësi i Enea Mekollit nuk mund të qëndronte 9 vite në kërkim, të mbarështonte bagëti dhe stalla pa përkrahjen e fortë të pushtetit. Dhe siç dëshmojnë dokumentet, ajo përkrahje ka ardhur edhe me financime falas ndaj veprimtarive të tij”, tha Berisha.

Sipas tij, e gjithë kjo histori dëshmon lidhjet e qeverisë me krimin.

Berisha shtoi se vrasja e efektivit 34-vjeçar duhet hetuar edhe sa i takon procedurave të ndjekura për zhvillimin e operacionit për arrestimin e të dyshuarit.

Ai ngre disa pyetje: “A ishte njësia e tij, ajo që duhej të dërgohej për arrestimin apo neutralizimin e një banditi të armatosur? E një krimineli të armatosur? Apo janë njësitë e tjera, ato të cilat në ligj kanë detyrë të përmbushin këtë mision? A ishte njësia e Mekollit, e pajisur me të gjitha mjetet për mbrojtje nga armët e zjarrit?”

Berisha thotë se është shumë e vështirë të besohen komunikatat e kreut të policisë Skënder Hita, për të cilin thotë se sipas tij duhej të kishte dhënë dorëheqjen.

“Çdo komunikatë dhe çdo veprim bëhet sipas tij me miratimin e drejtorit të përgjithshëm në polici, ndaj ai pyet: Cili ishte roli i tij në këtë operacion? Sa e vërtetë është dhe çfarë lloji jeleku antiplumb kishte Enea Mekolli?”

Të gjitha këto pyetje, Berisha thotë se duhet t’i shqyrtojë Komisioni i Sigurisë në parlament. Po ashtu i bëri thirrje edhe prokurorisë të hetojë.

Lideri demokrat thotë se një operacion i tillë, për kapjen e një personi me rrezikshmëri të lartë “më së paku mund të thuhet i keqorganizuar, i keqplanifikuar”.

Në fund të fjalimit, kreu i opozitës mbajti një minutë heshtje për dëshmorin e kombit, Enea Mekolli.

The post Vrasja e efektivit/ Berisha: Çfarë lloji jeleku antiplumb kishte Enea Mekolli? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Një studim i ri ka zbuluar një mekanizëm të panjohur më parë që mund të ndihmojë në trajtimin e fibrozës pulmonare idiopatike (IPF), një sëmundje e rëndë dhe shpesh fatale e mushkërive për të cilën aktualisht nuk ka kurë.

IPF shkakton dëmtim dhe ngurtësim të indeve të mushkërive, duke vështirësuar frymëmarrjen dhe duke çuar në përkeqësim gradual të gjendjes së pacientëve.

Edhe pse ekzistojnë dy ilaçe që ngadalësojnë përparimin e sëmundjes, ato nuk përmirësojnë simptomat.

Studiuesit, të udhëhequr nga Stavros Garantziotis, zbuluan se një gjen i quajtur Tlr5 luan një rol kyç në mbrojtjen e mushkërive.

Ky gjen prodhon receptorin TLR5, i cili ndihmon sistemin imunitar të njohë bakteret dhe të kontrollojë përhapjen e tyre.

Në eksperimentet me minj, ata që kishin mutacion ose mungesë të këtij gjeni zhvilluan më shumë fibrozë, humbën më shumë peshë dhe kishin shkallë më të ulët mbijetese krahasuar me minjtë normalë.

Studimi tregoi gjithashtu një lidhje të rëndësishme mes mikrobiomës së mushkërive dhe zhvillimit të IPF-së. Receptorët TLR5 aktivizohen pas dëmtimeve të mushkërive dhe ndihmojnë në kontrollin e baktereve të dëmshme.

Kjo mund të shpjegojë pse jo të gjithë personat që ekspozohen ndaj faktorëve të rrezikut, si duhani, infeksionet e përsëritura apo ndotja, zhvillojnë sëmundjen.

Për të testuar një trajtim të mundshëm, studiuesit përdorën një proteinë bakteriale që aktivizon receptorin TLR5. Minjtë që morën këtë trajtim para dëmtimit të mushkërive shfaqën më pak fibrozë, humbën më pak peshë dhe mbijetuan më gjatë.

Efekti nuk u pa tek minjtë që nuk kishin gjenin Tlr5, duke konfirmuar rëndësinë e këtij receptori në mbrojtjen e mushkërive.

Tani ekipi po punon për zhvillimin e një trajtimi të thithshëm që synon drejtpërdrejt qelizat e rrugëve të frymëmarrjes, me shpresën se kjo qasje mund të ndalojë ose të ngadalësojë përparimin e sëmundjes.

Hapi i ardhshëm do të jetë testimi i këtyre rezultateve te njerëzit për të parë nëse aktivizimi i TLR5 mund të përdoret si një terapi e re kundër fibrozës pulmonare idiopatike.

The post Një trajtim i ri frenon sëmundjen vdekjeprurëse të mushkërive appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një 32-vjeçar u arrestuaa në Tiranë, pasi u kap në flagrancë, teksa merrte një pako me pjesë armësh, në një degë postare në rrugën “Asim Vokshi”.

Sipas policisë pjesët e gjetura në pako dyshohet se janë trafikuar nga SHBA-ja. Në operacionin e koduar “Delivery” u sekuestruan 1 tytë arme zjarri, 1 silenciator, 2 krehra dhe pjesë të tyre, si dhe 2 celularë.

“Si rezultat i hetimeve dhe veprimeve të shpejta operacionale, të kryera pas indicieve për një rast të trafikimit të pjesëve të armëve të zjarrit, nëpërmjet shërbimit postar, nga ShBA-ja në Shqipëri, specialistët e Seksionit për Hetimin e Trafiqeve finalizuan operacionin e koduar “Delivery”. Në kuadër të operacionit u arrestua në flagrancë shtetasi E. H., 32 vjeç, banues në Tiranë, teksa merrte një pako me pjesë armësh, në një degë postare në rrugën “Asim Vokshi”. Pjesët e gjetura në pako dyshohet se janë trafikuar nga ShBA-ja”, njofton policia.

Hetimi vijon për të nxjerrë përpara përgjegjësisë penale, shtetas të tjerë që mund të jenë përfshirë në këtë rast.

The post Trafik armësh nga SHBA me postë, arrestohet 32-vjeçari në Tiranë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një shpërthim ndodhi të premten në mëngjes në portin e Konstancës, një qytet në Rumaninë juglindore në Detin e Zi.

Ministria e Mbrojtjes tha se një dron detar shpërtheu dhe u vetëshkatërrua rreth orës 10:30 të mëngjesit, ndërsa nuk pati të lënduar.

Zona ishte siguruar tashmë nga shërbimet e inteligjencës dhe roja bregdetare: pamja e dronit pranë molit 78 iu raportua Ministrisë së Mbrojtjes rreth orës 6:20 të mëngjesit.

Romania's Constanța Port cordoned off after an explosion. A naval drone was reportedly discovered nearby earlier this morning. pic.twitter.com/Hscd7XxzLF

— Open Source Intel (@Osint613) June 5, 2026

Sipas ministrisë, droni detar është i ngjashëm me ato të përdorura në luftën në Ukrainë. Megjithatë, nuk dihet se kujt i përket ose pse ndodhej në port.

Ministria ka specifikuar se nuk është nga ushtria rumune dhe nuk është një nga ato të përdorura në stërvitjet e fundit në Detin e Zi.

Zëvendësministri i Brendshëm, Raed Arafat tha se porti është evakuuar dhe se dy helikopterë po fluturojnë mbi zonë për të kontrolluar për dronë të tjerë.

Vetëm një javë më parë, një dron rus i nisur për në Ukrainë hyri në hapësirën ajrore rumune dhe goditi çatinë e një pallati në Galati, një qytet pranë kufirit moldav rreth 190 kilometra në veri të Konstancës, duke shkaktuar një zjarr dhe lëndime të lehta në dy persona.

The post Rumani, një dron detar shpërthen në portin e Konstancës (video) appeared first on Gazeta Si.

Çfarë dëshmie më e mirë mund të ketë për suksesin e një qeverisjeje apo mandati politik sesa fakti që pasardhësit nga parti rivale vazhdojnë të ndjekin të njëjtat politika?

Imitimi është forma më e sinqertë e lavdërimit, dhe kjo është pikërisht ajo që bënë Bill Clinton dhe Tony Blair në lidhje me politikat e Ronald Reagan dhe Margaret Thatcher.

Kur Reagan u bë president në vitin 1981, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në SHBA ishte 70%. Kur ai u largua nga detyra në vitin 1989, kjo normë kishte rënë në 28%. Kur Thatcher mori drejtimin e qeverisë britanike në vitin 1979, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në Britani ishte 83%. Kur ajo u largua në vitin 1990, ajo kishte zbritur në 40%.

Këto ulje ishin të jashtëzakonshme. Në SHBA, pjesa e të ardhurave që mbetej pas tatimit për fituesit më të mëdhenj u rrit nga 30% në 72%, një rritje prej 140%. Në Britani, rritja ishte edhe më e madhe. Gjatë viteve 1980, u hoqën pengesat që frenonin prosperitetin ekonomik.

Reformat e Reaganit dhe Thatcherit transformuan ekonomitë e vendeve të tyre. Para viteve 1980, dominonin korporatat e mëdha që dinin të përfitonin nga zbritjet fiskale dhe që kompensonin punonjësit përmes përfitimeve të patatueshme dhe llogarive të shpenzimeve. Sipërmarrja ishte e rrallë. Krizat ekonomike, disa prej tyre shumë të thella, ishin të shpeshta, ndërsa rritja ekonomike mbetej e ngadaltë.

Normat e larta tatimore, në intervalin 60-70%, mbizotëruan ndërsa SHBA dhe Britania u zhytën në Depresionin e Madh gjatë viteve 1930. Normat mbi 90% shoqëruan rritjen e dobët të sektorit privat në vitet 1950. Ndërsa normat mbi 70% kontribuuan në periudhën e stagflacionit të viteve 1970, kur ekonomia vuante njëkohësisht nga inflacioni i lartë dhe rritja e ulët.

A është kujtesa kolektive aq e shkurtër sa të ketë harruar inflacionin dhe dëshpërimin që pasuan braktisjen e sistemit monetar të Bretton Woods System në fillim të viteve 1970?

Gjatë dekadës deri në vitin 1982, përfshirë periudhën e njohur si Winter of Discontent, kur qeveria laburiste humbi pushtetin përballë konservatorëve të Thatcherit, çmimet me pakicë në Britani u rritën mesatarisht me 14% në vit, ndërsa rritja reale ekonomike ishte vetëm 1.6% në vit.

“Labour isn’t working” (“Laburistët nuk po funksionojnë”), deklaronte slogani i famshëm i fushatës së Thatcherit, në një kohë kur papunësia kishte arritur në 5.3%. Një situatë e ngjashme, me stagflacion dhe papunësi të lartë, ekzistonte edhe në SHBA.

Në vitet 1980, ndërsa Reagan dhe Thatcher ulën ndjeshëm normat më të larta tatimore, modelet e vjetra të biznesit që kishin funksionuar nën regjimet e taksave të larta u bënë të vjetruara. Sipërmarrja lulëzoi. Punonjësit më të talentuar filluan të kërkonin pagesa direkte në para në vend të përfitimeve në natyrë, grumbulluan kapital dhe lanë kompanitë tradicionale për të krijuar bizneset e tyre.

Nga ana tjetër, korporatat ekzistuese ristrukturuan organizatat e tyre për t’iu përshtatur realitetit të ri me taksa më të ulëta, më pak rregullime dhe politikë monetare më të qëndrueshme. Wall Street dhe City of London tërhoqën një valë të madhe aktiviteti ekonomik, ndërsa startup-et thithnin kapital dhe shumoheshin me shpejtësi.

Papritur u zhdukën problemet e rritjes ekonomike nën 2% dhe inflacionit galopant. Kur Reagan dhe Thatcher ulën taksat (dhe Thatcher privatizoi me vendosmëri ndërmarrjet shtetërore), ekonomia shpërtheu në rritje dhe inflacioni u tkurr ndjeshëm.

Midis viteve 1982 dhe 1988, Britania regjistroi mesatarisht 4% rritje vjetore të PBB-së, ndërsa inflacioni u përgjysmua në 4%. SHBA pati rezultate të ngjashme.

Pretendimi se ulja e taksave për të pasurit do të sillte vetëm një efekt “rrjedhjeje nga lart-poshtë” (trickle-down effect) rezultoi i pabazuar. Një rritje ekonomike prej 4% në vit – diçka pothuajse e paimagjinueshme sot – ishte një valë e fuqishme prosperiteti.

Amerikanët e zakonshëm përfituan ndjeshëm. Midis viteve 1980 dhe 2000 u krijuan rreth 40 milionë vende të reja pune, një rritje prej më shumë se 40%.

Pjesëmarrja masive në tregun e aksioneve solli rritje të jashtëzakonshme të pasurisë familjare. Indeksi Dow Jones Industrial Average u rrit rreth 15 herë midis viteve 1982 dhe 2000.

Të ardhurat mesatare familjare u rritën me 12% gjatë periudhës së Reaganit dhe me 15% gjatë periudhës së Clintonit, duke pësuar një ngadalësim vetëm në fillim të viteve 1990, kur presidenti George H. W. Bush rriti normat më të larta tatimore.

Ndërkohë në Britani, të ardhurat javore të familjes mesatare u rritën me 26% gjatë mandatit të Thatcherit, ndërsa numri i qytetarëve që zotëronin aksione u rrit nga 3 milionë në 11 milionë.

Megjithatë, Reagan dhe Thatcher bënë edhe gabime, veçanërisht në fillimet e tyre. Të dy treguan hezitim për reformimin e sistemit tatimor. Thatcher ishte e rezervuar ndaj uljeve të menjëhershme të taksave, të cilat ajo i quante “Lafferizëm”, duke iu referuar teorisë së Arthur Laffer dhe të ashtuquajturës “Kurba Laffer”, sipas së cilës ulja e taksave mund të kompensohet vetvetiu përmes rritjes ekonomike dhe zgjerimit të bazës tatimore.

Gjatë mandatit të saj të parë, Thatcher uli normën më të lartë tatimore nga 83% në 60%, por rriti TVSH-në, duke rezultuar në një rritje neto të barrës fiskale. Për pasojë, ekonomia pothuajse nuk u rrit gjatë dy viteve e gjysmë të para të qeverisjes së saj.

Nga ana tjetër, Reagan zgjodhi ta shpërndante uljen e parë të taksave në tri faza midis viteve 1981 dhe 1983. Ndërsa vononte zbatimin e reformave, ekonomia amerikane pësoi recesionin e viteve 1981–1982, i konsideruar si më i rëndi që nga Kriza e Madhe.

Vetëm në mesin e viteve 1980, kur të dy udhëheqësit kapërcyen hezitimet dhe ulën ndjeshëm taksat, ekonomitë e tyre nisën të lulëzonin dhe lanë pas stagflacionin e dekadës së mëparshme.

Pavarësisht gabimeve fillestare, revolucioni ekonomik i Reaganit dhe Thatcherit transformoi ekonomitë e SHBA-së dhe Britanisë deri në fund të mijëvjeçarit.

Pasardhësit e tyre politikë nga kampet kundërshtare, Clinton dhe Blair, nuk lejuan rikthimin e normave shumë të larta tatimore. Gjatë viteve 1990, norma më e lartë e tatimit mbeti 40%.

Si rezultat, rritja e fortë ekonomike vazhdoi. Midis viteve 1993 dhe 2000, SHBA regjistroi mesatarisht 3.9% rritje ekonomike në vit, ndërsa Britania 3.3%.

Këto shifra janë shumë larg ritmeve modeste me të cilat ekonomitë e mëdha të botës duhet të kënaqen sot./The Economist

The post Si Reagan solli një rritje ekonomike që politikanët e sotëm vetëm mund ta ëndërrojnë… appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Marrëdhëniet njerëzore- qofshin romantike, familjare apo shoqërore konsiderohen një nga faktorët më të rëndësishëm për shëndetin fizik dhe mendor të njeriut.

Studime të ndryshme tregojnë se lidhjet e forta sociale ndihmojnë në uljen e stresit, përmirësimin e sistemit imunitar dhe rritjen e jetëgjatësisë. Në veçanti, martesa dhe partneriteti afatgjatë shpesh lidhen me përfitime të caktuara shëndetësore, megjithëse ekspertët theksojnë se cilësia e marrëdhënies është vendimtare.

Sipas mjekëve, personat e martuar priren të jetojnë më gjatë dhe të kenë më shumë vite në shëndet të mirë mesatarisht, krahasuar me personat e pamartuar, të divorcuar ose të ve.

Një nga arsyet kryesore është mbështetja sociale që ofron një partner i qëndrueshëm, i cili mund të ndihmojë në menaxhimin e stresit, në mbajtjen e zakoneve më të shëndetshme dhe në nxitjen për kontrolle mjekësore në kohë.

Ekspertët theksojnë se vetë martesa nuk është “ilaç”, por shpesh funksionon si një faktor që ndikon në sjelljen dhe stilin e jetesës. Njerëzit në marrëdhënie të qëndrueshme kanë më shumë gjasa të shmangin sjelljet e rrezikshme, si duhani apo konsumimi i tepruar i alkoolit, dhe të ndjekin më rregullisht kujdesin shëndetësor.

Një nga fushat ku ky efekt shihet më qartë është shëndeti kardiovaskular. Studimet tregojnë se personat e martuar kanë incidencë më të ulët të sëmundjeve të zemrës, përfshirë infarktet dhe goditjet në tru. Kjo lidhet me faktin se mbështetja emocionale dhe praktike nga partneri mund të ndikojë pozitivisht në uljen e presionit të gjakut, inflamacionit dhe faktorëve të tjerë të rrezikut.

Po ashtu, martesa lidhet edhe me shëndetin mendor. Një marrëdhënie e shëndetshme ofron stabilitet emocional, ndjenjë përkatësie dhe mbështetje psikologjike, elemente që ndikojnë në uljen e ankthit dhe depresionit. Ekspertët theksojnë se në marrëdhënie të suksesshme, respekti, komunikimi i hapur dhe aftësia për të menaxhuar emocionet janë po aq të rëndësishme sa në çdo aspekt tjetër të jetës.

Megjithatë, studimet tregojnë edhe një anë tjetër të medaljes: jo çdo martesë është e shëndetshme. Marrëdhëniet me konflikt të vazhdueshëm, mungesë komunikimi ose dhunë emocionale mund të kenë efekt të kundërt, duke rritur stresin kronik, përkeqësuar shëndetin mendor dhe madje rritur rrezikun për sëmundje të zemrës dhe probleme të tjera serioze shëndetësore. Në raste të tilla, martesa nuk sjell përfitime, por bëhet faktor rreziku.

Interesant është fakti se disa studime tregojnë se burrat përfitojnë më shumë shëndetësisht nga martesa sesa gratë. Kjo lidhet me ndryshime në sjellje, pasi burrat priren të adoptojnë zakone më të shëndetshme pas martesës, ndërsa gratë shpesh marrin një rol më të madh në menaxhimin e shëndetit të familjes.

Një tjetër fushë e rëndësishme është lidhja mes martesës dhe kancerit. Hulumtime të fundit tregojnë se personat e martuar kanë një rrezik më të ulët për disa lloje kanceri.

Kjo shpjegohet me faktin se çiftet kanë më shumë gjasa të kryejnë kontrolle parandaluese, të ndjekin trajtime në kohë dhe të kenë më pak ekspozim ndaj faktorëve të rrezikut, përfshirë disa infeksione si HPV.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se shëndeti i mirë nuk varet domosdoshmërisht nga martesa. Njerëzit beqarë mund të kenë shëndet të shkëlqyer nëse mbajnë një stil jetese aktiv dhe kanë rrjete të forta shoqërore dhe familjare. Aktiviteti fizik, komuniteti dhe miqësitë e qëndrueshme janë po aq të rëndësishme sa një marrëdhënie romantike.

Në fakt, disa studime sugjerojnë se beqarët mund të kenë më shumë kohë për aktivitet fizik dhe përkujdesje personale, gjë që mund të ndikojë pozitivisht në shëndetin e tyre. Gjithashtu, një jetë e lumtur dhe e balancuar, pavarësisht statusit të marrëdhënies, lidhet me jetëgjatësi më të madhe.

Ekspertët bien dakord se nuk është vetë statusi civil ai që përcakton shëndetin, por cilësia e marrëdhënieve dhe mbështetja sociale.

Qoftë në martesë, në partneritet apo si beqar, njerëzit që kanë lidhje të forta, të shëndetshme dhe mbështetëse kanë më shumë gjasa të gëzojnë shëndet më të mirë fizik dhe mendor dhe një jetë më të gjatë./ Washington Post

The post Tre mënyra si martesa ndikon pozitivisht në shëndetin tuaj appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Mes dhimbjes për humbjen e nipit të tij, xhaxhai i policit të vrarë Enea Mekolli ka reaguar gjatë ceremonisë mortore duke thënë se në vend po sundojnë kriminelët.

“E latë këtë vend në dorë të krimineleve”, ka thënë ai përballe presidentit Bajram Begaj i cili kishte shkuar për ngushëllime.

Edhe pse presidenti tentoi të largohej, xhaxhai i viktimës vazhdoi më tej, duke i thënë se vdekja e nipit të tij u ka mbyllur derën e shtëpisë.

View this post on Instagram

A post shared by Gazeta Si (@gazetasi.al)

“Mos i lini kriminelët. Duhet të merrni masa, po na vrisni, bëhuni te zotë, e late këtë vend në dorë të kriminelëve, po sundojnë kriminelët në çdo cep të Shqipërisë. Nuk dominion policia por dominon krimi. Na fundoset. Na çuat në fund”, dëgjohet ai ti thotë Begajt, i cili nuk bën asnjë reagim.

Polici 34-vjeçar Enea Mekolli ndërroi jetë gjatë operacionit në Maliq për kapjen e të shumëkërkuarit Violand Braçellari.

The post Xhaxhai i policit Mekolli revoltohet përballë presidentit Begaj: E latë këtë vend në dorë të kriminelëve (video) appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’–  Kryeministri Edi Rama, gjatë pjesëmarrjes në Samitin BE–Ballkani Perëndimor që po zhvillohet në Tivat, u ndal edhe te protestat kundër projektit të diskutuar në Zvërnec.

Ai deklaroi se nuk bëhet fjalë për një çështje mjedisore, por sipas tij për një “luftë hibride”. Sipas tij, pas protestës qëndrojnë elementë iranianë, të cilët, siç u shpreh ai, kanë qenë të përfshirë edhe herë të tjera në sulme të ngjashme.

“Atje nuk është çështje mjedisore, është lufte hibride. Pas protestës janë iranianët, që kanë qenë edhe herë të tjetra të përfshirë në sulme”, shtoi ai.

Rama hodhi poshtë pretendimet mbi projektin në Zvërnec, duke deklaruar se nuk është ai për të cilin është folur publikisht dhe se qytetarëve sipas tij u janë shfaqur video të rreme të prodhuara në Tiranë.

Ai shtoi se aktualisht nuk ka asgjë për të diskutuar në lidhje me këtë çështje, pasi, sipas tij, nuk ekziston asnjë projekt i miratuar.

“Projekti në Zvërnec nuk është ai që është folur. Keni parë video false nga Tirana. S’ka asgjë për të diskutuar, sepse s’ka asnjë projekt të miratuar. Në këtë projekt janë përfshirë disa nga arkitektët dhe artistët e peizazhit më të mirë në botë. Qëllimi nuk është të dëmtohet apo të prishet natyra, por të krijohet diçka unike, që do të jetë e jashtëzakonshme për Shqipërinë dhe një dhuratë e Shqipërisë për mbarë Europën”, përfundoi Rama.

Ai iu bëri thirrje mediave perëndimore që sipas tij të jenë më të kujdesshme “sepse faktet kanë rëndësi.”

“Janë shpërndarë video të rreme me qindra mijëra shikime, ku pretendohet se shqiptarët brohorasin ‘Israel go home’. Këto janë të gjitha të rreme. Nuk ka asgjë të tillë në Shqipërinë reale. Nga ana tjetër, ka njerëz që shqetësohen me të drejtë. Atyre u them të mos shqetësohen, sepse projekti ende nuk ekziston. Ne kemi vendosur standardet që duhet të përmbushë projekti dhe tani po presim që ai të paraqitet”, tha Rama.

I pyetur lidhur me procesin e integrimit, Rama shprehu mbështetje për anëtarësimin gradual, por tha se BE duhet të gjejë guximin.

“Besoj se Europa, së pari për veten, duhet të jetë më e guximshme, të mbajë procesin e bazuar në meritë, të shkojë drejt integrimit gradual, por të gjejë guxim. Nëse BE do që t’i dërgojë një mesazh të fortë botës dhe të energjizojë veten, duhet të thotë siç jemi sot bashkë rreth tavolinës, do të jemi, por secili me statusin e vet derisa të bëhemi anëtarë me të drejta të plota”, tha Rama.

I pyetur për një parashikim lidhur me afatin e integrimit, Rama e mbylli me një batutë:

 “Ka 3 gjëra që s’mund t’i parashikosh: Zoti, seksi dhe BE”, tha Rama.

The post Rama: Nuk ka projekt të miratuar për Zvërnecin! Pas protestës fshihen iranianët appeared first on Gazeta Si.