❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

Miratohet nisja e negociatave për heqjen e roaming me BE, së shpejti tarifa të njëjta kur udhëtoni

Këshilli Europian njoftoi sot miratimin e hapjes së negociatave për heqjen e tarifave roaming mes Bashkimit Europian dhe gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, Shqipërisë, Bosnjë-Hercegovinës, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë.

Vendimi në fjalë i hap rrugën Komisonit Europian për të nisur negociatat individuale me secilin prej shteteve të Ballkanit Perëndimor.

Heqja e tarifave roaming nënkupton se abonentët e shërbimeve celulare në Shqipëri dhe vendet e tjera të Rajonit do të përdorin numrat e tyre në vendet e Bashkimit Europian me të njëjtat tarifa si në vendin e tyre.

Bashkimi Europian u bë hapësira e parë e përbashkët që vendosi heqjen e tarifave roaming, sipas parimit roam like at home, duke filluar nga muaji qershor 2017. Modeli i Bashkimit Europian u zbatua edhe nga vendet e Ballkanit Perëndimor, që, me koordinimin dhe ndërmjetësimin e Komisionit Europian, në vitin 2019 ndërmorën një proces të ngjashëm.

Heqja e tarifave roaming mes BE-së dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor nuk ka një afat të përcaktuar kohor dhe ecuria e tij do të varet nga negociatat që do të zhvillohen me secilin vend të rajonit.

Ky proces do të kërkojë edhe ndryshime ligjore në secilin prej këtyre vendeve.

Qeveria shqiptare ka pĂ«rgatitur disa ndryshime nĂ« ligjin “PĂ«r komunikimet elektronike”, qĂ«, mes tĂ« tjerash, do tĂ« krijojnĂ« bazĂ«n ligjore pĂ«r rregullimin e roaming mes ShqipĂ«risĂ« dhe Bashkimit Europian. Pritet qĂ« ndryshimet ligjore tĂ« miratohen kĂ«tĂ« vit.

Tarifat roaming mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian nuk janë ligjërisht të rregulluara, por që prej vitit 2023, me ndërmjetësimin e Komisionit Europian, 38 operatorë të shërbimeve celulare të BE-së dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor arritën një marrëveshje për uljen e tarifave roaming të internetit.

Nga dy operatorët celularë shqiptarë, vetëm One Albania u bë pjesë e marrëveshjes, por sidoqoftë edhe Vodafone Albania ofron tarifa të ngjashme preferenciale për përdorimin e shërbimeve të kompanive të tjera të grupit Vodafone në BE.

Operatorët që u bënë pjesë e marrëveshjes ranë dakord për vendosjen e një niveli maksimal të çmimit të shitjes me pakicë 18 euro/GB (gigabajt) duke filluar nga 1 tetori 2023, ndërsa që nga fillimi i këtij viti çmimi tavan është ulur në 14 euro/GB.

MarrĂ«veshja parashikon edhe njĂ« etapĂ« tĂ« tretĂ«, qĂ« do t’i ulĂ« çmimet nĂ« 9 euro/GB, duke filluar nga viti 2028.

Marrëveshja u ka mundësuar përdoruesve të telefonisë celulare nga Shqipëria çmime më të ulëta të përdorimit të internetit gjatë kohës kur ndodhen në vendet e Bashkimit Europian, si edhe, anasjellas, edhe turistëve të huaj të përdorin internetin me çmime më të lira në Shqipëri.

Përdoruesit e telefonisë celulare të të dyja kompanive celulare shqiptare kanë sidoqoftë në dispozicion paketa komunikimi në roaming me kosto edhe më të ulët, kundrejt një çmimi fiks.

Marrëveshja për uljen e tarifave të internetit në roaming me vendet e BE-së ndoqi marrëveshjen e arritur në vitin 2019, për uljen deri në  heqjen e plotë të tarifave roaming mes vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Prej fundit të qershorit 2021, përdoruesit e telefonisë celulare në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut, Serbi dhe Bosnje-Hercegovinë komunikojnë gjatë udhëtimeve në vendet e tjera të rajonit pa kosto shtesë dhe me të njëjtat tarifa të planit kombëtar përkatës.

 

The post Miratohet nisja e negociatave për heqjen e roaming me BE, së shpejti tarifa të njëjta kur udhëtoni appeared first on Revista Monitor.

Tatimet sqarojnë pyetjet kryesore për paqen fiskale

Teksa kanë mbetur edhe dy ditë afat për të përfituar nga marrëveshja e paqes fiskale, tatimet kanë publikuar një material informues, lidhur me pyetjet kryesore që kanë bizneset lidhur me këtë proces.

 

A mund të aplikoj për Paqen Fiskale duke kërkuar vetëm ndryshimin e elementeve të veçanta të pasqyrave financiare?

Aplikimi për Paqen Fiskale kryhet duke konsideruar fillimisht vlerësimin e fitimit të tatueshëm në masën 18% krahasuar me një vit më parë.

Nëse në formularin e aplikimit për Marrëveshjen e Paqes Fiskale, tatimpaguesi ka zgjedhur se do të kryejë rideklarim të pasqyrave financiare, këtij vlerësimi i shtohet edhe ndryshimi i elementeve të veçanta të pasqyrave financiare.

Kam nënshkruar një Marrëveshje të Paqes Fiskale për vitin 2026, në të cilën është dakordësuar rritja e fitimit të tatueshëm në masën 18%. Vitin e ardhshëm, a mund të riaplikoj përsëri duke kërkuar edhe ndryshimin e elementeve të veçanta të pasqyrave financiare?

Aplikimi për ndryshimin e elementeve të veçanta të pasqyrave financiare mund të kryhet vetëm 1 herë dhe vetëm gjatë vitit 2026. Në vitet vijuese mund të aplikohet vetëm për vlerësimin e fitimit të tatueshëm.

Si paguhen këstet e Tatimit mbi të Ardhurat e Korporatave (TAK) apo Tatimit mbi të Ardhurat Personale nga Biznesi (TAPB), kur kam nënshkruar Marrëveshjen e Paqes Fiskale për vitin 2026?

Afati për pagesën e kësteve mujore, sipas kalendarit të përcaktuar në marrëveshjen e dakordësuar, është dita e fundit e çdo muaji.

Nëse ndryshoj elementet e veçanta të pasqyrave financiare për vitet 2023, 2024 apo 2025, sipas marrëveshjes së dakordësuar për vitin 2026, a do të më gjenerohen gjoba dhe kamatëvonesa si pasojë e ndryshimit të deklaratave tatimore përkatëse?

Ligji parashikon mosaplikimin e dënimeve administrative. Gjobat dhe kamatëvonesat që mund të gjenerohen në sistem si rezultat i ndryshimit të deklaratave do të trajtohen dhe sistemohen nga Drejtoria Rajonale Tatimore përkatëse.

Nëse në datën 7 qershor kryej aplikimin për Marrëveshjen e Paqes Fiskale për vitin 2026, brenda cilës datë do të më dërgohet drafti i marrëveshjes?

Afati për aplikim për Marrëveshjen e Paqes Fiskale është data 5 qershor 2026. Aplikimet e paraqitura pas kësaj date do të refuzohen dhe nuk do të trajtohen.

Nëse aplikoj dhe dakordësohem për Marrëveshjen e Paqes Fiskale për vlerësimin e fitimit të tatueshëm dhe rritjen e tij me 18%, si do të kryhet shpërndarja, përllogaritja dhe pagesa e kësteve?

Fitimi i tatueshĂ«m llogaritet sipas formulĂ«s: fitimi i vitit paraardhĂ«s × 1.18.

Rritja prej 18% shpĂ«rndahet nĂ« kĂ«stet paraprake pĂ«r periudhĂ«n e mbetur tĂ« vitit, nga qershori deri nĂ« dhjetor 2026, si dhe pĂ«r periudhĂ«n janar–mars 2027. Pagesa kryhet nĂ« baza mujore, brenda ditĂ«s sĂ« fundit tĂ« çdo muaji.

Gjatë vitit për të cilin kam nënshkruar Marrëveshjen e Paqes Fiskale, a do të monitorohem nga Administrata Tatimore?

Administrata Tatimore ruan të drejtën e monitorimit administrativ nga zyra gjatë gjithë periudhës së vlefshmërisë së marrëveshjes. Gjithashtu, është detyrë e tatimpaguesit të respektojë dhe të përmbushë detyrimet që lidhen me TVSH-në, tatimin në burim, kontributet e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore, etj.

Kam lidhur një marrëveshje për pagesën me këste të detyrimeve të papaguara, e cila përfundon në dhjetor 2026, dhe i kam paguar rregullisht detyrimet sipas kësaj marrëveshjeje. A mund të aplikoj për Marrëveshjen e Paqes Fiskale 2026?

Një nga kushtet për të përfituar nga Paqja Fiskale është që tatimpaguesi të mos ketë detyrime tatimore të papaguara në momentin e aplikimit. Për rrjedhojë, tatimpaguesi që ka ende detyrime të pashlyera nuk mund të përfitojë nga Paqja Fiskale, edhe nëse për këto detyrime ka lidhur një marrëveshje për pagesën me këste.

Tatimet kujtojnë: Edhe dy ditë për paqen fiskale, dokumentet

 

Vetëm 2 ditë afat për aplikimin e Paqes Fiskale; Tatimet: Nuk do të ketë shtyrje

The post Tatimet sqarojnë pyetjet kryesore për paqen fiskale appeared first on Revista Monitor.

“FluturojnĂ«â€ çmimet e pronave tĂ« banimit nĂ« KosovĂ«, rritje deri nĂ« 5.3%

Çmimet e pronave tĂ« banimit nĂ« KosovĂ« nĂ« tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2026 janĂ« rritur pĂ«r 5.3 pĂ«r qind krahasuar me tremujorin e parĂ« tĂ« vitit tĂ« kaluar. NdĂ«rkaq, krahasuar me tremujorin e katĂ«rt tĂ« vitit 2025 çmimet e pronave tĂ« banimit shĂ«nuan rritje prej 2.4 pĂ«r qind.

 

Çmimet e pronave tĂ« banimit nĂ« KosovĂ« kanĂ« vazhduar tĂ« rriten edhe gjatĂ« vitit 2026, duke shĂ«nuar ngritje si nĂ« nivel vjetor ashtu edhe nĂ« krahasim me muajt e fundit tĂ« vitit paraprak.

Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« publikuara nĂ« Indeksin e Çmimeve tĂ« Pronave tĂ« Banimit, nĂ« tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2026 çmimet e banesave dhe pronave tĂ« banimit janĂ« rritur pĂ«r 5.3 pĂ«r qind krahasuar me tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2025.

Rritje është regjistruar edhe krahasuar me tremujorin e katërt të vitit 2025, ku çmimet kanë shënuar ngritje prej 2.4 për qind vetëm brenda një tremujori.

Të dhënat tregojnë se trendi i rritjes së çmimeve po vazhdon prej vitesh, ndërsa ndryshimet nuk janë të njëjta në të gjitha rajonet e vendit.

Në Rajonin e Prishtinës, ku vitet e fundit janë përqendruar ndërtimet më të mëdha të komplekseve banesore dhe kërkesa më e lartë për banim, rritja vjetore e çmimeve në tremujorin e parë të vitit 2026 ishte 1.4 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Megjithatë, rritja më e madhe është regjistruar në rajonet tjera të Kosovës.

Sipas raportit, jashtë Rajonit të Prishtinës çmimet e pronave të banimit janë rritur për 12.3 për qind krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2025.

Raporti pĂ«rfshin edhe ndryshimet vjetore tĂ« Indeksit tĂ« Çmimeve tĂ« Pronave tĂ« Banimit pĂ«r periudhĂ«n nga TM1 2019 deri nĂ« TM1 2026, ku shihet se tregu i banimit nĂ« KosovĂ« ka vazhduar tĂ« lĂ«vizĂ« me trend rritĂ«s pothuajse nĂ« çdo vit.

Po ashtu janë publikuar edhe vlerat e indeksit, ndryshimet tremujore, ndryshimet vjetore dhe ndryshimet mesatare vjetore për periudhën TM1 2018-TM1 2026, të cilat paraqesin lëvizjet e vazhdueshme të çmimeve të banesave dhe pronave të banimit në vend.

Në raport bëhet e ditur edhe se të dhënat për tremujorin e katërt të vitit 2025 janë rishikuar pas pranimit të të dhënave të reja dhe përditësimit të bazës administrative. Sipas publikimit, vlerat e reja të rishikuara zëvendësojnë ato që ishin publikuar më herët.

The post “FluturojnĂ«â€ çmimet e pronave tĂ« banimit nĂ« KosovĂ«, rritje deri nĂ« 5.3% appeared first on Revista Monitor.

RĂ«nia e importeve kineze tĂ« naftĂ«s “mbron” tregun global nga çmimet mĂ« tĂ« larta

Analistët thonë se dërgesat pranë nivelit më të ulët në gati një dekadë janë një faktor kryesor që nafta bruto ende tregtohet nën 100 dollarë për fuçi.

 

Një rënie e fortë e kërkesës së Kinës për importe nafte po bëhet një nga arsyet kryesore pse bota nuk po përballet me një krizë më të madhe energjetike, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme po i afrohet ditës së 100-të.

Nafta po tregtohet nën 100 dollarë për fuçi, pavarësisht humbjes së një të pestës së furnizimit botëror për më shumë se tre muaj.

Tom Baker nga Vitol tha se ulja dramatike e blerjeve të naftës bruto nga Kina, me kërkesën që ka rënë me 4-5 milionë fuçi në ditë, ka ndihmuar të zbutet humbja e 12 milionë fuçive në ditë nga Gjiri.

“Importet e ulĂ«ta tĂ« KinĂ«s kanĂ« mbrojtur pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« tregut tĂ« naftĂ«s,” tha Martijn Rats nga Morgan Stanley.

Sipas vlerësimeve të Morgan Stanley, sasia e naftës që ka mbërritur në Kinë me anije gjatë 30 ditëve të fundit ka rënë në 7.5 milionë fuçi në ditë, nga rreth 13 milionë në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Të dhënat e S&P Global Energy tregojnë se importet totale të naftës bruto të Kinës në prill ranë me më shumë se 2 milionë fuçi në ditë, në 9.4 milionë fuçi në ditë.

Për majin, S&P parashikon një rënie të mëtejshme në rreth 8 milionë fuçi në ditë.

Hu Min Min nga S&P tha se rënia e importeve kineze është bërë një faktor kritik që po riformëson tregun global të naftës.

Arsyet e rënies së papritur të blerjeve kineze janë të paqarta. Pekini nuk ka folur hapur për strategjinë e tij të tregtimit të naftës.

Shumica e analistëve besojnë se Kina ka nisur të përdorë rezervat e naftës që kishte grumbulluar gjatë vitit të kaluar, kur çmimet ishin të ulëta.

Tom Baker tha se Kina mbetet si njĂ« “vrimĂ« e zezĂ«â€, sepse askush nuk ka njĂ« pamje tĂ« qartĂ« tĂ« rezervave tĂ« saj.

Sipas Hu Min Min, Kina ka reaguar ndaj krizës së Iranit duke ulur prodhimin në rafineri dhe duke kaluar nga grumbullimi i rezervave te përdorimi i tyre.

S&P parashikon se Kina do të përdorë rezervat tregtare me ritëm 700-800 mijë fuçi në ditë deri në tremujorin e tretë.

Gjithashtu, ndalimi i përkohshëm i eksporteve të karburantit për avionë dhe naftës diesel ka ulur kërkesën për importe.

“Sjellja e KinĂ«s nĂ« energji, si pĂ«rgjigje ndaj luftĂ«s me Iranin, pĂ«rmblidhet me njĂ« fjalĂ«: siguri,” tha Ye Lin nga Rystad Energy.

Kufizimet e Kinës mbi eksportet e produkteve të naftës kanë shkaktuar kritika nga partnerët tregtarë që varen nga furnizimet kineze.

Pekini ka refuzuar kĂ«rkesat e rafinerive shtetĂ«rore pĂ«r tĂ« eksportuar kĂ«to karburante me çmime tĂ« larta, duke zgjedhur nĂ« vend tĂ« kĂ«saj tĂ« dĂ«rgojĂ« disa ngarkesa si ndihmĂ« — njĂ« formĂ« e “diplomacisĂ« sĂ« naftĂ«s”.

Analistët vërejnë se rënia e importeve të naftës bruto është shumë më e madhe se rënia e kërkesës së brendshme, e cila pritet të ulet vetëm me rreth 1.5 milionë fuçi në ditë në tremujorin e dytë.

Kjo rënie më e lehtë e kërkesës lidhet pjesërisht me rritjen më të dobët ekonomike të Kinës, problemet në tregun e pronave dhe besimin e ulët të konsumatorëve dhe bizneseve.

Ye nga Rystad theksoi gjithashtu një zhvendosje strukturore të Kinës nga nafta drejt energjisë elektrike.

Sipas saj, investimet nĂ« makina elektrike, hekurudha tĂ« elektrifikuara dhe energji tĂ« rinovueshme i kanĂ« dhĂ«nĂ« KinĂ«s njĂ« “mburojĂ« strategjike” pĂ«r ta pĂ«rballuar krizĂ«n me mĂ« pak dhimbje.

Por Baker nga Vitol paralajmëroi se importet e ulëta kineze të naftës nuk do të vazhdojnë përgjithmonë.

Në një moment, kur Kina të ketë sërish nevojë për ato fuçi, çmimi do të duhet të rritet dhe mënyra e vetme për ta balancuar tregun do të jetë ulja e kërkesës.

Even Pay nga Trivium China tha se nuk është e qartë sa shumë Pekini po e llogarit ndikimin global të qasjes së tij ndaj tregut të naftës.

Sipas saj, Kina i justifikon rezervat e mëdha të naftës kryesisht me sigurinë e brendshme energjetike dhe ekonomike./ Financial Times

The post RĂ«nia e importeve kineze tĂ« naftĂ«s “mbron” tregun global nga çmimet mĂ« tĂ« larta appeared first on Revista Monitor.

Projektvendimet, gati lista e aktiviteteve me risk mjedisor dhe kriteret për vlerësimin e dëmeve

Përgjegjësia mjedisore duket se është në thelb të dy projektvenimeve që Ministria e Mjedisit hodhi për konsultim publik.

Draftet synojnë të plotësojnë kuadrin, duke përcaktuar qartë listën e veprimtarive që konsiderohen të rrezikshme për mjedisin dhe kriteret mbi të cilat do të vlerësohen kërcënimet dhe dëmet mjedisore.

Projektvendimi i parë identifikon kategoritë e aktiviteteve që konsiderohen me risk të lartë për mjedisin, përfshirë instalimet me leje mjedisore të tipit A, menaxhimin e mbetjeve, shkarkimet në ujërat sipërfaqësore dhe nëntokësore, përdorimin dhe transportin e substancave të rrezikshme, transportin e mallrave ndotëse, aktivitetet me organizma të modifikuar gjenetikisht, si dhe menaxhimin e mbetjeve nga industritë nxjerrëse.

Sipas draftit, këto veprimtari konsiderohen të rrezikshme pasi mund të shkaktojnë dëme ndaj burimeve natyrore, ndotje të ujërave, tokës dhe ajrit, dëmtim të biodiversitetit dhe habitateve të mbrojtura, si dhe rrezik për shëndetin e njeriut.

Projektvendimi i dytĂ« vendos kriteret qĂ« do tĂ« pĂ«rdoren nga Agjencia KombĂ«tare e Mjedisit pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar nĂ«se ekziston njĂ« kĂ«rcĂ«nim i menjĂ«hershĂ«m pĂ«r dĂ«m mjedisor ose nĂ«se njĂ« dĂ«m i tillĂ« Ă«shtĂ« shkaktuar. Dokumenti pĂ«rkufizon si “kĂ«rcĂ«nim tĂ« menjĂ«hershĂ«m” mundĂ«sinĂ« e mjaftueshme qĂ« njĂ« dĂ«m mjedisor tĂ« ndodhĂ« nĂ« tĂ« ardhmen e afĂ«rt.

Vlerësimi do të bazohet në faktorë si natyra dhe përqendrimi i ndotësve, probabiliteti i ndodhjes së dëmit, afërsia me burime ujore dhe zona të mbrojtura, rreziku për shëndetin e njeriut, si dhe historiku i incidenteve të lidhura me aktivitetin përkatës.

Drafti përcakton gjithashtu kriteret për identifikimin e dëmit ndaj habitateve natyrore dhe llojeve të mbrojtura, ujërave dhe tokës, si dhe procedurat për përcaktimin e lidhjes shkakësore ndërmjet aktivitetit të operatorit dhe dëmit të konstatuar.

Sipas dokumenteve, të dy aktet synojnë përafrimin e mëtejshëm të legjislacionit shqiptar me Direktivën 2004/35/EC të Bashkimit Europian për përgjegjësinë mjedisore në lidhje me parandalimin dhe riparimin e dëmit mjedisor.

 

The post Projektvendimet, gati lista e aktiviteteve me risk mjedisor dhe kriteret për vlerësimin e dëmeve appeared first on Revista Monitor.

9 ngjarje qiellore që nuk duhen humbur gjatë qershorit

Vëzhgimi i yjeve gjatë verës nis me disa pamje spektakolare, përfshirë bashkimin e shumëpritur të Jupiterit dhe Venusit, të cilët do të afrohen aq shumë sa mund të shihen së bashku edhe me dylbi.

 

Qershori sjell verën në hemisferën veriore dhe bashkë me të edhe një sërë spektaklesh qiellore, nga takimet mes planetëve deri te një shi meteorësh. Ky muaj ofron gjithashtu kushte ideale për të vëzhguar bërthamën e dendur dhe plot yje të galaktikës Rruga e Qumështit, sidomos nga zona me qiell të errët, larg ndotjes së dritës.

Gjatë qershorit, qendra e ndritshme galaktike do të shfaqet në qiellin jugor gjatë gjithë natës, duke e kthyer këtë periudhë në një moment të shkëlqyer për të mësuar astrofotografinë.

Ja nëntë nga pamjet më të bukura qiellore të këtij muaji, me këshilla se ku dhe kur duhet të ngrini sytë nga qielli.

Bashkimi Jupiter–Venus — 8-9 qershor

Jupiteri dhe Venusi janë afruar gradualisht me njëri-tjetrin që nga fundi i majit, por afërsia e tyre do të bëhet veçanërisht mbresëlënëse më 8 dhe 9 qershor. Gjatë këtyre netëve, dy planetët do të duken vetëm 1.5 gradë larg njëri-tjetrit nga këndvështrimi ynë në Tokë, pak më shumë se gjerësia e gishtit të vogël të dorës.

Në këtë moment, ata mund të shihen njëkohësisht edhe përmes dylbive.

Kërkojini edhe në netët pak para dhe pas bashkimit, pasi Jupiteri dhe Venusi do të vazhdojnë të duken shumë pranë njëri-tjetrit, rreth 3 gradë larg.

Bashkimi planetar do të jetë i dukshëm në qiellin veriperëndimor pas perëndimit të diellit. Jupiteri dhe Venusi do të shfaqen pranë yjësisë së Binjakëve, ndërsa Mërkuri, i cili shpesh fshihet nga shkëlqimi i Diellit, do të jetë i dukshëm pak më poshtë.

Bashkimi Saturn–HĂ«nĂ« — 10 qershor

Në orët e para të 10 qershorit, Saturni dhe Hëna do të shkëlqejnë pranë njëri-tjetrit, brenda një distance prej rreth 5 gradësh, ose sa gjerësia e tre gishtave në qiell.

Në atë moment, Hëna do të jetë në fazën e saj të hollë në formë drapri. Të dy trupat qiellorë do të ngrihen mbi horizontin lindor pas mesnate dhe do të lëvizin së bashku nëpër qiell deri në lindjen e diellit.

Nëse keni teleskop, merreni me vete. Qershori ofron një pamje të mrekullueshme të unazave të Saturnit, të cilat mund të shihen edhe me një teleskop të thjeshtë oborri ose me dylbi të fuqishme për vëzhgim yjesh.

Mos harroni t’i largoni pajisjet optike para lindjes sĂ« Diellit, pĂ«r tĂ« shmangur dĂ«mtimin aksidental tĂ« syve.

Rreshtimi Mars–HĂ«në–Saturn — 11 qershor

Rreth një orë para lindjes së diellit, më 11 qershor, Marsi, Hëna në formë drapri dhe Saturni do të krijojnë një vijë të ngushtë diagonale mbi horizontin lindor.

PĂ«r ta parĂ« kĂ«tĂ« treshe qiellore, do t’ju duhet njĂ« pamje e hapur nga lindja, si pĂ«r shembull pranĂ« njĂ« liqeni tĂ« madh apo nĂ« njĂ« zonĂ« fushore, ku horizonti nuk pengohet nga ndĂ«rtesa ose male.

Marsi dhe Hëna e hollë do të shfaqen pranë njëri-tjetrit edhe mëngjesin pasues, në një distancë prej rreth 6.5 gradësh, pak më shumë se gjerësia e tre gishtave në qiell.

HĂ«na e re — 15 qershor

Vera është një nga periudhat më të mira për të admiruar qendrën e ndritshme të Rrugës së Qumështit, dhe Hëna e re është momenti ideal për ta vëzhguar.

Gjatë kësaj faze, kur Hëna ndodhet mes Tokës dhe Diellit, ajo bëhet pothuajse e padukshme në qiell. Mungesa e dritës së Hënës bën që bërthama e galaktikës, me miliona yje të grumbulluara, të dallojë më qartë, madje edhe me sy të lirë.

Këtë muaj, Hëna e re ndodh më 15 qershor. Edhe netët para dhe pas saj pritet të kenë shumë pak dritë hënore, duke krijuar kushte të shkëlqyera për vëzhgimin e yjeve.

Për përvojën më të mirë, zgjidhni një vend larg ndotjes së dritës, si një park me qiell të errët ose një zonë malore e izoluar.

Solstici veror — 21 qershor

MĂ« 21 qershor shĂ«nohet solstici veror nĂ« hemisferĂ«n veriore, momenti kur Dielli arrin pikĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« mbi ekuator. Kjo datĂ« shĂ«non nisjen e verĂ«s dhe, nĂ« rajonet me gjerĂ«si tĂ« larta gjeografike, sjell fenomenin e njohur si “dielli i mesnatĂ«s”, kur drita natyrore zgjat pothuajse gjatĂ« gjithĂ« 24 orĂ«ve.

E njëjta datë, 21 qershor, shënon fillimin e dimrit në hemisferën jugore. Atje, sezoni i aurorës australe është në kulmin e tij, veçanërisht në Tasmani dhe në jug të Zelandës së Re.

Shiu meteorik Bootid arrin kulmin — 27 qershor

I shkaktuar nga mbetjet e lĂ«na pas nga njĂ« kometĂ« kalimtare, shiu meteorik i qershorit, i njohur si Bootid, Ă«shtĂ« zakonisht njĂ« fenomen mĂ« i butĂ«, me vetĂ«m disa “yje qĂ« bien” nĂ« orĂ«.

Megjithatë, kulmi i tij më 27 qershor mund të sjellë shpërthime të herëpashershme, me rreth 100 meteorë në një orë të caktuar.

Nuk është domosdoshmërisht një ngjarje për të cilën ia vlen të udhëtosh posaçërisht, sidomos për shkak të Hënës së ndritshme, pothuajse të plotë, gjatë asaj nate. Por nëse ndodheni jashtë dhe qielli është i kthjellët, mund të shihni meteorë që shfaqen pranë yjësisë Boötes, e cila lëviz në qiellin verior.

Koha mĂ« e mirĂ« pĂ«r t’i vĂ«zhguar Ă«shtĂ« nĂ« orĂ«t e para tĂ« natĂ«s.

“HĂ«na e Luleshtrydhes” e plotĂ« — 29 qershor

HĂ«na e parĂ« e plotĂ« zyrtare e verĂ«s, e njohur si “HĂ«na e Luleshtrydhes”, do tĂ« ndodhĂ« mĂ« 29 qershor, rreth orĂ«s 20:00 sipas kohĂ«s lindore amerikane.

Komunitetet vendase amerikane ia dhanĂ« kĂ«tĂ« emĂ«r HĂ«nĂ«s pĂ«r shkak tĂ« luleshtrydheve tĂ« Ă«mbla qĂ« piqen nĂ« fillim tĂ« verĂ«s. MegjithatĂ«, “HĂ«na e Luleshtrydhes” Ă«shtĂ« thjesht njĂ« nofkĂ«: ajo nuk do tĂ« duket mĂ« e kuqe se hĂ«nat e plota tĂ« muajve tĂ« tjerĂ«.

Por Hëna mund të marrë nuanca më të ngrohta nëse e vëzhgoni në momentin e duhur. Gjatë lindjes së Hënës, rreth perëndimit të diellit, ose gjatë perëndimit të saj, afërsisht në lindje të diellit, ajo mund të shfaqet me ngjyrë portokalli të ndezur. Kjo ndodh për shkak të mënyrës se si drita kalon nëpër atmosferën e Tokës në atë kënd.

TrekĂ«ndĂ«shi Veror — gjatĂ« gjithĂ« muajit

Nëse ka një rreshtim yjesh që sinjalizon fillimin e motit të ngrohtë, ai është Trekëndëshi Veror. Ky formacion yjor në formë piramide do të jetë i dukshëm lart në qiellin e natës.

Trekëndëshi Veror lidh tre yje të ndritshëm nga yjësi të ndryshme: Vegën nga yjësia e Lyrës, Altairin nga Shqiponja dhe Denebin nga Mjellma, një formë që të kujton një zog dhe që tregon drejt bërthamës së Rrugës së Qumështit.

Trekëndëshi Veror do të jetë i dukshëm për pjesën më të madhe të natës, veçanërisht nga mesi i qershorit.

Marsi takohet me Pleiadat — fundi i qershorit

Dy nga objektet më të bukura dhe më të ngjyrosura të qiellit të natës do të takohen në fund të qershorit, në qiellin para agimit: Marsi me nuancën e tij portokalli dhe grumbulli yjor i Pleiadave, me shkëlqim të zbehtë blu.

Pleiadat njihen për shtatë yjet që dallohen lehtësisht me sy të lirë, edhe pse në të vërtetë ky grumbull përmban mbi 1 mijë yje.

Marsi dhe Pleiadat do tĂ« duken rreth 4 deri nĂ« 5 gradĂ« larg njĂ«ri-tjetrit, afĂ«rsisht sa gjerĂ«sia e tre gishtave nĂ« qiell. PĂ«r t’i parĂ«, duhet tĂ« vĂ«zhgoni mbi horizontin lindor rreth 90 minuta para lindjes sĂ« diellit.

Periudha më e mirë për vëzhgim është nga 27 deri më 30 qershor./ National Geographic

The post 9 ngjarje qiellore që nuk duhen humbur gjatë qershorit appeared first on Revista Monitor.

Kursi i Euros me Lekun bie përsëri, po shkon drejt pragut të 95 lekëve

Kursi i këmbimit të Euros me Lekun ka rënë më tej këtë javë dhe ka arritur një minimum të ri historik. Sipas kursit zyrtar të këmbimit të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye sot me 95.29 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë.

Që nga fillimi i vitit, Euro është zhvlerësuar me 1.5%, ndërsa me bazë vjetore rënia e monedhës europiane ka arritur afërsisht në nivelin 3%.

Sipas agjentëve të këmbimit valutor, me hyrjen në sezonin veror është e pritshme që presionet nënçmuese mbi Euron të forcohen, për shkak të rritjes së prurjeve valutore të lidhura me turizmin. Gjasat janë që një tendencë e lehtë në rënie e kursit Euro-Lek të vijojë, pavarësisht ndërhyrjeve të vazhdueshme të Bankës së Shqipërisë.

Banka Qendrore po ndërhyn rregullisht në tregun valutor edhe gjatë këtij viti, për ta frenuar ritmin e zhvlerësimit të Euros. Informacionet për ndërhyrjet në tregun valutor gjatë vitit 2026 ende nuk janë bërë publike, por duke parë shifrat e dy viteve të fundit mund të hipotizohet se Banka e Shqipërisë po vazhdon të tërheqë sasi të konsiderueshme valute nga tregu.

Sipas statistikave zyrtare, vitin e kaluar Banka Qendrore bleu 1 miliard e 27 milionë euro, për rritjen e rezervës valutore, por në pjesën më të madhe në funksion të qëllimit për të frenuar forcimin e kursit të këmbimit të Lekut. Sasia e valutës së blerë u rrit me 10% krahasuar me një vit më parë. Gjithsej, në periudhën 2024-2025 Banka Qendrore ka blerë afërsisht dy miliardë euro në tregun valutor, blerje që vetëm sa e kanë ngadalësuar rënien e monedhës europiane.

Deri tani, as rritja e inflacionit të produkteve të importit, kryesisht e karburanteve, nuk duket se po jep ndonjë ndikim në rritjen e kërkesës për valutë dhe në frenimin e presioneve zhvlerësuese mbi Euron.

Kjo dëshmon se flukset hyrëse të valutës në ekonominë shqiptare ngelen të larta. Ato lidhen kryesisht me turizmin, investimet e huaja në prona, përveçse me prurjet informale, që ngelen një faktor me peshë në perceptimin publik, pavarësisht se pesha reale e tyre nuk mund të matet.

Rënia e vazhdueshme e Euros gjatë dekadës së fundit, e përshpejtuar sidomos në vitet pas pandemisë, ka sjellë ndryshime të rëndësishme strukturore në ekonominë shqiptare dhe ka goditur eksportet, sidomos në ata sektorë që shfrytëzojnë krahun e lirë të punës. Një rënie e mëtejshme e kursit do të shtojë presionin mbi konkurrueshmërinë e produkteve dhe shërbimeve të eksportuara, duke filluar nga sektori i turizmit.

Nga ana tjetër, rënia e Euros vlerësohet se ka dhënë një efekt pozitiv mbi konsumin në vend të mallrave dhe shërbimeve të importuara. Megjithëse në shumicën e rasteve nuk mund të flitet për ulje çmimesh, forcimi i Lekut ka lejuar një rritje më të kufizuar të tyre, sidomos në periudhën 2022-2023, por pjesërisht u ka lejuar importuesve të amortizojnë edhe kostot e rritura të punës dhe rritjen e pagave.

 

Burimi: Banka e Shqipërisë

Burimi: Banka e Shqipërisë

The post Kursi i Euros me Lekun bie përsëri, po shkon drejt pragut të 95 lekëve appeared first on Revista Monitor.

Nafta dhe benzina rriten sërish me 4 lekë për litër

Pas një tendencë në rënia, Bordi i transparencës ka rritur për të dytën mbledhje radhazi si çmimin e naftës, ashtu dhe të benzinës.

Bordi i Transparencës njoftoi se në datë 4 Qershor 2026, në mbledhjen e radhës vendosi:

✅Çmimi i shitjes me pakicĂ« i nĂ«nproduktit gazoil i standardit SSH EN 590 tĂ« jetĂ« jo mĂ« shumĂ« se 195 lekĂ«/litri, ndĂ«rsa i shitjes me shumicĂ« jo mĂ« shumĂ« se 183 lekĂ«/litĂ«r.

✅Çmimi i shitjes me pakicĂ« i nĂ«nproduktit benzinĂ« e standardit SSH EN tĂ« jetĂ« jo mĂ« shumĂ« se 175 lekĂ«/litri, ndĂ«rsa i shitjes me shumicĂ« jo mĂ« shumĂ« se 163 lekĂ«/litĂ«r.

🗓Çmimet e caktuara nga Bordi do tĂ« hynĂ« nĂ« fuqi sot datĂ« 4 ora 15.30 dhe do tĂ« jenĂ« tĂ« vlefshme deri nĂ« mbledhjen e ardhshme tĂ« bordit ku do tĂ« pasqyrohen ndryshimet e çmimeve tĂ« shitjes.

⚠TĂ«rheqim vĂ«mendjen e çdo operatori tĂ« shitjes me shumicĂ« dhe pakicĂ« tĂ« nĂ«nprodukteve tĂ« naftĂ«s mbi detyrimin e zbatimit tĂ« kĂ«tij vendimi.

đŸš«NĂ« rast tĂ« shkeljeve tĂ« konstatuara nga operatorĂ« tĂ« ndryshĂ«m do tĂ« vendoset pezullimi i aktivitetit.

🛱 Ministria e EkonomisĂ« dhe Inovacionit sĂ«bashku me MinistrinĂ« e Financave dhe MinistrinĂ« e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« janĂ« angazhuar tĂ« mbrojnĂ« interesat e konsumatorĂ«ve shqiptarĂ« dhe ruajtjes sĂ« parimeve tĂ« konkurrencĂ«s sĂ« ndershme nĂ« treg.

SQARIM: Referuar Aktit Normativ nr. 1, DatĂ« 3.4.2026 “PĂ«r njĂ« shtesĂ« nĂ« ligjin nr. 61/2012, “PĂ«r akcizat nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«,” tĂ« ndryshuar, ku Ă«shtĂ« parashikuar, se nĂ« rast se çmimi i shitjes me pakicĂ«, pĂ«r gazoili Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ« se 220 lek/litri, apo pĂ«r benzinĂ«n Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ« se 200 lek/litri, zbatohet niveli 80% i akcizĂ«s. Bazuar nĂ« zbatimin e metodologjisĂ« pĂ«r llogaritjen e çmimeve tavan te shitjes me pakice, çmimet janĂ« nĂ«n kufirin e Aktit Normativ nr. 1, datĂ« 3.4.2026, dhe pĂ«r rrjedhojĂ« niveli i akcizĂ«s do tĂ« zbatohet i plotĂ«, 100%.
Gazoili pĂ«r peshkim – çmimi i shitjes sĂ« gazoilit pĂ«r peshkim, referuar Ligjit 9975, datĂ« 28.07.2008 “PĂ«r taksat KombĂ«tare”, ne nenin Neni 9 “PĂ«rjashtimet nga pagimi i taksave kombĂ«tare”, pika 6 parashikohet: 
“PĂ«rjashtohen nga pagimi i taksĂ«s sĂ« qarkullimit dhe taksĂ«s sĂ« karbonit anijet e peshkimit. Gjithashtu referuar nenit 10, pika 3 germa “d” te Ligjit 61/2012 “PĂ«r akcizat nĂ« RSH” parashikohet pĂ«rjashtimi nga detyrimet e akcizes i karburantit pĂ«r anijet e peshkimit, nĂ« sasitĂ«, kushtet dhe kriteret e pĂ«rcaktuara nĂ« VKM. Referuar metodologjise sĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« aktin normativ, çmimi i shitjes sĂ« gazolit pĂ«r peshkim rezulton 100 lekĂ«.

The post Nafta dhe benzina rriten sërish me 4 lekë për litër appeared first on Revista Monitor.

Pse burrat me arritje të larta vuajnë në heshtje

Nga Loren Soeiro, Ph.D. ABPP

 

Kostoja e “mbajtjes sĂ« gjithçkaje nĂ«n kontroll” Ă«shtĂ« mĂ« e lartĂ« sesa shumica e burrave e kuptojnĂ«

 

Shumë burra  duken sikur po ia dalin mjaft mirë këto kohë, të paktën në pamje të parë. Pavarësisht ngarkesës së madhe në punë dhe në shtëpi, ata vazhdojnë të përmbushin afatet, të ruajnë jetën sociale dhe të jenë pranë partnerëve apo familjeve të tyre.

Mund tĂ« kalojnĂ« disa net pa gjumĂ«, tĂ« punojnĂ« gjatĂ« fundjavave apo tĂ« marrin fluturime nate pĂ«r tĂ« qenĂ« nĂ« njĂ« takim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« mĂ«ngjes, por kjo shihet si “normale”. Edhe tĂ« pish disa birra para gjumit apo tĂ« mos arrish tĂ« pĂ«rqendrohesh sepse njĂ« problem i madh tĂ« rĂ«ndon vazhdimisht, shpesh perceptohet si pasojĂ« natyrale e marrjes sĂ« shumĂ« pĂ«rgjegjĂ«sive.

Por pikërisht këtu qëndron problemi.

E njĂ«jta aftĂ«si pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar shumĂ« gjĂ«ra njĂ«kohĂ«sisht, bashkĂ« me bindjen se “duhet tĂ« jesh nĂ« gjendje t’ia dalĂ«sh vetĂ«â€, e bĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« dallosh shqetĂ«simin emocional qĂ« po pĂ«rjeton.

Atëherë, sa kushton realisht të mbash gjithçka nën kontroll? Dhe për sa kohë mund të vazhdosh kështu përpara se diçka të thyhet?

Kjo dinamikë mund të vlejë për shumë të rritur, por sipas autorit ajo është veçanërisht e fortë te burrat, sepse ata kërkojnë më pak ndihmë profesionale për shëndetin mendor.

Sipas një studimi të Eggenberger dhe kolegëve në vitin 2021, ndërsa 52% e grave amerikane kishin marrë trajtim për shëndetin mendor gjatë vitit paraardhës, vetëm 40% e burrave kishin bërë të njëjtën gjë.

Një tjetër studim i vitit 2026 zbuloi se gratë përdorin psikoterapinë dukshëm më shumë se burrat, sidomos në grupmoshën 18 deri në 25 vjeç, ku diferenca arrinte deri në 22 pikë përqindjeje.

Edhe lloji i profesionit duket se ndikon.

Një studim i vitit 2023 në Journal of Primary Care and Community Health tregoi se, nga 11 burra emocionalisht të shqetësuar me punë zyre, 10 nuk kishin provuar kurrë terapinë për çdo një që e kishte provuar. Situata ishte edhe më e rëndë te burrat që kryenin punë fizike, ku për çdo një burrë në terapi kishte 31 të tjerë jashtë trajtimit.

Në të njëjtin studim, pothuajse dy herë më shumë gra në çdo kategori profesionale kishin kërkuar ndihmë psikologjike.

 

Kostoja e kësaj diference nuk është vetëm psikologjike.

Sipas CDC-së, burrat amerikanë vdesin nga vetëvrasja pothuajse katër herë më shumë se gratë, edhe pse gratë diagnostikohen më shpesh me depresion.

Këto fenomene mund të lidhen me një tendencë të dëmshme mashkullore për të shtypur emocionet.

Një meta-analizë e publikuar në vitin 2017 në revistën Emotion tregoi se mbështetja e tepruar te shtypja emocionale si mekanizëm mbrojtës lidhet me:

-më pak mbështetje sociale,

-më pak lidhje me të tjerët,

-kënaqësi më të ulët në miqësi,

-dhe marrëdhënie romantike me cilësi më të dobët.

NjĂ« nga objektivat kryesore tĂ« psikoterapisĂ« Ă«shtĂ« pikĂ«risht reduktimi i kĂ«saj shtypjeje emocionale. NĂ« terapi, shumĂ« njerĂ«z mĂ«sojnĂ« tĂ« shprehin hapur emocionet, t’i kuptojnĂ« dhe t’i pĂ«rdorin ato si burim informacioni pĂ«r veten.

Kërkimet klasike të James Pennebaker e mbështesin këtë ide. Studimet e tij treguan se edhe shkrimi i hapur mbi një përvojë stresuese mund të përmirësojë ndjeshëm treguesit e shëndetit fizik dhe psikologjik.

Shtypja e emocioneve do të thotë të heqësh dorë nga mundësia për të ulur stresin, për të frenuar ankthin dhe për të lehtësuar depresionin.

Pikërisht burrat që perceptohen si shumë kompetentë, nga të tjerët dhe nga vetja e tyre, mund të jenë më të rrezikuarit.

QĂ« prej vitit 1974, kur Herbert Freudenberger pĂ«rdori pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« termin “burnout”, dihet se njerĂ«zit me arritje tĂ« larta mund tĂ« humbasin ndjesinĂ« e qĂ«llimit, ndĂ«rsa vazhdojnĂ« mekanikisht tĂ« pĂ«rmbushin objektivat e pĂ«rditshme dhe standardet qĂ« i kanĂ« vendosur vetes. (Termi “burnout” pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar njĂ« gjendje tĂ« lodhjes sĂ« thellĂ« fizike, mendore dhe emocionale, qĂ« shkaktohet nga stresi i zgjatur, zakonisht i lidhur me punĂ«n apo presionin e vazhdueshĂ«m).

Edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë e njeh burnout-in si sindromë, duke e përshkruar si kombinim të lodhjes ekstreme, pesimizmit dhe ndjesisë së përpjekjes së vazhdueshme pa kuptim.

PĂ«r burrat me nivele tĂ« larta suksesi apo pĂ«rgjegjĂ«sie, tĂ« cilĂ«t kanĂ« mĂ« pak gjasa tĂ« kĂ«rkojnĂ« ndihmĂ« apo tĂ« shprehin emocionet, shenjat paralajmĂ«ruese tĂ« burnout-it apo problemeve tĂ« tjera mendore janĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u dalluar.

Dhe sa më gjatë të vazhdojnë pa trajtim, aq më të rrënjosura dhe serioze bëhen simptomat, deri në pikën ku bëhet e vështirë të kujtosh se si ndihej dikur mirëqenia emocionale.

Nga brenda, “mbajtja e gjithçkaje nĂ«n kontroll” nuk ndihet mirĂ«, por shpesh nuk perceptohet as si emergjencĂ«.

Mund tĂ« ekzistojĂ« njĂ« ndjesi e vazhdueshme parehatie, sikur nuk je mĂ« “nĂ« formĂ«n tĂ«nde”, edhe pse vazhdon tĂ« shkosh nĂ« punĂ« çdo ditĂ« dhe tĂ« pĂ«rballosh mbledhjet e pĂ«rgjegjĂ«sitĂ«.

Për të tjerët gjithçka duket normale, edhe pse ti vetë fillon të ndjesh se mënyrat e zakonshme për të përballuar stresin po bëhen gjithnjë e më pak efektive.

Ndoshta po lodhesh më shumë dhe po ndien më pak kënaqësi apo qetësi. Ndoshta gjumi nuk të çlodh më si dikur. Ndoshta aktiviteti fizik është kthyer në barrë dhe jo më në mënyrë për të shkarkuar tensionin.

Ose ndoshta, më çorientuesja nga të gjitha, ke arritur pikërisht atë për të cilën ke punuar prej vitesh dhe po pyet veten pse kjo nuk të ka bërë të lumtur.

E arrite objektivin. Por ku është ndjesia e kënaqësisë?

Ky moment Ă«shtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r t’u vĂ«nĂ« re. Shpesh ai tregon se diçka kĂ«rkon vĂ«mendje dhe problemi nuk Ă«shtĂ« objektivi i ardhshĂ«m profesional.

Prandaj, edhe nëse nuk ke kërkuar kurrë ndihmë më parë apo nuk e ke të qartë pse duhet ta bësh, ndoshta ky është momenti për të provuar diçka ndryshe.

Ka shumë arsye pse kjo mund të ndihmojë, por autori ndalet te një ide e thjeshtë:

NĂ«se gjatĂ« jetĂ«s ke pĂ«rdorur standarde tĂ« jashtme pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar performancĂ«n, atĂ«herĂ« e di qĂ« njĂ« kĂ«ndvĂ«shtrim objektiv nga jashtĂ« shpesh prodhon rezultate mĂ« tĂ« mira sesa pĂ«rpjekja pĂ«r t’i zgjidhur tĂ« gjitha vetĂ«m.

Kjo vlen në biznes, në sport dhe në çdo fushë ku performanca ka rëndësi.

NjerĂ«zit mĂ« tĂ« suksesshĂ«m pĂ«rdorin çdo burim tĂ« disponueshĂ«m pĂ«r t’u pĂ«rmirĂ«suar.

E njëjta logjikë vlen edhe për terapinë.

NĂ« disa aspekte, burrat mund tĂ« kenĂ« nevojĂ« pĂ«r tĂ« edhe mĂ« shumĂ« se gratĂ«, pikĂ«risht sepse kanĂ« mĂ« shumĂ« prirje t’i pĂ«rpunojnĂ« gjĂ«rat vetĂ«m.

Dhe burrat që përfitojnë më shumë nga trajtimi janë ata që e kuptojnë këtë dhe janë të gatshëm ta shohin jetën e tyre nga një këndvështrim i ri./ Psychology Today

The post Pse burrat me arritje të larta vuajnë në heshtje appeared first on Revista Monitor.

Mbrojtja e të dhënave personale në epokën e AI, Komisioneri tryezë diskutimi me sektorin financiar

Zyra e Komisionerit pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit dhe Mbrojtjen e tĂ« DhĂ«nave Personale zhvilloi aktivitetin me temĂ« “Mbrojtja e tĂ« DhĂ«nave Personale dhe Inteligjenca Artificiale nĂ« Sektorin Financiar”, me pjesĂ«marrjen e pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« institucioneve bankare, jo bankare, sektorit tĂ« sigurimeve, nĂ«punĂ«sve pĂ«r mbrojtjen e tĂ« dhĂ«nave personale (DPO), ekspertĂ«ve tĂ« teknologjisĂ« dhe profesionistĂ«ve tĂ« sigurisĂ« sĂ« informacionit.

Aktiviteti kishte pĂ«r qĂ«llim forcimin e kapaciteteve institucionale dhe dialogut ndĂ«rmjet autoritetit mbikĂ«qyrĂ«s dhe sektorit financiar mbi pĂ«rdorimin e InteligjencĂ«s Artificiale, nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat e ligjit nr. 124/2024 “PĂ«r mbrojtjen e tĂ« dhĂ«nave personale” dhe standardet evropiane.

Në fjalën e tij hapëse, Komisioneri Besnik Dervishi theksoi se Inteligjenca Artificiale po transformon mënyrën se si institucionet përpunojnë informacionin dhe ofrojnë shërbime, duke krijuar mundësi të reja për automatizimin e proceseve dhe rritjen e eficiencës, por njëkohësisht duke sjellë sfida të rëndësishme që lidhen me mbrojtjen e të dhënave personale, transparencën, sigurinë dhe të drejtat themelore të individëve.

Komisioneri Dervishi vuri në dukje se sektori financiar është ndër sektorët që po eksploron dhe implementon në mënyrë aktive zgjidhje të bazuara në Inteligjencën Artificiale, çka e bën edhe më të rëndësishëm garantimin e përputhshmërisë me legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale. Ai theksoi se parimet e ligjshmërisë, transparencës, minimizimit të të dhënave, sigurisë së përpunimit dhe përgjegjshmërisë mbeten plotësisht të zbatueshme edhe kur përpunimi realizohet përmes sistemeve të Inteligjencës Artificiale.

“Zhvillimi i teknologjisĂ« duhet tĂ« ecĂ« paralelisht me respektimin e tĂ« drejtave themelore. Mbrojtja e tĂ« dhĂ«nave personale dhe inovacioni nuk janĂ« koncepte qĂ« pĂ«rjashtojnĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«n, por duhet tĂ« ndĂ«rtohen mbi tĂ« njĂ«jtin themel: besimin e individĂ«ve”, u shpreh Komisioneri.

Gjatë aktivitetit, Prof. Alessandro Mantelero, Profesor i Universitetit të Torinos dhe ekspert ndërkombëtar në fushën e mbrojtjes së të dhënave personale dhe Inteligjencës Artificiale, trajtoi përdorimin e Inteligjencës Artificiale në sektorin financiar, përfitimet dhe rreziqet që lidhen me përpunimin e të dhënave personale, si dhe detyrimet që burojnë nga legjislacioni për minimizimin e këtyre rreziqeve.

Në fjalën e tij, Prof. Mantelero vlerësoi progresin e arritur nga Shqipëria në vitet e fundit në fushën e zhvillimit të sistemeve teknologjike dhe mbrojtjes së të dhënave personale, duke theksuar se vendi ka shënuar zhvillime të dukshme në përafrimin me standardet evropiane. Ai theksoi gjithashtu se përdorimi i sistemeve të Inteligjencës Artificiale kërkon një vlerësim gjithëpërfshirës të rreziqeve, duke u bazuar në kritere të tilla si shkalla e ndikimit, shtrirja e tij, probabiliteti i ndodhjes dhe mundësia e rikthimit të situatës në gjendjen e mëparshme.

Sipas tij, organizatat duhet të shkojnë përtej vlerësimit të ndikimit në mbrojtjen e të dhënave personale (DPIA), duke marrë në konsideratë edhe vlerësimin e ndikimit në të drejtat dhe liritë themelore të individëve (FRIA), si një element thelbësor për garantimin e përdorimit të përgjegjshëm dhe të besueshëm të Inteligjencës Artificiale.

Në vijim, Prof. Endrit Xhina prezantoi raste konkrete të përdorimit të zgjidhjeve të Inteligjencës Artificiale dhe ndikimin e tyre në raport me mbrojtjen e të dhënave personale, duke u ndalur te përdorimi i chatbot-eve dhe automatizimi i shërbimeve, modelet e mëdha gjuhësore (LLMs), çështjet që lidhen me privatësinë në mjedise cloud dhe on-premises, si dhe te vendimmarrja e automatizuar, profilizimi dhe kërkesat për transparencë sipas standardeve të GDPR-së.

“Ne jemi duke avancuar çdo ditĂ« e mĂ« shumĂ« nĂ« lidhje me mbrojtjen e tĂ« dhĂ«nave personale, ashtu sikurse edhe Zyra e Komisionerit Ă«shtĂ« duke bĂ«rĂ« njĂ« punĂ« shumĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r sa i pĂ«rket kĂ«saj çështjeje, nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me GDPR-nĂ«â€, u shpreh Xhina.

Pjesa e dytë e aktivitetit iu kushtua një sesioni interaktiv dhe diskutimi praktik mbi implementimin e ligjit nr. 124/2024 në mjedise të Inteligjencës Artificiale, i moderuar nga Pjerina Mema, Drejtore e Përgjithshme për Mbrojtjen e të Dhënave Personale. Gjatë diskutimeve u prezantuan raste konkrete nga sektori bankar, duke ofruar shembuj praktikë mbi përdorimin e Inteligjencës Artificiale në shërbimet financiare. Pjesëmarrësit shkëmbyen eksperienca, praktika të mira dhe diskutuan mbi sfidat që lidhen me zbatimin e kërkesave të mbrojtjes së të dhënave personale në këtë kontekst.

Në përmbyllje të aktivitetit, Komisioneri Dervishi theksoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet autoriteteve publike, sektorit privat, komunitetit akademik dhe ekspertëve të teknologjisë për të garantuar një përdorim të përgjegjshëm të Inteligjencës Artificiale, në përputhje me standardet e mbrojtjes së të dhënave personale dhe respektimin e të drejtave dhe lirive themelore të individëve.

The post Mbrojtja e të dhënave personale në epokën e AI, Komisioneri tryezë diskutimi me sektorin financiar appeared first on Revista Monitor.

Bilbilfryrësit, vetëm 3 subjekte nga 711 njësi ekzistuese raportuan sinjalizime në 2025

Nga 711 njësi përgjegjëse për sinjalizimin dhe mbrojtjen e sinjalizuesve në fund të vitit 2025, vetëm tre subjekte raportuan raste konkrete sinjalizimi gjatë vitit, sipas raportit vjetor të Inspektoratit të Lartë të Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesave (ILDKPKI).

Sipas raportit, 185 njësi përgjegjëse funksiononin në sektorin publik dhe 526 në sektorin privat. Gjatë vitit 2025, ILDKPKI vijoi monitorimin e institucioneve publike me mbi 80 punonjës dhe organizatave private me mbi 100 punonjës për ngritjen dhe raportimin e njësive përgjegjëse, në bashkëpunim me Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve.

Inspektorati raporton se ka përfunduar procesin e rishikimit të Regjistrit Kombëtar të Njësive Përgjegjëse në autoritetet publike dhe në sektorin privat, ku pasqyrohen të dhënat dhe funksionet e personave të ngarkuar me zbatimin e ligjit për sinjalizimin dhe mbrojtjen e sinjalizuesve.

Nga 174 raporte vjetore të administruara nga njësitë përgjegjëse në sektorin publik, 157 janë paraqitur brenda afateve ligjore. Sipas raportit, vetëm dy njësi përgjegjëse kanë regjistruar dhe trajtuar raste sinjalizimi gjatë vitit 2025.

Një rast është raportuar nga Njësia Përgjegjëse e Sinjalizimit pranë Inspektoratit Shtetëror Teknik Industrial. Në përfundim të hetimit administrativ nuk rezultoi të ishte kryer ndonjë shkelje ligjore. Rasti i dytë është raportuar nga Njësia Përgjegjëse e Sinjalizimit pranë Bashkisë Lushnjë, e cila ka regjistruar një sinjalizim dhe ka vendosur mosfillimin e hetimit administrativ.

NĂ« sektorin privat, ILDKPKI ka administruar 277 raporte vjetore, nga tĂ« cilat 233 janĂ« paraqitur brenda afateve ligjore. Nga analiza e raporteve rezulton se vetĂ«m njĂ« njĂ«si pĂ«rgjegjĂ«se ka raportuar raste sinjalizimi. Sipas raportit, “Sisal Albania” sh.p.k. ka raportuar 13 raste sinjalizimi gjatĂ« vitit 2025. PĂ«r gjashtĂ« prej tyre ka pĂ«rfunduar hetimi administrativ, ndĂ«rsa shtatĂ« raste vijojnĂ« tĂ« jenĂ« nĂ« proces hetimi.

Në total, tre subjektet raportuan 15 raste sinjalizimi përmes mekanizmave të brendshëm gjatë vitit 2025.

Përmes mekanizmit të jashtëm të raportimit, ILDKPKI ka regjistruar dhe trajtuar 11 raste sinjalizimi dhe tetë kërkesa për mbrojtje nga hakmarrja gjatë vitit raportues.

Sipas raportit, sinjalizimet dhe kërkesat për mbrojtje nga hakmarrja lidhen kryesisht me institucione të administratës publike në nivel qendror dhe vendor, si dhe me institucione të tjera të sektorit publik, përfshirë institucionet e pavarura dhe institucionet e arsimit të lartë.

Objekti i sinjalizimeve përfshin dyshime për konflikt interesi, parregullsi në ushtrimin e funksioneve publike, shkelje të procedurave të prokurimit publik, raste të mundshme të falsifikimit të dokumenteve zyrtare, si dhe çështje që lidhen me marrëdhëniet e punës dhe mbrojtjen e sinjalizuesve nga hakmarrja.

Raporti evidenton gjithashtu se gjatë vitit 2025 janë vendosur tetë gjoba ndaj organizatave që nuk kanë përmbushur detyrimin ligjor për krijimin dhe raportimin e njësive përgjegjëse. Në total, për periudhën 2016-2025, ILDKPKI ka vendosur 237 masa administrative ndaj organizatave që nuk kanë respektuar këtë detyrim./N.Maho

 

 

The post Bilbilfryrësit, vetëm 3 subjekte nga 711 njësi ekzistuese raportuan sinjalizime në 2025 appeared first on Revista Monitor.

Tender 3.9 milionë euro për modernizimin e infrastrukturës IT të Doganave

Drejtoria e Përgjithshme e Doganave synon të përmirësojë infrastrukturën e IT përmes një procedure të hapur këtë të enjte në sistemin e prokurimeve. Tenderi me fond limit prej 387 milionë lekësh, ose rreth 3.9 milionë euro, për përmirësimin e infrastrukturës hardware të sistemeve doganore dhe rrjeteve fizike, synon modernizimin e platformave kritike të administratës doganore.

Pavarësisht se procedura po zhvillohet nga Operatori i Blerjeve të Përqendruara termat e referencës duket se mbajnë në krye Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit.

Sipas dokumenteve të tenderit, investimi parashikon zëvendësimin e serverëve, sistemeve të ruajtjes së të dhënave dhe pajisjeve të rrjetit që janë amortizuar ose kanë dalë jashtë mbështetjes së prodhuesve.

Projekti prek sistemet kryesore tĂ« Doganave, pĂ«rfshirĂ« Asycuda Ëorld, LIMS, SEED, AlphaWeb dhe platforma tĂ« tjera qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r operacionet doganore dhe tarifore.

Një nga komponentët kryesorë është ngritja e një infrastrukture të re me dy site, një primar dhe një sekondar, për të garantuar vazhdimësinë e shërbimit dhe rikuperimin në rast incidentesh. Pajisjet ekzistuese që mbeten funksionale do të përdoren për ambiente testimi dhe pre-produksioni.

Paketa e prokurimit përfshin 16 serverë për virtualizim, dy sisteme storage, katër SAN sëitch-e, pajisje backup, software virtualizimi dhe backup-i, katër fireëall qendrorë, 10 fireëall për degët doganore, katër sëitch-e qendrore, platformë për analizimin e log-eve dhe katër pajisje load balancer.

Tenderi parashikon gjithashtu forcimin e sigurisĂ« kibernetike dhe pĂ«rmirĂ«simin e komunikimit mes qendrĂ«s dhe degĂ«ve doganore, pĂ«rmes arkitekturĂ«s SD-ËAN, fireĂ«all-eve tĂ« avancuara dhe monitorimit tĂ« centralizuar tĂ« ngjarjeve tĂ« sigurisĂ«.

Investimi lidhet edhe me nevojĂ«n pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur sisteme tĂ« reja si NCTS dhe NSË, tĂ« cilat pritet tĂ« rrisin volumin e tĂ« dhĂ«nave dhe kĂ«rkesat pĂ«r kapacitete procesuese nĂ« sistemet doganore. Kontrata parashikon 12 muaj pĂ«r zbatimin e projektit dhe 24 muaj mirĂ«mbajtje pas implementimit.

Sipas dokumentacionit teknik, objektivi është ndërtimi i një infrastrukture me disponueshmëri të lartë, pa pika të vetme dështimi, me kapacitete më të mëdha ruajtjeje dhe përpunimi të të dhënave, si dhe me standarde më të larta të sigurisë së informacionit.

The post Tender 3.9 milionë euro për modernizimin e infrastrukturës IT të Doganave appeared first on Revista Monitor.

Tatimet kujtojnë: Edhe dy ditë për paqen fiskale, dokumentet

Administrata Tatimore ka njoftuar tĂ« gjithĂ« tatimpaguesit e regjistruar si person fizik ose entitet se aplikimi pĂ«r lidhjen e MarrĂ«veshjes sĂ« Paqes Fiskale pĂ«r vitin tatimor 2026 mund tĂ« kryhet online nĂ« sistemin “e-filing”, nga data 15.05.2026 deri mĂ« 05.06.2026.
Të drejtën për të aplikuar e ka çdo tatimpagues që është subjekt i detyrimit të Tatimit mbi të Ardhurat e Korporatave dhe Tatimit mbi të Ardhurat Personale nga Biznesi dhe që plotëson njëkohësisht kushtet e mëposhtme:

  1. ushtron veprimtari ekonomike në Republikën e Shqipërisë;
  2. gjatë vitit tatimor paraardhës ka realizuar të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë;
  3. nuk ka detyrime tatimore të papaguara ose të padeklaruara;
  4. nuk është në proces ankimi administrativ;
  5. nuk është subjekt i procedimeve penale për vepra në fushën tatimore;
  6. nuk është dënuar me vendim të formës së prerë për mashtrim tatimor, pastrim të produkteve të veprës penale ose fshehje të ardhurash;
  7. nuk është subjekt hetimi nga Administrata Tatimore;
  8. nuk realizon projekte koncesionare.

Tatimpaguesit qĂ« plotĂ«sojnĂ« kushtet e mĂ«sipĂ«rme paraqesin kĂ«rkesĂ«n online nĂ« sistemin “e-filing”, nĂ« rubrikĂ«n â€œĂ‡Ă«shtjet e mia” – “Pyetje e pĂ«rgjithshme”, duke vendosur titullin “Aplikim pĂ«r MarrĂ«veshjen e Paqes Fiskale” dhe duke ngarkuar dokumentacionin e mĂ«poshtĂ«m:

  1. Formularin e aplikimit të plotësuar (shtojca nr. 1);
  2. Vërtetim për personin juridik, administratorët dhe pronarët përfitues, që nuk janë në proces procedimi penal për vepra penale në fushën tatimore (nga Prokuroria);
  3. Dëshmi penaliteti për personin juridik, administratorët dhe pronarët përfitues, që vërteton se nuk ka vendim të formës së prerë për mashtrim tatimor ose pastrim parash;
  4. Vërtetim që nuk është në proces ankimi administrativ (nga Drejtoria e Apelimit Tatimor);
  5. Vetëdeklarim që nuk realizon projekte koncesionare;
  6. Vetëdeklarim se nuk ka dijeni për procedime penale në fushën tatimore.

Pas verifikimit tĂ« kushteve ligjore, sipas Ligjit nr. 84/2025 “PĂ«r marrĂ«veshjen e paqes fiskale” dhe udhĂ«zimit pĂ«rkatĂ«s nĂ« zbatim tĂ« tij, vendimmarrja mbi aplikimin do t’i komunikohet tatimpaguesit nĂ« mĂ«nyrĂ« elektronike nĂ« llogarinĂ« e tij nĂ« sistemin “e-filing”, brenda 5 ditĂ«ve kalendarike, por jo mĂ« vonĂ« se data 10.06.2026.
Brenda 5 ditĂ«ve nga komunikimi i vendimmarrjes, por jo mĂ« vonĂ« se data 15.06.2026, dokumenti i nĂ«nshkruar nga pĂ«rfaqĂ«suesi ligjor i tatimpaguesit duhet tĂ« dorĂ«zohet pranĂ« DrejtorisĂ« Rajonale Tatimore pĂ«rkatĂ«se, zyrtarisht ose pĂ«rmes sistemit “e-filing”.
Tatimpaguesit që, në formularin e aplikimit, kanë deklaruar se do të kryejnë rideklarim të pasqyrave financiare për një ose disa vite tatimore, pas lidhjes së marrëveshjes dhe kryerjes së rideklarimeve/korrigjimeve përkatëse, duhet që brenda datës 30.06.2026:

  • TĂ« kryejnĂ« pagesĂ«n e tatimit pĂ«r çdo vit tatimor pĂ«r tĂ« cilin Ă«shtĂ« ndryshuar deklarata tatimore;
  • TĂ« dorĂ«zojnĂ« pranĂ« DrejtorisĂ« Rajonale Tatimore tĂ« juridiksionit formularin e aplikimit pĂ«r rideklarimin e elementeve tĂ« veçanta tĂ« aktiveve, detyrimeve apo kapitaleve tĂ« veta tĂ« pasqyrave financiare vjetore, sipas shtojcĂ«s nr. 2 tĂ« udhĂ«zimit pĂ«rkatĂ«s;
  • TĂ« dorĂ«zojnĂ« pasqyrat financiare tĂ« rideklaruara;
  • TĂ« paraqesin çdo sqarim tĂ« nevojshĂ«m mbi ndryshimet e reflektuara nĂ« zĂ«rat e pasqyrave financiare.

Administrata Tatimore njofton se fton të gjithë tatimpaguesit që plotësojnë kushtet ligjore dhe janë të interesuar të përfitojnë nga kjo marrëveshje, të aplikojnë brenda afatit 05.06.2026, pasi aplikimet e paraqitura pas këtij afati nuk do të pranohen.

Shtojca nr.1 Formular aplikimi për Marrëveshjen e Paqes Fiskale

Shtojca nr.2 Formular aplikimi për rideklarimin e pasqyrave financiare

Vetëm 2 ditë afat për aplikimin e Paqes Fiskale; Tatimet: Nuk do të ketë shtyrje

The post Tatimet kujtojnë: Edhe dy ditë për paqen fiskale, dokumentet appeared first on Revista Monitor.

Kostot e ndërtimit në banesa rritje vjetore 1,1% në 3-mujorin e parë

Marzhet e fitimeve në sektorin e ndërtimit janë rritur ndjeshëm vitet e fundit për shkak se kostot janë rritur me ritme shumë më të ulëta se çmimet.

Të dhënat e sotshme të INSTAT tregojnë se Indeksi i Kushtimit në Ndërtim në tremujorin e parë 2026 pësoi rritje vjetore është 1,1%, një vit më parë ky ndryshim ishte 1,0%.

Krahasuar me tĂ« njĂ«jtin tremujor tĂ« njĂ« viti mĂ« parĂ«, rritja mĂ« e madhe e çmimeve vĂ«rehet nĂ« grupin “Shpenzime pĂ«r paga” me 4,8%, pasuar nga grupi “Kosto tĂ« tjera” me 2,5%, “Shpenzime transporti” me 1,7% dhe grupi “Shpenzime makinerie” me 1,5%.

Nga ana tjetĂ«r grupi “Shpenzime materiale” shĂ«noi ulje me 0,9%. Brenda grupit “Shpenzime materiale”, indeksi i nĂ«ngrupit “Materiale ndĂ«rtimi” shĂ«noi ulje me 1,4%, pasuar nga nĂ«ngrupi “Materiale hidro-sanitare dhe ventilimi” me 0,9%.

Nga ana tjetĂ«r grupi “Materiale elektrike dhe komunikimi” shĂ«noi rritje me 0,5%.

Indeksi i Kushtimit në Ndërtim shënoi rritje me 0,3%, krahasuar me tremujorin e katërt të vitit 2025.

Rritja mĂ« e madhe e çmimeve vĂ«rehet nĂ« grupin “Kosto tĂ« tjera’’ me 1,7%, grupi “Shpenzime pĂ«r paga” me 0,6%, grupi “Shpenzime makinerie” me 0,3% dhe grupi “Shpenzime transporti” me 0,3%.

Nga ana tjetĂ«r, grupi “Shpenzime materiale” ka shĂ«nuar ulje me 0,2%. Brenda kĂ«tij grupi, ulje patĂ«n nĂ«ngrupet “Materiale hidro-sanitare dhe ventilimi’’ me 0,8% dhe nĂ«ngrupi “Materiale ndĂ«rtimi” me 0,4%. Nga ana tjetĂ«r nĂ«ngrupi “Materiale elektrike dhe komunikimi” shĂ«noi rritje me 0,2%.

Sektori i ndërtimit është zgjeruar ndjeshëm vitet e fundit me ndërtime shumëkatëshe në Tiranë dhe resorte dhe hotele në bregdet. Kërkesa në rritje ka bërë që shumë bizneset nga sektorë të tjerë të zhvendosen në ndërtim.

Indeksi i Kushtimit në Ndërtim për Banesa (IKN) duke filluar nga tremujori i parë 2024 do të llogaritet me bazën e re. Tremujori i katërt 2021 shërben si periudhë bazë për llogaritjen e indeksit (tremujori i katërt 2021 = 100).

IKN mat ecurinĂ« e çmimeve tĂ« materialeve tĂ« ndĂ«rtimit, tĂ« fuqisĂ« punĂ«tore dhe tĂ« shpenzimeve tĂ« tjera kapitale qĂ« pĂ«rdoren nĂ« ndĂ«rtimin e njĂ« banese tip (8 – 10 kate). Shporta e re pĂ«rbĂ«het nga 71 zĂ«ra nga tĂ« cilat 66 janĂ« materiale ndĂ«rtimi.

Çmimet pĂ«r materialet e ndĂ«rtimit mblidhen nga 237 distributorĂ« dhe shitĂ«s me shumicĂ« tĂ« materialeve tĂ« ndĂ«rtimit. NdĂ«rsa, tĂ« dhĂ«nat pĂ«r shpenzimet pĂ«r pagat, makineritĂ« dhe transportin merren nga 97 ndĂ«rmarrje tĂ« mĂ«dha ndĂ«rtimi tĂ« pĂ«rqendruara kryesisht nĂ« rrethin e TiranĂ«s.

 

 

The post Kostot e ndërtimit në banesa rritje vjetore 1,1% në 3-mujorin e parë appeared first on Revista Monitor.

Qeveria do të vendosë licencim të detyruar për agronomët, si do funksionojë Urdhri

Qeveria ka hedhur pĂ«r konsultim njĂ« projektligj tĂ« ri qĂ« parashikon krijimin e Urdhrit tĂ« Agronomit dhe vendosjen e licencimit tĂ« detyrueshĂ«m pĂ«r ushtrimin e profesionit tĂ« agronomit nĂ« ShqipĂ«ri. Sipas projektligjit “PĂ«r Urdhrin e Agronomit nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, “asnjĂ« individ nuk mund tĂ« ushtrojĂ« profesionin e agronomit nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«, pa qenĂ« anĂ«tar i Urdhrit tĂ« Agronomit”. Gjithashtu, profesionet e lidhura me agronominĂ« do tĂ« duhet tĂ« regjistrohen nĂ« njĂ« regjistĂ«r tĂ« veçantĂ« profesional.

Projektligji pĂ«rcakton se Urdhri i Agronomit do tĂ« jetĂ« njĂ« “ent publik jobuxhetor, me personalitet juridik, i pavarur nĂ« ushtrimin e funksioneve tĂ« tij”, me detyrĂ«n pĂ«r tĂ« administruar regjistrin profesional, pĂ«r tĂ« lĂ«shuar, pezulluar ose hequr tĂ« drejtĂ«n e ushtrimit tĂ« profesionit, si dhe pĂ«r tĂ« mbikĂ«qyrur respektimin e etikĂ«s dhe standardeve profesionale.

Në relacionin shoqërues, Ministria e Bujqësisë argumenton se sektori bujqësor kontribuon me mbi 18% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe siguron punësim për rreth 40% të popullsisë aktive, ndërsa profesioni i agronomit ka mbetur deri më sot pa një kuadër të posaçëm rregullues.

Dokumenti shoqërues evidenton se aktualisht nuk ekziston një bazë e detyrueshme të dhënash për agronomët, nuk ka mekanizma të posaçëm për sanksionimin e praktikave joprofesionale dhe mungon një sistem i detyrueshëm i zhvillimit profesional të vazhdueshëm.

Sipas relacionit, mungesa e rregullimit institucional ka ndikuar edhe në sigurinë ushqimore. Ministria referon raste të dokumentuara të keqpërdorimit të pesticideve, plehrave kimike dhe produkteve fitosanitare nga persona pa formim profesional, duke sjellë produkte me ngarkesë kimike mbi kufijtë e lejuar të Bashkimit Europian dhe raste të kthimit të mallrave në eksport.

ÇfarĂ« synon Urdhri

Projektligji parashikon gjithashtu që agronomët të dokumentojnë rekomandimet teknike që japin, të garantojnë gjurmueshmërinë e ndërhyrjeve agronomike dhe të mbajnë evidenca të verifikueshme për trajtimet dhe protokollet e zbatuara.

Në relacion thuhet se krijimi i Urdhrit të Agronomit synon të garantojë cilësinë dhe kompetencën profesionale përmes diplomimit universitar, provimit të shtetit, zhvillimit profesional të vazhdueshëm dhe respektimit të kodit të etikës.

Një nga funksionet e reja të strukturës do të jetë edhe mekanizmi disiplinor. Projektligji parashikon masa që variojnë nga vërejtja me shkrim deri te përjashtimi i përkohshëm nga Urdhri për një periudhë deri në tre vjet. Gjithashtu, komisionet disiplinore do të kenë të drejtë të vendosin gjoba nga 1,500 deri në 100 mijë lekë për shkelje profesionale.

Në aspektin institucional, Urdhri do të bashkëpunojë me Ministrinë e Bujqësisë, Universitetin Bujqësor të Tiranës dhe institucionet e tjera kërkimore e arsimore të sektorit. Projektligji parashikon që ministria të informohet çdo gjashtë muaj mbi anëtarësimet dhe masat disiplinore të marra.

Për ngritjen e institucionit të ri, projektligji parashikon financim nga buxheti i shtetit për vitin e parë të funksionimit. Sipas përllogaritjeve të paraqitura në relacion, kostoja totale për vitin e parë arrin në rreth 42.3 milionë lekë, ku zëri më i madh i shpenzimeve lidhet me krijimin e regjistrit elektronik profesional.

Pas vitit të parë, Urdhri i Agronomit parashikohet të financohet nga kuotizacionet e anëtarëve, tarifat e regjistrimit, tarifat për shërbime dhe burime të tjera të ligjshme.

Projektligji parashikon që zgjedhjet e para të organeve drejtuese të organizohen nga një komision i përkohshëm i ngritur nga ministri përgjegjës për bujqësinë, brenda 12 muajve nga hyrja në fuqi e ligjit.

 

The post Qeveria do të vendosë licencim të detyruar për agronomët, si do funksionojë Urdhri appeared first on Revista Monitor.

55 milionë euro për një hidrocentral që nuk ka nisur ende të ndërtohet në Bosnjë

Gjatë katër viteve të fundit, për ndërtimin e një hidrocentrali në lumin Lim, në lindje të Bosnjë-Hercegovinës, janë shpenzuar rreth 55 milionë euro.

Megjithatë, projekti nuk ka nisur ende realisht, ndërsa fondet rezultojnë të jenë shpenzuar pa sjellë ndonjë rezultat konkret. Koncesioni për projektin iu dha në vitin 2012 biznesmenit rus Rashid Sardarov, pronar i kompanisë Komsar Energy RS. Dy vite më vonë, ai dhe presidenti i atëhershëm i Republikës Srpska, Milorad Dodik, vendosën gurin e themelit.

Në vitin 2022, qeveria e entitetit boshnjak Republika Srpska i pagoi Sardarovit 35 milionë euro pa dhënë shpjegime të mëtejshme dhe mori nën kontroll koncesionin. Një gur i ri themeli u vendos në korrik 2023, pas të cilit një parapagim prej 20 milionë eurosh iu bë një kontraktori turk.

MegjithatĂ«, edhe kjo kontratĂ« u ndĂ«rpre. Arsyeja ishte se kompania turke NGA Build kishte kĂ«rkuar ndryshimin e projektit. Kompania shpjegon se versioni fillestar ishte projektuar pĂ«r t’u rezistuar pĂ«rmbytjeve mĂ« tĂ« lehta, ndĂ«rsa kĂ«rkesat e reja parashikojnĂ« qĂ« struktura tĂ« pĂ«rballojĂ« njĂ« tĂ« ashtuquajtur “pĂ«rmbytje 1,000-vjeçare”, qĂ« nĂ«nkupton pĂ«rmbytje shumĂ« mĂ« tĂ« rĂ«nda.

E pyetur pse ky problem nuk u identifikua më herët, kush mban përgjegjësi për fondet e shpenzuara dhe nëse projekti do të vazhdojë, qeveria e Republikës Srpska, Ministria përkatëse e Energjisë dhe kompania shtetërore Elektroprivreda RS, që është agjencia zbatuese e projektit, nuk iu përgjigjën Radio Europa e Lirë.

Luka Petroviç, drejtori i Elektroprivreda RS, kishte deklaruar mĂ« parĂ« pĂ«r mediat se pak kohĂ« mĂ« pas u konstatua qĂ« centrali ishte projektuar pĂ«r t’u rezistuar tĂ« ashtuquajturave “pĂ«rmbytje 500-vjeçare”, qĂ« nĂ«nkupton pĂ«rmbytje ekstreme mĂ« pak tĂ« rĂ«nda. MegjithatĂ«, kompania shtetĂ«rore beson se objekti duhet tĂ« ndĂ«rtohet pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar njĂ« “pĂ«rmbytje 1,000-vjeçare”, çka kĂ«rkon njĂ« rezervuar mĂ« tĂ« madh, shkarkues mĂ« tĂ« fuqishĂ«m dhe mbrojtje shtesĂ«, si dhe kosto dukshĂ«m mĂ« tĂ« larta.

Ndryshimi i projektit do të nënkuptonte dokumentacion të ri dhe kosto shtesë, gjë që kontraktori nuk e ka pranuar. Kompania turke nuk iu përgjigj pyetjeve të Radio Europa e Lirë lidhur me statusin aktual të projektit, arsyet e ndërprerjes së kontratës, shumën e fondeve të paguara dhe nëse parapagimi do të kthehet.

Sipas të dhënave zyrtare, projekti vlerësohet në 98 milionë euro dhe kapaciteti i planifikuar i centralit është 36.8 megavat.

Ekonomistët dhe organizatat e shoqërisë civile paralajmërojnë se kjo përbën një dështim serioz institucional, pasi mangësitë e mëdha teknike nuk u identifikuan në kohë.

The post 55 milionë euro për një hidrocentral që nuk ka nisur ende të ndërtohet në Bosnjë appeared first on Revista Monitor.

Microsoft dhe Mayo Clinic krijojnë AI për mjekësinë e së ardhmes

Microsoft dhe Mayo Clinic po zhvillojnë një model të ri të inteligjencës artificiale, të projektuar posaçërisht për sektorin e shëndetësisë. Projekti synon të krijojë një sistem më të sigurt dhe më të besueshëm për pacientët, mjekët dhe institucionet shëndetësore, në një kohë kur përdorimi i AI në mjekësi po rritet me shpejtësi, por edhe po shoqërohet me shqetësime për saktësinë, privatësinë dhe përgjegjësinë.

Modeli do të ndërthurë njohuritë mjekësore të Mayo Clinic, të dhënat shëndetësore të anonimizuara dhe përvojën e saj në kujdesin ndaj pacientëve, me kapacitetet e Microsoft në inteligjencën artificiale, cloud dhe inxhinieri softuerike. Sipas organizatave, ai do të përdoret për të analizuar lloje të ndryshme informacioni klinik dhe për të mbështetur detyra si diagnostikimi më i hershëm dhe planifikimi më i personalizuar i trajtimeve.

Presidenti dhe CEO i Mayo Clinic, Gianrico Farrugia, tha se organizata ka besuar prej kohësh se AI mund të transformojë kujdesin shëndetësor. Ai kujtoi se shtatë vite më parë Mayo Clinic lançoi platformën e saj të të dhënave të anonimizuara, me synimin për të përshpejtuar inovacionin, zbulimet dhe trajtimet e reja. Tani, sipas tij, kombinimi i ekspertizës klinike të Mayo Clinic me teknologjinë e Microsoft synon të sjellë më shumë nga ekspertiza e klinikës te më shumë pacientë.

Një element i rëndësishëm i projektit është pronësia e modelit. Ai do të jetë në pronësi të Mayo Clinic, ndërsa Microsoft planifikon ta bëjë të aksesueshëm përmes Azure Foundry APIs, mjete softuerike që u lejojnë zhvilluesve dhe kompanive ta integrojnë modelin në aplikacionet dhe shërbimet e tyre. Fillimisht, sistemi po vendoset brenda mjedisit klinik të Mayo Clinic, ku do të testohet dhe përmirësohet përmes përdorimit real.

Organizatat nuk kanë dhënë ende detaje se sa gjerësisht po përdoret modeli aktualisht, cilat fusha klinike janë përfshirë apo kur mund të vihet në dispozicion të ofruesve të tjerë të kujdesit shëndetësor.

Microsoft e sheh kĂ«tĂ« projekt si pjesĂ« tĂ« njĂ« faze tĂ« re tĂ« “inteligjencĂ«s mjekĂ«sore”. Mustafa Suleyman, CEO i Microsoft AI, tha se bashkĂ«punimi me Mayo Clinic Ă«shtĂ« njĂ« hap drejt ndĂ«rtimit tĂ« njĂ« modeli tĂ« avancuar pĂ«r shĂ«ndetĂ«sinĂ«, duke u mbĂ«shtetur nĂ« ekspertizĂ« klinike, tĂ« dhĂ«na tĂ« de-identifikuara dhe njohuri mjekĂ«sore afatgjata.

Megjithatë, shëndetësia mbetet një nga fushat më të ndjeshme për përdorimin e inteligjencës artificiale. Sistemet mjekësore duhet të analizojnë informacione komplekse klinike, historikun shëndetësor të pacientëve dhe të përmbushin standarde të larta sigurie, privatësie dhe verifikimi. Sipas Aktit të BE-së për Inteligjencën Artificiale, softuerët me bazë AI që përdoren për qëllime mjekësore konsiderohen me risk të lartë dhe duhet të plotësojnë kërkesa si kontrolli i rrezikut, cilësia e të dhënave, transparenca për përdoruesit dhe mbikëqyrja njerëzore./ EURONEWS

The post Microsoft dhe Mayo Clinic krijojnë AI për mjekësinë e së ardhmes appeared first on Revista Monitor.

Ndërtimi i hekurudhës, bllokohet qarkullimi pranë Kthesës së Kamzës, si do të devijohet trafiku

NĂ« kuadĂ«r tĂ« punimeve pĂ«r ndĂ«rtimin e linjĂ«s hekurudhore Tiranë–DurrĂ«s–Rinas, autoritetet kanĂ« njoftuar masa tĂ« pĂ«rkohshme pĂ«r bllokimin dhe devijimin e qarkullimit tĂ« mjeteve nĂ« zonĂ«n e njohur si Rrethrrotullimi i Treshit, pranĂ« KthesĂ«s sĂ« KamzĂ«s.

Kufizimet do tĂ« zbatohen gjatĂ« periudhĂ«s 6–9 qershor 2026 dhe do tĂ« zhvillohen nĂ« disa faza, me qĂ«llim garantimin e sigurisĂ« dhe mbarĂ«vajtjen e punimeve.

“Punimet dhe lĂ«vizja do tĂ« kryhet sipas njĂ« grafiku me tre faza si mĂ« poshtĂ« 👇

✅Faza 1
Bllokim total i qarkullimit nga 06.06.2026
ora 24:00 – 07.06.2026 ora 05:00

🅰Mjetet qĂ« do tĂ« vijnĂ« pĂ«r nĂ« TiranĂ« do tĂ« kalojnĂ« nga rruga Petrit Radovicka
đŸ…±Mjetet nga Tirana pĂ«r tek rrethrrotullimi do tĂ« kthehen tek Kthesa e KamzĂ«s, pĂ«r tĂ« vijuar nĂ« rrugĂ«n dytĂ«sore industriale ose nĂ« autostradĂ« nĂ« drejtim tĂ« VorĂ«s.

✅Faza 2
Devijimi në korsinë ana e Tiranës

Punimet do tĂ« kryhen gjatĂ« 07.06.2026 ora 05:00 – 15:00 ndĂ«rkohĂ« qarkullimi hapet pjesĂ«risht me dy drejtime lĂ«vizjeje (1 korsi pĂ«r çdo kah)

✅Faza 3
Devijimi në korsinë ana e Durrësit

Punimet do tĂ« kryhen 07.06.2026 ora 23:00– 09.06.2026 ora 10:00

Trafiku devijohet plotësisht në anën e Durrësit, duke funksionuar me dy kahe lëvizjeje (1 korsi për secilin kah)

Hekurudha, kontraktori i punimeve dhe Policia Rrugore kanĂ« marrĂ« masa pĂ«r menaxhimin e trafikut. KĂ«rkojmĂ« mirĂ«kuptimin e shoferĂ«ve dhe banorĂ«ve tĂ« zonĂ«s. Lutemi tĂ« respektoni sinjalistikĂ«n dhe planifikoni levizjen paraprakisht”, thuhet nĂ« njoftim.

The post Ndërtimi i hekurudhës, bllokohet qarkullimi pranë Kthesës së Kamzës, si do të devijohet trafiku appeared first on Revista Monitor.

Yield-i i obligacioneve 15 vjeçare rritet në 6.22%, niveli më i lartë që nga viti 2024

Yield-et e obligacioneve 15-vjeçare shënuan një rritje të mëtejshme në ankandin e kësaj jave, duke forcuar sinjalet për një ndryshim të tendencës së normave të interesit në tregun financiar.

Sipas informacionit nga Banka e Shqipërisë, në ankandin e zhvilluar të mërkurën kuponi dhe yield-i uniform i pranuar u rrit lehtë në 6.22%, nga 5.75% që kishte qenë në ankandin e fundit, të muajit prill. Yield-i këtyre instrumenteve ka arritur nivelin më të lartë që prej nëntorit të vitit 2024.

Edhe në këtë ankand u vërejt një rënie e kërkesës së investitorëve. Shuma totale e kërkesave ishte rreth 1.41 miliardë lekë, pa plotësuar dot shumën e shpallur për financim prej 2 miliardë lekësh.

Pas nisjes së konfliktit në Lindjen e Mesme, tendenca e rënies së yield-eve të titujve qeveritarë është frenuar në titujt me maturim afatshkurtër, ndërsa po shfaq prirje rritjeje në instrumentet me maturim më afatgjatë.

Veç rikalibirimit të pritshmërive të investitorëve, përcaktuese në këtë tendencë duket të ketë qenë ulja e pjesëmarrjes së tyre në ankandet e fundit.

Kjo mund të shpjegohet me pritshmëri më të larta për rritje të normave të interesit në muajt e ardhshëm, në ndjekje të presioneve të shtuara inflacioniste që ka shkaktuar rritja e çmimeve të produkteve energjetike.

Megjithëse konflikti në Lindjen e Mesme vazhdon prej tre muajsh dhe çmimet e naftës bruto ngelen në nivele më të larta krahasuar me periudhën para nisjes së tij, procesi i pritshëm i rritjes së normave të interesit ende nuk ka nisur.

Bankat Qendrore kanë preferuar të qëndrojnë në pozita pritëse, duke shpresuar në zgjidhjen e konfliktit, megjithëse sinjalet e para të inflacionit janë të qarta, sidomos të përcjellja nga kanali direkt i çmimeve të nënprodukteve të naftës.

Inflacioni në BE ka arritur në 3.2%, dukshëm sipër objektivit prej 2% të Bankës Qendrore Europiane. Në Shqipëri, të dhënat më të fundit, të prillit, treguan një inflacion në nivelin 2.8%, ende poshtë objektivit të Bankës Qendrore.

Në Raporti i Politikës Monetare për tremujorin e dytë të vitit, Banka e Shqipërisë ngelej optimiste se perspektiva e zhvillimeve të ekonomisë shqiptare mbetet pozitive.

Skenari bazë është i ndërtuar mbi supozimin e një përfundimi të shpejtë të luftës në Lindjen e Mesme dhe normalizim gradual të çmimeve të naftës gjatë vitit të ardhshëm. Ai parashikon që inflacioni të shënojë një nivel disi më të lartë krahasuar me projeksionet e mëparshme gjatë vitit 2026, por pa shmangie të ndjeshme në kahun e sipërm ndaj objektivit.

Megjithatë, në raport thuhet se materializimi i skenarëve më të rënduar të rrezikut do të shoqërohej me një rritje më të shpejtë të inflacionit dhe ngadalësim më të fortë të aktivitetit ekonomik.

Në kushtet e kësaj pasigurie, shumica e bankave qendrore kanë zgjedhur të mbajnë të pandryshuar qëndrimin e politikës monetare në mbledhjet e muajit maj, duke përfshirë edhe Bankën e Shqipërisë, që konfirmoi nivelin prej 2.5%.

Yield-et e titujve qeveritarë në përgjithësi janë hallka e parë dhe më e shpejtë ku transmetohen lëvizjet e politikës monetare të Bankës së Shqipërisë. Një rritje e yield-eve nuk do të reflektohej vetëm në koston e huamarrjes së qeverisë, por më tej edhe në interesat e kredive të sektorit privat./ E.Shehu

Burimi: Banka e Shqipërisë

 

The post Yield-i i obligacioneve 15 vjeçare rritet në 6.22%, niveli më i lartë që nga viti 2024 appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria në fazë plakjeje agresive, për herë të parë në histori mosha mediane arrin BE-në

Shqipëria po përballet me një tranzicion demografik të paprecedentë, ku ritmet e plakjes së popullsisë po tejkalojnë madje edhe parashikimet më pesimiste.

Të dhënat më të fundit zyrtare të INSTAT mbi ecurinë e moshës mediane dëshmojnë një përmbysje historike të strukturës moshore në vend, duke e zhvendosur Shqipërinë nga një prej kombeve me popullsinë më të re në Europë, në një shoqëri me moshë mediane sa mesatarja e Bashkimit Europian.

Të dhënat e INSTAT tregojnë se mosha mediane e Shqiptarëve arriti në 45 vjeç në 1 janar 2026 (mosha mediane nënkupton ku 50% e popullsisë janë mbi këtë moshë dhe 50 % nën këtë moshë), duk u plakur me 7 muaj brenda një viti. Të dhënat për 2026 në Bashkimin Europian nuk janë kalkuluar ende, por në 1 janarin 2025 ky tregues ishte ishte 44.9 vjeç.

Nga viti 2014 në vitin 2026 mosha mediane e popullsisë shqiptare u rrit me 10.8 vite, ndërsa në BE gjatë kësaj periudhe ky tregues u rrit me vetëm 2.4 vite. Shqipëria u plak 4.5 herë më shpejt se BE-ja gjatë dekadës së fundit tregojnë të dhënat.

Ndërsa Bashkimi Europian ka ndjekur një ritëm plakjeje linear dhe të ngadaltë nga 2014, duke u rritur me mesatarisht 2 muaj në vit, ndërsa Shqipëria u rrit me 6 muaj çdo vit. Ky trend u përshpejtua veçanërisht në dy vitet e fundit, ku mosha mediane nga 43.4 vjeç në vitin 2024, arriti në 44.3 vjeç në vitin 2025 dhe së fundmi në vlerën rekord prej 45.0 vjeç në vitin 2026.

Kjo kurbë e mprehtë do të thotë se për herë të parë, gjysma e popullsisë shqiptare sot është mbi 45 vjeç, duke arritur apo edhe tejkaluar zyrtarisht nivelin e Bashkimit Europian me moshë mesatare 44.9 vjeç, me të dhënat e vitit 2025.

Ky fenomen i shpejtimit demografik shpjegohet me normën jashtëzakonisht të ulët të lindshmërisë dhe valëve të pandërprera të emigracionit që prekin kryesisht moshën e re dhe atë riprodhuese. Largimi i forcës vitale të punës ka lënë pas një strukturë popullsie që rëndohet me shpejtësi drejt moshave të thyera.

Pasojat e këtij transformimi pritet të jenë të thella dhe afatgjata për vendin. Tregu i punës do të përballet me mungesë te burimeve njerëzore dhe rritje të moshës mesatare të fuqisë punëtore, gjë që mund të frenojë produktivitetin dhe të dëmtojë konkurrueshmërinë e bizneseve vendase.

Nga ana tjetër skemat e pensioneve dhe sigurimeve shoqërore do të pësojnë një presion të jashtëzakonshëm financiar, teksa raporti midis kontribuuesve dhe përfituesve po ngushtohet në nivele kritike. Paralelisht, sistemi i kujdesit shëndetësor do të duhet të riorientohet urgjentisht drejt shërbimeve geriatrike dhe trajtimit të sëmundjeve kronike, duke kërkuar fonde më të larta publike. Zhvillimet demografike po rrezikojnë të kthehen në ngarkesën më të rëndë për zhvillimin e qëndrueshëm në dekadat e ardhshme./ B.Hoxha

 

The post Shqipëria në fazë plakjeje agresive, për herë të parë në histori mosha mediane arrin BE-në appeared first on Revista Monitor.

❌