20:57 âZvĂ«rneciâ/ Si mund tĂ« shndĂ«rrohej njĂ« protestĂ« lokale nĂ« njĂ« spektakĂ«l ndĂ«rkombĂ«tar?
Last Updated on 06/06/2026 by EL
Nga Edi Rama
Për @CNN International dhe për të gjitha mediat e panumërta, të mëdha e të vogla, së bashku me të gjithë krijuesit e përmbajtjes me qëllim të mirë në Facebook, X, Instagram, TikTok dhe në çdo platformë tjetër që sot formëson debatin global, do të doja shumë të përcillja postimin e mëposhtëm:
Â
Â
Atëherë si shpjegohet që ajo që një pjesë e madhe e botës ka parë gjatë ditëve të fundit duket kaq e madhe, kaq dramatike, kaq dërrmuese?
Në një moment, kur histeria dixhitale e prodhuar gjatë këtyre ditëve të ketë kaluar dhe emocionet të jenë qetësuar, bota demokratike duhet të ndalet dhe të shqyrtojë më nga afër se si hendeku mes realitetit dhe paraqitjes së tij u bë kaq i madh.
Jo thjesht si çështje e këtij rasti të veçantë, por si simptomë e diçkaje shumë më të madhe.
Si mund të bëhej një vend i vogël lajm global për arsye kaq të shkëputura nga realiteti në terren?
Si mund të shndërrohej një protestë lokale me vetëm disa mijëra pjesëmarrës në një spektakël ndërkombëtar?
Si mund të shndërroheshin supozimet në fakte, narrativat në vendime të mirëqena dhe spekulimet në të vërteta të pranuara, përpara se të verifikoheshin faktet më bazike?
Dhe, ndoshta më e rëndësishmja, çfarë na tregon kjo për ekosistemin tonë të informacionit kur perceptimi mund të udhëtojë nëpër botë më shpejt sesa vetë realiteti?
Sepse realiteti është ky:
Nuk ka ende një projekt.
Nuk ka ende një leje ndërtimi.
Nuk ka ende një ndërtim.
Madje nuk ka as një projekt përfundimtar.
Ekziston vetëm një vizion dhe një plan: transformimi i Shqipërisë në destinacionin më tërheqës të turizmit elitar në këtë pjesë të botës, duke krijuar njëkohësisht një zhvillim mjedisor me ndikim neto pozitiv, që sipas vizionit aktual do të rezultonte në rreth 25% më shumë pemë dhe hapësira të gjelbra sesa ekzistojnë sot, si edhe në përmirësime të matshme në disa tregues të biodiversitetit.
Ambicia nuk është thjesht të ndërtohet.
Ambicia është të dëshmohet se zhvillimi dhe përmirësimi i mjedisit mund të ecin krah për krah.
Pikërisht për këtë arsye, disa nga ekspertët më të njohur në botë në ekologji, biodiversitet, arkitekturë peizazhi, inxhinieri mjedisore dhe turizëm të qëndrueshëm po punojnë mbi këto koncepte dhe parametra.
Nëse do të kenë sukses apo do të dështojnë, kjo është çështje që i përket vlerësimit të ardhshëm, shkencës, shqyrtimit publik dhe debatit transparent.
Por paraqitja si një katastrofë mjedisore e diçkaje që ende nuk ekziston, nuk është projektuar, nuk është lejuar dhe që sipas objektivave të shpallura synon të prodhojë rezultate pozitive për mjedisin, nuk është një kontribut serioz në debatin publik.
Megjithatë, nga ky realitet i thjeshtë lindi një uragan histerie dixhitale, tituj apokaliptikë, zemërim i fabrikuar dhe përfundime të gjera të paraqitura si fakte të mirëqena.
GjatĂ« rrugĂ«s u shfaqĂ«n âdeepfakeâ, imazhe tĂ« manipuluara, pretendime tĂ« fabrikuara, amplifikim i koordinuar, rrjete anonime dhe sjellje online qĂ« mbartin shumĂ« nga karakteristikat e luftĂ«s hibride tĂ« informacionit, e cila po formĂ«son gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« debatin publik nĂ« shoqĂ«ritĂ« demokratike.
Edhe më e habitshme është se platformat e rrjeteve sociale regjistruan një shpërthim aktiviteti rreth kësaj teme, me angazhimin në gjuhën shqipe që u rrit disa herë brenda vetëm pak ditësh. Një pjesë e konsiderueshme e kësaj rritjeje të menjëhershme duket se nuk është nxitur nga një zgjerim organik i pjesëmarrjes publike, por nga përhapja e shpejtë e profileve të krijuara rishtazi, llogarive anonime dhe faqeve me pak ose aspak histori të identifikueshme, duke ngritur pyetje legjitime mbi amplifikimin artificial dhe fabrikimin e vrullit dixhital.
Por ndoshta detaji më zbulues është edhe më i thjeshti.
Një numër i habitshëm raportimesh nuk bëjnë as dallimin mes një ishulli dhe një prone private në kontinent.
Vetë protesta lidhet me këtë të fundit.
Jo me të parin.
Në fakt, aktualisht nuk ka ndonjë debat të rëndësishëm publik në Shqipëri lidhur me vetë ishullin.
Megjithatë, artikuj, postime dhe komente të panumërta i bashkojnë të dyja në një narrativë të vetme, duke krijuar konfuzion aty ku duhet të ketë saktësi dhe emocion aty ku duhet të mbizotërojnë faktet.
Mospajtimi është legjitim.
Kritika është legjitime.
Pyetjet janë legjitime.
Shqetësimet mjedisore janë legjitime.
Kontrolli publik është legjitim.
Ajo që nuk është legjitime është zëvendësimi i fakteve me supozime, i supozimeve me siguri absolute dhe i këtyre sigurisë me zemërim kolektiv.
Ajo që nuk është legjitime është trajtimi i akuzave si fakte, i spekulimeve si prova dhe i frikërave si përfundime.
Dhe kur media shumë të respektuara nuk bëjnë më dallimet bazike, kur nuk ndajnë më atë që ekziston nga ajo që nuk ekziston, atë që propozohet nga ajo që është miratuar, atë që është në debat nga ajo që ekziston vetëm në imagjinatë, ato nuk po keqinformojnë thjesht.
Ato po kontribuojnë në erozionin e vetë realitetit.
Dhe kjo duhet të shqetësojë çdo demokraci.
Sepse kështu shkatërrohet gradualisht besimi tek institucionet.
Kështu gërryhet besimi tek politika tradicionale.
Kështu përgatitet terreni për demagogët, sharlatanët dhe tregtarët profesionistë të zemërimit.
Kështu normalizohen thirrjet për shkatërrimin e kundërshtarëve politikë.
KĂ«shtu thirrjet pĂ«r âtradhtarĂ«â, âarmiq tĂ« popullitâ, madje edhe kĂ«rkesat pĂ«r vdekje dhe hakmarrje, amplifikohen dhe legjitimohen.
Kështu rikthehen fantazmat e vjetra të fanatizmit, të veshura me rroba të reja dixhitale.
Kështu fashizmi e rishpik veten për epokën e algoritmeve.
Shqipëria do ta kalojë edhe këtë.
Ne do të vazhdojmë rrugëtimin tonë.
Do të vazhdojmë ta transformojmë vendin tonë në një destinacion të shkëlqyer të turizmit elitar, në një demokraci më të fortë dhe në një anëtar krenar të familjes evropiane.
Por kjo histori duhet të ketë rëndësi shumë përtej Shqipërisë
Sepse të tjerët mund të shohin tek ajo një paralajmërim për atë që po vjen.
Ne jetojmĂ« nĂ« njĂ« kohĂ« kur shoqĂ«ritĂ« demokratike po investojnĂ« miliarda pĂ«r tâu mbrojtur nga raketat me rreze tĂ« gjatĂ« veprimi, dronĂ«t dhe kĂ«rcĂ«nimet e jashtme.
Dhe kjo është e mençur.
Por mbrojtja e vendeve tona nga raketat do të ketë shumë pak vlerë nëse nuk arrijmë të mbrojmë shpirtin e vendeve tona dhe mendjet e të rinjve tanë nga manipulimi industrial, urrejtja dhe gënjeshtrat që mbërrijnë çdo ditë nga një distancë shumë më e shkurtër se ajo që mund të përshkojë çdo raketë:
Distanca mes ekranit të një telefoni inteligjent dhe mendjes njerëzore.
Sepse nëse e humbasim këtë betejë, mund të zbulojmë një ditë se kemi mbrojtur kufijtë tanë tokësorë, ndërsa kemi lejuar që themelet e shoqërive tona demokratike të shemben nga brenda.
Dhe atëherë mund të mbetet shumë pak për të mbrojtur.




















