QytetarĂ«t e KosovĂ«s do tĂ« pĂ«rpiqen sot tâi japin drejtim njĂ« krize qĂ«, sipas vĂ«zhguesve, buron nga ambicia pĂ«r kontroll tĂ« plotĂ« tĂ« pushtetit dhe mungesa e gatishmĂ«risĂ« pĂ«r kompromis. Dalja prej saj tani Ă«shtĂ« e kufizuar nĂ« vetĂ«m pak skenarĂ«.
Zgjedhjet e sotme janë të tretat brenda më pak se një viti e gjysmë, pas zgjedhjeve të rregullta të 9 shkurtit 2025 dhe një tjetër palë të parakohshme më 28 dhjetor.
TĂ« parat dĂ«shtuan tĂ« prodhojnĂ« qeveri, ndĂ«rsa tĂ« dytat, ndonĂ«se i dhanĂ« LĂ«vizjes VetĂ«vendosje mbi 51% tĂ« votave â shumicĂ«n mĂ« tĂ« madhe nĂ« KosovĂ«n shtet â nuk sollĂ«n marrĂ«veshje pĂ«r presidentin, sipas njĂ« vendimi tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese.
Kjo çoi automatikisht nĂ« shpĂ«rndarjen e Kuvendit mesnatĂ«n e 28 prillit â vetĂ«m dy muaj e gjysmĂ« pas konstituimit tĂ« tij â dhe dy ditĂ« mĂ« vonĂ« ushtruesja e detyrĂ«s sĂ« presidentit, Albulena Haxhiu, shpalli zgjedhjet e reja.
âPas vlerĂ«simit tĂ« afateve kushtetuese, nevojave organizative tĂ« Komisionit Qendror tĂ« Zgjedhjeve dhe rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« pjesĂ«marrjes sa mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« qytetarĂ«ve nĂ« proces, kam vendosur qĂ« zgjedhjet e parakohshme pĂ«r Kuvendin e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s tĂ« mbahen mĂ« 7 qershorâ, deklaroi Haxhiu mĂ« 30 prill.
PĂ«r kryetarin e LĂ«vizjes VetĂ«vendosje dhe kryeministrin nĂ« detyrĂ«, Albin Kurti, shpĂ«rndarja e legjislaturĂ«s sĂ« dhjetĂ« ishte âmjerim politikâ, i shkaktuar nga partitĂ« deri atĂ«herĂ« nĂ« opozitĂ«, tĂ« cilat i akuzoi pĂ«r mungesĂ« bashkĂ«punimi dhe bojkotim tĂ« qĂ«llimshĂ«m tĂ« seancave pĂ«r zgjedhjen e presidentit.
âKjo opozitĂ« mund tĂ« sjellĂ« ndonjĂ« fytyrĂ« tĂ« re, por zanatin dhe karakterin e ka tĂ« vjetĂ«r, prandaj edhe Ă«shtĂ« nĂ« rĂ«nie tĂ« lirĂ«, Ă«shtĂ« duke rĂ«nĂ« vazhdimisht nĂ«pĂ«r ciklet elektoraleâ, tha Kurti.
Në zgjedhjet e 28 dhjetorit, Partia Demokratike e Kosovës doli e dyta me 22 mandate deputetësh, 35 më pak se Lëvizja Vetëvendosje me 57, Lidhja Demokratike e Kosovës fitoi 15, pesë më pak se në zgjedhjet e shkurtit, dhe të tjerat më pak.
KĂ«to parti e mirĂ«pritĂ«n shkuarjen nĂ« zgjedhje tĂ« reja, edhe pse kryetari i LDK-sĂ«, Lumir Abdixhiku, tha se ato u imponuan nga pushteti, i cili, me shumicĂ«n prej 51%, kĂ«rkoi ânĂ«nshtrimâ politik.
âTani Ă«shtĂ« koha pĂ«r bashkimin e njerĂ«zve tĂ« mirĂ« tĂ« kĂ«tij vendi, qĂ« duan njĂ« KosovĂ« normale, pa dramĂ«, pa propagandĂ«âŠâ, shkroi Abdixhiku nĂ« Facebook.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve bëri të ditur se në garën e 7 qershorit marrin pjesë 22 parti politike dhe tri koalicione parazgjedhore.
LĂ«vizja VetĂ«vendosje hyn nĂ« zgjedhje nĂ« koalicion me tri subjekte tĂ« vogla â Guxo, Alternativa dhe Partia Shqiptare Demokristiane â ndĂ«rsa tri partitĂ« kryesore opozitare, PDK-ja, LDK-ja dhe AAK-ja, garojnĂ« tĂ« vetme.
NjĂ«soj e vetme garon edhe Lista Serbe â partia mĂ« e madhe e serbĂ«ve tĂ« KosovĂ«s, e cila mbĂ«shtetet nga Beogradi zyrtar.
Pjesë e kësaj gare është edhe ish-presidentja e vendit, Vjosa Osmani, e cila i prin listës për deputetë të LDK-së, partisë ku ishte pjesë përpara mandatit presidencial.
Të drejtë vote, sipas listës së votuesve të miratuar nga KQZ-ja, kanë rreth dy milionë qytetarë, përfshirë diasporën. Në zgjedhjet e 28 dhjetorit votuan rreth 900 mijë prej tyre, ose rreth 45 për qind e elektoratit.
Për organizimin e këtij procesi, Qeveria në detyrë e Kosovës miratoi kërkesën e KQZ-së për ndarjen e rreth 10.9 milionë eurove. Për krahasim, zgjedhjet e dhjetorit kishin një buxhet të planifikuar prej 11.5 milionë eurosh, ndërsa shpenzimet reale, sipas raporteve të KQZ-së, arritën në rreth 7.4 milionë.
Edhe kĂ«saj radhe, procesi monitorohet nga mijĂ«ra vĂ«zhgues vendorĂ« dhe ndĂ«rkombĂ«tarĂ«. Ushtruesja e detyrĂ«s sĂ« presidentit, Haxhiu, shkroi nĂ« letrĂ«n dĂ«rguar udhĂ«heqĂ«sve evropianĂ« se âprania e Misionit VĂ«zhgues tĂ« BE-sĂ« do tĂ« kontribuonte nĂ« transparencĂ«n, kredibilitetin dhe integritetin e procesit zgjedhor, nĂ« pĂ«rputhje me pĂ«rkushtimin e vazhdueshĂ«m tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s pĂ«r standarde demokratike dhe zgjedhje tĂ« liraâ.
Ndonëse pajtohen për zgjedhje të organizuara vazhdimisht mirë, vëzhguesit e zhvillimeve politike në Kosovë thonë se ky cikël vetëm për rotacion pushteti nuk është, por për drejtimin që do të marrë vetë shteti: përqendrim më i madh i pushtetit të një partie, model konsensual ose vazhdim i bllokadës.
Agon Maliqi e pĂ«rkufizon qartĂ« dilemĂ«n: mes âliderit tĂ« fortĂ«â dhe kompromisit tĂ« detyruar.
Ai paralajmëron se Kosova rrezikon të rrëshqasë drejt një modeli si në Shqipëri apo në Serbi, ku pushteti përqendrohet te një lider që kontrollon gjithçka, përballë alternativës së një sistemi që imponon bashkëpunim dhe ruan balancat demokratike.
âPersonalisht, besoj se do tĂ« duhej njĂ« rezultat mĂ« i pĂ«rafĂ«rt me atĂ« tĂ« zgjedhjeve tĂ« shkurtit, i cili imponon konesnsus jo vetĂ«m pĂ«r presidentin, por edhe pĂ«r qeverinĂ«, sepse sistemin politik e kemi tĂ« tillĂ« â ai e bĂ«n tĂ« vĂ«shtirĂ« ose tĂ« pamundur qĂ« njĂ« parti tĂ« kontrollojĂ« gjithçkaâ, thotĂ« Maliqi pĂ«r programin Expose tĂ« Radios Evropa e LirĂ«.
Sistemi politik në Kosovë është i ndërtuar në atë mënyrë që për një sërë vendimesh të rëndësishme, si zgjedhja e presidentit, kërkohet shumica prej dy të tretash në Kuvend. Kjo obligon bashkëpunim ndërpartiak dhe marrëveshje politike.
Por, sipas Maliqit, problemi qëndron tek aktorët politikë, të cilët shpesh synojnë më shumë pushtet sesa u jep mandati elektoral.
Në analizën e tij, ai vlerëson se situata aktuale i krijon komoditet Qeverisë në detyrë, pasi funksionon me më pak mbikëqyrje dhe më shumë hapësirë për justifikime.
Kjo gjendje, sipas tij, mund të shfrytëzohet edhe për të shtyrë marrjen e vendimeve të vështira, përfshirë ato që lidhen me dialogun për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n frymĂ« kritike, edhe Artan Muhaxhiri argumenton se situata Ă«shtĂ« produkt i njĂ« âklase politike tĂ« papĂ«rgjegjshmeâ, e cila, siç thotĂ«, vepron nĂ« shpĂ«rputhje me nevojat e qytetarĂ«ve.
Sipas tij, problemi nuk qëndron vetëm te shpeshtësia e zgjedhjeve, por edhe te mungesa e kulturës së kompromisit dhe funksionalitetit institucional.
â⊠sepse, pĂ«rmendet shpesh Belgjika apo ndonjĂ« rast tjetĂ«r ku ka pasur zgjedhje tĂ« njĂ«pasnjĂ«shme, mirĂ«po ato kanĂ« sisteme institucionale e sociopolitike qĂ« e kanĂ« njĂ« trajektore tĂ« paracaktuar, kanĂ« qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe nuk varen nĂ« çdo gjĂ« nga politika, siç Ă«shtĂ« rasti me KosovĂ«nâ, thotĂ« Muhaxhiri pĂ«r ExposenĂ«.
Me një popullsi prej rreth 1.6 milion banorësh dhe e vlerësuar si vendet më të varfra në Evropë, Kosova është veçanërisht e ndjeshme ndaj pasojave të paqëndrueshmërisë politike.
Të dy vëzhguesit paralajmërojnë rritje të mosbesimit qytetar dhe zhgënjimit institucional, ndërsa BE-ja alarmon për humbje të mëtejshme të kohës dhe fondeve.
Një raport i Parlamentit Evropian, i miratuar këtë javë, e përshkruan vitin 2025 si të humbur për Kosovën, me rrezik që stagnimi të vazhdojë edhe më 2026. Kjo, sipas raportit, mund të vërë në pikëpyetje përfitimin e miliona eurove nga Plani i Rritjes dhe fondet e BE-së për Ballkanin Perëndimor.
âBE-ja nuk mund tâia bĂ«jĂ« detyrat e shtĂ«pisĂ« KosovĂ«sâ â ishte mesazhi qĂ« presidenti i KĂ«shillit Evropian, Antonio Costa, u dha udhĂ«heqĂ«sve kosovarĂ« gjatĂ« njĂ« vizite nĂ« PrishtinĂ« mĂ« 3 qershor.
âKosova ka nevojĂ« pĂ«r institucione tĂ« forta, stabile dhe funksionale, tĂ« afta pĂ«r tĂ« zbatuar reformat dhe pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar mundĂ«sitĂ« qĂ« ofron BE-jaâ, tha ai.
NĂ« raportet me partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, Muhaxhiri e cilĂ«son sinjalin qĂ« dĂ«rgon Kosova si âkatastrofal pĂ«r stabilitetinâ â me pasoja konkrete nĂ« investime dhe mbĂ«shtetje.
âAsnjĂ« zhvillim i madh gjeopolitik i KosovĂ«s nuk mund tĂ« bĂ«het pa pĂ«rkrahjen e Uashingtonit edhe tĂ« Brukselit. ĂshtĂ« jashtĂ«zakonisht zhgĂ«njyese qĂ« politikanĂ«t tanĂ« nuk e kanĂ« vetĂ«dijen e mjaftueshme politike qĂ« tâi shohin tĂ« gjitha kĂ«to dĂ«me qĂ« ia kanĂ« shkaktuar KosovĂ«s, sepse do tĂ« duhet shumĂ« kohĂ« qĂ« tĂ« kthehemi nĂ« pikĂ«n ku kemi qenĂ« para bllokadĂ«sâ, thotĂ« ai.
Maliqi shkon edhe më larg, duke paralajmëruar se Kosova po ngec në një lloj limboje në raport me integrimet evropiane, së bashku me vende si Bosnja, Serbia dhe Maqedonia e Veriut, ndërsa Mali i Zi dhe Shqipëria ecin përpara.
Ndryshe prej tyre, Kosova është edhe e vetmja që nuk ka status kandidati për anëtarësim në BE.
âKostot e kĂ«saj do tĂ« shihen mĂ« vonĂ«, pra kostot e mungesĂ«s sĂ« njĂ« raporti produktiv me vendet e BE-sĂ«, kostot e mungesĂ«s sĂ« pĂ«rfshirjes nĂ« projekte tĂ« ndryshme ekonomike, sidomos ato amerikane. Ka pasur njĂ« vazhdimĂ«si nĂ« fushĂ«n e mbrojtjes nga ana e SHBA-sĂ«, qĂ« nuk Ă«shtĂ« ndĂ«rprerĂ« pothuajse asnjĂ«herĂ«, por nĂ« fusha tĂ« tjera â politike, ekonomike â ka ngecjeâ, thotĂ« Maliqi.
BE-ja dhe SHBA-ja kanë reaguar disa herë ndaj bllokadave në Kosovë, duke kërkuar formimin e institucioneve dhe daljen nga ngërçi, por pa ndërhyrje të drejtpërdrejtë.
Muhaxhiri vlerëson se arritja e marrëveshjes për institucionet, pa trysninë e ndërkombëtarëve, do të jetë e vështirë.
Ai thotĂ« se vetĂ«m presioni nga Brukseli dhe Uashingtoni, pĂ«rmes paralajmĂ«rimeve pĂ«r pasojat e bllokimit politik, mund tâi shtyjĂ« palĂ«t drejt kompromisit â pĂ«rndryshe vendi rrezikon tĂ« mbetet nĂ« tĂ« njĂ«jtin cikĂ«l ngĂ«rçi pa rezultate konkrete.
âEdhe nĂ« tĂ« kaluarĂ«n ka pasur bllokada. Ka qenĂ«, pĂ«r shembull, ai hendeku i madh mes PDK-sĂ« dhe LDK-sĂ«, por me pĂ«rkrahjen ndĂ«rkombĂ«tare, me trysninĂ« ndĂ«rkombĂ«tare, ka arritur tĂ« tejkalohetâ, kujton ai.
Në retorikën publike, udhëheqësit politikë në Kosovë janë shprehur shpesh të vetëdijshëm për këto pasoja.
âQytetarĂ«t nga ne presin bashkim, kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r interesat e vendit, presin institucione stabile dhe jo tĂ« kundĂ«rtĂ«n. Po vonohemi nĂ« shumĂ« reforma, pa asnjĂ« nevojĂ«â, ka thĂ«nĂ« Haxhiu.
Por, kjo nuk është reflektuar në veprim⊠dhe për analistët, kjo e bën krizën kryesisht të prodhuar dhe të riprodhuar nga vetë elitat politike, përmes kokëfortësisë që kanë në qëndrime.
Ndaj, në fund, pyetja nuk është vetëm kush fiton, por nëse pas 7 qershorit Kosova do të jetë në gjendje të qeveriset.
Një element që lë hapësirë për optimizëm është fakti se, ndonëse fushata zgjedhore është shoqëruar me gjuhë të polarizuar, nuk ka pasur retorikë të vijave të kuqe që do ta pamundësonte bashkëpunimin paszgjedhor.
Sinjali â aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Kosova voton: ĂfarĂ« Ă«shtĂ« realisht nĂ« lojĂ«? appeared first on Sinjali.
Login
