❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Elektorati violet, blu etj, dhe gri

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« qoftĂ« se do tĂ« ishin zhvilluar zgjedhje tĂ« djelĂ«n, vetĂ«m 1 milion banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit do tĂ« kishin votuar, nga 1.9 milionĂ« gjithsej – kĂ«shtu rezultoi nga sondazhi qĂ« zhvillova nĂ« fundjavĂ«. Dhe nga 1 milion qĂ« do tĂ« votonin, rreth 670 mijĂ« do t’ia jepnin votat PS-sĂ«, pĂ«rkundĂ«r rreth 330 mijĂ«ve qĂ« do t’ia jepnin partive tĂ« tjera ekzistuese (PD, PL, PR, PDIU, PAA, PBDNJ, PSD, BashkĂ«, MundĂ«sia, Nisma BĂ«het, etj, etj.). Kurse rreth 900 mijĂ« nuk do tĂ« votonin fare (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Segmenti violet në grafikun e mësipërm përfaqësohet aktualisht në Kuvend nga 82 deputetë (se 1 i iku te kecat). Segmenti blu etj. përfaqësohet nga 54 deputetë. Ndërsa 3 deputetë përfaqësojnë segmentin autonom socialdemokrat (i papërfshirë në grafikun e mësipërm).

Po segmenti gri ku përfaqësohet?

PĂ«r sa kohĂ« parrulla kryesore e protestave nĂ« bulevardin e TiranĂ«s Ă«shtĂ« “Rama n’burg – Berisha n’burg!”, segementi gri mund ta ndjejĂ« veten tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar nga to. Por ky Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rfaqĂ«sim shumĂ« kaotik


NĂ« podiumin e protestave (tĂ« improvizuar me njĂ« shkallĂ« bojaxhinjsh), dikush me borsalino nĂ« kokĂ« deklaron se “lufta do gjak”. Dikush tjetĂ«r deklaron se duhet tĂ« ringjallim Lidhjen e DytĂ« tĂ« Prizerenit (qĂ« funksionoi vetĂ«m gjatĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore). Dikush tjetĂ«r qan hallin e kecave tĂ« tij qĂ« kanĂ« mbetur pa ujĂ« nĂ« njĂ« fshat tĂ« largĂ«t malor, etj. etj. etj. etj.

NdĂ«rkohĂ«, pĂ«rrreth protestĂ«s, njĂ« listĂ« personazhesh tĂ« njohur e tĂ« panjohur pĂ«r publikun ka shpallur njĂ« peticion politik. NjĂ« listĂ« “akademikĂ«sh” nĂ« emigracion ka shpallur njĂ« thirrje mbarĂ«kombĂ«tare. NjĂ« listĂ« OJQ-istash kanĂ« bĂ«rĂ« kĂ«rkesĂ« nĂ« KQZ pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor.
Dhe protestat vazhdojnë të organizohen nga një treshe me origjinë nga Rrjolli, Kukësi e Lezha, të cilët marrin leje zyrtare në polici.

Me pak fjalë, nuk duken shenja tymi të bardhë përfaqësimi konkret për 900 mijët që nuk duan të votojnë asnjë nga partitë ekzistuese


↗

E vërteta e numrave të protestës që (nuk) bëjnë cilësinë

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Jo pak shqiptarĂ« mund tĂ« kenĂ« vĂ«nĂ« bast mental (ose konkret) se protestat qĂ« morĂ«n shkas nga pĂ«rplasja e dhunshme e disa rojeve private me disa protestues nĂ« ZvĂ«rnec, nuk do tĂ« zgjasnin shumĂ« nĂ« bulevardin e TiranĂ«s. Por pas 18 ditĂ«sh, protestat e kanĂ« fituar bastin – ato vazhdojnë 

Bazuar nĂ« shuarjen graduale tĂ« protestave periodike berishiane, qĂ« filluan me shumĂ« pjesĂ«marrĂ«s nĂ« janar e qĂ« pĂ«rfunduan me vetĂ«m njĂ« mijĂ« protestues mĂ« 11 maj, si dhe nĂ« afrimin e Kampionatit BotĂ«ror e tĂ« sezonit tĂ« plazhit, ata qĂ« vunĂ« bast pĂ«r shuarjen e protestave aktuale nuk mund tĂ«paragjykohen – tek e fundit, nuk kishte ndodhur ndonjĂ«herĂ« nĂ« historinĂ« tonĂ« qĂ«18 ditĂ« rresht tĂ« protestonin shumĂ« njerĂ«z nĂ« bulevard.

Duke e quajtur të mbyllur bastin e vazhdimësisë, le të diskutojmë për madhësinë e protestave.

Sipas Sali Berishës, numri maksimal i protestuesve ka qenë 200 mijë. Sipas senatorit neomarksist amerikan Bernie Sanders, ka qenë 100 mijë. Sipas Edi Ramës ka qenë 8 mijë.

Nuk do t’i futem analizave numerike tĂ« fotove tĂ« marra me dron nga lart, apo tĂ« sondazheve qĂ« kam kryer, por thjesht do tĂ« diskutoj mĂ« poshtĂ«bazuar nĂ« shikimin vizual qĂ« u kam bĂ«rĂ«protestave nga afĂ«r pas perĂ«ndimit tĂ« diellit (kur vapa bie).

Në shumicën dërrmuese të tyre, protestuesit kanë qenë të grumbulluar nga shkallët e kryeministrisë deri te fundi i Kullës Binjake veriore. Vetëm më 10 qershor, trupa e protestës arriti deri tek fillimi i ish-Hotel Dajtit.

Kuptohet qĂ« protestuesit asnjĂ«herĂ« nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« ngjeshur 4 nĂ« 1 metĂ«r katror nĂ« gjatĂ«sinĂ« e trupĂ«s sĂ« protestĂ«s – imagjinoni 4 veta tĂ« ngjeshur si sardele nĂ« njĂ« ashensor 1 metĂ«r katror! Por me atĂ« dendĂ«si mesatare qĂ« kanĂ« patur, po ta kishin mbushur bulevardin nga Universiteti deri te Monumenti i SkĂ«nderbeut, do tĂ« arrinin numrin 85 mijĂ«. Dhe nĂ« qoftĂ« se 85 mijĂ«protestues do tĂ« qĂ«ndronin atje ditĂ« e natĂ«,ndoshta do ta kishin realizuar objektivin e tyre kryesor – dorĂ«heqjen e RamĂ«s.

Kaq për anën sasiore të protestave aktuale.

PĂ«r anĂ«n cilĂ«sore tĂ« protestave, thjesht dĂ«gjoni fjalimet e atyre qĂ« kapin mikrofonin çdo 3 minuta nĂ« podiumin e improvizuar tĂ« protestĂ«s


↗

Vetëm 1 milion do të votonin në Shqipëri të dielën

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në qoftë se do të ishin zhvilluar zgjedhje të djelën, vetëm 52.6% e banorëve të rritur të vendit do të kishin votuar. Kështu rezultoi nga sondazhi që zhvillova në fundjavë. Dhe meqë kampioni i sondazhit i përfaqësonte 1.9 milionë banorët e rritur demografikisht, gjeografikisht dhe politikisht, mund të ekstrapolohet me afërsi se vetëm 1 milionë prej tyre do të kishin votuar (52.6% e 1.9 milionë).

Nga 1 milion që ishin gati të votonin të djelën, rreth 670 mijë ia jepnin votën PS-së dhe rreth 330 mijë partive të tjera (PD, PL, PR, PDIU, PAA, PBDNJ, PSD, Bashkë, Mundësia, Nisma Bëhet, etj, etj.). Kurse rreth 900 mijë nuk do të votonin fare (shihni grafikun 1).

Për krahasim, vjet më 11 maj, votuan në Shqipëri për PS-në rreth 765 mijë banorë të rritur (rreth 30 mijëve u rezultuan votat e pavlefshme prej fletëvotimeve si fleta gazetash). Për partitë e tjera të sipërcituara votuan rreth 700 mijë (rreth 27 mijëve u rezultuan votat e pavlefshme). Kurse rreth 435 mijë nuk votuan fare (shihni grafikun 2).

↗

Rruga dritë, Maratonomaku im!

✇Java News
By: Xhevdet Shehu

Sot, mĂ« 16 qershor 2026, doli nga shtypi libri i Alban Shehut “LUTJA” (EseistikĂ«), botuar nĂ« 45- vjetorin e lindjes sĂ« tij. Me kĂ«tĂ« rast po botoj parathĂ«nien e librit.

Nga Xhevdet Shehu

Ishte 25 nĂ«ntori i vitit 1992. E mĂ«rkurĂ«. NjĂ« ditĂ« fundvjeshte e ftohtĂ« dhe e ngarkuar me re tĂ« zymta gati tĂ« shpĂ«rthenin nga çasti nĂ« çast nĂ« shira tĂ« rrĂ«mbyeshĂ«m. FĂ«mijĂ«t e shkollĂ«s “Jeronim De Rada” nĂ« TiranĂ«, pas rreshtimit para shkollĂ«s u futĂ«n nĂ«pĂ«r klasa
 NxĂ«nĂ«sit e klasĂ«s sĂ« pestĂ« kishin hartim. MĂ«suesja Sofika Konomi (Çobani) dha temĂ«n e hartimit. Tema ishte e thjeshtĂ«: “NjĂ« ndodhi nĂ« klasĂ«â€. NĂ« bankĂ«n e parĂ« ishe ulur ti Alban. U pĂ«rqendrove dhe e bĂ«re hartimin qĂ« mĂ«suesja e vlerĂ«soi shumĂ«. Ishe 11 vjeç. Po atĂ« vit shkollor ti bĂ«re dhe disa hartime tĂ« tjera, pesĂ« nga tĂ« cilĂ«t mĂ«suesja jote e pasionuar i kishte ruajtur me kujdes dhe 10 vjet mĂ« vonĂ« i botoi nĂ« njĂ« libĂ«rth


Biri im! E dija dhe e njihja shumĂ« mirĂ« intelektin dhe zgjuarĂ«sinĂ« tĂ«nde qysh nĂ« fĂ«mijĂ«ri, por asnjĂ«herĂ« nuk kam biseduar kaq hapur si sot. Kurrsesi publikisht. E marr me mend, biri im, se do tĂ« inatoseshe, nuk do tĂ« ma miratoje kĂ«tĂ« sjellje. Sepse ti nuk e doje dukjen publike, tĂ« sipĂ«rfaqshme, ndĂ«rsa kishe planet e tua dhe ambicjet pozitive pĂ«r tĂ« arritur tĂ« pĂ«rkryerĂ«n nĂ« jetĂ«n tĂ«nde. Por unĂ« nuk kam rrugĂ« tjetĂ«r. Pasi gjeta dorĂ«shkrimet e tua, desha t’i shpĂ«rfaq publikisht. A do tĂ« mĂ« falĂ«sh? Nuk e di. Por unĂ« nuk kam rrugĂ« tjetĂ«r, o bir!

Në ditën e përcjelljes tënde, ndërsa ne prindërit e tu ishim drunjëzuar, shumëkujt i ngelën në mendje këto fjalë të vëllait tënd, Gencit, që foli në emër të familjes dhe që unë po i përmbledh shkurtimisht këtu:

“I pazĂ«vendĂ«sueshmi vĂ«llai im, Albani, ishte njĂ« copĂ«z hyjnore qĂ« eci mbi tokĂ«. Lum ata qĂ« patĂ«n fatin ta njihnin nga afĂ«r dhe tĂ« ishin bashkudhĂ«tarĂ« me tĂ«. Ata kanĂ« ndjerĂ« zemĂ«rbadhĂ«sinĂ« dhe shpirtin e tij tĂ« madh, pozitivitetin e tij. Albani ishte mendjehapur dhe i drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me ata qĂ« e rrethonin. Ai punoi me vetmohim, donte tĂ« drejtĂ«n dhe tĂ« vĂ«rtetĂ«n dhe nuk bĂ«ri kurrĂ« kompromis me padrejtĂ«sitĂ«!”

Nuk po shtoj asnjĂ« fjalĂ« kĂ«tu, pasi nuk ka asnjĂ« teprim. I tillĂ« ishte Albani. Mendonte dhe punonte me njĂ« qĂ«llim thuajse utopik pĂ«r ta bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« kĂ«tĂ« botĂ«, qoftĂ« edhe pĂ«rmes shembullit tĂ« tij. Sakrifikoi shumĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« ideal tĂ« ngulitur thellĂ«sisht tek ai. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, po bashkangjis kĂ«tu edhe konsideratat qĂ« mĂ« kanĂ« dĂ«rguar shumĂ« shokĂ« e miq, tĂ« Albanit dhe tĂ« mitĂ«, pas botimit tĂ« shkrimit “Lutja”. Ata tĂ« gjithĂ« e kanĂ« portretizuar Albanin mĂ« mirĂ« se ç’mund ta bĂ«ja unĂ« dhe ne, familja e tij, ndihemi krenarĂ« nga ky fakt. Duke i falĂ«nderuar tĂ« gjithĂ«, u them se shumĂ« nga ju, edhe pa e njohur Albanin keni evidentuar me shumĂ« dashuri personalitetin e Albanit, shpirtin e madh dhe pozitivitetin  e mrekullueshĂ«m tĂ« tij, bashkĂ« me zgjuarĂ«sinĂ« e veçantĂ«, pasi keni zbuluar thelbin e karakterit, botĂ«kuptimin dhe talentin. MiqtĂ« e mi, keni bĂ«rĂ« njĂ« portret tejet realist dhe mĂ« keni lehtĂ«suar jashtĂ«zakonisht dhimbjen pĂ«r Albanin.

Prandaj dhe vendosĂ«m qĂ« kĂ«to konsiderata t’i fusim nĂ« kĂ«tĂ« libĂ«r, tĂ« cilat e pĂ«rplotin portretin tĂ«nd, tashmĂ« tĂ« patjetĂ«rsueshĂ«m, o Bir!

Mesazhi ngushëllues i dërguar me email nga Prishtina nga Akademiku Rexhep Qosja mban datën 5 korrik 2023.

“I nderuari Xhevdet,

Posa e mësuam lajmin për ndarjen nga jeta të djalit tënd Albanit. Kjo e papritur na shkaktoi shumë dhembje dhe pikëllim. Ty dhe krejt familjes sate ju shprehim ngushëllimet më të thella për këtë të papritur tragjike. Malli dhe kujtimi për Albanin që do ta shënojnë përgjithmonë jetën tuaj do të jenë mall e kujtim për të gjithë ne. I qoftë i lehtë dheu i Nënës Shqipëri!

Rexhep Qosja me familjen.”

Biri im! Pas asaj dite të kobshme të 4 korrikut 2023, më është kujtuar gjithnjë ky mesazh i Profesor Rexhepit: Malli dhe kujtimi për ty po shënojnë dhe do ta shënojnë përgjithnjë jetën tonë. Drejt! Shumë saktë e ka thënë miku im i shquar.

Ne tashmë po e përjetojmë maksimalisht këtë gjendje, duke bashkudhëtuar me Albanin në përjetësinë dhe përditshmërinë e tij kozmike.

Jam pĂ«rpjekur ta pĂ«rshkruaj poetikisht kĂ«tĂ« gjendje pas ikjes tĂ«nde, Alban. ËshtĂ« e pamundur,. Ulem dhe ngrihem para kompjuterit me dhjetĂ«ra herĂ«, por Ă«shtĂ« e pamundur. Papritmas, mĂ« erdhi nĂ« ndihmĂ« poeti i madh i LabĂ«risĂ«, Ali Asllani. Po i pĂ«rshtas vargjet e tij nĂ« kontekstin e dhembjes sime:

Alban bir, o shpirt!

Të kam thelp në zemër,

Ditën të kam dritë,

Natën të kam ëndërr


Dhe kudo që isha,

Dhe kudo që jam,

Këngë në buzë të kisha,

Lot në sy të kam!

Tani erdhi koha qĂ« bashkĂ« me Lutjen tĂ« botoj me rastin e 45 vjetorit tĂ« lindjes tĂ«nde, nĂ« njĂ« libĂ«r disa nga krijimet e tua mĂ« tĂ« mira, kryesisht tĂ« periudhĂ«s 1992-2000. JanĂ« shkrime qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me psikologjinĂ«, letĂ«rsinĂ«, dhe filozofinĂ«, doemos. ËshtĂ« diagrama e rritjes dhe pjekurisĂ« tĂ«nde nĂ« moshĂ«n e rinisĂ«. Nuk po iu referohem shkrimeve dhe studimeve tĂ« tua nĂ« fushĂ« tĂ« fizikĂ«s, astronomisĂ« dhe informatikĂ«s, pĂ«r tĂ« cilat ti u diplomove dhe punove deri nĂ« ditĂ«n e fundit. JanĂ« mbi 20 vĂ«llime, blloqe tĂ« shkruara me shkrim dore, me qindra faqe secili, me formula matematikore tĂ« kokolepsura, kryesisht nĂ« fushĂ«n e #Fractal Universe Revolution, qĂ« unĂ« nuk i marr vesh dhe nuk guxoj t’u afrohem. TĂ« gjitha tĂ« shkruara nĂ« anglisht, gjuhĂ« tĂ« cilĂ«n ti e pĂ«rdorje njĂ«lloj si shqipen.

Gjithsesi, portreti yt i mrekullueshĂ«m shpĂ«rfaqet edhe nĂ« kĂ«to dorĂ«shkrime qĂ« na le nĂ« shqip nĂ« moshĂ«n e rinisĂ« tĂ«nde. Lexuesi nuk e ka tĂ« vĂ«shtirĂ« ta kuptojĂ« dhe ndjejĂ« kĂ«tĂ« rritje vit pas viti e ditĂ« pas dite, fantazinĂ« dhe konceptet qĂ« kishe pĂ«r jetĂ«n si dhe talentin tĂ«nd tĂ« spikatur pĂ«r t’i artikuluar dhe shprehur idetĂ« dhe mendimet e tua. Faleminderit edhe pĂ«r kaq, Biri im!

Të gjithë këtë trashëgimi që na ke lënë ne e ruajmë dhe do ta ruajmë si një pasuri tejet të çmuar dhe të patjetërsueshme. Ajo është bota ku ti jetove mes nesh dhe udhëton pambarimisht në një botë sa reale, aq dhe virtuale. Je përherë mes nesh, o Bir!

UnĂ« mund tĂ« them vetĂ«m kaq: TĂ« pĂ«rfytyroj Biri im me sy tĂ« qeshur dhe depĂ«rtues, duke rendur e rendur pambarimisht drejt hapĂ«sirave tĂ« diturisĂ« nĂ« disa fusha, drejt tĂ« panjohurave tĂ« kĂ«saj bote tĂ« cilĂ«n ti doje ta eksploroje maksimalisht dhe doje ta pĂ«rmirĂ«sosje dhe pĂ«rsosje atĂ«. NĂ« kilometrin e 42-tĂ« jetĂ«s, ashtu si maratonomaku i lashtĂ«sisĂ«, ti e ndĂ«rpreve kĂ«tĂ« rendje pĂ«rkohĂ«sisht, sa pĂ«r t’u çlodhur paksa, pĂ«r tĂ« vazhduar nĂ« pĂ«rjetĂ«si rrugĂ«timin tĂ«nd.

Rent, or rent, o Alban maratonomaku!

Edhe diçka tjetër dua të shtoj këtu: Nuk janë të paktë ata që më shkruajnë se ti, Alban, ke rilindur me Lutjen tënde. Unë dua ta besoj këtë rilindje dhe them se bashkë me shkrimet e tjera do të kesh një profil të veçantë dhe një individualitet krijues që do të udhëtojë gjatë për të mbetur përgjithmonë i paharruar. Ndaj dhe bashkangjita, menjëherë pas Lutjes, poezinë e bukur të shkrimtares së njohur amerikane Mary Elizabeth Frye, që duket si e shkruar enkas për dhimbjen tonë.

Rruga dritë, Maratonomaku im!

 

↗

Kush do të ndryshojë (marshin) i pari?

✇Java News
By: Lutfi Dervishi

Nga Lutfi Dervishi

Pas më shumë se dy javësh protestë të pandërprerë, pyetja nuk është më sa do të zgjasë rezistenca në rrugë, por si do të reagojë sistemi politik.
Mes sloganeve tĂ« shumta, ai qĂ« pĂ«rcakton kĂ«tĂ« moment Ă«shtĂ« “ShqipĂ«ria e Re”, – njĂ« kĂ«rkesĂ« e qartĂ« pĂ«r ndryshim modeli.

Historia politike tregon se kur nĂ« shoqĂ«ri krijohet njĂ« masĂ« kritike pakĂ«naqĂ«sie, ajo herĂ«t a vonĂ« gjen pĂ«rfaqĂ«sim. Pyetja qĂ« do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« javĂ«t e ardhshme Ă«shtĂ«: Kush do ta lexojĂ« dhe kush do ta “kapĂ«â€ i pari kĂ«tĂ« ndryshim?
Dinamika aktuale dikton katër skenare të mundshme:

1. Kooptimi nga pushteti: Ndryshimi i rregullave të lojës pa ndryshuar aktorët.
Ky Ă«shtĂ« skenari mĂ« pragmatik pĂ«r PartinĂ« nĂ« pushtet. NĂ«se qeveria vazhdon ta trajtojĂ« protestĂ«n si njĂ« “dalldi/dallgĂ«â€ kalimtare, ajo rrezikon tĂ« keqkuptojĂ« thellĂ«sinĂ« dhe perimetrin e krizĂ«s.
Pakënaqësia, veç të tjerash, buron nga lodhja me përqendrimin e pushtetit, babëzia dhe arroganca.
PĂ«r tĂ« mbijetuar, pushteti mund tĂ« zgjedhĂ« tĂ« ndryshojĂ« i pari, jo duke u terhequr, por duke hapur lojĂ«n; ndryshime nĂ« kodin zgjedhor, hapje tĂ« listave, apo mekanizma tĂ« rinj tĂ« demokracisĂ« direkte (referendume). PĂ«r PS-nĂ«, ky do tĂ« ishte njĂ« proces “vetĂ«korrigjimi” i detyruar pĂ«r tĂ« rikuperuar terrenin e humbur pĂ«rpara se tĂ« pĂ«rplaset me valĂ«n.

2. Sfida nga e reja:
LĂ«vizja qytetare (bashkĂ« me partite e reja) qĂ« po ushqehen nga kjo protestĂ« kanĂ« avantazhin moral, por vuajnĂ« nga fragmentimi dhe sĂ«mundja gjenetike qĂ« gjithkush e mendon veten “tĂ« parin”. Aktualisht, ato rrezikojnĂ« tĂ« konkurrojnĂ« me njĂ«ra-tjetrĂ«n pĂ«r vendin e dytĂ« apo tĂ« tretĂ« nĂ« njĂ« garĂ« ku ende nuk janĂ« korrigjuar rregullat e lojĂ«s.
Që ky pol (pa përjashtuar një parti të re) të jetë fituesi i këtij momenti, duhet të kalojë nga faza e frymës dhe zemërimit në fazën e strukturës dhe koordinimit. Nëse arrijnë të ndërtojnë një platformë minimale të përbashkët dhe të thithin, kanalizojnë e strukturojnë energjinë e sheshit, ato mund të kthehen në përfitueset kryesore të këtij ekuacioni. Nëse jo, energjia do të shpërndahet dhe do të kthehet sërish në apati e zhgënjim.

3. Opozita konvencionale
Partia më e madhe e opozitës gjendet para një paradoksi: kjo është protesta më e madhe post-komuniste, por ajo nuk po zhvillohet nën siglën e saj. Shoqëria në shesh po proteston sa kundër qeverisë, aq edhe kundër mënyrës së vjetër të të bërit politikë, pjesë e së cilës është edhe opozita tradicionale.
Opozita mund tĂ« pĂ«rfitojĂ« vetĂ«m nĂ«se kupton se deklaratat e “mbĂ«shtetjes” nuk mjaftojnĂ«. Ajo duhet tĂ« ndryshojĂ« veten pĂ«rpara se tĂ« pretendojĂ« tĂ« riciklojĂ« pushtetin. Kjo kĂ«rkon njĂ« hapje radikale ndaj figurave tĂ« reja, mbylljen e llogarive tĂ« vjetra tĂ« sherreve tĂ« brendshme dhe njĂ« program qĂ« rezonon me pjesĂ«n qĂ« deri dje nuk dilte nĂ« shesh.

Skenari më i rrezikshëm mbetet ai i status-quo-së: përpjekja për ta injoruar, përqeshur kompromentuar, apo grabitur protestën, duke pritur që ajo të shuhet nga konsumi i kohës apo lodhja.

4. Radikalizimi

Ekziston njĂ« pikĂ« thyerjeje ku strategjia e pushtetit pĂ«r tĂ« rraskapitur protestĂ«n kthehet nĂ« bumerang. NĂ«se vijohet me “ne punĂ«n tonĂ«, ju tuajĂ«n”, situata mund tĂ« dalĂ« jashtĂ« kontrollit, nga njĂ« incident sado banal.
Në momentin që qytetarët ndiejnë se me marshim nuk i dëgjon kush, mund të vendosin të ndryshojnë marsh dhe, kur askush nuk është më në gjendje të kontrollojë protestën skena zhvendoset drejt një përplasjejes.
Në këtë pikë, kostoja nuk është më thjesht politike për një parti, por ekzistenciale për stabilitetin e vendit.
ÇfarĂ«do ecurie tĂ« marrĂ« , kjo protestĂ« tashmĂ« ka prodhuar njĂ« rezultat qĂ« nuk e zhbĂ«n koha: ka thyer frikĂ«n e apatinĂ« dhe ka krijuar njĂ« klimĂ« tĂ« re politike. HapĂ«sira publike Ă«shtĂ« rikonfiguruar dhe qytetarĂ«t kanĂ« kuptuar se nuk janĂ« vetĂ«m.
Në këtë realitet të ri, nuk do të fitojë ai që reziston më gjatë, por ai aktor politik që do të kuptojë më shpejt se vendi ka ndryshuar përgjithmonë.

↗

Parti RiBi?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

 Nga Eduard Zaloshnja

Seria mĂ« e gjatĂ« e protestave tĂ« pĂ«rditshme nĂ« TiranĂ« ka qenĂ« ajo e partisĂ« sĂ« Lapajt – zgjati plot 151 ditĂ«. Por filloi me 100 protestues dhe pĂ«rfundoi me vetĂ«m 1 – Lapajn tĂ« ulur nĂ« karrige para KryeministrisĂ«.
Seria aktuale e protestave të përdistshme në Tiranë ka zgjatuar 16 ditë, dhe nuk mbledh vetëm 100 protestues (si ajo e Lapajt), por disa mijëra.
NĂ« fillim kjo aktualja nisi si protestĂ« nĂ« mbrojtje tĂ« flamingove, qĂ« do t’i zhdukte nga ZvĂ«rneci Ivanka Tramp & Jared Kushner (dhe qĂ« vetĂ«m tĂ« apasionuarit pas zogjve i kishin parĂ« nĂ« ZvĂ«rnec). Por mĂ« pas u kthye nĂ« njĂ« protestĂ« kundĂ«r RamĂ«s dhe BerishĂ«s, kur thirrjet kryesore tĂ« protestuesve u bĂ«nĂ« “Rama n’burg – Berisha n’burg”.
Aktualisht kjo thirrja jakobine me n’burg Ă«shtĂ« zbutur, duke u kthyer nĂ« thirrjen mĂ« tĂ« civilizuar “Rama ik – Berisha ik”. Dhe pavarĂ«sisht se kĂ«tĂ« thirrje e bĂ«jnĂ« pak mijra protestues nĂ« bulevardin e TiranĂ«s, ajo rezonon tek rreth 37% e banorĂ«ve tĂ« rritur tĂ« vendit.
Shifra 37% nuk Ă«shtĂ« njĂ« shifĂ«r e shpikur nĂ« hava – mĂ« rezulton nga sondazhi qĂ« realizova tĂ« shtunĂ«n, sipas tĂ« cilit, 37% e tĂ« anketuarve nuk kishin opinion pozitiv as pĂ«r RamĂ«n e as pĂ«r BerishĂ«n.
NjĂ« parti RiBi (Rama ik – Berisha ik), nĂ« qoftĂ« se krijohet, do tĂ« kishte njĂ« rezervuar tĂ« madh elektoral nĂ« dispozicion. Dhe nĂ« qoftĂ« se do tĂ« arrinte ta thithte kĂ«tĂ« elektorat, do tĂ« rezultonte partia e dytĂ« nĂ« vend, sepse BerishĂ«n vetĂ«m 18.9% e simpatizojnĂ« (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Por nuk është aq kollaj që nga një protestë të krijohet një parti e sukseshme, kur protesta ka shumë këmbë dhe shumë koka

GjatĂ« fjalĂ«s kur qytetarĂ«t po grumbulloheshin dje nĂ« sheshin ‘SkĂ«nderbej’, aktivisti Alben Kola bĂ«ri publike emrat e nismĂ«tarĂ«ve tĂ« protestĂ«s. “3 personat nismĂ«tarĂ« qĂ« njihemi me letra nga policia: Luçiana Kokaj nga Rrjolli, Alben Kola nga KukĂ«si dhe Arlinda Lleshi nga Lezha”, deklaroi aktivisti. Dhe nĂ« fakt kĂ«ta tĂ« tre janĂ« parĂ« sĂ« fundmi tĂ« kontrollojnĂ« mikrofonin nĂ« foltoren e protestave para KryeministrisĂ«.
Kurse para tre ditĂ«sh, qarkulloi nĂ« portale njĂ« peticion pĂ«r krjimin e njĂ« qeverie teknike, me njĂ« listĂ« tĂ« gjatĂ« emrash tĂ« njohur e tĂ« panjohur – qĂ« kryesohej nga Fatos Lubonja, Dashamir Shehi dhe Armir Shkurti.
Dhe pyetja është a do të krijohet një parti RiBi nga organizatorët Kokaj-Kola-Lleshi, apo nga kryepeticionerët Lubonja-Shehi-Shkurti? Por deri më sot, as që nuk është ravijëzuar ndonjë hije e partisë që shumë e presin të krijohet

Sidoqoftë, edhe në qoftë se ajo krijohet si një shartim i pak të njohurve Kokaj-Kola-Lleshi me shumë të njohurit Lubonja-Shehi-Shkurti, partia e re do të ketë një malore shumë të fortë përpara. Sepse 37% e shqiptarëve që janë edhe kundër Ramës edhe kundër Berishës kanë parë deri më sot të kenë lindur shumë parti, e më pas të jenë shuar.
Dhe Kokaj-Kola-Lleshi-Lubonja-Shehi-Shkurti nuk kanë dhënë ndonjë shkëndijë deri më sot se do të krijojnë një parti të re, që të paktën të konkurojë me partinë e Berishës


↗

Kë përkrahin shqiptarët përveç kombëtares sonë

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Nuk vlen tĂ« pyetet nĂ« ndonjĂ« sondazh nĂ«se shqiptarĂ«t pĂ«rkrahin kombĂ«taren tonĂ« tĂ« futbollit. As pĂ«r pĂ«rfaqĂ«suesen e futbollit tĂ« KosovĂ«s nuk vlen tĂ« pyetet (edhe pse ajo nuk Ă«shtĂ« kombĂ«tare). Por nĂ« njĂ« sondazh rigoroz qĂ« drejtova nĂ« terren kohĂ«t e fundit nga Vermoshi nĂ« Konispol, bĂ«ra ndĂ«r tĂ« tjera edhe pyetjen “CilĂ«n kombĂ«tare pĂ«rkrahni nĂ« futboll, pĂ«rveç kombĂ«tares sonĂ«?”

Kombëtaren e Italisë e përkrahin rreth 30% e banorëve të rritur në Shqipëri, pavarësisht se ajo nuk arriti të shkonte në Botërorin që po fillon. Meqë Shqipëria ka 1.9 milionë banorë të rritur, i bie që rreth 570 mijë përkrahin Italinë, përveç Shqipërisë (shihni tabelën e mëopshtme).

E dyta renditet Gjermania me 12% ose rreth 228 mijë banorë të rritur, dhe pastaj vazhdojnë më poshtë Brazili, Anglia, Spanja, Hollanda dhe Argjentina. Ndërkohë, 27% ose 513 mijë nuk parkrahin asnjë nga kombëtaret e huaja të futbollit.

↗

Protestat si pasqyrë për Lapajn dhe partitë e reja

✇Java News
By: Shpëtim Luku

Nga Shpëtim Luku

Protestat po i afrohen javës së tretë që nga nisja e tyre dhe, paradoksalisht, personi më i dëshpëruar nga kjo situatë mund të mos jetë Edi Rama, ndaj të cilit adresohet kërkesa për dorëheqje. Më të shqetësuar se ai mund të jenë pikërisht Adriatik Lapaj dhe drejtues të tjerë të forcave të reja politike.
Këto protesta po shërbejnë si një pasqyrë e qartë e peshës reale që aktorët e rinj politikë kanë në aftësinë për të mobilizuar qytetarët. Për muaj të tërë, Lapaj qëndroi në bulevard, duke organizuar takime të përditshme dhe duke bërë thirrje për pjesëmarrje. Megjithatë, përgjigjja qytetare ishte mospërfillje totale. Pavarësisht se kjo këmbëngulje mund të interpretohet si idealizëm apo vendosmëri, ajo shërbeu edhe si konfirmim i një fakti të pakëndshëm: shumica e qytetarëve nuk u ndje e frymëzuar për të protestuar nën drejtimin dhe organizimin e tij.

Diçka e ngjashme mund tĂ« thuhet edhe pĂ«r Arlind Qorrin. NĂ« momentin kur nĂ« qendĂ«r tĂ« TiranĂ«s nisi tĂ« ngrihej ajo qĂ« u quajt simbolikisht “Mali i Dajtit”, ai u vu nĂ« krye tĂ« disa protestave, por ato mbetĂ«n tĂ« kufizuara nĂ« pjesĂ«marrje dhe pa ndikim tĂ« dukshĂ«m nĂ« zhvillimet politike tĂ« vendit.

Sot ekziston ende paqartësi, por edhe një kureshtje e madhe, mbi organizatorët realë të protestave që kanë përfshirë Tiranën. Megjithatë, një gjë mund të thuhet me siguri: masa e madhe e njerëzve që po merr pjesë në to nuk duket se po vepron nën drejtimin e Lapajt, Qorrit, Agron Shehajt apo të ndonjë figure tjetër të partive të reja.

Arsyeja është e thjeshtë. Këta aktorë politikë e kanë testuar tashmë aftësinë e tyre mobilizuese në terren dhe rezultatet kanë qenë, deri më tani, të kufizuara. Impakti i tyre në elektoratin shqiptar ka ekzistuar, por në përmasa modeste, larg pretendimit për të përfaqësuar shumicën e pakënaqur.
Pikërisht për këtë arsye, protestat aktuale përbëjnë një sfidë të dyfishtë për Lapajn, Qorrin, Shehajn dhe forcat që ata drejtojnë. Nga njëra anë, ata nuk mund të pozicionohen kundër një lëvizjeje qytetare që artikulon pakënaqësinë ndaj qeverisë. Nga ana tjetër, ata e kuptojnë se, nëse kjo energji shoqërore arrin të strukturohet politikisht jashtë tyre, ajo mund të prodhojë një alternativë të re, duke i lënë ata vetë në periferi.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim duhet parĂ« edhe qĂ«ndrimi i Adriatik Lapajt, kur ai kĂ«rkon qĂ« flamujt partiakĂ« tĂ« mos jenĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« protestĂ«. NĂ« pamje tĂ« parĂ«, kjo mund tĂ« interpretohet si dĂ«shmi e dĂ«shirĂ«s pĂ«r ta ruajtur protestĂ«n nga instrumentalizimi politik dhe pĂ«r t’i garantuar asaj njĂ« shtrirje sa mĂ« tĂ« gjerĂ« qytetare. Por mund tĂ« lexohet edhe ndryshe. Mund tĂ« lexohet si shprehje e frikĂ«s se njĂ« identifikim i qartĂ« politik i protestĂ«s mund tĂ« çojĂ« nĂ« lindjen e njĂ« subjekti tĂ« ri opozitar, jashtĂ« kontrollit tĂ« partive ekzistuese.

Sepse, në mënyrë krejt të natyrshme, një kontingjent i madh protestues krijon nevojën për përfaqësim elektoral. Nëse kjo energji kanalizohet drejt krijimit të një opozite të re, perspektivat politike të partive të Lapajt, Qorrit dhe Shehajt do të errësoheshin edhe më tej. Madje, një zhvillim i tillë do të vinte në pikëpyetje edhe rolin e Partisë Demokratike si forca kryesore e opozitës zyrtare.
Për këtë arsye, sado protagonistë të përpiqen të shfaqen në raport me protestat, aq më të shqetësuar mund të jenë në planin e brendshëm. Sepse mbarëvajtja e protestës dhe interesi politik i partive të tyre nuk ecin domosdoshmërisht në të njëjtin drejtim. Sa më shumë të rritet mundësia që pakënaqësia qytetare të prodhojë një përfaqësim të ri politik, aq më shumë zbehen perspektivat e aktorëve që, deri dje, pretendonin se ishin vetë alternativa e re.

↗

Vetëm 1.2% në protesta, vetëm 18.9% opinion pozitiv për Berishën

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« njĂ« sondazh qĂ« zhvillova gjatĂ« sĂ« shtunĂ«s, 1382 banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit e plotĂ«suan pyetĂ«sorin e shpĂ«rndarĂ« pĂ«rmes njĂ« linku me SMS krejt tĂ« rastĂ«sishme nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«, nga Vermoshi nĂ« Konispol. Kampioni u kolaudua statistikisht, qĂ« t’i pĂ«rfaqĂ«sonte sa mĂ« afĂ«rsisht 1.9 milionĂ« banorĂ«t e rritur tĂ« vendit gjeografikisht, demografikisht dhe politikisht.

Pyetja e parĂ« nĂ« sondazh ishte: “A keni marrĂ« pjesĂ« nĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« nga protestat qĂ« janĂ« zhvilluar dy javĂ«t e fundit nĂ« ShqipĂ«ri?”.

VetĂ«m 1.2% e tĂ« anketuarve u pĂ«rgjigjĂ«n “Po”. Dhe meqĂ« kampioni pĂ«rfaqĂ«sonte statistikisht popullsinĂ« e rritur tĂ« vendit, mund tĂ« ekstrapolohet me pĂ«rafĂ«rsi se rreth 23 mijĂ« banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit kanĂ« shkuar nĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« nga protestestat qĂ« janĂ« zhvilluar dy javĂ«t e fundit nĂ« ShqipĂ«ri (1.2% e 1.9 milionĂ« banorĂ«ve tĂ« rritur).

Pyetja e dytĂ« nĂ« sondazh ishte “PĂ«r cilin nga dy politikanĂ«t kryesorĂ« keni opinionin MË pozitiv?”

NĂ« pĂ«rgjigje tĂ« kĂ«saj pyetjeje, vetĂ«m 18.9% e tĂ« anketuarve zgjodhĂ«n BerishĂ«n. NdĂ«rkohĂ«, 44.1% zgjodhĂ«n RamĂ«n, kurse 37% zgjodhĂ«n opsionin “AsnjĂ« nga tĂ« dy”.
Meqë kampioni përfaqësonte statistikisht popullsinë e rritur të vendit, mund të ekstrapolohet me përafërsi se vetëm 360 mijë banorë të rritur të vendit kanë aktualisht opinion pozitiv për Berishën (18.9% e 1.9 milionë banorëve të rritur). Pra ai ka aktualisht simpatizantë rreth 140 mijë më pak se sa votuan vjet këtu për Aleancën për Shqipërinë Madhështore (ku përfshiheshin përveç PD-së, edhe parti të tjera si PL, PR, PDIU, PBDNJ, PAA etj.).

NjĂ« tjetĂ«r pyetje nĂ« sondazh (pĂ«rveç atyre demografike, gjeografike dhe elektorale) ishte edhe: “A mendoni se do tĂ« bjerĂ« qeveria Rama prej protestave aktuale?”

Rreth 33.3% e tĂ« anketuarve anonin nga pĂ«rgjigjia “Po”, 60.2% nga pĂ«rgjigjia “Jo”, dhe 6.5% ishin tĂ« dyzuar. Duke i analizuar nĂ« mĂ«nyrĂ« individuale tĂ« anketuarit, rezulton se jo pak nga ata qĂ« nuk simpatizojnĂ« as RamĂ«n e as BerishĂ«n, nuk shpresojnĂ« se do tĂ« bjerĂ« qeveria nga protestat aktuale. Madje edhe disa nga simpatizantĂ«t e BerishĂ«s nuk kanĂ« shpresĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« gjë 

↗

Nga flamingot, te Rama-Berisha n’burg


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Mediat perĂ«ndimore e kanĂ« etiketuar serinĂ« e protestave tĂ« 11 ditĂ«ve tĂ« fundit nĂ« ShqipĂ«ri si “Revolucioni i Flamingove”. Kjo, nisur nga shumĂ« pankarta nĂ« formĂ«n e flamingove qĂ« u shfaqĂ«n nĂ« protestat e para kundĂ«r investimit turistik nĂ« ZvĂ«rnec. Dhe sipas titujve tĂ« tyre, shqiptarĂ«t po protestonin kundĂ«r investimit tĂ« Ivanka Trumpit


Nga dita nĂ« ditĂ«, kjo narrativĂ« e mediave perĂ«ndimore ka rĂ«nĂ« poshtĂ« katĂ«rcipĂ«risht. Thirrja mĂ« e shpeshtĂ« nĂ« protestat e fundit ka qenĂ« “Rama n’burg, Berisha n’burg!”. NdĂ«rsa pankartat nĂ« formĂ«n e flamingove pothuaj janĂ« zhdukur, dhe pĂ«r to nuk po flasin mĂ« ata qĂ« marrin mikrofonin nĂ« protesta – aq mĂ« pak pĂ«r Ivanka Trumpin.

Mund tĂ« kenĂ« shumĂ« arsye pĂ«r tĂ« protestuar ata qĂ« kanĂ« dalĂ« nĂ« protesta, por emĂ«ruesi i pĂ«rbashkĂ«t Ă«shtĂ« qĂ« janĂ« tĂ« pakĂ«naqur me dy liderat qĂ« kanĂ« dominuar politikĂ«n nĂ« 35 vjetĂ«t e fundit (ca militantĂ« berishistĂ« duan vetĂ«m RamĂ«n n’burg, por ata dalin jashtĂ« kĂ«tij emĂ«ruesi).

BashkĂ«puntori im komjuterik i sondazheve tentoi tĂ« realizonte njĂ« sondazh live gjatĂ« protestĂ«s, pĂ«rmes shpĂ«rndarjes sĂ« linkut tĂ« pyetĂ«sorit me Blue Tooth dhe Air Drop, por realizimi rezultoi teknikisht i pamundur. NĂ« pyetĂ«sor ishin renditur 10 arsye tĂ« ndryshme pĂ«r pjesĂ«marrjen nĂ« protestĂ«, tĂ« cilat mund tĂ« na jepnin njĂ« panoramĂ« tĂ« motiveve tĂ« protestuesve. SidoqoftĂ« thirrja “Rama n’burg, Berisha n’burg!” Ă«shtĂ« shumĂ« domethĂ«nĂ«se.

NĂ« fakt, nga njĂ« sondazh qĂ« zhvillova tĂ« dielĂ«n, mĂ« rezultoi se rreth 35% e tĂ« anketuarve nuk kishin opinion pozitiv as pĂ«r RamĂ«n e as pĂ«r BerishĂ«n. Por sidoqoftĂ«, vetĂ«m 1% e tĂ« anketuarve kishin marrĂ« pjesĂ« nĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« protestĂ«. Dhe ç’ështĂ« mĂ« dĂ«shpĂ«ruese, atyre u mungon njĂ« grup udhĂ«heqĂ«s, qĂ« t’a pĂ«rkthejĂ« thirrjen “Rama n’burg, Berisha n’burg!” nĂ« njĂ« platormĂ« konkrete politike


↗

Unë do ta votoj partinë e re që do të krijojë protesta

✇Java News
By: Kreshnik Spahiu

Nga Kreshnik Spahiu

Ideja e protestës për një Kuvend Kombëtar pa partitë politike duhet të mbështetet!

* Do të ndalojë që çdo politikan aktual të jetë pjesë

* Do të ndalojë përdorimin nga partitë aktuale.

* Do të strukturojë lëvizjen.

* Do të identifikojë liderë të rinj.

* Do të thyejë establishmentin e vjetër.

* Do të përgatisë zgjedhje të reja.

* Do të bashkojë shumë shqiptarë.

* Do të jetë themeli i një partie të re.

* Do të hartojë një program ndryshe nga PD-PS

* Do të shmangë një konflikt të mundshëm.

* Do të përgatisë platformën dhe programin.

* Do t’i pĂ«rfaqĂ«sojĂ« protestuesit me ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t.

* Do të hyjë në garë për të fituar zgjedhjet.

* Do të përgatisë ekipin për qeverinë e re.

* Do t’i kĂ«rkojĂ« popullit votĂ«n.

Unë do ta votoja lëvizjen e re, nëse ajo nuk përdoret nga forcat e vjetra politike. Por nuk do ta mbështes aspak nëse përdoret nga partitë aktuale.

Shqipëria ka nevojë për brezin e ri dhe elitat e reja.

Po ju, a do ta votonit?

↗

Vetëm shqiptarë në protestë, por Irani, Greqia


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Nga ç’ështĂ« parĂ« deri mĂ« sot nĂ« dhjetra ekrane televizive, dhe nga komente qĂ« bĂ«jnĂ« pjesĂ«marrĂ«sit e protestave me shkas ZvĂ«rnecin, mund tĂ« thuhet pa frikĂ« se protestuesit nuk janĂ« iranianĂ«, grekĂ«, serbĂ« apo rusĂ« tĂ« maskuar si shqiptarĂ«. NĂ« protestĂ« ka vetĂ«m shqiptarĂ«, pĂ«rveç ndonjĂ« turisti perĂ«ndimor qĂ« ka rastisur aty pari.

Po sa shqiptarë kanë marrë pjesë në protestat që filluan para 11 ditësh në Zvërrnec, ku u tërhoq zvarrë një protestues, tërheqja e të cilit shërbeu si shkëndijë për përhapjen e tyre në Tiranë, Korçë, Durrës, Shkodër, etj?

Nga sondazhi i fundit qĂ« bĂ«ra tĂ« dielĂ«n pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’ rezultoi se 1% kishin marrĂ« pjesĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« protestĂ« (si protestues ose si sehirxhinj). MeqĂ« popullsia e rritur e vendit Ă«shtĂ« 1.9 milionĂ«, i bie qĂ« rreth 19 mijĂ« banorĂ« tĂ« rritur kanĂ« marrĂ« pjesĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« protestat e ndryshme qĂ« janĂ« zhvilluar pas ngjarjes sĂ« ZvĂ«rnecit.

Po çfarë mendojnë ata që janë Pro investimit të parashikuar në Zvërnec?

Nga sondazhi i sipërcituar rezultoi se 52.7% janë Pro investimit të parashikuar në Zvërnec. Meqë popullsia e rritur e vendit është 1.9 milionë, i bie që rreth 1 milionë banorë të rritur janë Pro investimit në Zvërnec. Dhe 42.5% e këtyre mendojnë se Irani i ka nxitur protestat në prapaskenë. Ndërsa 31.2% mendojnë se Greqia është në prapaskenë, 15.5% Soros, dhe 10.8% segmente brenda PS-së (shihni grafikun e mëposhtëm)

↗

Pse 1 milion protestues nuk e rrëzuan Vuçiçin edhe pas 2 vjet protestash?

✇Java News
By: Kreshnik Spahiu
Nga Kreshnik Spahiu
Në Beograd u protestua 2 vjet çdo ditë, por Vuçiç nuk dha dorëheqje dhe, fatkeqësisht, është në pushtet.

A e dini pse dështuan 1 milion protestues në Serbi?

* Protesta nuk prodhoi një kandidat të ri për president apo kryeministër për të garuar dhe fituar me vota përballë Vuçiçit.
* Studentët serbë nuk arritën të gjenin lidershipin dhe nuk zgjodhën dot një strukturë drejtuese.
* Ata nuk krijuan parti të re politike por kërkonin zgjidhje sërish me partitë e vjetra.
* Ata nuk krijuan një platformë të qartë kërkesash politike për të sjellë ndryshime politike.
* Ata u bashkuan me protestues të partive të ndryshme dhe u përdorën prej tyre.
* Protestat rriteshin, por elektorati i Vuçiçit nuk ndryshonte.
* Me kalimin e kohĂ«s u lodhĂ«n dhe nuk kishin financime pĂ«r t’i vazhduar.
* Në protestë merrnin pjesë dhjetëra grupime politike me interesa të ndryshme dhe kjo pamundësonte krijimin e një organizate politike të re.

A e dini pse u larguan Ivanka dhe Kushner një vit më parë nga projekti i investimit në Beograd?

* NĂ« dhjetor tĂ« vitit 2025 Ivanka Trump u largua nga projekti nĂ« Serbi. Kompania Affinity Partners nĂ« pronĂ«si tĂ« Jared Kushner (dhĂ«ndri i Donald Trump) njoftoi tĂ«rheqjen zyrtare nga aplikimi dhe dorĂ«zimin nga projekti. Kompania deklaroi se projekte tĂ« tilla duhet tĂ« bashkojnĂ« njerĂ«zit dhe jo t’i ndajnĂ« ata. Protestat dhe sulmet mediatike e detyruan tĂ« largohet.

Analiza nuk është për të treguar se në Shqipëri po përdoret i njejti skenar serb, por për të informuar dhe orientuar ata që energjinë e protestave madhështore në Shqipëri mund ta çojnë dëm.
Mos harroni, protesta është fillimi dhe jo mbarimi.
Në politikë dhe në futboll suksesi matet me rezultat.
Madje kur ndeshja dështon, populli të kryqëzon dhe akuzon shpesh edhe pa të drejtë duke thënë:

* ishin të paaftë
* ishin të futur
* ishin kalamaj
* ishin të shitur
* ishin vegla

Për këto arsye duhet fituar lufta, se në të kundërt veç do e forconi Ramën dhe Berishën.
Jo në burg nuk do i çoni, por do na i bëni peshqesh edhe 10 vite të tjera.

“Historia shkruhet nga fituesit.” na ka mĂ«suar dikur Winston Churchill

↗

PĂ«rballja Albini-Vjosa

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Përsëritja e zgjedhjeve kuvendore në Kosovë (për të disatën herë) kishte në thelb përplasjen e fortë të Albin Kurtit (Kryeministër i Kosovës) me Vjosa Osmanin (Presidente e Kosovës). Kjo e fundit, e përkrahur publikisht nga Presidenti Trump, ngjalli siç duket xhelozinë e Albinit, dhe ky nuk e kandidoi më për presidente (megjithëse ajo kishte qenë vendimtare në zgjedhjet që dikur e bënë Albinin kryeministër).

Pas asaj pĂ«rplasje, Kuvendi i KosovĂ«s nuk zgjodhi dot njĂ« president tĂ« ri, e pĂ«r rrjedhojĂ«, u kalua automatikisht nĂ« zgjedhjet e parakohĂ«shme tĂ« djeshme. NdĂ«rkohĂ«, Vjosa u rikthye nĂ« shtĂ«pinĂ« e saj origjinale politike – LDK.

KokĂ«fortĂ«sia e Albinit pĂ«r tĂ« mos rizgjedhur VjosĂ«n presidente, dukej se bazohej nĂ« besimin e tij se do tĂ« merrte nĂ« zgjedhjet e 7 qershorit mĂ« shumĂ« vota se mĂ« 28 dhjetor. GjĂ« qĂ« do t’ia lehtĂ«sonte vendosjen nĂ« presidencĂ« tĂ« njĂ« tĂ« besuari tĂ« tij.

Por ç’na tregojnĂ« rezultatet paraprake tĂ« zgjedhjeve tĂ« djeshme?

Vetvendosja e Kurtit ka marrĂ« 42.9% tĂ« votave, nga 51.1% qĂ« mori nĂ« dhjetor. Pra nga 57 mandate kuvendore qĂ« siguroi nĂ« dhjetor, tani mund tĂ« zbresĂ« nĂ«n 49. GjĂ« qĂ« mund t’i vĂ«rĂ« nĂ« pikĂ«pyetje edhe postin e kryeministrit (nĂ« qoftĂ« se partitĂ« opozitare nxjerrin njĂ« kandidat tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r kryeministĂ«r).

Nga ana tjetĂ«r, rikthimi i VjosĂ«s nĂ« LDK krijoi njĂ« sfidĂ« tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r Albinin. NĂ« qoftĂ« se LDK-ja do tĂ« dilte partia e parĂ« opozitare, do tĂ« kishte tĂ« drejtĂ«n legjitime t’u kĂ«rkonte partive tĂ« tjera ta mbĂ«shtesnin VjosĂ«n pĂ«r kryeministre.

Po LDK-ja siguroi vetëm 17.6% të votave gjithsej (sipas rezultateve paraprake), pavarësisht rezultatit të mirë në Komunën e Prishtinës. Ndërkohë, PDK-ja ka marrë 21.1% të votave në gjithë Kosovën. Në këto kushte, është e vështirë që Vjosa të mbështetet nga një parti më e madhe opozitare se sa partia e saj.

A do tĂ« arrijnĂ« partitĂ« opozitare tĂ« dalin me njĂ« kandidaturĂ« kryeministrore tĂ« mbĂ«shtetur nga tĂ« gjithĂ« opozitarĂ«t nĂ« Kuvendin e KosovĂ«s? Mbetet pĂ«r t’u parë 

↗

Kur nuk kalon stekën nuk i kërkohet Duplantis të tërhiqet

✇Java News
By: Shpëtim Luku

Nga Shpëtim Luku

Pak kohĂ« mĂ« parĂ« kam bĂ«rĂ« njĂ« krahasim mes kryeministrit Edi Rama dhe atletit suedez Armand Duplantis. PĂ«r ata qĂ« nuk e njohin, Duplantis Ă«shtĂ« kĂ«rcyesi me shkop qĂ« ka thyer mbi 15 rekorde botĂ«rore. ËshtĂ« njĂ« nga mĂ« tĂ« mirĂ«t e historisĂ« sĂ« atletikĂ«, njĂ« atlet fenomenal. Ai nuk hyn nĂ« garĂ« pĂ«r tĂ« pyetur e sqaruar veten nĂ«se do tĂ« fitojĂ« apo jo. Kjo Ă«shtĂ« pothuajse e ditur. Sfida e tij Ă«shtĂ« nĂ«se do tĂ« thyejĂ« edhe njĂ« rekord tjetĂ«r.

ShumĂ« vetĂ« mund tĂ« nĂ«nqeshin me kĂ«tĂ« krahasim. Por ai nuk synon tĂ« ngrejĂ« nĂ« piedestal njĂ« figurĂ« politike. Ai synon tĂ« pĂ«rshkruajĂ« njĂ« realitet. NĂ« CV-nĂ« politike tĂ« Edi RamĂ«s figurojnĂ« tre fitore si kryetar bashkie dhe katĂ«r fitore si kryeministĂ«r, pa llogaritur beteja tĂ« tjera elektorale tĂ« fituara nĂ« krye tĂ« PartisĂ« Socialiste. Ai regjistron vetĂ«m njĂ« humbje, edhe atĂ« nĂ« njĂ« garĂ« ku rezultati fillestar e nxirrte fitues me njĂ« diferencĂ« minimale ndaj LulĂ«zim BashĂ«s, pĂ«r t’u pĂ«rmbysur mĂ« pas nĂ« njĂ« proces administrativ tepĂ«r tĂ« debatueshĂ«m.

Mund të ketë shumë njerëz që nuk e pëlqejnë Edi Ramën. Mund të ketë të tjerë që e konsiderojnë përgjegjës për një sërë problemesh të vendit. Këto janë qëndrime legjitime në një shoqëri demokratike. Por një gjë mbetet fakt: në terrenin politik shqiptar, ai është lojtari më i fortë i dy dekadave të fundit.

Të mos e pranosh këtë realitet do të thotë të gënjesh veten. Por politika është fusha ku vetëgënjimi ndëshkohet më shpejt se kudo tjetër.

PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, nuk mund t’i kĂ«rkohet atij tĂ« largohet. Nuk mund t’i thuhet: “Ik!”. Jo sepse Ă«shtĂ« i pazĂ«vendĂ«sueshĂ«m, por sepse nĂ« demokraci askush nuk zĂ«vendĂ«sohet duke i kĂ«rkuar tĂ« lĂ«rĂ« vendin bosh. KundĂ«rshtari duhet mundur nĂ« fushĂ«.

NĂ« sport askush nuk do ta merrte seriozisht njĂ« atlet qĂ«, duke mos qenĂ« nĂ« gjendje tĂ« kapĂ«rcejĂ« stekĂ«n, do t’i kĂ«rkonte Duplantisit tĂ« tĂ«rhiqej nga garat. Askush nuk do tĂ« pranonte qĂ« kampioni tĂ« largohej vetĂ«m sepse tĂ« tjerĂ«t nuk arrijnĂ« tĂ« konkurrojnĂ« me tĂ«. PĂ«rkundrazi, atletĂ«t pĂ«rpiqen tĂ« stĂ«rviten mĂ« shumĂ«, tĂ« pĂ«rmirĂ«sohen dhe tĂ« gjejnĂ« mĂ«nyra pĂ«r t’u afruar me nivelin e tij.

Politika nuk funksionon ndryshe. NĂ«se mendon se qeverisja Ă«shtĂ« e gabuar, atĂ«herĂ« duhet tĂ« ndĂ«rtosh njĂ« alternativĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«. NĂ«se beson se njĂ« lider ka konsumuar misionin e tij, atĂ«herĂ« duhet tĂ« prodhosh njĂ« lider mĂ« bindĂ«s. NĂ«se pretendon se shumica e shqiptarĂ«ve duan ndryshim, atĂ«herĂ« duhet t’i bindĂ«sh ata me ide, me ekip dhe me vizion.

T’i kĂ«rkosh kundĂ«rshtarit tĂ« largohet pa e mundur Ă«shtĂ«, nĂ« thelb, pranimi i paaftĂ«sisĂ« pĂ«r ta sfiduar atĂ«.

Protestat e fundit nĂ« TiranĂ« tregojnĂ« se ekziston njĂ« pakĂ«naqĂ«si reale dhe se ka ende “brumĂ«â€ pĂ«r tĂ« gatuar njĂ« forcĂ« tĂ« re politike. Por mes pakĂ«naqĂ«sisĂ« dhe pushtetit ekziston njĂ« rrugĂ« e gjatĂ«. ZemĂ«rimi nuk mjafton. As entuziazmi nuk mjafton. Thirrjet pĂ«r largim jo e jo.

Duhet organizim. Duhet program. Duhet lidership. Duhet besueshmëri. Dhe, mbi të gjitha, duhet aftësia për të fituar besimin e shumicës.

Demokracia nuk është arti për të zbrazur fushën e lojës nga kundërshtari. Demokracia është aftësia për ta mundur atë në një garë të ndershme, duke respektuar rregullat që vetë loja ka vendosur.

Derisa kjo tĂ« ndodhĂ«, Edi Rama do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jetĂ« ai qĂ« Ă«shtĂ« sot: lojtari qĂ« fiton garat. Dhe ata qĂ« duan ta zĂ«vendĂ«sojnĂ« do tĂ« duhet tĂ« bĂ«jnĂ« atĂ« qĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« gjithĂ« sfidantĂ«t e vĂ«rtetĂ«: tĂ« pĂ«rgatiten pĂ«r ta mundur, jo t’i kĂ«rkojnĂ« tĂ« largohet.

Sepse kampionĂ«t nuk ikin nga pista. Ata zbresin prej saj vetĂ«m kur dikush arrin t’i mposhtĂ«.

↗

Protestat, “lĂ«nda e parĂ«â€ pa “makineri”

✇Java News
By: Shpëtim Luku

Nga Shpëtim Luku

Edi Rama nuk ka pse të jetë i habitur nga përmasat e protestës që vijon prej pesë ditësh në Tiranë dhe që pati si shkak fillestar Zvërnecin.

Nuk ka pse të mundohet të identifikojë motivimet apo organizatorët e saj. Sepse ai duhet ta dijë më mirë se kushdo tjetër se sa i madh është rezervuari i pakënaqësisë që është krijuar gjatë viteve të fundit.

Një qeverisje e shoqëruar nga perceptimi i një korrupsioni të përhapur, nga polarizimi i skajshëm social, nga përqendrimi i pasurisë në duart e një grupi të vogël njerëzish, nga shërbime publike që vazhdojnë të mbeten të dobëta, nga një sistem drejtësie i korruptuar dhe i paralizuar, nga investime infrastrukturore që gllabërojnë fonde pa sjellë përmirësime proporcionale në jetën e qytetarëve, prodhon në mënyrë të pashmangshme masa të mëdha të pakënaqurish.

Në fakt, kjo pakënaqësi nuk është ndonjë zbulim i ditëve të fundit. Ajo është evidentuar sistematikisht edhe në proceset zgjedhore. Prej vitesh, mbi gjysma e elektoratit shqiptar refuzon të marrë pjesë në votime. Ky nuk është thjesht tregues apatie politike.

Në masën më të madhe është tregues i mungesës së përfaqësimit. Janë qindra mijëra qytetarë që nuk gjejnë veten as tek qeveria dhe as tek opozita tradicionale.

PikĂ«risht kĂ«tu gjendet ajo qĂ« mund tĂ« quhet “lĂ«nda e parĂ«â€ e njĂ« opozite tĂ« re. NjĂ« rezervuar i madh energjie politike qĂ« pret tĂ« marrĂ« formĂ«. Por historia e tranzicionit shqiptar ka treguar se ekzistenca e lĂ«ndĂ«s sĂ« parĂ« nuk mjafton. PĂ«r ta kthyer atĂ« nĂ« forcĂ« elektorale nevojitet “makineria”. Nevojiten autoritete morale, figura me besueshmĂ«ri publike, njerĂ«z qĂ« jo vetĂ«m artikulojnĂ« pakĂ«naqĂ«sinĂ«, por janĂ« nĂ« gjendje ta organizojnĂ« dhe ta drejtojnĂ« atĂ« drejt njĂ« objektivi politik.

Dhe pikërisht këtu ka ngecur vazhdimisht Shqipëria.

Pakënaqësia ka ekzistuar pothuajse gjithmonë. Revolta sociale nuk ka munguar. Por ndërmjet revoltës dhe alternativës ka ekzistuar një hendek i madh. Shpesh protestuesit kanë ditur shumë mirë kundër kujt janë, por shumë më pak se me kë janë.

Edhe protestat e tanishme duket se përballen me të njëjtin problem. Suksesi i tyre maksimal mund të jetë krijimi i një krize politike që do të çonte në zgjedhje të parakohshme. Por kush do ta përfaqësojë politikisht këtë energji?

Sepse si Partia Socialiste ashtu edhe Partia Demokratike mbeten organizata të konsoliduara, me struktura, militantë, financa dhe elektorate relativisht të qëndrueshme. Ato mund të humbin ose të fitojnë mbështetje, por vazhdojnë të jenë makineri politike funksionale.

Ndërsa energjia që po shfaqet në protestë nuk është ende organizatë. Nuk është ende alternativë. Nuk është ende ofertë elektorale.

Nëse nesër do të zhvilloheshin zgjedhje të parakohshme, pyetja nuk është nëse ekziston një elektorat i pakënaqur. Kjo ka qenë dhe është e qartë. Por kush do ta kanalizojë atë. Kush do ta shndërrojë pakënaqësinë në projekt politik. Kush do ta kthejë revoltën në votë.

Kjo është dilema që Shqipërinë e ka shoqëruar prej dekadash. Vendi ka prodhuar vazhdimisht lëndë të parë politike, por shumë rrallë ka prodhuar autoritetet morale dhe lidershipin që mund ta përpunojnë atë. Ka pasur energji, por jo gjithmonë drejtim. Ka pasur pakënaqësi, por jo domosdoshmërisht alternativë.

Prandaj sfida reale e protestave nuk është mbushja e shesheve. Ajo është lindja e një autoriteti të ri politik e moral që të jetë në gjendje të përfaqësojë atë pjesë të Shqipërisë që prej vitesh ka zgjedhur të mos votojë. Vetëm atëherë lënda e parë mund të shndërrohet në forcë transformuese. Përndryshe, edhe kjo valë pakënaqësie rrezikon të mbetet thjesht një tjetër shpërthim energjie që prodhon zhurmë politike, por jo ndryshim politik.

↗

Goxha më shumë se në protestat e Berishës, por


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Krahasova njĂ« foto nga lart tĂ« protestĂ«s sĂ« mbrĂ«mshme me foton e protestĂ«s sĂ« fundit tĂ« thirrur nga Berisha mĂ« 9 maj. Dhe nga krahsimi i fotove duket qartĂ« se aktualisht ka goxha mĂ« shumĂ« pjesĂ«marrĂ«s se nĂ« protestat e BerishĂ«s (SHIHNI FOTOT E MËPOSHTME).

Po le ta lĂ«mĂ« pĂ«r njĂ« çast mĂ«njanĂ« BerishĂ«n (qĂ« nuk mledh mĂ« dot protestues si dikur), dhe tĂ« fokusohemi te protestuesit aktualĂ«. Ka aty antisemitistĂ« (qĂ« e portretizojnĂ« RamĂ«n si çifut me gĂ«rsheta kaçurrela), si armik tĂ« ambjetit (qĂ« don tĂ« zhdukĂ« pelikanin kaçurrel), si lakĂ© tĂ« familjes Trump, si dashnor tĂ« BerishĂ«s etj, etj, por nuk ka molotovĂ«. SidoqoftĂ«, turma fillon te shkallĂ«t e KryeministrisĂ« dhe mbaron te Kullat Binjake – nuk fillon tek Universiteti dhe mbaron te Monumenti i SkĂ«nderbeut


Po çfarë na tregon historia botërore për protestat paqësore të suksesshme?

NĂ« vitin 1986, miliona filipinas dolĂ«n nĂ« rrugĂ«t e ManilĂ«s, duke protestuar nĂ« mĂ«nyrĂ« paqĂ«sore ditĂ« e natĂ« (nĂ« atĂ« qĂ« u quajt “LĂ«vizja e Pushtetit tĂ« Popullit”). Dhe nĂ« ditĂ«n e katĂ«rt tĂ« protestave paqĂ«sore tĂ« vazhdueshme, regjimi i Markosit u rrĂ«zua


NĂ« vitin 2003, qindra mijra gjeorgjianĂ« rrĂ«zuan Shevardnadzen me revolucionin e tyre “tĂ« trĂ«ndafilave”, gjatĂ« tĂ« cilit protestuesit pushtuan parlamentin me lule nĂ« duar.

Pas disa vitesh, presidentët e Sudanit dhe Algjerisë deklaruan dorëheqjen e tyre, falë protestave të përditshme paqësore qindra-mijëshe.

Në secilin rast, fushatat e përditshme të qindra mijrave qytetarëve arritën të rrëzojnë elitat politike, dhe të sillin ndryshime të rëndësishme.

Ka shumĂ« arsye etike e morale pĂ«r tĂ« zgjedhur strategjinĂ« paqĂ«sore pĂ«r ndryshim. Dhe rezultat e njĂ« studimi shkencor tĂ« Profesores Erica Chenoweth, tĂ« Universitetit tĂ« Harvardit, tregojnĂ« se protestat jo tĂ« dhunĂ«shme s’janĂ« vetĂ«m njĂ« zgjedhje e mirĂ« morale, por edhe shumĂ« mĂ« efikase pĂ«r ndryshimin e gjendjes politike.

Duke analizuar qindra lëvizje (si të dhunshme, edhe paqësore), qysh nga viti 1900 e deri në ditët tona, Profesorja Chenoweth arriti në përfundimin se lëvizjet paqësore kanë gjasa dyfish më të mëdha të jenë të suksesshme, krahasuar me ato të dhunshme. E megjithëse dinamikat e çdo lëvizje varen nga shumë faktorë, ajo ka gjetur se pjesëmarrja aktive ditë e natë në lëvizjen paqësore e të paktën 3.5% të popullsisë garanton suksesin e saj.

Kur filloi studimin e saj mbi këtë temë, Profesorja Chenoweth nuk besonte se lëvizjet paqësore mund të ishin më të fuqishme se ato të dhunshme. Gjatë punës për mbrojtjen e doktoraturës në Universitetin e Kolorados, ajo kishte studiuar për vite faktorët që kontribuonin në lindjen e terrorizmit dhe të lëvizjeve të dhunshme. Por në një konferencë shkencore në Uashington, ajo u ngacmua nga disa kumtesa mbi lëvizjet paqësore.

E ndihmuar nga studiuesja Maria Stephan, ajo mblodhi të dhëna dhe studime për qindra lëvizje që kishin synuar ndryshime politike në vende nga më të ndryshme të botës. (Në analizën e saj të gjerë, ajo përjashtoi rastet kur ndryshimet politike kishin ardhur si rezultat i ndërhyrjeve direkte ushtarake të huaja.) Profesorja Chenoweth i klasifikoi të dhunshme lëvizjet, kur ishin përdorur bomba, kur kishin ndodhur dëmtime të infrastrukturës etj., ose thjesht, kur ishin shkaktuar dëme materiale ose lëndime njerzore.

NĂ« pĂ«rfundim, ajo gjeti se probabiliteti i suksesit tĂ« njĂ« lĂ«vizje paqĂ«sore ishte 93%. NdĂ«rsa probabiliteti i suksesit tĂ« njĂ« lĂ«vizje tĂ« dhunshme ishte sa gjysma – vetĂ«m 46%.

Kufiri 3.5%, kyçi i suksesit

Siç duket qartë nga probabilitetet e mësipërme, jo të gjitha lëvizjet paqësore janë të suksesshme. Sipas Profesores Chenoweth, numri i pjesëmërrsve në lëvizjen paqësore është një faktor kritik për suksesin. Në qoftë se të paktën 3.5% e popullsisë, konkludoi ajo, merr pjesë aktive ditë e natë në lëvizjen paqësore, suksesi është i pashmangshëm.

Studimi i Profesores Chenoweth tregon se asnjë lëvizje paqësore nuk ka dështuar, kur e ka arritur këtë kufi.
SHËNIM I RËNDËSISHËM: 3.5% e popullsisĂ« nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« rreth 82 mijĂ« banorĂ«. Po tĂ« dilnin kaq nĂ« bulevard, ai do tĂ« mbushej plot nga Universiteti deri te Monumenti i SkĂ«nderbeut


Screenshot
Screenshot
↗

Të rinjtë, më në qendër ideologjikisht dhe elektoralisht

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në prill drejtova një vrojtim statistikor në terren mbi vetidentifikimin ideologjik dhe bindjet/vlerat e banorëve të rritur të Shqipërisë. Studimi u financua nga fondacioni gjerman Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS)* dhe u bazua në një kampion të rastësishëm dhe të shtresëzuar gjeografikisht prej 1119 të rriturish në të 12 qarqet, duke siguruar përfaqësim demografik, gjeografik dhe politik me një marzh gabimi statistikor nën 2.9%.

Ndër pyetjet e shumta në pyetësor, kishte edhe pyetje për moshën, mënyrën e votimit vjet dhe vetidentifikimit ideologjik (pavarësisht mënyrës së votimit). Duke kryqëzuar përgjigjet për këto pyetje, llogarita se sa të anketuar të çdo grupmoshe votuan ose nuk votuan vjet, apo për kë votuan ata që morën pjesë në zgjedhje. Gjithashtu llogarita edhe vetidentifikimin ideologjik sipas çdo grupmoshe.

Dhe meqë kampioni i vrojtimit përfaqësonte statistikisht të gjithë popullsinë e rritur të vendit, rezultatet japin një pasqyrë të përafërt të elektoratit në Shqipëri.
Nga ekstrapolimi i pĂ«rafĂ«rt statistikor, rezultoi se rreth 48% e tĂ« rinjve 18-34 vjeç nuk votuan fare vjet, ose votuan pĂ«r parti tĂ« vogla. Nga ana tjetĂ«r, vetĂ«m 24% e moshave 65 vjeç e sipĂ«r s’votuan fare ose votuan pĂ«r parti tĂ« vogla. Siç duket qartĂ« nĂ« TabelĂ«n 1, sa mĂ« e madhe mosha, aq mĂ« i vogĂ«l ka qenĂ« vjet numri i mosvotuesve apo votuesve tĂ« partive tĂ« vogla.

Screenshot

Pyetjes sesi e konsiderojnĂ« veten ideologjikisht (pavarsisht mĂ«nyrĂ«s sĂ« votimit), 40% e tĂ« rinjve iu pĂ«rgjigjĂ«n ‘tĂ« qendrĂ«s’. Nga ana tjetĂ«r, vetĂ«m 19% e moshave 65 vjeç e sipĂ«r e konsiderojnĂ« veten tĂ« qendrĂ«s ideologjikisht. Siç duket qartĂ« nĂ« TabelĂ«n 2, sa mĂ« e madhe mosha, aq mĂ« i vogĂ«l Ă«shtĂ« numri i atyre qĂ« e konsiderojnĂ« veten tĂ« qendrĂ«s ideologjikisht.

Screenshot

*Studimin mund ta lexoni të plotë në faqen e KAS: https://www.kas.de/en/web/albanien/single-title/-/content/statistische-studie-zur-ideologischen-identitaet-in-albanien

↗

Rrumpalla e pronësisë së tokës: Ligji 7501 apo Berisha-92?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Deri nĂ« fund tĂ« vitit 1990, e gjithĂ« toka e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« ishte pronĂ« e shtetit – fakt juridik i konsakruar nĂ« kushtetutĂ«n komuniste tĂ« 1976-Ă«s. Por kur lindi Pratia Demokratike (mĂ« dhjetor 1990), njĂ« nga pikat kryesore tĂ« programit tĂ« saj ishte pikĂ«risht privatizimi i tokĂ«s.

Dhe kur Partia Demokratike u pĂ«rball me PartinĂ« e PunĂ«s (komuniste) nĂ« zgjedhjet e para pluraliste (31 mars 1991), çështja e pronĂ«sisĂ« sĂ« tokĂ«s ishte nga mĂ« tĂ« debatuarat. Dhe atĂ« debat e “fitoi” Partia e PunĂ«s (komuniste), qĂ« kishte si kandidatĂ« pĂ«r deputetĂ« kryetarĂ« komunistĂ« kooperativash bujqĂ«sore (tĂ« cilĂ«t ishin tĂ« intersuar personalisht tĂ« ruhej pronĂ«sia shtetĂ«rore e tokave dhe kryetarllĂ«ku i tyre).

Përballë kandidatëve të tillë, ne kandidatët demokratë nuk kishin asnjë shans të fitonim. Si rrjedhojë, në zgjedhjet e1991-shit, Partia e Punës (Komuniste) mori 170 mandate (pothuaj të gjitha rurale), ndërsa ne të opozitës morëm vetëm 80 mandate (të gjitha urbane).

Dhe kur analizuam humbjen e zgjedhjeve, arritëm në përfundimin se pa shpërndarë tokat e koperativave bujqësore tek antëtarët e tyre, ne nuk kishim shans të vinim ndonjëherë në pushtet (2/3 e popullsisë banonte në fshatra atëherë). Dhe u përbetuam unanimisht se kur të vinim në pushtet, ligji i parë që do të kalonim në Kuvend do të ishte ai i kompensimit të pronarëve të shpronësuar nga regjimi komunist.

Qeveria e Partisë së Punës (komuniste) dha shpejt dorëheqjen dhe u krijua Qeveria e Stabilitetit, me përfaqësues të të gjitha partive. Një nga pikat kryesore të programit të asaj qeverie (imponuar nga PD-ja) ishte shpërbërja e kooperativave bujqësore. Dhe kjo pikë e programit u realizua më 19 korrik 1991, me miratimin në Kuvend të Ligjit 7501, sipas të cilit toka e kooperativave bujqësore iu shpërnda anëtarëve të tyre.

Pas shpërbërjes së kooperativave bujqësore, ne i fituam në mënyrë plebishitare zgjedhjet e parakohëshme të 1992-shit (si në qytete, edhe në fshatra). Koalicioni i PD-së siguroi 2/3 e votave në parlament, mëse të mjaftueshme për të kaluar ligjin e shumëpritur për kompensimin e pronarëve të shpronësuar nga regjimi komunist!

Rasti e solli që profesori im në Virginia Tech (ku kisha shkuar për studime pasuniversitare) dhe një koleg i tij të ishin ekspertë të ligjeve për kompensimin e pronarëve të shpronësuar nga shtete të ndryshme në botë. Dhe kur u tregova për zhvillimet e mësipërme, ata shprehën interes dhe erdhën me mua në Tiranë për të takuar Berishën, që sapo ishte zgjedhur President i Republikës.

Në atë takim ata i prezantuan Berishës një skicë-projekt që konsistonte në këto pika kryesore:

‱ Nga 700 mijĂ« hektarĂ« tokĂ« bujqĂ«sore, vetĂ«m 350 mijĂ« hektarĂ« kishin patur pronarĂ« privatĂ« nĂ« vitin 1944. KĂ«shtu, 350 mijĂ« hektarĂ«t e tjerĂ« (nĂ« pronĂ«si tĂ« shtetit) mund tĂ« pĂ«rdoreshin pĂ«r kompensim fizik tĂ« pronarĂ«ve tĂ« shpronĂ«suar nga regjimi komunist nĂ« bazĂ« tĂ« disa koeficientĂ«ve konvertimi.

‱ PronarĂ«ve tĂ« truajve urbanĂ« duhej t’u ktheheshin ato, kur nuk ishin tĂ« zĂ«na nga ndĂ«rtime tĂ« kryera pas vitit 1944. NdĂ«rsa pĂ«r truajt e zĂ«nĂ«, duheshin kompensuar fizikisht pronarĂ«t e shpronĂ«suar nga regjimi komunist nĂ« bazĂ« tĂ« disa koeficientĂ«ve konvertimi.

‱ I gjithĂ« procesi i kompensimit fizik duhej tĂ« mbyllej brenda dy vjetĂ«sh me konsulencĂ« dhe financim tĂ« fuqishĂ«m nga USAID-i, dhe nĂ« pĂ«rfundim tĂ« tij, çdo metĂ«r tokĂ« nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ« duhet tĂ« kishte njĂ« titull pronĂ«sie (privat apo shtetĂ«ror).

‱ Deri sa tĂ« pĂ«rfundohej procesi i kompensimit, duhej vendosur njĂ« moratorium pĂ«r mosdhĂ«nien e lejeve tĂ« ndĂ«rtimit, tĂ« cilat duhej tĂ« jepeshin mĂ« pas vetĂ«m nĂ« bazĂ« tĂ« planeve tĂ« zhvillimit nĂ« secilĂ«n bashki e komunĂ« tĂ« vendit.

Pasi dĂ«gjoi prezantimin e mysafirĂ«ve amerikanĂ«, Berisha tha me njĂ« ton solemn: “Tokat shtetĂ«rore janĂ« tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« bregdet, por malsorĂ«t shqiptarĂ« e kanĂ« patur Ă«ndĂ«rr shekullore tĂ« zbresin nĂ« bregdet. KĂ«tĂ« Ă«ndĂ«rr ua pengoi regjimi i Enver HoxhĂ«s, dhe ne tani nuk mund t’u bĂ«hemi pengesĂ«â€. Dhe pas disa fjalive tĂ« pĂ«rgjithshme kortezie, ai na pĂ«rcolli.

Kur dolĂ«m nga zyra, profesori im mĂ« pyeti pĂ«r origjinĂ«n e BerishĂ«s dhe unĂ« iu pĂ«rgjigja se Ă«shtĂ« nga malĂ«sia. “Kot na solle deri nĂ« TiranĂ«, sepse ai do qĂ« pĂ«rkrahĂ«sit e tij tĂ« vijnĂ« nĂ« bregdet,” mĂ« tha profesori i zhgĂ«njyer nga takimi


Sesi janĂ« zhvilluar ngjarjet rreth pronĂ«sisĂ« sĂ« tokĂ«s dhe ndĂ«rtimet mbi tĂ« i di i madh e i vogĂ«l nĂ« ShqipĂ«ri. Vlen tĂ« theksohet se vetĂ«m dy vjet pas atij takimi me BerishĂ«n, pronarĂ«t e shpronĂ«suar nga regjimi komunist u futĂ«n nĂ« grevĂ« urie, nga e cila ai i nxorri me forcat speciale tĂ« policisĂ«. Dhe e gjithĂ« UltĂ«sira PerĂ«ndimore u mbush me ndĂ«rtime kaotike sipas parimit “tokĂ« e xanun”.

Rama ka deklaruar se (mĂ« sĂ« fundi) mĂ« 2028, çdo metĂ«r tokĂ« nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ« do tĂ« ketĂ« njĂ« titull pronĂ«sie (privat apo shtetĂ«ror). Por duhej tĂ« ishte bĂ«rĂ« qysh nĂ« vitin 1994 kjo gjĂ« kaq e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r zhvillimin normal tĂ« vendit (me konsulencĂ« dhe financim tĂ« fuqishĂ«m nga USAID-i). Siç i propozuam atĂ«herĂ« BerishĂ«s


↗

“Leku i RamĂ«s”, “Leku i Enverit”, “Leku i Zogut”

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Vjet u futĂ«n nĂ« ShqipĂ«ri rreth 12.5 milionĂ« vizitorĂ« me pasaporta tĂ« huaja. KĂ«tĂ« vit priten rreth 13 milionĂ«. Ç’heqin tĂ« shkretĂ«t me çmimet, qĂ« diku kuotohen me “lekĂ« tĂ« rinj”, e diku me “lekĂ« tĂ« vjetĂ«r”


Nga Eduard Zaloshnja

Më 1926, kur në krye të vendit ishe Ahmet Zogu, doli në qarkullim monedha e parë shqiptare, e quajtur Lek. Atëherë, 100 lekë shkëmbeheshin me 1 napolon flori.
Më 1964, kur në krye të vendit ishe Enver Hoxha, doli në qarkullim leku i ri, në raport 1:10 me lekun e vjetër.

Tani qĂ« kanĂ« kaluar 62 vjet nga koha kur leku i ri zĂ«vendĂ«soi tĂ« vjetrin (dhe nĂ« krye tĂ« vendit Ă«shtĂ« 62-vjeçari Rama), ndoshta ka ardhur dita qĂ« tĂ« dalĂ« nĂ« qarkullim njĂ« lek fringo i ri. Dhe kjo jo thjesht pĂ«r tĂ« eliminuar konfuzionin e tĂ« huajve/diasporĂ«s me dyzimin e çuditshĂ«m tĂ« lekĂ«ve tĂ« rinj e tĂ« vjetĂ«r – arsyeja kryesore pĂ«r nxjerjen nĂ« qarkullim tĂ« njĂ« leku fringo tĂ« ri do tĂ« ishte futja e lekĂ«ve jashtĂ«bankarĂ« brenda sistemit bankar.

Sipas të dhënave në faqen e internetit të Bankës së Shqipërisë, rreth 40% e të gjithë lekëve që qarkullojnë në ekonominë tonë ndodheshin në fund të vitit 2025 jashtë sistemit bankar. Në këto kushte, emetimi i lekëve fringo të rinj do të ishte një mjet efikas për të futur në banka pjesën dërrmuese të kartmonedhave shqiptare që qarkullojnë jashtë tyre.

PĂ«r t’u realizuar ky synim, mund tĂ« caktohet njĂ« datĂ«, brenda sĂ« cilĂ«s tĂ« gjithĂ« lekĂ«t qĂ« janĂ« nĂ« qarkullim duhet tĂ« paraqiten pĂ«r kĂ«mbim me lekĂ«t fringo tĂ« rinj, sipas njĂ« kursi zyrtar – le te themi 1 me 95 (sa ç’ështĂ« kursi aktual i Euros me Lekun).

PĂ«r shuma mbi njĂ« kufi tĂ« caktuar, bankat mund tĂ« detyrohen me ligj qĂ« tĂ« hapin depozita pĂ«r klientĂ«t qĂ« sjellin lekĂ«t aktualĂ« pĂ«r shkĂ«mbim. NdĂ«rsa pĂ«r shuma nĂ«n atĂ« kufi, mund tĂ« japin lekĂ« fringo tĂ« rinj (nĂ« qoftĂ« se klienti i do nĂ« dorĂ«). NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, tĂ« gjitha lekĂ«t, tĂ« pastĂ«r e tĂ« pistĂ«, nga janĂ« e nga s’janĂ«, do tĂ« detyrohen tĂ« kalojnĂ« nĂ«pĂ«r sistemin bankar. Dhe njĂ« pjesĂ« e mirĂ« e tyre patjetĂ« qĂ« do tĂ« mbesin nĂ« tĂ«.

A do tĂ« justifikohej kostoja e prodhimit tĂ« kartomonedhave dhe monedhave tĂ« reja? KĂ«saj pyetje vlen t’i pĂ«rgjigjen specialistĂ«t e MinistrisĂ« sĂ« Financave dhe tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«.

A do tĂ« ishte njĂ« hap i ndĂ«rmjetĂ«m i kalimit gradual drejt adoptimit tĂ« Euros si monedhĂ« kombetare nĂ« prag tĂ« antarĂ«simit nĂ« BE? PatjetĂ«r, sepse shkĂ«mbimi i “LekĂ«ve tĂ« Enverit” me “LekĂ«t e RamĂ«s” do tĂ« bazohej nĂ« kursin aktual tĂ« Euros.

A do të shërbente si një masë për zbutjen e inflacionit? Patjetër, sepse kursi i ndërrimit do të jetë 1:95 dhe jo 1:100.

Sa pĂ«r shqiptatarĂ«t e thjeshtĂ«, dhe sidomos pĂ«r turistĂ«t e huaj dhe vizitorĂ«t nga diaspora, varrosja pĂ«rfundimtare e fjalĂ«ve “lekĂ« tĂ« rinj” e “lekĂ« tĂ« vjetĂ«r” do tĂ« ishte mĂ«se e mirĂ«pritur


❌