ANALIZA E REL/ Fushata serbe nĂ« KosovĂ« mes Kurtit, Vuçiqit, protestave nĂ« SerbiâŠ
Sandra Cvetkoviq, REL
NdĂ«rsa Lista Serbe i cilĂ«son si âreferendumâ zgjedhjet e parakohshme parlamentare tĂ« 7 qershorit nĂ« KosovĂ«, Zyra pĂ«r KosovĂ«n nĂ« QeverinĂ« e SerbisĂ« Ă«shtĂ« angazhuar nĂ« terren pĂ«r tâi bindur serbĂ«t e zhvendosur qĂ« tĂ« votojnĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« parti, tĂ« cilĂ«n e mbĂ«shtet edhe Beogradi zyrtar.
E vetmja rivale e ListĂ«s Serbe nĂ« zgjedhje Ă«shtĂ« Partia pĂ«r Liri, DrejtĂ«si dhe MbijetesĂ« e Nenad Rashiqit, e cila, mĂ« 4 qershor, publikoi nĂ« rrjetet sociale njĂ« pĂ«rmbledhje videosh nga protestat e studentĂ«ve antiqeveritarĂ« nĂ« Serbi, me mesazhin: âUnĂ« nuk dorĂ«zohem dhe prandaj qĂ«ndrojâ.
Muajin e kaluar, kĂ«ta studentĂ« kanĂ« publikuar njĂ« memorandum, nĂ« tĂ« cilin thuhet se Kosova Ă«shtĂ« âpjesĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«se e SerbisĂ«â, duke nxitur reagime nĂ« publikun qĂ« i mbĂ«shtet.
Në të njëjtin postim të partisë së Rashqit përmenden edhe marrëveshjet që presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka arritur në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, dhe sugjerohet se mbyllja e institucioneve të Serbisë në Kosovë ka ardhur si pasojë e tyre.
Zoran Saviq, nga organizata joqeveritare âAktivâ nĂ« MitrovicĂ« tĂ« Veriut, vlerĂ«son se kĂ«to mesazhe tregojnĂ« se partitĂ« nuk kanĂ« ide tĂ« reja dhe se nuk u ofrojnĂ« qytetarĂ«ve njĂ« vizion pĂ«r dalje nga âsituata shumĂ« e vĂ«shtirĂ« nĂ« tĂ« cilĂ«n ndodhet sot komuniteti serbâ.
âShqetĂ«sues Ă«shtĂ« sidomos fakti qĂ« kjo fushatĂ« zhvillohet nĂ« kohĂ«n kur serbĂ«t nĂ« KosovĂ«, sipas mendimit tim, gjenden nĂ« pozitĂ«n mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« institucionale qĂ« nga viti 1999â, thotĂ« ai pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Analisti politik nga Prishtina, Artan Muhaxhiri, vlerĂ«son se qasja e SerbisĂ« Ă«shtĂ« ândĂ«rhyrje nĂ« procesin zgjedhorâ dhe se âĂ«shtĂ« shumĂ« e dĂ«mshme pĂ«r jetĂ«n demokratike tĂ« serbĂ«ve nĂ« KosovĂ«â.
âSjell çekuilibĂ«r nĂ« garĂ«n politike dhe demotivon iniciativa tĂ« reja qĂ« do tĂ« ishin tĂ« dobishme pĂ«r zgjerimin dhe pĂ«rmirĂ«simin e pĂ«rfaqĂ«simit tĂ« tyre politikâ, thotĂ« ai pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
KĂ«to janĂ« zgjedhjet e treta parlamentare nĂ« KosovĂ« nĂ« mĂ« pak se njĂ« vit e gjysmĂ«, ndĂ«rsa Bashkimi Evropian bĂ«n thirrje pĂ«r njĂ« proces zgjedhor tĂ« lirĂ« dhe transparent, âpa ndĂ«rhyrje apo manipulim nga jashtĂ«â.
Nga Partia pĂ«r Liri, DrejtĂ«si dhe MbijetesĂ« thonĂ« se ka ardhur koha qĂ« komuniteti serb âta marrĂ« jetĂ«n nĂ« duart e vetaâ dhe tĂ« vendosĂ« vetĂ«.
Rashiq, në fakt, shihet si bashkëpunëtor i kryeministrit në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, në qeverinë e të cilit ka shërbyer si ministër në dy mandate.
KĂ«shtu, nuk mungojnĂ« as akuzat e ndĂ«rsjella pĂ«r âserbĂ«t e Vuçiqitâ apo âserbĂ«t e Kurtitâ.
Nga Lista Serbe, pĂ«rveç narrativit se Rashiq âe ka shitur besimin pĂ«r njĂ« darkĂ«â, vijnĂ« edhe mesazhe se vota pĂ«r ListĂ«n Serbe Ă«shtĂ« âjoâ pĂ«r Kurtin.
Saviq vlerëson se pluralizmi politik brenda komunitetit serb është reduktuar në minimum dhe se pjesëtarët e këtij komuniteti kanë ndjesinë se në zgjedhjet e së dielës zgjedhin mes politikës së Aleksandar Vuçiqit dhe asaj të Albin Kurtit.
âNĂ« bazĂ« tĂ« gjendjes nĂ« tĂ« cilĂ«n Ă«shtĂ« sot komuniteti serb, Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« thuhet se politikat qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« nĂ« vitet e fundit nga Beogradi dhe Prishtina, kanĂ« sjellĂ« rezultate qĂ« kanĂ« pĂ«rmirĂ«suar ndjeshĂ«m cilĂ«sinĂ« e jetesĂ«s, sigurinĂ« apo pozitĂ«n politike tĂ« serbĂ«ve nĂ« KosovĂ«â, thotĂ« ai.
Sipas tij, nĂ« fushatĂ«n zgjedhore, nĂ« vend tĂ« programeve konkrete, planeve tĂ« qarta dhe zgjidhjeve pĂ«r problemet e grumbulluara, dominojnĂ« âakuzat e ndĂ«rsjella, pĂ«rplasjet politike dhe rritja e tensioneveâ.
NĂ« fillim tĂ« qershorit, presidenti i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq, bĂ«ri thirrje qĂ« tĂ« gjithĂ« serbĂ«t e KosovĂ«s tĂ« votojnĂ« pĂ«r ListĂ«n Serbe â gjĂ« qĂ« ndodh para çdo procesi zgjedhor nĂ« KosovĂ« ku merr pjesĂ« kjo parti.
Fushatën për Listën Serbe në Serbi e udhëheq kryesisht Zyra për Kosovën, e drejtuar nga Petar Petkoviq.
GjatĂ« njĂ« vizite nĂ« qytetin e KralevĂ«s mĂ« 2 qershor, ai u tha serbĂ«ve tĂ« zhvendosur nga Kosova se vota pĂ«r ListĂ«n Serbe Ă«shtĂ« âvotĂ« pĂ«r mbijetesĂ«n dhe qĂ«ndrimin e popullit serb nĂ« KosovĂ« e Metohiâ.
Sipas tij, tĂ« gjithĂ« ata qĂ« kanĂ« dokumente tĂ« KosovĂ«s dhe mund tĂ« ushtrojnĂ« tĂ« drejtĂ«n e votĂ«s, duhet tĂ« votojnĂ« pĂ«r opsionin politik qĂ« mbĂ«shtetet nga Beogradi, sepse Ă«shtĂ« âshtylla kryesore e mbrojtjes sĂ« interesave kombĂ«tare serbe nĂ« KosovĂ« e Metohiâ.
MĂ« herĂ«t, Komisariati pĂ«r RefugjatĂ« i SerbisĂ« u bĂ«ri thirrje personave tĂ« zhvendosur qĂ« tĂ« ushtrojnĂ« tĂ« drejtĂ«n e votĂ«s nĂ« zgjedhjet nĂ« KosovĂ« dhe tâi drejtohen atij pĂ«r mĂ« shumĂ« informacione.
NĂ« mesazhin e publikuar nĂ« Instagram thuhet se âçdo votĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r mbijetesĂ«n dhe tĂ« ardhmen e popullit tonĂ« nĂ« KosovĂ« e Metohiâ.
Sipas Muhaxhirit, Lista Serbe Ă«shtĂ« âinstrument i drejtpĂ«rdrejtĂ« politik i Aleksandar Vuçiqitâ dhe nuk Ă«shtĂ« e papritur qĂ« shteti i SerbisĂ« i jep sĂ«rish mbĂ«shtetje vetĂ«m kĂ«tij subjekti politik.
Ai vlerĂ«son se kjo Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« âpĂ«r tĂ« ruajtur pushtetin nĂ« jetĂ«n politike tĂ« serbĂ«ve tĂ« KosovĂ«sâ.
Koalicioni i organizatave joqeveritare qĂ« monitorojnĂ« zgjedhjet, âDemokracia nĂ« Veprimâ, vlerĂ«soi mĂ« 2 qershor se oferta programore e subjekteve politike gjatĂ« fushatĂ«s zgjedhore Ă«shtĂ« âriciklim i ofertave tĂ« mĂ«parshme, i paketuar nĂ« formĂ«n e premtimeve tĂ« rejaâ.
Violeta Haxholli, nga ky koalicion, e veçoi si shqetĂ«suese âkonkurrencĂ«n e pabarabartĂ«â, pĂ«r shkak tĂ«, siç tha, pĂ«rdorimit tĂ« resurseve publike para fillimit zyrtar tĂ« fushatĂ«s.
Ajo shtoi se gjatë fushatës janë vërejtur raste të përdorimit të fëmijëve në tubime, gjuhë urrejtjeje në rrjetet sociale nga mbështetësit e partive politike, si dhe gjuhë fyese dhe diskriminuese nga vetë subjektet politike.
Muhaxhiri vlerëson se fushata ka treguar qartë se partitë politike nuk kanë qenë të përgatitura. Sipas tij, në vend të zgjidhjeve të reja dhe ndërtimit të platformave për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik dhe shoqëror, dominojnë përplasjet personale dhe argumentet pseudopatriotike.
Si risi të vetme, ai sheh pjesëmarrjen e ish-presidentes Vjosa Osmani në listën e Lidhjes Demokratike të Kosovës.
Presidenti i KĂ«shillit Evropian, Antonio Costa, gjatĂ« qĂ«ndrimit nĂ« PrishtinĂ« mĂ« 3 qershor, u bĂ«ri thirrje liderĂ«ve politikĂ« qĂ« integrimet evropiane tâi vendosin si prioritet.
Ai tha se Kosovës i duhen institucione të forta dhe funksionale, që mund të zbatojnë reforma dhe të përmbushin obligimet që dalin nga dialogu Kosovë-Serbi.
Por, Muhaxhiri vĂ« nĂ« pah se dialogu me SerbinĂ« Ă«shtĂ« âdiskredituar shumĂ« herĂ« gjatĂ« qeverisjes sĂ« Kurtitâ dhe se nĂ« disa raste Ă«shtĂ« paraqitur si âtradhti shtetĂ«roreâ.
Për këtë arsye, kjo temë nuk përmendet fare në fushatën zgjedhore.
âPĂ«r shkak tĂ« kĂ«tij konteksti shumĂ« negativ, edhe partitĂ« opozitare aktuale â tĂ« cilat mĂ« herĂ«t kur kanĂ« qenĂ« nĂ« pushtet, kanĂ« qenĂ« konstruktive nĂ« dialog â tani janĂ« shumĂ« tĂ« rezervuara dhe e shmangin plotĂ«sisht kĂ«tĂ« çështje, nga frika e humbjes sĂ« votaveâ, thotĂ« ai.
Kosova dhe Serbia zhvillojnë dialog për normalizimin e marrëdhënieve që nga viti 2011, ndërsa zyrtarët e BE-së kanë theksuar disa herë se zbatimi i plotë i marrëveshjeve të arritura është kusht thelbësor për përparimin e të dyja vendeve në rrugën drejt integrimeve evropiane.
