❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Protesta pĂ«rballĂ« “algoritmit” tĂ« RamĂ«s, flasin zĂ«rat e angazhuar nga sheshi

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

“Sheshi Ă«shtĂ« thjesht njĂ« studio televizive e algoritmit. ËshtĂ« vendi ku filmohet materiali pĂ«r ta ushqyer algoritmin dhe pĂ«r ta justifikuar atĂ«â€, deklaroi kryeministri Edi Rama mĂ« 20 qershor, gjatĂ« mbledhjes sĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste.

Rama argumentoi se algoritmi shpërblen konfliktin, indinjatën dhe frikësimin, ndërsa për protestën u shpreh:

“NjĂ« protestĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« protestĂ«, Ă«shtĂ« skenĂ«, Ă«shtĂ« treg, njĂ« treg emocionesh, klikimesh, njĂ« treg morali, madje edhe njĂ« treg karrierash”

Më 11 korrik, gjatë një bashkëbisedimi me të rinjtë në Jalë, kryeministri e i dha nuanca këtij qëndrimi.

“Nuk kam thĂ«nĂ« se algoritmi ishte arsyeja e protestĂ«s”, tha Rama. Ai pranoi se protesta kishte arsye qĂ« lidheshin me jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« qytetarĂ«ve, por argumentoi se algoritmi amplifikonte zhurmĂ«n, pakĂ«naqĂ«sinĂ«, videot e manipuluara dhe lajmet e rreme, tĂ« cilat, sipas tij, “i hedhin benzinĂ« njĂ« zjarri qĂ« nuk Ă«shtĂ« ndezur nga algoritmi, por nga njerĂ«zit”

Rama shtoi se algoritmi nuk ishte organizatori i protestĂ«s dhe se duhej dalluar “ku mbaron motivi i sinqertĂ«â€ i protestuesve dhe ku fillon manipulimi nga aktorĂ« tĂ« tjerĂ«.

Më 19 korrik, protestuesit u mblodhën në Tiranë për të 50-tën ditë radhazi për të kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Rama. Protesta e përnatshme në kryeqytet e nisur si reagim ndaj dhunës dhe për mbrojtjen e Zvërnecit, vazhdon nga 31 maji 2026 pa ndërprerje.

Çfare po ndodh? 

Për të kuptuar se çfarë ndodh përtej përmbajtjes që qarkullon në rrjetet sociale, Faktoje intervistoi tetë persona të angazhuar në forma të ndryshme në protestë.

Dëshmitë e tyre nuk përfaqësojnë të gjithë protestën dhe nuk pretendojnë të përmbledhin qëndrimet e çdo pjesëmarrësi. Ato janë disa zëra mes shumë zërave, grupimeve dhe rrymave që bashkëjetojnë në shesh. Megjithatë, ndihmojnë për të kuptuar origjinën e pakënaqësisë, mënyrën e organizimit, rolin e platformave digjitale dhe debatet për vazhdimin e protestës.

Zvërneci

PĂ«r ekspertin e mjedisit Olsi Nika, ngjarja nĂ« ZvĂ«rnec ishte “pika qĂ« derdhi gotĂ«n”, por jo domosdoshmĂ«risht e vetmja ngjarje, qĂ« mund tĂ« ndizte njĂ« reagim tĂ« tillĂ«.

Sipas tij, shkëndija mund të kishte ardhur edhe nga tërheqja zvarrë e një gruaje në Rrjoll, nga protesta e prodhuesve të midhjeve në Butrint apo nga një problematikë si trajtimi i pacientëve me kancer, etj.

“Gota duhet tĂ« mbushet, pastaj tĂ« derdhet. Kjo ishte pika qĂ« derdhi gotĂ«n”, thotĂ« Nika.

Ai e konsideron domethënës faktin që shkëndija këtë herë ishte mjedisore, pasi ndërhyrjet në territor dhe zonat e mbrojtura kishin prodhuar prej kohësh pakënaqësi, por nuk kishin sjellë më parë një reagim kaq të gjerë.

PĂ«r NikĂ«n, ZvĂ«rneci nuk duhet parĂ« vetĂ«m si vendi ku ndodhi episodi qĂ« nxiti protestĂ«n. Ai e pĂ«rshkruan atĂ« si “njĂ« nga tablotĂ« mĂ« pĂ«rfaqĂ«suese” tĂ« problemeve tĂ« krijuara gjatĂ« tranzicionit.

NĂ« leximin e tij, “nĂ« ZvĂ«rnec u ndĂ«rthurĂ«n konfliktet e pazgjidhura tĂ« pronĂ«sisĂ«, epĂ«rsia e interesave private, roli i sigurisĂ« private dhe mungesa e njĂ« reagimi tĂ« menjĂ«hershĂ«m institucional”. Ai e sheh gardhin dhe dhunĂ«n ndaj protestuesit si “simbole tĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nieje ku qytetari pĂ«rballet jo me institucionet, por me interesin privat qĂ« vepron nĂ« territor”.

Nika kritikon gjithashtu mënyrën se si një pjesë e mediave e pasqyroi ngjarjen dhe protestën. Sipas tij, fillimisht incidenti në Zvërnec nuk mori vëmendjen që meritonte, ndërsa më pas transmetimet u përqendruan kryesisht te mikrofoni dhe folësit para Kryeministrisë, duke lënë jashtë zëra të tjerë të sheshit.

“ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« njĂ« pasqyrĂ« qĂ« tregoi se si bĂ«hen gjĂ«rat nĂ« ShqipĂ«ri”, thotĂ« ai.

Sipas Nikës, protesta e kapërceu shpejt kauzën fillestare mjedisore. 

Drejtuesi

Të intervistuarit përgjithësisht bien dakord se protesta nuk drejtohet nga një dorë e vetme. 

“A ka njĂ« organizator qendror? Jo. A ka grupe qĂ« koordinohen pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« kontribut? Po, dhe janĂ« disa”, thotĂ« Migen Qiraxhiu, aktivist dhe bashkĂ«themelues i QĂ«ndresĂ«s Qytetare.

Sipas tij, njĂ« nga arsyet pse protesta ka ruajtur pjesĂ«marrjen Ă«shtĂ« bindja e qytetarĂ«ve se nuk po pĂ«rdoren pĂ«r t’i shĂ«rbyer njĂ« individi apo njĂ« force tĂ« vetme politike.

Brenda protestës, thotë Qiraxhiu, veprojnë të rinj që kujdesen për hapësirën e fëmijëve, studentë që krijojnë instalacione dhe pankarta, grupi i tupanëve dhe flamingove, personat që administrojnë qendrën e zërit dhe të rinjtë që kujdesen për marshimin pas përfundimit të pjesës formale para Kryeministrisë.

“Protesta ka shumĂ« zĂ«ra, shumĂ« grupe dhe shumĂ« forma kontributi, dhe pikĂ«risht kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga pikat e saj mĂ« tĂ« forta”, thotĂ« Qiraxhiu.

Natasha Paja, dizajnere dhe pjesë e grupit Trivet Art, e përshkruan organizimin përmes ndarjes konkrete të punëve.

“Dikush merret me mbarĂ«vajtjen e mikrofonit, dikush me kĂ«ndin kreativ tĂ« fĂ«mijĂ«ve, dikush me ritmin e rezistencĂ«s, dikush me thirrjet. Ka persona qĂ« kontribuojnĂ« nĂ« komunikimin me diasporĂ«n dhe njĂ« grup qĂ« merret me marshimin e mbrĂ«mjes”, thotĂ« ajo.

Sipas Pajës, organizimi është horizontal: njerëzit përfshihen aty ku kanë mundësi të kontribuojnë, pa pasur një drejtues me legjitimitetin për të marrë vendime në emër të të gjithë protestës.

Edhe Entela Ndrevataj, aktiviste feministe dhe pjesë e Kolektivit Feminist (bashkesi vullnetare dhe autonome), thotë se protesta nuk ka një strukturë klasike, por se pikërisht kjo ka krijuar hapësirë për grupime të ndryshme.

“Sheshi Ă«shtĂ« hapĂ«sirĂ« e pĂ«rbashkĂ«t dhe si i tillĂ« nuk Ă«shtĂ« imponuar njĂ« grupim mbi njĂ« tjetĂ«r”, thotĂ« ajo.

PĂ«r Ndrevatajn, korrupsioni “ndĂ«rthuret edhe me njĂ« mĂ«nyrĂ« autoritare e patriarkale tĂ« ushtrimit tĂ« pushtetit, ku vendimet merren nga lart dhe pasuria publike trajtohet si pronĂ« private”.

Flamingot

Sokol Çunga, aktivist, historian dhe pĂ«rkthyes, merr pjesĂ« si individ dhe jo si pjesĂ« e njĂ« strukture organizative. Ai e pĂ«rshkruan protestĂ«n si tĂ« sinqertĂ« dhe tĂ« artikuluar jo vetĂ«m pĂ«rmes mikrofonit, por edhe pĂ«rmes pankartave dhe flamingos.

PĂ«r nivelin e koordinimit, Çunga Ă«shtĂ« mĂ« skeptik.

“I vetmi koordinim qĂ« shoh unĂ« Ă«shtĂ« ora dhe vendi, si dhe ‘kush do t’i transportojĂ« flamingot?”, thotĂ« ai.

Sipas tij, turma ndryshon çdo ditĂ« nĂ« formĂ«, pĂ«rmasa dhe pĂ«rbĂ«rje dhe nuk vjen nĂ« shesh me dirigjim apo me njĂ« synim tĂ«rĂ«sisht tĂ« unifikuar. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Çunga nuk mendon se protesta, si njĂ« trup i vetĂ«m, mund tĂ« hartojĂ« plane tĂ« hollĂ«sishme politike apo institucionale.

“Hapat pasardhĂ«s mbeten mĂ« tĂ« thjeshtĂ« dhe mĂ« tĂ« prekshĂ«m: pĂ«rditĂ« nĂ« bulevard!”

Grupi organizator 

Ndryshe nga pjesëmarrësit që shohin vetëm koordinim të shpërndarë, Ilir Xhemalaj, aktivist dhe themelues i Sindikatës Kombëtare të Operatorëve Telefonikë, thotë se që prej ditës së parë ka ekzistuar një grup aktivistësh që kujdeset për mbarëvajtjen e pjesës formale të protestës.

Grupi përbëhet, sipas tij, nga aktivistë mjedisorë, sindikalistë, naftëtarë dhe persona nga fusha të tjera. Ata kujdesen për foninë, folësit dhe zhvillimin e tubimit para Kryeministrisë.

“Fonia ka njĂ« pagesĂ« qĂ« ne tĂ« gjithĂ« si aktivistĂ« e kemi paguar nga xhepi ynĂ«â€, thotĂ« Xhemalaj.

Ai shpjegon se, përveç disa intelektualëve të ftuar në fillim, folësit e tjerë presin radhën për të marrë mikrofonin.

“Kriteri pĂ«r folĂ«sit Ă«shtĂ« thjesht tĂ« mbash radhĂ«n. Del njĂ«, futet njĂ« dhe secili flet pĂ«r mendimet dhe problematikat e tij”, thotĂ« ai.

Përgjegjësia e grupit, sipas Xhemalajt, përfundon me mbylljen e fjalimeve. Marshimi që pason dhe aksione të tjera mund të organizohen nga persona të ndryshëm dhe nuk janë automatikisht vendime të të njëjtit grup.

Për Xhemalajn, rëndësia e platformave digjitale ka qenë e pamohueshme.

“JanĂ« pikĂ«risht rrjetet sociale qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« mundur mbarĂ«vajtjen, zhvillimin dhe masivitetin e kĂ«saj proteste. Gen Z ka arritur t’i shfrytĂ«zojĂ« shumĂ« mirĂ« rrjetet sociale pĂ«r t’i bĂ«rĂ« thirrje popullit qĂ« tĂ« dilte nĂ« shesh”, thotĂ« ai.

Algoritmi 

Migen Qiraxhiu e kthen argumentin e kryeministrit për algoritmin në drejtim të kundërt.

Sipas tij, Rama nuk kishte pasur problem me algoritmin kur komunikimi digjital e mbante vëmendjen të përqendruar te qeveria dhe figura e tij.

“Problemi lind kur algoritmi nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« anĂ«n e tij. Algoritmi nuk krijon vetĂ« ngjarje; ai ndjek interesin, reagimin dhe vĂ«mendjen qĂ« prodhon njĂ« ngjarje reale”, thotĂ« Qiraxhiu.

PĂ«r tĂ«, protesta “i ka marrĂ« jo vetĂ«m sheshin dhe debatin publik, por edhe algoritmin”.

Arnen Sula sqaron se organizata që drejton nuk është pjesë e strukturës organizative të protestës dhe se ai merr pjesë si qytetar dhe aktivist.

“Çdo protestĂ« matet nga njerĂ«zit qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« tĂ«, jo nga algoritmet”, thotĂ« Sula. “Platformat digjitale mund tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« organizim dhe komunikim, por ato nuk mund tĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ« praninĂ« fizike tĂ« qytetarĂ«ve”

Sipas tij, kur qytetarët dalin në shesh për javë me radhë, kjo tregon se ekziston një shqetësim që nuk mund të reduktohet në një fenomen të rrjeteve sociale.

Olsi Nika e interpreton përqendrimin e Ramës te algoritmi si përpjekje për të shmangur përgjegjësinë për arsyet që kanë prodhuar protestën.

“TĂ« mohosh qĂ« ka njĂ« protestĂ« kur njerĂ«zit janĂ« nĂ« shesh, kur protesta bĂ«n xhiron e mediave dhe kur ka njĂ« fluks tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« shfaqjes sĂ« zemĂ«rimit edhe nĂ« rrjet, dhe ta quash kĂ«tĂ« thjesht algoritĂ«m, Ă«shtĂ« taktikĂ« e njĂ« strategjie tĂ« dĂ«shtuar”, thotĂ« ai.

Mikrofoni

Pikërisht elementi që Xhemalaj e paraqet si punë organizative, fonia dhe radha e folësve, shihet me skepticizëm nga Olsi Nika.

Nika thotë se personat pranë mikrofonit përfaqësojnë vetëm një pjesë të protestës.

“Edhe teknikisht, edhe fizikisht ka njĂ« protestĂ« tjetĂ«r aty ku mbaron tĂ« dĂ«gjuarit e mikrofonit”, thotĂ« ai.

Sipas tij, përqendrimi i kamerave te podiumi i improvizuar krijon përshtypjen se folësit përfaqësojnë të gjithë sheshin, ndërsa lë jashtë pjesëmarrësit që ndodhen më larg dhe arsyet e tyre për të protestuar.

Nika sheh te mikrofoni edhe rrezikun e protagonizmit personal dhe të shfryrjes së kontrolluar të revoltës.

“UnĂ« mikrofonin e konsideroj si mjetin qĂ« vret protestĂ«n dhe vret revoltĂ«n”, thotĂ« ai.

PĂ«r Xhemalajn, fonia Ă«shtĂ« njĂ« infrastrukturĂ« e nevojshme pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« fjalĂ«n grupeve dhe qytetarĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m. PĂ«r NikĂ«n, pĂ«rqendrimi te mikrofoni mund tĂ« krijojĂ« njĂ« hierarki dukshmĂ«rie brenda njĂ« proteste qĂ« paraqitet si horizontale.

Politika

Në shesh ka edhe aktivistë dhe përfaqësues me përkatësi politike.

Emiljando Kita, aktivist i Lëvizjes Bashkë, thotë se mbështet kërkesat që janë artikuluar nga protestuesit, nga anulimi i ligjeve të kundërshtuara deri te dorëheqja e kryeministrit.

“Kur populli del nĂ« rrugĂ«, koordinimi ndodh natyrshĂ«m, pasi qĂ«llimi Ă«shtĂ« i pĂ«rbashkĂ«t”, thotĂ« ai.

Protesta ka mbledhur nĂ« shesh edhe pĂ«rfaqĂ«sues dhe aktivistĂ« tĂ« forcave tĂ« tjera politike, mes tyre Partia “MundĂ«sia”, Partia LĂ«vizja ShqipĂ«ria BĂ«het dhe Partia Demokratike, kjo e fundit kryesisht pĂ«rmes tĂ« rinjve tĂ« saj.

Migen Qiraxhiu argumenton se një nga arsyet pse protesta nuk është identifikuar plotësisht me një forcë të vetme është se mesazhet e saj kanë qenë kritike ndaj dy figurave kryesore politike të tranzicionit, Edi Ramës dhe Sali Berishës.

“Kuvendi KombĂ«tar”

PĂ«rplasja mĂ« e qartĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e protestĂ«s lidhet me idenĂ« e krijimit tĂ« njĂ« “Kuvendi KombĂ«tar” ose asambleje qytetare.

Ilir Xhemalaj thotë se nisma nuk synon të flasë në emër të protestës dhe as të ngrejë institucione paralele. Ajo duhet të shërbejë si hapësirë ku qytetarët dhe intelektualët japin ide për vazhdimin e protestës. Xhemalaj sqaron se Kuvendi nuk është krijuar, janë zhvilluar vetëm pak takime të grupit të punës për formimin e tij.

“Ne po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« maratonĂ«, po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« betejĂ« tĂ« gjatĂ« dhe normalisht na duhen idetĂ« e çdo personi”, thotĂ« ai.

Të tjerë protestues e shohin nismën me rezerva.

Migen Qiraxhiu thotë se ishte përfshirë në një grup në ëhatsApp ku prezantohej ideja, por ishte larguar pasi kishte lexuar materialet. Ai e konsideron legjitime krijimin e nismave të reja, përfshirë organizata apo parti politike, por kundërshton çdo pretendim për të folur në emër të gjithë protestës pa mandat të qartë.

“Çdo nismĂ« ka tĂ« drejtĂ« tĂ« organizohet dhe tĂ« propozojĂ« ide, por duhet tĂ« jetĂ« e qartĂ« se pĂ«rfaqĂ«son vetĂ«m themeluesit dhe mbĂ«shtetĂ«sit e saj, jo automatikisht tĂ« gjithĂ« protestuesit”, thotĂ« ai.

Edhe Arnen Sula mendon se një Kuvend Kombëtar mund të krijojë perceptimin se një grup po merr përsipër përfaqësimin e një sheshi që nuk ka strukturë të centralizuar.

Natasha Paja e quan nismĂ«n “njĂ« metodĂ« tĂ« vjetĂ«r pĂ«r njĂ« koncept tĂ« vjetĂ«r”, ndĂ«rsa Entela Ndrevataj thotĂ« se, nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, sheshi duhet tĂ« mbetet hapĂ«sira kryesore dhe se njĂ« grup nuk duhet t’i mbivendoset shumicĂ«s.

PĂ«r Sokol ÇungĂ«n, informacioni i shpĂ«rndarĂ« pĂ«r nismĂ«n ishte i paqartĂ« dhe krijonte pĂ«rshtypjen e njĂ« procesi kaotik. Ai nuk beson se njĂ« kuvend i tillĂ« mund tĂ« pĂ«rballet me forcat politike ekzistuese dhe e sheh protestĂ«n masive e paqĂ«sore si mjetin kryesor.

Olsi Nika është më kritik. Ai i konsideron struktura të tilla paralele dhe argumenton se ndryshimet duhet të kalojnë përmes mekanizmave ekzistues: votës, parlamentit, drejtësisë dhe medias. Sipas tij, energjia e sheshit duhet të ushtrojë presion që këto mekanizma të funksionojnë dhe jo të zëvendësohen nga një strukturë që nuk ka mandat nga të gjithë protestuesit.

Foto ne nje nga ditet e protetes

Vazhdimi

Pas 51 ditëve protestë, të intervistuarit nuk paraqesin një strategji të vetme. Qëndrimet e tyre mund të ndahen mes vazhdimit të presionit në shesh, kalimit drejt veprimit institucional dhe nevojës për një organizim më të strukturuar.

Sokol Çunga kĂ«rkon vazhdim tĂ« pĂ«rditshĂ«m tĂ« pranisĂ« nĂ« bulevard. Natasha Paja e sheh gjithashtu sheshin si pĂ«rparĂ«si, por thotĂ« se paralelisht duhet tĂ« punohet me aspektet ligjore, komunikimin me institucionet europiane dhe aksionet nĂ« zona tĂ« tjera tĂ« vendit.

Entela Ndrevataj mendon se është ende herët për krijimin e një lëvizjeje me kryesi dhe përfaqësi. Ajo propozon bashkëpunim më të ngushtë mes ekspertëve ligjorë, mediatikë dhe mjedisorë, duke ruajtur transparencën dhe karakterin horizontal të protestës.

Arnen Sula vendos theksin te qëndrueshmëria dhe lidhja e presionit publik me institucionet e drejtësisë.

“Protesta nuk mund ta zĂ«vendĂ«sojĂ« drejtĂ«sinĂ«, por mund ta mbĂ«shtesĂ« atĂ« duke kĂ«rkuar llogaridhĂ«nie dhe duke mos lejuar qĂ« çështjet tĂ« harrohen”, thotĂ« ai, duke pĂ«rmendur SPAK-un dhe organet e tjera pĂ«rgjegjĂ«se.

Migen Qiraxhiu propozon iniciativa ligjore, kërkesa institucionale, monitorime, denoncime të dokumentuara dhe forcim të mekanizmave të kontrollit qytetar.

“PlagĂ«t e 36 viteve tranzicion nuk mund tĂ« shĂ«rohen brenda 43 ditĂ«sh”, thotĂ« ai.

Për Qiraxhiun, një nga rezultatet më të rëndësishme të protestës mund të jetë ndryshimi i marrëdhënies mes qytetarit dhe pushtetit: nga qytetarë që u kërkojnë fotografi politikanëve, te qytetarë që i filmojnë dhe u kërkojnë llogari.

Ilir Xhemalaj kërkon një organizim më të gjerë, lidhje me rrethet dhe diasporën dhe përgatitje për vazhdimin gjatë verës.

“Protesta do tĂ« vazhdojĂ« pa ndalim deri nĂ« shtator”, deklaroi ai gjatĂ« intervistĂ«s, duke e pĂ«rshkruar verĂ«n si sfidĂ«n kryesore pĂ«r ruajtjen e pjesĂ«marrjes.

Emiljando Kita e sheh vazhdimin përmes ndërthurjes së presionit në shesh me aksione politike dhe denoncime ligjore.

Olsi Nika jep vlerësimin më kritik për fazën ku ka mbërritur lëvizja.

Sipas tij, protesta e di qartë se çfarë nuk do, qeverinë dhe mënyrën aktuale të ushtrimit të pushtetit, por ende nuk ka arritur të artikulojë me të njëjtën qartësi modelin politik dhe institucional që kërkon të ndërtojë.

“Protesta ka mbaruar dhe rroftĂ« protesta”, thotĂ« Nika.

Ai kërkon një riorganizim të juristëve, ekonomistëve, gazetarëve, analistëve dhe ekspertëve, në mënyrë që energjia e protestës të kthehet në argument, presion institucional dhe veprim konkret.

Sipas tij, protesta mund tĂ« hyjĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« ku Ă«shtĂ« “mĂ« e pakĂ«t nĂ« numra, por shumĂ« e fortĂ« nĂ« argument”, proces qĂ« ai mendon se mund tĂ« marrĂ« formĂ« nĂ« shtator.

Rrjetet sociale 

Rrjetet sociale kanë pasur një rol të rëndësishëm në mobilizimin, zgjerimin dhe dukshmërinë e protestës. Këtë nuk e mohojnë as zërat e intervistuar. Por pas përmbajtjes online qëndron edhe një organizim real, megjithëse i shpërndarë dhe pa një drejtim të vetëm.

The post Protesta pĂ«rballĂ« “algoritmit” tĂ« RamĂ«s, flasin zĂ«rat e angazhuar nga sheshi appeared first on Faktoje.al.

↗

Faktoje shpall vakant pozicionin: Menaxher/e për Grante dhe Partneritete

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Faktoje, organizata e parë në Shqipëri për verifikimin e fakteve dhe promovimin e integritetit të informacionit, kërkon një Menaxher/e për Grante dhe Partneritete, i/e cili/a do të kontribuojë në zhvillimin strategjik të organizatës përmes mobilizimit të burimeve financiare dhe ndërtimit të partneriteteve me donatorë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.

Kërkojmë një profesionist/e që:

✔ Ka pĂ«rvojĂ« nĂ« hartimin dhe menaxhimin e granteve;
✔ Ka aftĂ«si tĂ« shkĂ«lqyera nĂ« shkrimin e projekteve dhe raportimin ndaj donatorĂ«ve;
✔ Njeh menaxhimin e ciklit tĂ« projektit dhe buxhetimin;
✔ Komunikon shumĂ« mirĂ« nĂ« gjuhĂ«n shqipe dhe angleze;
✔ Punon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur dhe nĂ« ekip.

ÇfarĂ« ofrojmĂ«?

‱ NjĂ« mjedis pune profesional dhe bashkĂ«punues;
‱ Angazhim nĂ« projekte me ndikim kombĂ«tar dhe ndĂ«rkombĂ«tar;
‱ MundĂ«si zhvillimi profesional dhe bashkĂ«punimi me rrjete prestigjioze ndĂ«rkombĂ«tare.

📍 Vendndodhja: TiranĂ«

đŸ“©Â DĂ«rgoni CV-në dhe letrĂ«n e motivimit nĂ«: [email protected]

🗓 Afati i aplikimit: 20 / 08 / 2026

Vetëm kandidatët e përzgjedhur për intervistë do të kontaktohen.

The post Faktoje shpall vakant pozicionin: Menaxher/e për Grante dhe Partneritete appeared first on Faktoje.al.

↗

E pabazë kjo vetëshpallje e Ditmir Bushatit si kryeminstër i qeverisë teknike

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Ditmir Bushati është vetëshpallur kryeministër sepse ia kërkuan të huajt

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla 

Pretendimet që po qarkullojnë në disa portale dhe në rrjetet sociale se ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati, është vetëshpallur kryeministër i qeverisë teknike, nuk mbështeten në fakte. Këto pretendime janë të pabazuara dhe rezultojnë pjesë të një vale dezinformimi që ka shoqëruar zhvillimet politike dhe protestat e javëve të fundit në vend, siç e ka treguar mbulimi i Faktoje në javët e fundit. 

Narrativa buron online, nĂ« artikuj qĂ« pretendojnĂ« se Bushati, i cili shĂ«rbeu si MinistĂ«r i JashtĂ«m midis viteve 2013-2019 nĂ«n qeverinĂ« e RamĂ«s, u ka thĂ«nĂ« personave me tĂ« cilĂ«t takohet se Ă«shtĂ« zgjedhur nga ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t pĂ«r tĂ« drejtuar njĂ« qeveri teknike. NĂ« tekst pĂ«rmenden gjithashtu takime tĂ« supozuara me figura tĂ« PartisĂ« Socialiste, tĂ« cilat paraqiten si dĂ«shmi e mbĂ«shtetjes politike qĂ« ai gĂ«zon. MegjithatĂ«, artikulli nuk ofron asnjĂ« provĂ« konkrete pĂ«r kĂ«to pretendime. Nuk publikohen deklarata tĂ« regjistruara, dokumente, burime tĂ« identifikuara apo konfirmime nga institucione ose aktorĂ« politikĂ« qĂ« do t’i mbĂ«shtesnin kĂ«to pohime.

Një shqyrtim i faqeve zyrtare të Bushatit, apo deklaratave publike dhe komunikimeve që ka kryer ai javët e fundit, nuk tregojnë asnjë rast ku ai të jetë vetëshpallur kryeministër apo të ketë pretenduar se është përzgjedhur nga faktorët ndërkombëtarë për të drejtuar një qeveri teknike. Po ashtu, nuk ekziston asnjë konfirmim zyrtar nga institucionet shqiptare apo partnerët ndërkombëtarë që të mbështesë këtë pretendim.

Artikulli mbështetet kryesisht në insinuata, gjuhë ironike dhe pretendime të paatribuuara, pa ofruar elementet minimale të verifikimit gazetaresk. Për shembull aty flitet po ashtu për thirrjen që është bërë online që figura mediatike e Marin Memës të kandidojë për kryeministër të vendit. Pra, nuk bëhet fjalë për një informacion serioz apo të bazuar në fakte, po thjesht në spekulime që synojnë tërheqjen e vëmendjes dhe mbledhjen e sa më shumë klikimeve. Nuk ka asnjë burim që të vërtetojë se Ditmir Bushati është shpallur kryeministër, apo se një gjë e tillë do të ndodhi. 

The post E pabazë kjo vetëshpallje e Ditmir Bushatit si kryeminstër i qeverisë teknike appeared first on Faktoje.al.

↗

Ekipi anglez nuk përdori Viagra para përballjes me Meksikën në Botëror

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Skuadra britanike u përgatit të përdorë Viagrën për të përballuar problemet shëndetësore kundër Meksikës në Botëror

Verdikti: Mungon Konteksti

Barbara Halla 

Pretendimi se kombĂ«tarja e futbollit angleze do tĂ« pĂ«rdorte Viagra pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar efektet e lartĂ«sisĂ« nĂ« ndeshjen kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« KupĂ«n e BotĂ«s 2026 ka marrĂ« dhenĂ« si nĂ« mediat botĂ«rore dhe ato shqiptare. Edhe pse medikamenti sildenafil (i njohur me emrin tregtar Viagra) nuk Ă«shtĂ« i ndaluar nga Agjencia BotĂ«rore Anti-Doping (WADA) dhe Ă«shtĂ« studiuar pĂ«r efektet e tij nĂ« lartĂ«si tĂ« mĂ«dha, nuk ka asnjĂ« provĂ« qĂ« Anglia planifikoi ta pĂ«rdorte atĂ« si pjesĂ« tĂ« pĂ«rgatitjeve pĂ«r ndeshjen nĂ« stadiumin “Azteca.” 

Me datĂ« 5 korrik, Anglia luajti kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« kryeqytetin e kĂ«saj tĂ« fundit. Pak ditĂ« para nisjes sĂ« ndeshjes, pretendimi u pĂ«rhap nĂ« disa portale duke sugjeruar se mjekĂ«t e kombĂ«tares angleze “me shumĂ« mundĂ«si do tĂ« pĂ«rdorin viagrĂ«n” pĂ«r tĂ« ndihmuar lojtarĂ«t tĂ« pĂ«rballojnĂ« mungesĂ«n e oksigjenit nĂ« Mexico City, qĂ« ndodhet rreth 2,240 metra mbi nivelin e detit. MegjithatĂ«, kĂ«to pohime nuk mbĂ«shteten nga deklarata zyrtare apo prova konkrete. 

Lajmi ka zanafillĂ«n nga tabloid anglez “The Sun”, i njohur pĂ«r lajme skandaloze. NĂ« titullin e artikullit nuk thuhet qĂ« skuadra angleze do ta pĂ«rdori ViagrĂ«n, por thjesht qĂ« ky medikament nuk Ă«shtĂ« i regjistruar nĂ« listĂ«n e medikamenteve qĂ« ndalohen nga WADA. VetĂ« autori i artikullit nĂ«nvizon se pavarĂ«sisht kĂ«saj hipoteze nuk kishte asnjĂ« plan zyrtar nga federate britanike pĂ«r t’iu drejtuar ViagrĂ«s. Megjithatw, titulli i “The Sun” ka mjaftuar qw lajmi tw shpwrndahet si i vwrtetw nw shumw media dhe portale sportive nĂ« botĂ«.

I pyetur për raportimet, trajneri i Anglisë, Thomas Tuchel, i hodhi poshtë ato, duke deklaruar se informacioni nuk është i vërtetë. Edhe mesfushori Jordan Henderson i trajtoi me humor spekulimet gjatë konferencës për shtyp para ndeshjes. 

Siç e shpjegon Yahoo News, është e vërtetë se sildenafil fillimisht u zhvillua për trajtimin e hipertensionit pulmonar dhe se disa studime kanë shqyrtuar nëse ai mund të përmirësojë qarkullimin e gjakut dhe furnizimin me oksigjen në kushte të lartësive të mëdha. Megjithatë, rezultatet shkencore janë të përziera dhe nuk provojnë se medikamenti përmirëson në mënyrë domethënëse performancën sportive te atletët e shëndetshëm. Për këtë arsye, ai nuk konsiderohet një substancë që rrit performancën në gara.

Edhe pse Viagra nuk figuron në listën e substancave të ndaluara të WADA-s, nuk ekziston asnjë provë publike që kombëtarja e Anglisë e përdori atë në ndeshjen kundër Meksikës.

Shënim: Data 20 korrik 2026 faqja radar.albania e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

The post Ekipi anglez nuk përdori Viagra para përballjes me Meksikën në Botëror appeared first on Faktoje.al.

↗

Kujdes nga kura popullore e specit djegës në çorape

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Vendosja e specit djegës në shputat e këmbëve shëron disa sëmundje

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Pretendimi se vendosja e specit djegës brenda çorapeve mund të ndihmojë në shërimin e sëmundjeve ose të përmirësojë ndjeshëm qarkullimin e gjakut është i pabazuar. Ky pretendim është rikthyer së fundmi në Facebook përmes një postimi që përdor pothuajse të njëjtën foto, të njëjtën gjuhë dhe të njëjtën narrativë si artikuj të publikuar vite më parë, të cilët janë verifikuar dhe hedhur poshtë nga Faktoje.

Edhe më herët, Faktoje ka analizuar këtë pretendim dhe ka konstatuar se ai bazohet në një interpretim të shtrembëruar të informacionit. Në versionin që po qarkullon aktualisht nuk paraqiten prova shkencore, nuk citohen studime dhe nuk specifikohen sëmundjet që pretendohet se mund të trajtohen, megjithëse titulli lë të kuptohet se bëhet fjalë për një metodë me efekte të gjera shëndetësore.

Në fakt, substanca aktive e specit djegës, kapsaicina, është studiuar për vetitë e saj biologjike dhe përdoret në disa produkte mjekësore, si kremra apo preparate për lehtësimin e disa llojeve të dhimbjes. Megjithatë, nuk ekzistojnë prova shkencore që vendosja e specit djegës të papërpunuar brenda çorapeve përmirëson qarkullimin e gjakut apo shëron sëmundje.

Studimet mbi kapsaicinën i referohen kryesisht konsumit të specit djegës ose përdorimit të përbërësit të përpunuar në produkte farmaceutike të testuara, jo aplikimit të specit të freskët në lëkurë. Përkundrazi, kontakti i drejtpërdrejtë i specit djegës me lëkurën mund të shkaktojë irritim, djegie dhe reaksione të padëshiruara, veçanërisht tek personat me lëkurë të ndjeshme.

Postimi që po qarkullon aktualisht nuk sjell asnjë informacion të ri, por riciklon një pretendim të vjetër, duke ripërdorur pothuajse të njëjtin tekst dhe të njëjtën figurë. Bazuar në verifikimin e mëparshëm të Faktoje dhe mungesën e provave shkencore që mbështesin këtë praktikë, pretendimi se vendosja e specit djegës në çorape ndihmon në shërimin e sëmundjeve është i rremë.

The post Kujdes nga kura popullore e specit djegës në çorape appeared first on Faktoje.al.

↗

Si përhapet urrejtja në rrjetet sociale 

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga MarilĂ­n Gonzalo dhe Miguel Ros, 14 Korrik 2026

– MĂ« 9 korrik 2025, njĂ« incident nĂ« Torre Pacheco (Murcia, SpanjĂ«) shkaktoi njĂ« valĂ« postimesh nĂ« X, TikTok dhe Telegram. 

Disa nga kĂ«to postime bĂ«nin thirrje pĂ«r “shĂ«njestrim ndaj marokenĂ«ve”. 

Duke marrë shkas nga ky rast, pyetja që mbetet për diskutim është se, çfarë e bën keqinformimin të shndërrohet në një stuhi sociale? 

PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, njĂ« ekip ndĂ«rdisiplinor gazetarĂ«sh dhe shkencĂ«tarĂ«sh ka shkuar pĂ«rtej analizimit tĂ« thjeshtĂ« tĂ« asaj se “çfarĂ«â€ po thuhet, pĂ«r tĂ« zbĂ«rthyer, se “si” mendja jonĂ« e pĂ«rpunon informacionin kur e marrim.

Një bashkëpunim i parë i kësaj natyre ka bashkuar përvojën në terren të verifikuesve të fakteve të Newtral me punën rigoroze akademike të studiuesve të Qendrës për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Projekti kĂ«rkimor, i titulluar “Psikologjia e Dezinformimit“, u pĂ«rzgjodh nga Qendra Europiane e GazetarisĂ« dhe Universiteti NOVA i LisbonĂ«s pĂ«rmes programit tĂ« financimit tĂ« Journalism Science Alliance. 

NĂ« fund, u arrit tĂ« zbulohej njĂ« “paketĂ« retorike” e mekanizmave psikologjikĂ« qĂ« pĂ«rsĂ«ritet rregullisht, pavarĂ«sisht platformĂ«s. Ky bashkĂ«punim bĂ«ri tĂ« mundur edhe zhvillimin e njĂ« modeli tĂ« fuqishĂ«m tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, tĂ« testuar dhe tĂ« vlefshĂ«m qĂ« riprodhon kriteret e ekspertĂ«ve. 

Pra, mund të gjendet një ekuilibër mes kohës që kërkon reflektimi apo analiza shkencore dhe shpejtësisë së gazetarisë, për të dhënë  rezultate të sigurta dhe të qëndrueshme

  • Kjo analizĂ« ekzaminoi tre platforma tĂ« mediave sociale, pĂ«rmbajtja e tĂ« cilave dha rezultate tĂ« ngjashme: X (75.4%), Telegram (83.6%) dhe TikTok (71.4%).
  • Periudha kohore e analizuar ishte 8–24 korrik 2025.
  • U identifikuan dhe u analizuan tetĂ« kategori mekanizmash psikologjikĂ« tĂ« lidhura me dezinformimin, duke pĂ«rfshirĂ« pĂ«rzgjedhjen selektive tĂ« fakteve, efektin brenda grupi/jashtĂ« grupi, dehumanizimin dhe pĂ«rdorimin e emocioneve.

Përqindja e mesazheve që përmbajnë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin:

Postime rreth trazirave në Torre Pacheco, Korrik 2025

Grafik: Newtral.es, Burimi: Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës, Krijuar me Datawrapper

Si na manipulojnë mesazhet që shohim në media sociale?

Megjithëse nuk mund të analizojmë saktësinë e çdo mesazhi, mund të arrijmë në përfundimin se shumica e postimeve në media sociale që përmbajnë përmbajtje rreth trazirave që ndodhën në Torre-Pacheco, në korrik 2025, përfshinin një ose më shumë nga mekanizmat psikologjikë që, sipas kërkimeve të mëparshme, shoqërohen zakonisht me dezinformimin dhe përhapjen e paragjykimeve. 

Në platformën X, shifra është 74.4%; në TikTok, 71.4%; dhe në Telegram, 83.6%.

Me fjalë të tjera, çdo thirrje për veprim shoqërohet gjithmonë me dehumanizim ose me një përshkrim negativ të kundërshtarit. Kjo ndodh në të tre platformat, me një shpeshtësi që varion nga 99% deri në 100%. 

“Dikush le tĂ« shkojĂ« tani nĂ« Torre Pacheco. MĂ« duhet njĂ« dozĂ« vrasje MaurĂ«sh” Shembull i njĂ« mesazhi pĂ«rçmues nĂ« X/Twitter me thirrje pĂ«r veprim.

Ja se si shpërndahen mekanizmat në secilën rrjet social, së bashku me përkufizimet e tyre. Mund ta shihni kuptimin e secilit mekanizëm duke parë si me poshtë.

Frekuenca e secilit mekanizëm psikologjik të lidhur me dezinformimin:

Të dhëna nga X/Twitter, Telegram dhe TikTok.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granades. Krijuar me Flourish:  Krijo një grafik

Përdorues që përhapin keqinformimin 

Përhapja e përmbajtjes duke përdorur mekanizma të lidhur me keqinformimin vjen nga një grup i vogël përdoruesish. Analiza e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës zbulon se 12.4% e përdoruesve të Twitter-it gjenerojnë gjysmën e mesazheve që përdorin këto mekanizma.

  • E njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r Telegram-in, ku vetĂ«m 14 kanale gjenerojnĂ« gjysmĂ«n e videove qĂ« pĂ«rdorin mekanizmat si mĂ« siper.
  • NĂ« TikTok, kjo nuk vlen. PĂ«rhapja e mesazheve tĂ« lidhura me kĂ«to mekanizma Ă«shtĂ« mĂ« e shpĂ«rndarĂ«: 41% e llogarive gjenerojnĂ« 50% tĂ« pĂ«rmbajtjes.

Sinjalizimi social

Pas analizimit të gjithë këtyre të dhënave, ekspertët që morën pjesë në studim arritën në përfundimin se synimi komunikues i dërguesve nuk është aq shumë përhapja e një narrative (qoftë e rreme apo mashtruese), sesa shprehja e një opinioni ose e një grupi vlerash të caktuara 

ËshtĂ« gjithashtu e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se studimi bazohet nĂ« interpretimet e njĂ« paneli ekspertĂ«sh, tĂ« cilet nĂ« fund tĂ« fundit mbĂ«shteten nĂ« pĂ«rshtypje qĂ« mund tĂ« jenĂ« subjektive, edhe pse ka njĂ« bazĂ« rigoroze metodologjike, estetike dhe shkencore.

Banorë me koke te mbuluar dhe maska fytyre mblidhen në rrugë pas tri ditësh trazirash në Torre Pacheco, në Lindje të Spanjës, më 14 korrik 2025. (Foto nga AFP)

ÇfarĂ« u analizua

Analiza u krye mbi 288,347 mesazhe dhe 175 video të lidhura me Torre-Pacheco, brenda periudhës kohore të përshkruar sa më sipër.

Shumica e mesazheve u nxorën nga platforma X: 167,840 mesazhe. Pjesa tjetër është nga Telegram (120,507 mesazhe), ndërsa 175 videot janë nga TikTok.

Këto analiza zbuluan tetë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin, të identifikuar përmes një modeli klasifikimi të zhvilluar nga Newtral, bazuar në mostra të kataloguara nga ekspertët e Universitetit të Granadës. 

Karakteristikat janë të sqaruara si më poshtë:

Burimet e informacionit (e lidhur me karakteristikat e burimit: pĂ«r shembull, njĂ« person qĂ« admirojmĂ« ose njĂ« figurĂ« autoriteti qe ka ndikim tĂ« madh). Kjo kategori pĂ«rfshin gjithashtu pohime mbi besueshmĂ«rinĂ« e burimeve (“shtypi Ă«shtĂ« i njĂ«anshĂ«m”).

Efektet brenda-grupi/jashtĂ«-grupi: mesazhet qĂ« i drejtohen  ndjenjĂ«s sĂ« pĂ«rkatĂ«sisĂ« dhe identitetit tĂ« grupit, shpesh krijojnĂ« njĂ« vijĂ« ndarĂ«se mes “neve” dhe “atyre”.

Prova sociale ose konsensusi i rremĂ«: NjerĂ«zit priren tĂ« bĂ«jnĂ« atĂ« qĂ« bĂ«n shumica nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« caktuar; konsensusi i rremĂ« nĂ«nkupton rastet kur supozojmĂ« se shumica ndan bindjet tona (â€œĂ«shtĂ« logjikĂ« e zakonshme”).

Paraqitje e pjesshme ose e shtrembëruar e informacionit: 

NjĂ« pjesĂ« jo e plotĂ« e informacionit paraqitet sikur tĂ« ishte e tĂ«ra, ose shtrembĂ«rohet pĂ«r t’iu pĂ«rshtatur njĂ« narrative. Kjo pĂ«rfshin “zgjedhjen e rastĂ«sishme tĂ« fakteve” (cherry-picking), paragjykime nĂ« pĂ«rzgjedhje, pĂ«rdorimin e dĂ«shmive anekdotike, mohimin e normave bazĂ«, kurthe grafike, paragjykimin e konfirmimit dhe dilema tĂ« rreme

PĂ«rfundime shkakĂ«sore tĂ« pajustifikuara: KĂ«to raste pĂ«rfshijnĂ« teori konspirative, marrĂ«dhĂ«nie shkak-pasojĂ« tĂ« thjeshtuar, dhe ngatĂ«rrimin mes korrelacionit dhe marrĂ«dhĂ«nies shkak- pasojĂ«. Korniza konspirative i atribuohet njĂ« ngjarje, njĂ« plani tĂ« fshehtĂ« tĂ« realizuar nga njĂ« fuqi e padukshme. Marredhenia shkak- pasojĂ« e thjeshtuar i redukton narrativat nĂ« njĂ« shkak tĂ« vetĂ«m, shpesh duke gjetur njĂ« “fajtor” pĂ«r t’u akuzuar. 

Dehumanizimi: ËshtĂ« njĂ« proces mendor qĂ« çon nĂ« perceptimin e njerĂ«zve dhe grupeve tĂ« tjera si inferiorĂ« dhe mĂ« pak njerĂ«zorĂ«. NdonjĂ«herĂ« pĂ«rfshin mohimin e aspekteve thelbĂ«sore tĂ« njerĂ«zimit (racionalitet, qytetari, vetĂ«kontroll). HerĂ« tĂ« tjera, merr formĂ«n e metaforave qĂ« pĂ«rdorin kafshĂ«t si figurĂ« krahasimi, duke e portretizuar grupin e targetuar me terma tĂ« tillĂ« si “bisha”, “buburreca” dhe “derra”. NĂ« kĂ«rkimin tonĂ«, duke pasur parasysh prevalencĂ«n e ulĂ«t tĂ« shembujve tĂ« qartĂ« tĂ« dehumanizimit nĂ« mesazhet e analizuara, modeli pati prirje tĂ« pĂ«rfshinte nĂ« kĂ«tĂ« kategori tĂ« gjitha mesazhet qĂ« pĂ«rmbanin gjuhĂ« pĂ«rçmuese dhe fyerje, qofshin ato rreptĂ«sisht dehumanizuese apo jo, dhe pavarĂ«sisht nĂ«se ishin drejtuar ndaj grupeve tĂ« emigrantĂ«ve apo pĂ«rdoruesve tĂ« tjerĂ« tĂ« mediave sociale.

Përdorimi i emocioneve: Gjuhë e ngarkuar emocionalisht që synon të nxisë marrësin (apo personin e targetuar) dhe ta vendosë ate në një gjendje më pak të prirur për reflektim, por më të gatshëm për veprim impulsiv. Fokusi është tek emocionet negative dhe nxitëse, zemërimi/urrejtja, frika dhe, në një masë më të vogël, neveria. 

Thirrje pĂ«r veprim: JanĂ« apele pĂ«r tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« veprim. Fillimisht, fokusi ishte te thirrjet pĂ«r sjellje ose qĂ«llime agresive apo tĂ« dhunshme ndaj emigrantĂ«ve, por shumica e mesazheve tĂ« klasifikuara nĂ« kĂ«tĂ« kategori pĂ«rfshijnĂ« gjithashtu veprime, qĂ« nuk janĂ« domosdoshmĂ«risht agresive (pĂ«r shembull, “duhet t’i dĂ«bojmĂ«â€, “ata duhet tĂ« largohen”).

Postime në X/Twitter të lidhura me Torre-Pacheco, të renditura automatikisht sipas numrit të mekanizmave të lidhur.

TĂ« dhĂ«na pĂ«r postime me tĂ« paktĂ«n njĂ« retweet dhe njĂ« “like”. MadhĂ«sia e rrethit pĂ«rfaqĂ«son shumĂ«n e tĂ« gjitha metrikave tĂ« angazhimit.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadë. Krijuar me Flourish: Krijo një Diagram me shpërndarje

Shënim metodologjik

Ky artikull paraqet gjetjet e një studimi të kryer nga Newtral dhe kërkues nga Qendra për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Studimi identifikon tregues të mekanizmave psikologjikë në postimet e mediave sociale të lidhura me dezinformimin gjatë trazirave në Torre-Pacheco, Murcia, në korrik 2025. Në këtë kontekst, periudha kohore e analizuar është 9-24 korrik.

Shifrat e paraqitura janë rezultat i modelit të klasifikimit të zhvilluar nga Newtral në këtë studim, i cili u trajnua duke përdorur mostra të ndryshme të shënuara manualisht nga ekspertët e CIMCYC.

Pak detaje teknike për kërkuesit e dezinformimit dhe verifikuesit e fakteve. Modeli i klasifikimit i përdorur bazohet në arkitekturën spanjolle RoBERTa me 125 milionë parametra. Ky model u trajnua duke përdorur 900 mesazhe reale që u shënuan manualisht nga ekspertët e CIMCYC në Universitetin e Granadës.

Detyra e identifikimit të mekanizmave u formulua si një problem klasifikimi binar me shumë etiketa për tetë mekanizmat psikologjikë të lidhur me dezinformimin. Kur modeli merr një mesazh, e analizon atë dhe bazuar në përmbajtjen e tij, gjeneron një probabilitet për secilin mekanizëm.

Me kĂ«tĂ« probabilitet, duhet tĂ« pĂ«rcaktohet njĂ« prag pĂ«r tĂ« vendosur nĂ«se njĂ« mesazh pĂ«rmban njĂ« mekanizĂ«m apo jo. KĂ«to pragje u caktuan pas kryerjes sĂ« njĂ« vlefshmĂ«rie tĂ« kryqĂ«zuar pesĂ«-palĂ«she (k = 5) me njĂ« ndarje tĂ« dhĂ«nash 80% trajnim dhe 20% vlefshmĂ«ri. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, kemi kalibruar pragjet e probabilitetit duke maksimizuar rezultatin F1 – njĂ« metrikĂ« qĂ« vlerĂ«son performancĂ«n e njĂ« modeli klasifikimi – mbi tĂ« dhĂ«nat e etiketuara nga ekspertĂ«t. Kjo siguron qĂ« sjellja e modelit tĂ« pĂ«rputhet sa mĂ« shumĂ« tĂ« jetĂ« e mundur me kriteret e ekspertĂ«ve.

Një shënim: Newtral kreu analizën e të dhënave, ndërsa modeli i klasifikimit u zhvillua në mënyrë të pavarur nga interpretimi i rezultateve (Universiteti i Granadës).

Përfundimet e paraqitura bazohen në rezultatet e versionit të gjashtë të modelit të klasifikimit. Me çdo version, rezultatet janë përmirësuar dhe gabimet e mospërputhjet janë zgjidhur.

Ky studim pati disa kufizime.ShumĂ« mesazhe janĂ« fragmente bisedash tĂ« shkurtra nĂ« tĂ« cilat konteksti vizual (imazhe ose video) humbet, ose janĂ« shumĂ« tĂ« shkurtra, me pak informacion dhe hapĂ«sirĂ« tĂ« kufizuar pĂ«r tĂ« shprehur njĂ« ide. Mesazhet e shprehura nĂ« mĂ«nyrĂ« ironike ose sarkastike shpesh u interpretuan nga modeli statistikor sikur tĂ« ishin pĂ«r t’u marrĂ« fjalĂ« pĂ«r fjalĂ«.

PĂ«r mĂ« tepĂ«r, mungesa e disa treguesve gjatĂ« fazĂ«s sĂ« mostrimit i bĂ«n disa tregues mĂ« pak tĂ« besueshĂ«m. NĂ« disa raste, kjo ndikon nĂ« konkluzionet, pasi klasifikimi ka qenĂ« mĂ« i pĂ«rgjithshĂ«m sesa dĂ«shirohej (p.sh., mesazhet nĂ« kategorinĂ« “dehumanizim” pĂ«rfshijnĂ« kryesisht fyerje ose komente pĂ«rçmuese – jo domosdoshmĂ«risht dehumanizuese – dhe nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« drejtuara ndaj emigrantĂ«ve, por ndodhin edhe mes pĂ«rdoruesve tĂ« platformĂ«s). SĂ« fundi, mekanizmi i lidhur me shtrembĂ«rimin ose paraqitjen e njĂ«anshme tĂ« informacionit bazohet nĂ« nivelin e ulĂ«t tĂ« pajtueshmĂ«risĂ« ndĂ«rmjet ekspertĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m, pĂ«r rrjedhojĂ«, ai pĂ«rbĂ«n njĂ« tregues tĂ« paqartĂ« qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u mĂ«suar nga modeli.

Marrë nga Newtral.es. Përshtati në shqip: Elkan Velo 

The post Si përhapet urrejtja në rrjetet sociale  appeared first on Faktoje.al.

↗

Kadastra nën lupën e KLSH, shkelje dhe 968 milionë lekë dëm 

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Erion Abule

Nga auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit në mbi 7 drejtori vendore të Agjencisë Shtetërore të Kadastrës del një panoramë që shkon përtej shkeljeve individuale. 

Auditimi në terren është zhvilluar nga 21 prill 2025 deri më 30 maj 2025, mbi bazën e Programit të Auditimit, datë 15.04.2025. Raporti përfundimtar është miratuar dhe publikuar në janar 2026

Raporti nuk evidenton vetëm raste të administrimit të dobët të pronës publike, por një problem shumë më të thellë: mungesën pothuajse të plotë të zbatimit të rekomandimeve, mosmarrjen e masave disiplinore dhe një sistem kontrolli që, sipas vetë auditimit, nuk arrin të korrigjojë shkeljet e konstatuara.

Raporti përfundimtar i KLSH-së, i publikuar në janar 2026 pas auditimit të kryer në shtatë drejtori vendore të ASHK-së, (Tirana Jug, Tirana Veri, Tirana Rurale I, Tirana Rurale II, Kamëz-Vorë, Durrës dhe Shkodër), tregon se mekanizmi i llogaridhënies në institucionin që administron pronën shtetërore dhe private pothuajse nuk funksionon.

Shifra më domethënëse e raportit është ajo që lidhet me masat disiplinore. 

Moszbatimi i rekomandimeve: 99% e masave të injoruara

Nga 142 masa të rekomanduara nga KLSH dhe të pranuara nga vetë ASHK-ja, është zbatuar vetëm një. 

Plot 141 masa, ose 99.3 për qind e tyre, kanë mbetur pa u ekzekutuar. 

Po aq problematik është edhe zbatimi i rekomandimeve në tërësi. 

Nga 300 rekomandime të rikërkuara nga audituesit, 193 rezultojnë ende të pazbatuara.

Auditimi thekson se asnjĂ« nga shtatĂ« drejtoritĂ« nuk ka respektuar detyrimin ligjor pĂ«r t’iu pĂ«rgjigjur KLSH-sĂ« brenda afatit 20-ditor dhe asnjĂ« nuk ka raportuar mbi ecurinĂ« e zbatimit tĂ« rekomandimeve brenda afatit gjashtĂ«mujor, siç kĂ«rkon ligji. 

Kështu, përtej moszbatimit të rekomandimeve, nuk është respektuar as mekanizmi ligjor që duhet të garantonte ndjekjen e tyre.

Një nga rastet më domethënëse, është ai i Drejtorisë Vendore Tirana Jug. KLSH kishte kërkuar masa disiplinore për 18 punonjës, përfshirë edhe zgjidhjen e kontratës së punës për disa prej tyre. 

Verifikimi i audituesve konstaton se Drejtoria e Përgjithshme e ASHK-së, nuk kishte marrë asnjë masë për zbatimin e këtyre rekomandimeve. 

Kjo e zhvendos përgjegjësinë nga niveli lokal edhe tek administrata qendrore, e cila, sipas auditimit, nuk ka vepruar për të ndëshkuar shkeljet e evidentuara.

ASHK kundërshton gjetjet 

Përballë gjetjeve të KLSH-së, drejtoresha e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Lorena Goxhobelli, paraqiti në Kuvend 15.07.2026 (rreth 6 muaj pas publikimit të raportit zyrtar) një panoramë më pozitive të zbatimit të rekomandimeve në shtatë drejtoritë vendore të audituara. Sipas saj, nga 123 rekomandime të verifikuara, 90 janë zbatuar, ose rreth 73.2%, ndërsa 33 rekomandime nuk janë zbatuar për shkak të pamundësisë objektive të ekzekutimit, pasi, sipas ASHK-së, nuk kanë ekzistuar kushtet për marrjen e masave.

Duke i ndarë sipas drejtorive, Goxhobelli deklaroi se në Durrës janë zbatuar 7 nga 8 masa të rikërkuara, ose 87.5%; në Shkodër nga dy rekomandime, një është zbatuar dhe një është në proces; në Tirana Jug nga 19 rekomandime, 9 janë zbatuar plotësisht, ndërsa 10 nuk janë plotësuar.

Për Tiranën Veri, ajo deklaroi se nga 23 rekomandime, 16 janë në proces zbatimi dhe 7 nuk janë zbatuar.

Në Tiranën Rurale I, nga 15 rekomandime, 13 janë zbatuar pjesërisht dhe 2 nuk janë zbatuar.

PĂ«r TiranĂ«n Rurale II, Goxhobelli tha se rreth 73% e rekomandimeve janĂ« zbatuar, ndĂ«rsa 10 kanĂ« mbetur pa u zbatuar. NĂ« KamĂ«z–VorĂ«, sipas saj, rreth 79% e rekomandimeve janĂ« zbatuar plotĂ«sisht ose pjesĂ«risht, ndĂ«rsa 4 nuk janĂ« zbatuar.

Megjithatë, këto shifra nuk përputhen drejtpërdrejt me mënyrën se si KLSH ka paraqitur rezultatet e auditimit.

Mospërputhjet 

Raporti i KLSH-së nuk bazohet në 123 rekomandime, por në 300 rekomandime të rikërkuara, nga të cilat 193 rezultojnë të pazbatuara.

Diferenca lidhet me mënyrën e kategorizimit: ASHK ka konsideruar si të adresuara edhe disa raste, ku rekomandimi nuk është realizuar plotësisht, por ku institucioni argumenton se ka ndërmarrë hapa ose se zbatimi ka qenë objektivisht i pamundur. Një debat i veçantë lidhet me rekomandimet për masa disiplinore.

Goxhobelli deklaroi se nga rekomandimet për marrjen e masave ndaj punonjësve, në 38 raste zbatimi ishte objektivisht i pamundur, pasi punonjësit nuk ishin më pjesë e administratës së ASHK-së.

Ajo tha gjithashtu se në 22 raste janë zhvilluar procedurat disiplinore, por pas shqyrtimit të prapësimeve nuk janë konstatuar kushtet ligjore për vendosjen e masës, ndërsa në 2 raste janë vendosur masa disiplinore, të cilat sipas saj duhet të konsiderohen si rekomandime të përmbushura.

Nga ana tjetër, KLSH i ka vlerësuar rekomandimet mbi bazën e rezultatit final të kërkuar.

Nëse masa disiplinore e rekomanduar nuk është vendosur, rekomandimi konsiderohet i pazbatuar.

Për këtë arsye, raporti i KLSH-së konstaton se nga 142 masa disiplinore të rekomanduara dhe të pranuara nga ASHK-ja, është zbatuar vetëm një, ndërsa pjesa tjetër rezultojnë të pazbatuara.

Pra, diferenca mes dy interpretimeve nuk lidhet vetëm me shifrat, por edhe me kriterin e përdorur për matjen e zbatimit: ASHK vlerëson edhe procesin dhe arsyet e moszbatimit, ndërsa KLSH vlerëson nëse rekomandimi është realizuar në formën konkrete të kërkuar nga auditimi.

968 milionë lekë të ardhura të munguara 

Problemi nuk kufizohet vetëm te përgjegjësia administrative. Raporti i KLSH evidenton edhe pasoja të drejtpërdrejta financiare për shtetin. 

Vetëm rastet e përmbledhura në raport, arrijnë në rreth 968 milionë lekë detyrime të paarkëtuara, të ardhura të munguara dhe dëme në administrimin e pronës publike. 

Duke përfshirë edhe gjetjet e tjera financiare të evidentuara nga auditimi, vlera kalon 1 miliard lekë.

Në Kamëz-Vorë, për shembull, nga faturat e lëshuara për parcelat ndërtimore të legalizimeve rezultojnë mbi 342 milionë lekë ende të palikuiduara. 

Në Tiranë Veri evidentohet një tjetër shumë prej rreth 385 milionë lekësh për parcela të faturuara, por të papaguara. 

Në raste të tjera raporti flet për taksa urbanistike të papaguara, qira të munguara të truallit shtetëror dhe dëme të shkaktuara nga administrimi joefektiv i pronës publike.

Një kapitull i rëndësishëm i auditimit lidhet me procesin e legalizimeve. KLSH dokumenton raste kur objekte janë legalizuar në kundërshtim me kriteret ligjore, përfshirë ndërtime në zona të planifikuara për arsim, pranë hekurudhës, nën linja të tensionit të lartë, buzë kanaleve apo mbi diga. 

Në disa raste janë legalizuar edhe objekte të ndërtuara me materiale të përkohshme, të cilat nuk plotësonin kushtet ligjore për legalizim.

Megjithatë, edhe rekomandimet për rishikimin apo shfuqizimin e këtyre vendimeve rezultojnë kryesisht të pazbatuara.

NjĂ« nga rastet mĂ« tĂ« detajuara nĂ« raport Ă«shtĂ« ai i njĂ« shoqĂ«rie private tĂ« anonimizuar si “K.D.” ShPK. 

Sipas KLSH-së, kompania ka përfituar sipërfaqe shumë më të madhe trualli nga sa lejonte ligji dhe ka hyrë në proces legalizimi ndonëse objekti nuk duhej të përfshihej në këtë procedurë. 

Audituesit llogarisin se vetëm nga shmangia e pagesës së qirasë për truallin shtetëror, buxhetit i kanë munguar mbi 51 milionë lekë. 

Edhe në këtë rast, rekomandimi për korrigjimin e situatës rezulton i pazbatuar.

Legalizime problematike dhe tjetërsim pronash 

Raporti ngre shqetësim edhe për një fenomen tjetër: tjetërsimin e pronave gjatë kohës që rekomandimet mbeten pa u zbatuar.

Në një nga rastet e trajtuara, vetë drejtoria pranon se pasuria është bashkuar me prona të tjera dhe është transferuar tek palë të treta pa u vendosur kufizimet e kërkuara. 

Edhe pse institucionet vonojnë marrjen e masave, pronat vazhdojnë të qarkullojnë në treg, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë rikthimin në gjendjen e ligjshme.

Auditimi evidenton gjithashtu raste ku mungon dokumentacioni mbi privatizimin e pronave shtetërore, si edhe çështje që tashmë janë objekt hetimi nga organet e drejtësisë, përfshirë SPAK-un dhe prokuroritë e zakonshme. 

KLSH nuk ngre akuza penale, por dokumenton se disa prej rasteve të konstatuara po hetohen në kuadër të procedimeve penale.

Pse jemi në këtë gjendje?

Raporti i KLSH-sĂ« nuk flet vetĂ«m pĂ«r shkelje nĂ« administrimin e pronĂ«s.  Ai thekson njĂ« problem shumĂ« mĂ« tĂ« madh institucional: mungesĂ«n e mekanizmave efektivĂ« qĂ« t’i rregullojnĂ« ato. 

Kur rekomandimet pranohen, por nuk zbatohen; kur masat disiplinore nuk merren; kur raportimet ligjore nuk kryhen dhe kur pronat vazhdojnë të tjetërsohen ndërkohë që procedurat mbeten pezull, sistemi i kontrollit humbet funksionin e tij parandalues.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, pyetja qĂ« mbetet pas kĂ«tij auditimi, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m se sa shkelje janĂ« konstatuar, por nĂ«se ekziston realisht vullneti institucional pĂ«r t’i korrigjuar ato. 

Vetë KLSH ka kërkuar që të gjitha drejtoritë të zbatojnë rekomandimet brenda gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, por afati ka përfunduar. 

Analiza

Për të interpretuar gjetjet e raportit, Faktoje.al, pyeti ekspertin e ekonomisë Ilir Ciko mbi pasojat ekonomike dhe institucionale të moszbatimit të rekomandimeve të KLSH-së.

Sipas Cikos, raporti i KLSH nuk evidenton vetëm shkelje në administrimin e pronave, por një problem më të thellë institucional.

“Raporti shkon mĂ« tej dhe dokumenton njĂ« sistem ku korrigjimi nuk funksionon”, thotĂ« ai, duke theksuar se megjithĂ«se 98% e rekomandimeve janĂ« pranuar nga ASHK, vetĂ«m rreth 21% janĂ« zbatuar.

Sipas ekspertit, pasoja e parĂ« ekonomike lidhet me cenimin e tĂ« drejtĂ«s sĂ« pronĂ«s, pasi “shkeljet e konstatuara nuk janĂ« thjesht gabime teknike. Ato janĂ« transferime pasurie, nga pasuria publike tek privatĂ«t”, ndĂ«rsa vonesat nĂ« korrigjimin e tyre e bĂ«jnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« rikuperimin e pronĂ«s publike.

Si pasojë të dytë, Ciko veçon dëmtimin e regjistrit kadastral dhe të sigurisë juridike. 

Sipas tij, “njĂ« regjistĂ«r me sipĂ«rfaqe tĂ« fryra, zĂ«ra kadastralĂ« tĂ« pasaktĂ« dhe mospĂ«rputhje me vendimet gjyqĂ«sore”, dĂ«mton besimin e qytetarĂ«ve te shteti, bizneseve dhe investitorĂ«ve, duke rritur kostot e kredidhĂ«nies dhe tĂ« investimeve.

NdĂ«rsa pasoja e tretĂ« Ă«shtĂ« institucionale. Eksperti Ciko thekson se fakti qĂ« tĂ« shtatĂ« drejtoritĂ« kanĂ« shkelur tĂ« njĂ«jtat detyrime ligjore “tregon se shkaku nuk qĂ«ndron te drejtuesit e veçantĂ«, por nĂ« mĂ«nyrĂ«n e reagimit institucional”. 

Sipas tij, kjo krijon te qytetarĂ«t perceptimin se “rregullat zbatohen ndaj tyre, por jo njĂ«soj ndaj administratĂ«s sĂ« shtetit”.

Ndikimi ekonomik 

Duke u ndalur te ndikimi ekonomik, Ilir Ciko vlerëson se problematikat nuk mbeten vetëm në planin administrativ. 

Për ekspertin e ekonomisë, problematikat e evidentuara nga KLSH kanë ndikim të drejtpërdrejtë në financat publike dhe, në fund, koston e përballojnë taksapaguesit. 

Ai shpjegon se dĂ«mi vjen nĂ« tre drejtime: sĂ« pari, pĂ«rmes tĂ« ardhurave tĂ« paarkĂ«tuara nga kalimi i pronĂ«sisĂ«, taksat dhe qiratĂ« e truallit shtetĂ«ror; sĂ« dyti, pĂ«rmes “legalizimit nĂ«n çmimin real”, ku diferenca e vlerĂ«s sĂ« tregut, sipas tij, “nuk zhduket, por transferohet”, duke krijuar njĂ« “subvencion tĂ« heshtur” nĂ« favor tĂ« pĂ«rfituesve; dhe sĂ« treti, pĂ«rmes kostove qĂ« sjell korrigjimi i vendimeve tĂ« gabuara. 

“Shteti paguan dy herĂ«: sĂ« pari pĂ«r vendimin e gabuar dhe sĂ« dyti pĂ«r anulimin e tij,” shprehet eksperti, duke iu referuar kostove administrative, proceseve gjyqĂ«sore dhe rasteve kur nevojiten edhe kompensime.

Ndryshimi, “jo pa reforma ligjore”

Duke u ndalur te mekanizmat e llogaridhënies, Ciko vlerëson se problemi nuk qëndron vetëm te moszbatimi i rekomandimeve, por te mungesa e përgjegjësisë individuale. 

Sipas tij, treguesi mĂ« domethĂ«nĂ«s i raportit, Ă«shtĂ« se “nga 142 masa disiplinore tĂ« rekomanduara dhe tĂ« pranuara, Ă«shtĂ« zbatuar njĂ« e vetme”, çka tregon se “99% e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« individuale tĂ« identifikuar nga KLSH Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ«â€. 

Ai shton se “KLSH rekomandon, por institucioni i audituar vendos nĂ«se do tĂ« disiplinojĂ« veten”, duke krijuar njĂ« sistem ku auditimet prodhojnĂ« raporte, por jo ndryshim real. 

Për të garantuar zbatimin e rekomandimeve, eksperti Ciko propozon ndryshime ligjore dhe institucionale, si vendosjen e sanksioneve për mosraportimin dhe moszbatimin e rekomandimeve, kalimin e kompetencës për masat disiplinore te një autoritet i pavarur dhe krijimin e një regjistri publik që pasqyron statusin e zbatimit të çdo rekomandimi.

Ai thekson se këto mangësi përbëjnë edhe një dobësi në kuadër të procesit të integrimit në Bashkimin Evropian.

“Kur audituesi konstaton se njĂ« leje legalizimi Ă«shtĂ« lĂ«shuar nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin, urdhri i kufizimit nuk duhet tĂ« varet nga vullneti i drejtorisĂ« qĂ« e lĂ«shon lejen. NjĂ« mekanizĂ«m kufizimi me efekt automatik, i rishikueshĂ«m nĂ« gjykatĂ«, do tĂ« ndalte qarkullimin e pasurive tĂ« kontestuara dhe do tĂ« shmangte vonesat”, pĂ«rfundon eksperti Ilir Ciko.

The post Kadastra nën lupën e KLSH, shkelje dhe 968 milionë lekë dëm  appeared first on Faktoje.al.

↗

Thirrje për vlerësues të jashtëm: Projekti i Rrjetit SEE Check

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Rrjeti SEE Check ka hapur njĂ« thirrje pĂ«r aplikime pĂ«r njĂ« vlerĂ«sues tĂ« jashtĂ«m qĂ« do tĂ« kryejĂ« vlerĂ«simin pĂ«rfundimtar tĂ« projektit tĂ« financuar nga BE “SEE Check Network – luftimi i dezinformimit dhe keqinformimit pĂ«rmes njĂ« rrjeti verifikuesish tĂ« fakteve”.

Rrjeti SEE Check bashkon gjashtë organizata të verifikimit të fakteve nga pesë vende të Evropës Juglindore, të cilat punojnë për të forcuar qëndrueshmërinë e rajonit ndaj dezinformimit përmes verifikimit të fakteve, edukimit mediatik dhe mbështetjes për median e pavarur.

Vlerësuesi i përzgjedhur do të kryejë një vlerësim të pavarur të arritjeve, efektivitetit, ndikimit dhe qëndrueshmërisë së projektit gjatë gjithë periudhës së zbatimit. Vlerësimi do të mbulojë të gjitha rezultatet e projektit dhe organizatat partnere, me vëmendje të veçantë ndaj performancës së Rrjetit SEE Check, efektivitetit të skemës së nën-granteve, cilësisë dhe shtrirjes së produkteve të verifikimit të fakteve, si dhe kontributit të projektit në forcimin e qëndrueshmërisë kundër dezinformimit. Vlerësimi do të kryhet në përputhje me kriteret e vlerësimit të OECD DAC.

Thirrja është e hapur për profesionistë të kualifikuar me të paktën tre vite përvojë në vlerësim, përvojë të provuar në vlerësimin e projekteve të financuara nga BE dhe ekspertizë në media, dezinformim, shoqëri civile dhe Ballkanin Perëndimor. Kërkohen aftësi të forta analitike, njohuri mbi metodologjinë Logframe dhe kriteret OECD DAC, si dhe aftësi të shkëlqyera të të shkruarit në anglisht.

Aplikimet duhet të përfshijë një CV, një propozim teknik, një ofertë financiare (në EUR), të paktën dy referenca profesionale dhe një raport vlerësimi si shembull pune.

Afati i aplikimit Ă«shtĂ« 30 korrik 2026. PĂ«r çdo pyetje tĂ« mundshme, ju lutemi na kontaktoni nĂ« adresĂ«n e emailit:  [email protected]

Për informacion të detajuar mbi detyrën, kualifikimet e kërkuara, produktet e pritshme, metodologjinë e vlerësimit dhe procedurën e aplikimit, ju lutemi shihni Termat e Referencës në këtë link.

The post Thirrje për vlerësues të jashtëm: Projekti i Rrjetit SEE Check appeared first on Faktoje.al.

↗

Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Ligji pĂ«r zonat e mbrojtura, tĂ« cilin kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur pĂ«r mĂ« shumĂ« se dy vjet si njĂ« instrument qĂ« balancon natyrĂ«n me zhvillimin ekonomik, do tĂ« rishikohet pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me standardet e Bashkimit Europian.

Deklarata u bë më 14 korrik në Bruksel, gjatë Konferencës së IX Ndërqeveritare Shqipëri-BE, në një moment kur kërkesa për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 ishte përfshirë tashmë në 5 kërkesat e formalizuara të protestës së nisur më 31 maj.

Komisionerja europiane për zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se Komisioni dhe qeveria shqiptare kishin rënë dakord, përpara nisjes së protestave, që gjatë vitit 2026 të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura dhe do të shfuqizohej ligji për investime strategjike

Sipas saj, ndryshimet janë të nevojshme për mbylljen e negociatave për Kapitullin 27, që përfshin mjedisin dhe ndryshimet klimatike.

Rama ndërhyri për të bërë një dallim mes shfuqizimit të ligjit për investimet strategjike dhe rishikimit të ligjit për zonat e mbrojtura.

PĂ«r ligjin e dytĂ«, ai kĂ«mbĂ«nguli se nuk kishte “asgjĂ« pĂ«r tĂ« shfuqizuar”, duke e cilĂ«suar atĂ« si njĂ« nga ligjet mĂ« tĂ« mira tĂ« qeverisĂ«. MegjithatĂ«, kryeministri pranoi se brenda tij do tĂ« ndryshohet gjithçka qĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet europiane dhe se ligji do tĂ« pĂ«rshtatet derisa tĂ« arrijĂ« pĂ«rputhjen “100%” me kĂ«to standarde.

Ky formulim bie në kontrast me deklaratat që Rama dhe ministrja e atëhershme e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, bënin në momentin kur ndryshimet ligjore u propozuan dhe u miratuan.

“Nuk pranojmĂ« leksione morale”

Qëndrimi mbrojtës i Ramës ndaj ndryshimeve në ligj u shfaq që në dhjetor 2023, kur nisma ende po diskutohej.

Në dhjetor 2023, gjatë një aktiviteti për Parkun Kombëtar të Vjosës, Rama argumentoi se rishikimi i kuadrit ligjor ishte nxitur nga kërkesat e bashkive dhe nga presioni për zhvillim ekonomik. 

Sipas tij, mes konservimit tĂ« natyrĂ«s dhe zhvillimit duhej gjetur njĂ« “ekuilibĂ«r harmonik”.

Kryeministri përdori gjithashtu argumentin se Shqipërisë i nevojitej turizmi i luksit, pasi investime të tilla do të sillnin të ardhura më të larta edhe për qytetarët e zakonshëm. 

PĂ«rballĂ« kritikave tĂ« ekspertĂ«ve tĂ« mjedisit, Rama deklaroi se qeveria nuk pranonte “leksione morale” pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si duhej tĂ« sillej me natyrĂ«n.

Ky qëndrim u përsërit edhe në mars 2024, pak javë pas miratimit të ndryshimeve. 

Rama deklaroi se, duke parĂ« çfarĂ« kishte bĂ«rĂ« qeveria nĂ« 10 vjet pĂ«r natyrĂ«n dhe trashĂ«giminĂ« kulturore, askush nuk mund t’i jepte asaj leksione. Ai e paraqiti turizmin cilĂ«sor si mĂ«nyrĂ«n pĂ«r tĂ« rritur tĂ« ardhurat pa u mbĂ«shtetur vetĂ«m te shtimi i numrit tĂ« turistĂ«ve dhe argumentoi se suksesi qĂ«ndronte te balanca mes mbrojtjes dhe zhvillimit.

Ligji “100% nĂ« njĂ« mendje me BE-nĂ«â€

Ndryshimet u miratuan nĂ« Kuvend mĂ« 22 shkurt 2024 pĂ«rmes ligjit nr. 21/2024. Pas reagimit tĂ« Delegacionit tĂ« Bashkimit Europian, i cili njoftoi se do tĂ« ndiqte me vĂ«mendje zbatimin e dispozitave tĂ« reja, Rama tha se qeveria ishte “100% nĂ« njĂ« mendje me Bashkimin Europian”.

Sipas tij, ndryshimet forconin rrugën drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe do ta ndihmonin Shqipërinë të bëhej një destinacion turistik i nivelit të lartë, duke mbrojtur njëkohësisht biodiversitetin.

Edhe ministrja Mirela Kumbaro e mbrojti ligjin. Ajo deklaroi se ndryshimet nuk cenonin mjedisin dhe nuk shkelnin direktivat e BE-sĂ«. Sipas saj, ekzistonin “vija tĂ« kuqe” qĂ« nuk do tĂ« prekeshin, ndĂ«rsa ndĂ«rhyrjet e lejuara do tĂ« ishin ekologjike, miqĂ«sore me mjedisin dhe tĂ« kontrolluara pĂ«rmes rregullave strikte.

Qëndrimi zyrtar i vitit 2024 ishte, në thelb, se ndryshimet nuk e dobësonin mbrojtjen e territorit dhe se ishin në përputhje me detyrimet europiane.

Protesta dhe mbrojtja e ligjit

Protesta që nisi më 31 maj 2026 e vendosi ligjin sërish në qendër të debatit publik. Krahas kundërshtimit të projektit turistik në zonën Pishë Poro-Nartë, një nga kërkesat e para ishte shfuqizimi i ndryshimeve të miratuara në vitin 2024. 

Në reagimin e tij të parë pas protestës, Rama nuk dha shenja se qeveria do të tërhiqej nga ligji.

Më 1 qershor ai deklaroi se qeveria nuk kishte hequr asnjë territor nga zonat e mbrojtura dhe se kategoritë e mbrojtjes ishin përshtatur me standardet më të larta ndërkombëtare. Sipas tij, Pishë Poro ishte një peizazh i mbrojtur i kategorisë së pestë, ku mbrojtja e natyrës nuk përjashtonte zhvillimin. 

QĂ«ndrimi u bĂ« edhe mĂ« i prerĂ« mĂ« 9 qershor, gjatĂ« njĂ« takimi me gazetarĂ« dhe pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« mediave nga vendet e BE-sĂ«. Rama tha se askush nuk mund t’i jepte qeverisĂ« leksione pĂ«r mjedisin dhe e cilĂ«soi si “gĂ«njeshtĂ«r” pretendimin se ligji ishte ndryshuar pĂ«r t’i hapur rrugĂ« projektit tĂ« lidhur me Jared Kushner.

Sipas tij, ndryshimet e vitit 2024 ishin bërë për të përcaktuar qartë aktivitetet e lejuara në kategoritë e ndryshme të zonave të mbrojtura. Kryeministri këmbënguli se peizazhi i mbrojtur është, edhe sipas standardeve europiane, një hapësirë ku mund të ketë ndërtime. Ai tha se synimi ishte që projekti të bëhej një provë se natyra dhe zhvillimi mund të bashkëjetojnë.

Rama nuk e paraqiti ligjin si njĂ« akt qĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r korrigjime pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me BE-nĂ«. PĂ«rkundrazi, ai argumentoi se ndryshimet dhe klasifikimi i zonĂ«s mbĂ«shteteshin nĂ« standardet europiane, ndĂ«rsa pretendimin se ligji ishte ndryshuar posaçërisht pĂ«r projektin e quajti ‘gĂ«njeshtĂ«r’.

Rishikimi

Një ndryshim i parë në gjuhën e përdorur u shfaq më 18 qershor, pas miratimit të një rezolute nga Parlamenti Europian.

Rama kundĂ«rshtoi pretendimin se rezoluta ishte fitorja e parĂ« e protestĂ«s. Ai tha se protestuesit e kishin pasur “fitoren nĂ« xhep” pĂ«rpara nisjes sĂ« tubimeve, pasi mbrojtja e mjedisit ishte njĂ« prioritet i qeverisĂ«.

Megjithatë, në të njëjtën deklaratë ai pranoi se ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura ishin pjesë e agjendës së negociatave me BE-në dhe se në procesin analitik me Komisionin do të identifikohej çdo pikë që nuk përputhej me kriteret dhe standardet europiane.

Deklarata e 14 korrikut e çoi më tej këtë pranim. Rama tha publikisht se ligji do të përshtatej derisa të arrinte përputhjen e plotë me standardet europiane. 

“PĂ«r ligjin e Zonave tĂ« Mbrojtura, nuk kemi asgjĂ« pĂ«r tĂ« shfuqizuar, edhe pse ka pasur njĂ« rezolutĂ« nĂ« Parlamentin Europian qĂ« e ka kĂ«rkuar kĂ«tĂ«, por nĂ« fakt kĂ«tĂ« ligj do ta rishikojmĂ« mbĂ«shtetur nĂ« tĂ« gjitha standardet europiane dhe do tĂ« ndryshojmĂ« brenda kĂ«tij ligji gjithçka qĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet europiane
”, tha Rama 

Rama vijon ta mbrojĂ« ligjin si njĂ« nga mĂ« tĂ« mirĂ«t e qeverisĂ« dhe kundĂ«rshton termin “shfuqizim”. Por pranimi se brenda tij ekzistojnĂ« dispozita qĂ« mund tĂ« mos jenĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet e BE-sĂ« pĂ«rbĂ«n njĂ« zhvendosje nga mbrojtja pa rezerva qĂ« ai bĂ«ri nĂ« vitin 2024 dhe nĂ« ditĂ«t e para tĂ« protestĂ«s.

Ndryshe është rasti i ligjit për investimet strategjike. Që në shkurt 2026, përpara nisjes së protestës, ishte njoftuar se afati i ligjit aktual do të përfundonte më 31 dhjetor 2026, dhe se qeveria po përgatiste një kuadër të ri ligjor. 

The post Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura appeared first on Faktoje.al.

↗

Konkursi kombĂ«tar i verifikimit tĂ« fakteve “Fatos Baxhaku”

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Faktoje hap thirrjen për konkursin kombëtar të verifkimit e fakteve. Një mundësi për gazetarët që duan të kontribuojnë në kërkim të së vërtetës dhe, të nderojnë kujtimin e gazetarit të shquar Fatos Baxhaku. 

Si të Aplikoni:

PlotĂ«soni formularin dhe mĂ« pas dĂ«rgojeni sĂ« bashku me CV-nĂ« tuaj nĂ« [email protected]
Afati: 1 Shtator 2026!

Kush mund të aplikojë?

Gazetarë të apasionuar pas verifikimit dhe raportimeve të bazuara në fakte për të promovuar mendimin
kritik mbi çështje me rëndësi publike. Ne po kërkojmë produktet më të mira nga gazetarë që përdorin teknikat më efektive të kontrollit të
fakteve dhe shfaqin kërkime që përfshijnë analizën e të dhënave, përmbajtje me të dhëna të hapura dhe të tjera burime inovative.


Mos e humbisni mundësinë për të faktuar të vërtetën!

The post Konkursi kombĂ«tar i verifikimit tĂ« fakteve “Fatos Baxhaku” appeared first on Faktoje.al.

↗

Nga “armĂ«t shqiptare” te “shitja e jugut tĂ« SerbisĂ«â€, si u shtrembĂ«rua vizita e Begajt nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanovc

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Më 8 korrik 2026, Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi Preshevën dhe Bujanovcin, dy komuna në jug të Serbisë ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë.

Arsyeja e njoftuar e vizitĂ«s ishte hapja e edicionit tĂ« dytĂ« tĂ« Panairit tĂ« Librit Shqip nĂ« PreshevĂ«, me moton “Libri dhe Tradita”. NjĂ« ditĂ« pĂ«rpara aktivitetit, portali lokal serb Bujanovačke raportoi se Begaj do tĂ« merrte pjesĂ« nĂ« hapjen e panairit, ku pritej tĂ« paraqiteshin rreth 30 shtĂ«pi botuese dhe krijues nga trevat ku flitet shqip. Kryetarja e KomunĂ«s sĂ« PreshevĂ«s, Ardita Sinani, kishte ftuar publikisht qytetarĂ«t tĂ« merrnin pjesĂ«.

Gjatë qëndrimit, Begaj zhvilloi takime me Sinanin, kryetarin e komunës së Bujanovcit, Arbër Pajaziti, deputetin shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, dhe drejtuesin e Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi. Në deklaratat e publikuara u diskutuan përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet serbe, përdorimi i gjuhës dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe zhvillimi lokal. 

MegjithatĂ«, pamjet e vizitĂ«s u shkĂ«putĂ«n shpejt nga ky kontekst dhe u pĂ«rdorĂ«n pĂ«r tĂ« ngritur akuza pĂ«r “tradhti”, hyrje tĂ« personave tĂ« armatosur shqiptarĂ«, humbje tĂ« sovranitetit dhe “ShqipĂ«ri tĂ« Madhe”.

“Tradhti e lartĂ« nĂ«n velin e errĂ«sirĂ«s mediatike”

Një nga reagimet që bashkoi disa prej këtyre pretendimeve erdhi nga studentët në bllokadë të Fakultetit Juridik të Universitetit të Novi Sadit.

NĂ« njĂ« postim tĂ« titulluar “Tradhti e lartĂ« nĂ«n velin e errĂ«sirĂ«s mediatike?”, studentĂ«t pretenduan se vizita ishte mbajtur larg publikut nga mediat proqeveritare dhe RTS-i. Ata shkruan se, “Begaj kishte ardhur nĂ« jug tĂ« SerbisĂ« i shoqĂ«ruar nga policia dhe persona me armĂ«, ishte pritur me flamuj shqiptarĂ« dhe kishte lĂ«vizur sikur tĂ« kalonte nĂ«pĂ«r shtetin e tij”.

Postimi pĂ«rfundonte me pyetjen nĂ«se po pĂ«rgatitej terreni qĂ« Aleksandar Vuçiç tĂ« “shiste edhe njĂ« pjesĂ« tĂ« shtetit serb”. PĂ«r mĂ«nyren se si raportuan mediat serbe pati jehonĂ« dhe nĂ« media shqiptare.

Pretendimi se vizita ishte fshehur u ngrit edhe nĂ« Kuvendin e SerbisĂ«. Kryetari i LĂ«vizjes Popullore tĂ« SerbisĂ«, Miroslav Aleksić, pyeti pĂ«rse asnjĂ« media proqeveritare nuk kishte raportuar pĂ«r ardhjen e Begajt tek dy komunat dhe akuzoi pushtetin se po pĂ«rdorte kontrollin mbi mediat pĂ«r tĂ« fshehur tĂ« vĂ«rtetĂ«n. Ai e lidhi pritjen me flamuj shqiptarĂ« dhe mungesĂ«n e pretenduar tĂ« simboleve serbe me pamundĂ«sinĂ« e shtetit pĂ«r tĂ« mbrojtur “minimumin e sovranitetit”. 

Vizita mori pak hapësirë në mediat e mëdha kombëtare, gjë që u vu në dukje edhe nga disa media serbe. Por raportimi i kufizuar nuk provon se ajo ishte organizuar në fshehtësi.

Bujanovačke kishte publikuar mĂ« 7 korrik vendin, datĂ«n dhe arsyen e vizitĂ«s. Sinani deklaroi gjithashtu se ardhja e Begajt ishte diskutuar qĂ« mĂ« 12 mars, gjatĂ« takimit tĂ« saj nĂ« TiranĂ« me Presidentin e ShqipĂ«risĂ«.  

Pas polemikave, i pyetur nga mediat Vuçiç deklaroi se autoritetet shqiptare kishin kĂ«rkuar dhe marrĂ« “tĂ« gjitha lejet” nga institucionet serbe. Ai e dha kĂ«tĂ« pĂ«rgjigje edhe kur u pyet pĂ«r hyrjen e Begajt nga Kosova pĂ«rmes pikĂ«s sĂ« Konçulit, rrugĂ« qĂ« disa media e paraqitĂ«n si tĂ« pazakontĂ«. 

Pra, vizita ishte raportuar publikisht pĂ«rpara se tĂ« ndodhte dhe ishte autorizuar nga autoritetet e SerbisĂ«. “

A e shoqëruan Begajn persona të armatosur nga Shqipëria?

Pamjet mĂ« tĂ« shpĂ«rndara tĂ« vizitĂ«s ishin ato tĂ« personelit tĂ« sigurisĂ« pĂ«rpara BashkisĂ« sĂ« Bujanocit. NĂ« videon e publikuar nga Bujanovačke shfaqeshin disa persona dukshem tĂ« sigurisĂ« me arme qe shoqeronin delegacionin shqiptar.

Videoja mori qindra mijĂ«ra shikime dhe mijĂ«ra reagime e shpĂ«rndarje. NĂ« raportimin fillestar, Bujanovačke ngrinte pikĂ«pyetje pĂ«r armĂ«t dhe mungesĂ«n e perceptuar tĂ« simboleve serbe, por pamjet nuk tregonin se nga cili shtet apo institucion vinin personat e sigurisĂ«.

Pamjet u amplifikuan mĂ« tej nga Serbian Times, i cili e paraqiti vizitĂ«n nĂ« titull si hyrje tĂ« Begajt nĂ« komunat serbe “me pushkĂ« automatike” dhe pa simbole tĂ« SerbisĂ«. Artikulli e cilĂ«sonte ngjarjen “skandal” dhe “provokim tĂ« hapur”, ndĂ«rsa personelin e armatosur e pĂ«rshkruante si pjesĂ« tĂ« sigurisĂ« sĂ« presidentit shqiptar. 

Portali Direktno.rs shkoi mĂ« tej. NĂ« titull, ai e paraqiti Begajn si tĂ« ardhur nĂ«n shoqĂ«rimin e “armĂ«ve tĂ« gjata”, ndĂ«rsa analisti Dejan Miletić e cilĂ«soi ngjarjen “provokim” dhe “hajdutĂ«ri”. Sipas tij, prania e armĂ«ve dĂ«rgonte mesazhin se pala shqiptare e konsideronte zonĂ«n territor tĂ« vetin. Artikulli nuk paraqiste prova se personat me armĂ« ishin shqiptarĂ«.

Pretendimi u ngrit edhe nĂ« Kuvend nga deputeti i LĂ«vizjes Popullore tĂ« SerbisĂ«, Aleksandar Ivanović. Duke u bazuar te fotografitĂ«, ai deklaroi se personat nuk i pĂ«rkisnin njĂ«sive serbe dhe pyeti se kush i kishte lejuar tĂ« mbanin armĂ« nĂ« territorin e SerbisĂ«. Edhe Ivanović nuk paraqiti identifikim, dokument apo burim institucional pĂ«r prejardhjen e tyre. 

MĂ« 11 korrik, njĂ« gazetar e pyeti Vuçiçin drejtpĂ«rdrejt nĂ«se personat me armĂ« ishin “tĂ« tyre apo tanĂ«t”.

“TanĂ«t”, u pĂ«rgjigj Presidenti i SerbisĂ«. Ai deklaroi se siguria e Begajt ishte garantuar nga pjesĂ«tarĂ« tĂ« strukturave serbe.

Pamjet e personave me armë ishin reale. Por pretendimi se ata kishin ardhur nga Shqipëria nuk ishte mbështetur me prova dhe u kundërshtua nga vetë Presidenti i Serbisë.

Pretendimi se mungoi flamuri serb

Një element tjetër që u përdor për të mbështetur narrativën e humbjes së sovranitetit ishte pretendimi se në pritjen e Begajt nuk ishte vendosur asnjë flamur i Serbisë.

Aleksić pyeti nĂ« Kuvend nĂ«se nĂ« jug tĂ« vendit “nuk lejohej tĂ« valĂ«vitej flamuri serb”. Isidor Stefanović, drejtues rajonal i lĂ«vizjes “Ćale, ovo je za tebe” dhe koalicionit “Aleanca pĂ«r Jugun e SerbisĂ«â€, e cilĂ«soi mungesĂ«n e flamurit dhe tĂ« njĂ« zyrtari tĂ« pushtetit qendror si “skandal shtetĂ«ror dhe protokollar”. 

Edhe Lëvizja për Mbretërinë e Serbisë e paraqiti pritjen si provë se Serbia kishte humbur autoritetin dhe sovranitetin në jug të vendit.

Pamjet e publikuara nga pritja tregojnĂ« se flamujt shqiptarĂ« ishin dukshĂ«m tĂ« pranishĂ«m. MegjithatĂ«, formulimi kategorik se “nuk kishte asnjĂ« flamur serb” nuk pĂ«rputhet me tĂ« gjitha materialet vizuale.

Në një video të publikuar në llogarinë e Ardita Sinanit, ndërsa ajo del nga godina e bashkisë së bashku me Begajn dhe përfaqësuesit lokalë, flamuri i Serbisë duket në fasadën e ndërtesës, në pjesën e sipërme majtas të pamjes, teksa dalin nga takimi. Ndersa brenda ne takim ne tavolinen e perbashket ndodhet flamuri shqiptar dhe i Presheves. 

Gjithashtu prania më e madhe vizuale e flamujve shqiptarë në një pritje të organizuar nga drejtues lokalë shqiptarë nuk është në vetvete provë e ndryshimit të sovranitetit mbi territorin. Kryetarët e Preshevës dhe Bujanocit, deputeti Kamberi dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar veprojnë brenda sistemit institucional të Serbisë.

Nga “bota shqiptare” te projekti i “ShqipĂ«risĂ« sĂ« Madhe”

Narrativa pĂ«r “ShqipĂ«rinĂ« e Madhe” u formulua drejtpĂ«rdrejt nga Stefanović. NĂ« deklaratĂ«n e publikuar nga Bujanovačke, ai pyeti nĂ«se, pĂ«rmes heshtjes, pĂ«rfaqĂ«suesit e qeverisĂ« serbe po ia dorĂ«zonin Bujanocin dhe PreshevĂ«n projektit tĂ« ashtuquajtur “ShqipĂ«ria e Madhe”. 

Narrativa u zgjerua edhe nga kryetari i PartisĂ« sĂ« Re Demokratike tĂ« SerbisĂ«, MiloĆĄ Jovanović. Ai tha se vizita tregonte se shqiptarĂ«t nuk hiqnin dorĂ« nga ideja e tĂ« ashtuquajturĂ«s “ShqipĂ«ri natyrore”, tĂ« cilĂ«n e pĂ«rshkroi si pĂ«rvetĂ«sim territoresh qĂ« nuk u pĂ«rkisnin. Jovanović pretendoi gjithashtu se Begaj kishte pĂ«rdorur pĂ«r zonĂ«n termin “Kosova Lindore” dhe paralajmĂ«roi se pas saj mund tĂ« viheshin nĂ« diskutim edhe Rashka dhe Vojvodina. Deklarata nuk shoqĂ«rohej me video, transkript ose citim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« Begajt qĂ« tĂ« provonte pĂ«rdorimin e termit “Kosova Lindore”. NĂ« materialet publike tĂ« shqyrtuara pĂ«r kĂ«tĂ« shkrim, Begaj i referohet zonĂ«s si “Lugina e PreshevĂ«s”.

Sinani e cilĂ«soi PreshevĂ«n dhe LuginĂ«n e PreshevĂ«s si “pjesĂ« tĂ« pandashme tĂ« botĂ«s shqiptare”, ndĂ«rsa Begaj shkroi se shqiptarĂ«t e zonĂ«s jetojnĂ« nĂ« trojet e tyre, “fatkeqĂ«sisht jashtĂ« trungut amĂ«â€. Presidenti e paraqiti vizitĂ«n si mbĂ«shtetje pĂ«r komunitetin shqiptar qĂ« jeton nĂ« jug tĂ« RepublikĂ«s sĂ« SerbisĂ«, veçanĂ«risht nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanoc, ku shqiptarĂ«t pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« popullsisĂ«. Mesazhet e tij u pĂ«rqendruan te pĂ«rfaqĂ«simi institucional, pĂ«rdorimi i gjuhĂ«s shqipe dhe simboleve kombĂ«tare, arsimi dhe tĂ« drejtat e shqiptarĂ«ve nĂ« Serbi.

Në deklaratat e shqyrtuara nuk përmendet bashkimi territorial i Preshevës ose Bujanocit me Shqipërinë apo Kosovën, ndryshimi i kufijve, referendumi apo kalimi i administrimit të këtyre komunave.

Kjo ngjarje u përfshi në një klimë më të gjerë tensionesh mes shqiptarëve dhe serbëve, ku incidentet, gjuha e urrejtjes dhe akuzat për diskriminim ndaj pakicave vazhdojnë të ushqejnë mosbesim reciprok. Në këtë kontekst, vizita e Begajt dhe simbolika që e shoqëroi u interpretuan përtej fakteve dhe u përdorën për të përforcuar narrativa të vjetra për kërcënim, sovranitet dhe përplasje etnike.

The post Nga “armĂ«t shqiptare” te “shitja e jugut tĂ« SerbisĂ«â€, si u shtrembĂ«rua vizita e Begajt nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanovc appeared first on Faktoje.al.

↗

Kur kĂ«rkesat pĂ«r reformĂ« zgjedhore “takohen” me frymĂ«n e protestĂ«s   

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Fetah Salliu  

MĂ« 9 qershor, njĂ« grup ekspertĂ«sh: Kristaq Kume, Andi Tepelena, Edlira Çepani, Rezarta Caushaj, Edmond Çata, Etleva Merko, Gerta Meta, Ilir Aliaj, Rigels Xhemollari dhe Silvana Bello zyrtarizuan nismĂ«n pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. 

Si hap i parĂ«, nismĂ«tarĂ«t dorĂ«zuan pranĂ« Komisionit Qendror tĂ« Zgjedhjeve kĂ«rkesĂ«n pĂ«r t’u pajisur me ‘FletĂ«n tip’, dokumentin zyrtar qĂ« u mundĂ«son nisjen e procesit tĂ« mbledhjes sĂ« nĂ«nshkrimeve, plot 20 mijĂ« firma.

KQZ-ja mĂ« tej miratoi “fletĂ«n tip” dhe i dha afat 3 muaj nismĂ«tarĂ«ve pĂ«r mbledhjen e firmave. 

Sipas nismëtarëve, projektligji është rezultat i diskutimeve, mendimeve dhe propozimeve të shoqërisë civile me qëllim krijimin e kushteve sa më efektive për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike në vendin tonë. 

Por cilat janë kërkesat që synojnë ndryshimin e Kodit Zgjedhor ?

Kërkesat e nismëtarëve

Sipasekspertit pĂ«r zgjedhjet Kristaq Kume, disa nga kĂ«rkesat kryesore pĂ«r tĂ« ndryshuar Kodin Zgjedhor janĂ«: “Ndarja e ShqipĂ«risĂ« nĂ« katĂ«r rajone zgjedhore dhe hapja 100 pĂ«rqind e listave. Llogaritja e mandateve tĂ« bĂ«het me formulĂ«n Saint Lague e pastĂ«r ku herĂ«si janĂ« numrat tek 1,3,5,7,9 etj. Hapja 100 pĂ«rqind e listave edhe pĂ«r votimet e kĂ«shillit bashkiak. GjatĂ« zgjedhjeve tĂ« garojnĂ« disa kandidatĂ« tĂ« pavarur nĂ« njĂ« zonĂ« me ‘ListĂ«n qytetare tĂ« kandidatĂ«ve’. NjĂ« kĂ«rkesĂ« tjetĂ«r Ă«shtĂ« depolitizimi i administratĂ«s zgjedhore, KZAZ-sĂ«, KQV-sĂ« dhe Grupeve tĂ« NumĂ«rimit, me qytetarĂ« tĂ« trajnuar dhe çertifikuar ose avokatĂ«, juristĂ«, noterĂ« etj.  NumĂ«rimi i votave pĂ«r rezultatet e zgjedhjeve gjithashtu propozohet tĂ« bĂ«het nĂ« qendrat e votimit” 

Një risi tjetër është kërkesa që personat me aftësi të kufizuar dhe të sëmurët me pamundësi lëvizje të votojnë nga shtëpia (nëpërmjet kutisë së lëvizëshme). 

Kërkohen gjithashtu kritere më shtrënguese për shitblerjen e votës. 

Nga kërkesat e nismëtarëve synohet më shumë hapësirë në media për kandidatët e pavarur dhe subjektet politike, por edhe mbështetje me financime publike. 

Së fundmi, kërkohet më shumë punë nga KQZ-ja për monitorimin, kontrollin dhe transparencën në financimin e partive politike. 

A ka nisma lidhje me protestën?

Disa media e kanë lidhur këtë nismë me protestën. 

Titujt e artikujve “Protesta prek Kodin Zgjedhor” krijuan njĂ« ide pĂ«rvetĂ«simi dhe kontrolli tĂ« protestĂ«s, sa kohĂ« qĂ« zyrtarizimi lidhej me periudhĂ«n kur po zhvillohej intensivisht protesta.

“Fakti qĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« ka marrĂ« zhvillim edhe protesta qytetare Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim legjitimitetin apo qĂ«llimin e saj”, Kristaq Kume

“Fakti qĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« ka marrĂ« zhvillim edhe protesta qytetare Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim legjitimitetin apo qĂ«llimin e saj. PĂ«rkundrazi, nĂ«se nismĂ«tarĂ«t do tĂ« tĂ«rhiqeshin nga ushtrimi i njĂ« tĂ« drejte kushtetuese vetĂ«m pĂ«r shkak tĂ« zhvillimit tĂ« njĂ« proteste publike, atĂ«herĂ« kontributi i shoqĂ«risĂ« civile nĂ« procesin e reformĂ«s zgjedhore, njĂ« proces qĂ« aktualisht po zhvillohet me intensitet tĂ« konsiderueshĂ«m do tĂ« bĂ«hej praktikisht i pamundur”,  thotĂ« Kristaq Kume. 

Periudha e publikimit të nismës, përkoi me një kohë kur ende nuk ishin afishuar  5 kërkesat kryesore të protestës (në të cilën është edhe kërkesa për ndryshimet e Kodit Zgjedhor). 

Sqarimi 

Por referuar deklaratave të disa nismëtarëve, asgjë nuk ka lidhje me zhvillimet e protestës.

 “Nisma nuk ka asnjĂ« lidhje organizative, funksionale apo qĂ«llimore me protestĂ«n qĂ« po zhvillohet aktualisht dhe nuk synon nĂ« asnjĂ« formĂ« qĂ« tĂ« ndĂ«rhyjĂ«, tĂ« ndikojĂ« apo ta instrumentalizojĂ« atĂ«. Por edhe pse protesta ka marrĂ« zhvillim nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r qĂ«llimin e saj”,   thotĂ« eksperti Kristaq Kume.

 Disa të tjerë e lidhin me faktin se disa prej nismëtarëve kanë dalë në protestë. 

“Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestĂ«n qytetare”, Rigels Xhemollari

NjĂ« prej nismĂ«tarĂ«ve, Rigels Xhemollari i QĂ«ndresĂ«s Qytetare sqaron se: “Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestĂ«n qytetare dhe secili nga emrat e kĂ«saj nisme pĂ«rfaqĂ«son organizata tĂ« ndryshme tĂ« cilat kanĂ« kontribuar nĂ« zgjedhje”.  

“Çdo nismĂ« qĂ« synon tĂ« zgjerojĂ« pĂ«rfaqĂ«simin politik, tĂ« krijojĂ« kushte mĂ« tĂ« barabarta pĂ«r konkurrimin zgjedhor dhe tĂ« rrisĂ« transparencĂ«n e procesit zgjedhor duhet tĂ« trajtohet me rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r interesin publik“, Edlira Çepani

Edlira Çepani, njĂ« tjetĂ«r firmĂ«tare e nismĂ«s e cilĂ«son protestĂ«n si “protestĂ«n e tĂ« gjithĂ«ve” dhe hedh poshtĂ« zĂ«rat pĂ«r lista organizatorĂ«sh. PĂ«r “Faktoje”, ajo deklaron se: ӂdo nismĂ« qĂ« synon tĂ« zgjerojĂ« pĂ«rfaqĂ«simin politik, tĂ« krijojĂ« kushte mĂ« tĂ« barabarta pĂ«r konkurrimin zgjedhor dhe tĂ« rrisĂ« transparencĂ«n e procesit zgjedhor duhet tĂ« trajtohet me rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r interesin publik”. 

Për nismëtarët ndryshimet e propozuara në Kodin Zgjedhor janë të domosdoshme për forcimin e demokracisë dhe për rritjen e standardeve të përfaqësimit politik. 

Nisma me kĂ«to propozime ka nisur muaj mĂ« parĂ«. “Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nismĂ« e pavarur qytetare, puna pĂ«r tĂ« cilĂ«n ka nisur rreth 5–6 muaj mĂ« parĂ« nga njĂ« grup qytetarĂ«sh tĂ« angazhuar nĂ« çështjet e demokracisĂ« pĂ«rfaqĂ«suese dhe reformĂ«s zgjedhore”, sqaron ndĂ«rkohĂ« Kristaq Kume. 

Efektet 

Dhjetë pikat e propozuara nga nismëtarët nuk janë popozime të reja. Disa prej tyre janë diskutuar në studiot televizive, të tjerat janë publikuar në artikuj dhe janë debatuar midis partive politike. 

Për shembull: Partia Demokratike dikur kërkonte hapjen e plotë të listave zgjedhore. Gjithashtu propozimi për krijimin e strukturës së posacme të KQZ-së për monitorimin dhe auditimin e financimit të partive politike ka qenë kërkesëe aktivistëve dhe studiuesve kohëmëparë. 

“Nisma pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme sepse synon tĂ« eleminojĂ« status-quon elektorale tek dy partitĂ« e mĂ«dha. Jam skeptik qĂ« partitĂ« do tĂ« heqin dorĂ« nga marrĂ«veshja pĂ«r rregullat dhe sistemin elektoral”, Klejd KĂ«lliçi

Klejd Këlliçi si pedagog, ekspert dhe studiues i çështjeve politike deklaron për Faktoje se:

“Nisma pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme sepse synon tĂ« eleminojĂ« status-quon elektorale tek dy partitĂ« e mĂ«dha. Jam skeptik qĂ« partitĂ« do tĂ« heqin dorĂ« nga marrĂ«veshja pĂ«r rregullat dhe sistemin elektoral. Por edhe nĂ«se kjo do tĂ« ndodhi efektet do tĂ« jenĂ« tĂ« vogla. Propozimet pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor nĂ« parim kĂ«rkojnĂ« tĂ« mundĂ«sojnĂ« njĂ« garĂ« tĂ« barabartĂ« mes palĂ«ve pĂ«rfshirĂ« reduktimin e penalizimit qĂ« partitĂ« e vogla kanĂ« me formulĂ«n aktuale zgjedhore. Problemi kryesor i ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« kontrolli qĂ« partia nĂ« pushtet ushtron ndaj administratĂ«s publike, lidhja e pashmangshme me interesa kriminale dhe ekonomike e mĂ« pas influenca ndaj votuesit. Pra kĂ«to janĂ« elementĂ« qĂ« mund tĂ« ndikojnĂ« rezultatin, pavarĂ«sisht formulĂ«s elektorale”

The post Kur kĂ«rkesat pĂ«r reformĂ« zgjedhore “takohen” me frymĂ«n e protestĂ«s    appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Menaxhimi Financiar në Fokus

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Menaxhimi Financiar në Fokus appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Barazia Gjinore

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Barazia Gjinore appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Shërbimet në FOKUS

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Shërbimet në FOKUS appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Si matet performanca

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Si matet performanca appeared first on Faktoje.al.

↗

PD kallëzon Ramën në SPAK për 4 mln eurot e koncertit të Kanye West   

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Grupi Parlamentar i PartisĂ« Demokratike, pĂ«rfaqĂ«suar nga kryetari  Gazment Bardhi, depozitoi tĂ« hĂ«nĂ«n  nĂ« SPAK kallĂ«zimin penal ndaj Kryeministrit Edi Rama dhe ministrit tĂ« Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit, Blendi Gonxhja, pĂ«r veprat penale tĂ« “ShpĂ«rdorimi i detyrĂ«s” dhe “Shkelja e barazisĂ« sĂ« pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« tendera apo ankande publike”.

Grupi i PD-së i referohet financimit të rreth 4 milion euro të qeverisë për koncertin e këngëtarit Kanye West.

Përmes një akti normativ,  me propozimin e ministrit Gonxhja, Këshilli i Ministrave vendosi financimin e pjesshëm të organizimit dhe mbarëvajtjes së koncertit të artistit të njohur ndërkombëtar, Kanye West (YE), që u mbajt të shtunën e javës që kaloi, në masën e 4.2 milionë Eurove.

NĂ« kallĂ«zimin penal tĂ« depozituar nga grupi parlamentar i PD theksohet se “mbi bazĂ«n e njĂ« operatori ekonomik privat, shtetasi Blendi Gonxhja, me detyrĂ« MinistĂ«r i Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit ka iniciuar procedurĂ«n pĂ«r miratimin e aktit normativ, me qĂ«llim qĂ« kĂ«tij operatori t’i akordohej njĂ« fond prej 4.2 milionĂ« Euro, duke shfrytĂ«zuar fondin rezervĂ« tĂ« Buxhetit tĂ« Shtetit. Ky i fundit, referuar dispozitave ligjore tĂ« mĂ«sipĂ«rme, mund tĂ« pĂ«rdoret vetĂ«m pĂ«r shpenzime tĂ« cilat nuk njihen dhe janĂ« tĂ« pamundura tĂ« parashikohen, siç mund tĂ« jenĂ« rastet e fatkeqĂ«sive natyrore, pĂ«rmbytjeve, tĂ«rmeteve, epidemive dhe emergjencave civile”.

Në rastin konkret, sipas PD, nuk jemi përpara asnjërit prej këtyre rasteve, pasi koncerti muzikor ishte një ngjarje e planifikuar në kohë, dhe operatori ekonomik privat kishte mundësi që të aplikonte me përpara për të përfituar një fond të caktuar për realizimin e këtij aktiviteti, në përputhje me procedurat ligjore

“Duke vepruar kĂ«shtu, shtetasit Edi Rama dhe Blendi Gonxhja nga njĂ«ra anĂ« ka cĂ«nuar fondin rezervĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«n njĂ« grupeve kryesore tĂ« shpenzimeve tĂ« Buxhetit tĂ« Shtetit, ashtu si edhe ka cĂ«nuar parimet e konkurrencĂ«s sĂ« lirĂ« dhe mosdiskriminimit, pasi njĂ« mundĂ«si e tillĂ« nuk ka qenĂ« e parashikuar pĂ«r operatorĂ«t e tjerĂ« ekonomikĂ«, qĂ« po ashtu mund tĂ« aplikonin pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar mbĂ«shtetje financiare pĂ«r realizimin e kĂ«tij koncerti apo tĂ« ngjashĂ«m me tĂ«â€, thuhet nĂ« kallĂ«zimin e PD

Nga sa me sipĂ«r, grupi parlamentar del nĂ« pĂ«rfundimin se si Rama ashtu edhe Gonxhja  kanĂ« vepruar “nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin sa i pĂ«rket shfrytĂ«zimit tĂ« fondit rezervĂ« pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur njĂ« aktivitet muzikor privat, duke dĂ«mtuar interesat e ligjshme tĂ« shtetit”

The post PD kallëzon Ramën në SPAK për 4 mln eurot e koncertit të Kanye West    appeared first on Faktoje.al.

↗

Komunikimi politik i Ramës përballë protestës dhe non gratat e para

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Megi Iskurti 

Në ditën e 23-të të protestës, mënyra se si kryeministri Edi Rama iu përgjigj zhvillimeve në Tiranë ndryshoi dukshëm. 

NĂ« tri javĂ«t e para tĂ« ‘revolucionit flamingo’, Rama e ndĂ«rtoi  reagimin e tij publik kryesisht mbi narrativĂ«n se protesta nuk ishte thjesht njĂ« zhvillim i brendshĂ«m qytetar, por njĂ« lĂ«vizje e ndikuar nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, duke e kornizuar atĂ« si pjesĂ« e njĂ« loje mĂ« tĂ« gjerĂ« gjeopolitike. 

Kthesa erdhi pas leximit publik të pesë kërkesave të protestuesve. 

Debati, qĂ« deri atĂ«herĂ« ishte zhvilluar rreth qĂ«llimeve tĂ« protestĂ«s, nisi tĂ« marrĂ« njĂ« tjetĂ«r drejtim: nga pyetja “çfarĂ« kĂ«rkojnĂ« protestuesit?”, te pyetja “kush janĂ« protestuesit?”.

Rasti Goxhaj: kthesa e parë në narrativë 

Në qendër të reagimit u vendos sakaq personi që i lexoi ato.

Dritan Goxhaj u bĂ« protestuesi i parĂ« qĂ« Rama pĂ«rmendi me emĂ«r, duke e cilĂ«suar si “zĂ«dhĂ«nĂ«s tĂ« interesave tĂ« Iranit” dhe duke risjellĂ« nĂ« vĂ«mendje deklarata tĂ« tij tĂ« mĂ«parshme pĂ«r Hezbollahun. 

NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«vonshĂ«m, kryeministri Edi Rama publikoi njĂ« letĂ«r tĂ« firmosur nga njĂ« prej ish drejtuesve tĂ« UÇK, Xheladin Gashi, nĂ« tĂ« cilĂ«n hidheshin poshtĂ« pretendimet e Goxhajt, sipas tĂ« cilave ai ka qenĂ« luftĂ«tar i UÇK nĂ« KosovĂ«.

NĂ« qĂ«ndrimin e tij, Rama e etiketoi Goxhajn “si gjysmĂ« mitoman dhe gjysmĂ« taleban” qĂ« sipas tij pĂ«rdor emrin e UÇK-sĂ« pĂ«r qĂ«llime politike, teksa citonte se, “kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« ndĂ«rhyrje agresive tĂ« Iranit.”   

NĂ« vijimin e reagimeve pĂ«r tĂ« kontestuar rolin e tij nĂ« protestĂ«, Rama publikoi njĂ« tjetĂ«r video, nĂ« tĂ« cilĂ«n njĂ« person lexoi dokumentin sipas tĂ« cilit thuhej se, “Goxhaj dhe i ati i tij, ishin ushtarakĂ« tĂ« paguar dhe jo vullnetarĂ«â€.

Kryeministri iu referua Goxhajt si ‘komandant me pagesë’ dhe ngriti publikisht pyetjen se nĂ« shĂ«rbim tĂ« kujt po vepronte ai, duke rikthyer narrativĂ«n e ndĂ«rhyrjes nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, konkretisht nga Irani. 

Ky ndryshim kursi nuk mbeti i kufizuar vetëm te Dritan Goxhaj. 

Ikballe Huduti, zgjerimi i narrativës përmes një rasti të ri

Në ditët që pasuan, e njëjta logjikë komunikimi u shtri edhe ndaj figurave të tjera të lidhura me protestën, duke e zhvendosur gjithnjë e më shumë debatin nga kërkesat e saj te identiteti i personave që i artikulonin. 

Mes tyre ishte edhe aktivistja nga Kosova, Ikballe Huduti.

Më 25 qershor, në një reagim në Facebook kryeministri Edi Rama publikoi foto të Ikballe Hudutit nga protesta, si dhe një tjetër imazh të saj me ish-presidentin iranian Mahmoud Ahmadinejad. 

Rama e pĂ«rshkroi Hudutin si njĂ« figurĂ« qĂ«, sipas tij, predikon urrejtje duke e vendosur nĂ« qendĂ«r tĂ« narrativĂ«s pĂ«r ndikime tĂ« huaja nĂ« protestĂ«. “Shikojini vetĂ« dy fotot. ËshtĂ« i njĂ«jti personazh i ardhur me karvanin e ‘diasporĂ«s’ sĂ« shtirur, qĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« Allahut predikon urrejtje, thĂ«rret pĂ«r kryengritje ndaj qeverisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ«, kĂ«rkon hakmarrje ndaj AmerikĂ«s pĂ«r vĂ«llaun e vrarĂ«, kasapin e regjimit tĂ« Teheranit, gjeneralin famĂ«keq Kasem Sulejmani. Dhe po, personazhi nĂ« krah tĂ« saj Ă«shtĂ« Ahmedinegjadi dora vetĂ«, kryeshĂ«rbĂ«tori famĂ«keq i ajatollahĂ«ve tĂ« errĂ«sirĂ«s”, shkruante Rama.

Ai e përdori këtë rast për të argumentuar se protestuesit ishin shoqëruar nga individë që, sipas tij, nuk përfaqësonin kërkesat e qytetarëve, por qëndrime politike ekstreme dhe të importuara nga jashtë.

Denoncimi ndaj saj nuk mbeti vetëm në nivelin e retorikës politike pasi qeveria e ktheu atë edhe në një çështje institucionale. 

Pasditen e së njëjtës datë, Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, njoftoi se Ikballe Hudutit i ishte ndaluar hyrja në Shqipëri për 15 vjet, me argumentin se aktiviteti i saj përbënte rrezik për sigurinë kombëtare. Po jo vetëm. 

Më herët, kryeministri Edi Rama kishte etiketuar se një nga 13 firmëtarët e kërkesave zyrtare të protestës kishte qenë i proceduar tetë herë për rrahje dhe vjedhje të energjisë.

Ndalimi i përfaqësuesve të VLEN-it në Qafë Thanë 

MĂ« 8 korrik, debati pĂ«r trajtimin e personave tĂ« lidhur me protestĂ«n u zhvendos edhe nĂ« pikĂ«n kufitare tĂ« QafĂ« ThanĂ«s, ku tre pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« koalicionit VLEN nga Maqedonia e Veriut, pĂ«rkatĂ«sisht deputeti dhe koordinatori i grupit parlamentar tĂ« VLEN-it Bekim Qoku, deputeti Adnan Azizi dhe zĂ«vendĂ«ssekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i QeverisĂ«, Hasim Murtezani, u ndaluan pĂ«r rreth njĂ« orĂ« nĂ« pikĂ«n kufitare tĂ« QafĂ« ThanĂ«s, teksa po udhĂ«tonin drejt TiranĂ«s pĂ«r t’iu bashkuar protestĂ«s. 

Sipas një deklarate të VLEN, tre zyrtarët ishin të pajisur me pasaporta diplomatike por nga policia kufitare u është bërë me dije jozyrtarisht se ndaj tyre ekzistonte një ndalesë hyrjeje në Shqipëri. 

Megjithatë, sipas VLEN, atyre nuk u është paraqitur asnjë dokument apo vendim ligjor që të justifikonte masën.

Versioni i autoriteteve shqiptare ishte i ndryshëm. 

Sipas Policisë Kufitare, tre zyrtarët e VLEN nuk kishin asnjë pengesë për të hyrë në Shqipëri dhe ndalimi lidhej me një person të katërt që udhëtonte me ta, për shkak të parregullsive në dokumentacionin e tij.

Autoritetet shqiptare deklaruan se përfaqësuesit e VLEN ishin të lirë të vijonin udhëtimin, por zgjodhën të ktheheshin bashkë me personin e katërt. 

Ngjarja ka sjellë versione të ndryshme mbi atë çfarë ndodhi në pikën kufitare, ndërsa deri në kohën e shkrimit të këtij artikulli nuk ka një reagim zyrtar nga Ministria e Jashtme e Shqipërisë.

Episodi i Qafë Thanës shtoi një tjetër element në debatin mbi përfshirjen e aktorëve jashtë Shqipërisë rreth protestës. 

Ndërkohë, qëndrimi i kryeministrit Edi Rama ka vijuar të mbështetet te ideja se protesta, përtej kërkesave të saj fillestare, ka marrë një dimension të gjerë politik, ku sipas tij janë shfaqur bollshëm edhe ndikime të jashtme.

Si e lexon Rama protestën

Pikërisht një ditë më vonë, më 9 korrik, në një intervistë për gazetën italiane Corriere della Sera, kryeministri Edi Rama riktheu një nga linjat kryesore të argumentimit të tij që nga nisja e protestës: idenë se ajo ka ndryshuar natyrë gjatë rrugës.

Sipas Ramës, protesta nisi si një reagim qytetar ndaj çështjeve mjedisore, por më pas mori një dimension politik, duke u shoqëruar, sipas tij, edhe me përfshirjen e faktorëve të jashtëm.

 Kryeministri argumentoi se ajo që fillimisht ishte një shqetësim për mbrojtjen e mjedisit u shndërrua sipas tij në një përballje më të gjerë politike ndaj qeverisë, ku referuar tij, janë përfshirë edhe aktorë me interesa jashtë Shqipërisë.

“Me kalimin e javĂ«ve protesta ka ndryshuar nĂ« thelb. Sot nuk Ă«shtĂ« mĂ« vetĂ«m njĂ« shqetĂ«sim qytetar pĂ«r mjedisin. ËshtĂ« edhe njĂ« protestĂ« politike, e marrĂ« nĂ« dorĂ« nga njĂ« koalicion opozitash, aktorĂ«sh politikĂ« dhe rrjetesh nga jashtĂ«, tĂ« cilĂ«t kanĂ« njĂ« objektiv tĂ« pĂ«rbashkĂ«t: tĂ« godasin qeverinĂ«. Dhe kĂ«tu ekziston edhe njĂ« dimension global”, thotĂ« Rama pĂ«r Corriere.

Ky qëndrim është në vijim të narrativës së ndërtuar prej tij gjatë javëve të para të protestës, ku Rama e ka paraqitur lëvizjen jo vetëm si një shprehje të pakënaqësisë qytetare, por si një terren ku mund të ndërthuren interesa të brendshme politike dhe ndikime të huaja.

“Kudo qĂ« shfaqet emri Trump, aktivizohen automatikisht ushtri politike, mediatike dhe digjitale, pro dhe kundĂ«r tij. ShqipĂ«ria, pĂ«r shkak tĂ« kĂ«tij projekti, Ă«shtĂ« shndĂ«rruar papritur nĂ« njĂ« arenĂ« tĂ« vogĂ«l ku pĂ«rplasen anti-TrumpistĂ«t globalĂ« me Trumpin, ndĂ«rsa debati i vĂ«rtetĂ« shqiptar mbi mjedisin, zhvillimin dhe ligjin shpesh mbytet nga kjo zhurmĂ« e importuar. Kjo nuk e zhvlerĂ«son asnjĂ« qytetar tĂ« sinqertĂ« qĂ« proteston. Por unĂ« kam detyrimin tĂ« dalloj mes qytetarit qĂ« shqetĂ«sohet pĂ«r natyrĂ«n dhe fabrikave tĂ« histerisĂ« qĂ« pĂ«rpiqen ta pĂ«rdorin ShqipĂ«rinĂ« si skenĂ« pĂ«r betejat e tyre”, vijon ai.

Kjo intervistë shënoi një rikthim te një tezë që Rama e kishte artikuluar edhe më herët: se protesta nuk mund të lexohej vetëm përmes kërkesave të saj fillestare, por edhe përmes aktorëve dhe ndikimeve që, sipas tij, i kishin dhënë asaj një dimension të ri politik. 

Ky qëndrim e zhvendos debatin edhe te efekti që kanë etiketimet ndaj figurave të veçanta të protestës dhe mënyra se si ato ndikojnë në ndarjet brenda opinionit publik.

Analiza 

Etiketimet si ‘pro iranian’, ‘ekstremist’, ‘kriminel’ ndaj figurave tĂ« caktuara tĂ« protestĂ«s, sipas analistit politik Mentor Nazarko, kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si perceptohet lĂ«vizja dhe nĂ« thellimin e ndarjeve brenda opinionit publik.

“ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« ndikojnĂ« nĂ« polarizim, brenda dhe jashtĂ« protestĂ«s”, vĂ«ren Nazarko, duke argumentuar se pĂ«rballĂ« njĂ« goditjeje tĂ« fortĂ« ndaj legjitimitetit tĂ« tij politik, Rama ka zgjedhur tĂ« reagojĂ« ashpĂ«r ndaj disa prej zĂ«rave qĂ« janĂ« shfaqur nĂ« krye tĂ« protestĂ«s.

Sipas Nazarkos, kjo qasje do të prodhonte një polarizim edhe më të madh nëse do të ishte i vetmi regjistër komunikimi i kryeministrit. 

MegjithatĂ«, ai vĂ«ren se Rama ka ndĂ«rthurur sulmet ndaj disa figurave me mesazhe dialogu dhe mirĂ«kuptimi ndaj asaj qĂ« ai e konsideron si “pjesa e shĂ«ndetshme” e protestĂ«s.

“NĂ«se Rama do tĂ« fliste vetĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« regjistĂ«r sulmues, me siguri polarizimi do tĂ« ishte ekstrem, por Rama lĂ«shon edhe mesazhe dialogu, mirĂ«kuptimi me pjesĂ«n e shĂ«ndetshme, – sipas tij- , tĂ« protestĂ«s. ËshtĂ« dhe betejĂ« pĂ«r kohĂ«n, ndonĂ«se Ă«shtĂ« e qartĂ« se Rama ka humbur shumĂ« nĂ« legjitimitetin e tij”, shprehet Nazarko.

“MĂ« shumĂ« taktikĂ« se sa strategji”

Për analistin Mentor Nazarko, përqendrimi i Ramës te figura të veçanta të protestës nuk duhet lexuar domosdoshmërisht si një strategji e mirëfilltë, por më shumë si një taktikë komunikimi e përdorur në përballje me një lëvizje të gjerë dhe heterogjene.

“Rama Ă«shtĂ« i vetĂ«dijshĂ«m dhe shumĂ« i informuar pĂ«r masivitetin e protestĂ«s, spontanitetin, apo natyrshmĂ«rinĂ« e saj, laramaninĂ« apo laraganinĂ« e saj, qĂ« Ă«shtĂ« burim kryesor i fuqisĂ« sĂ« saj nĂ« fakt.

ËshtĂ« njĂ« protestĂ« qĂ« frymĂ«zohet nga ndenja e pabarazisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme shoqĂ«rore, politike, ekonomike, pasojĂ« e padrejtĂ«sisĂ« dhe arbitraritetit. 

NdĂ«rkohĂ« do tĂ« ishte thjeshtĂ«zuese tĂ« mos mendoje se nĂ« kurrizin e madh popullor, madhĂ«shtor tĂ« protestĂ«s qĂ« ka kĂ«tĂ« lajtmotiv kryesor, tĂ« mos kenĂ« hipur pĂ«r pĂ«rfitime politike, pĂ«r destabilizim, aktorĂ« tĂ« brendshĂ«m politikĂ«, apo ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, qĂ« nga sheshet e TiranĂ«s, ndĂ«rkombĂ«tarizojnĂ« betejat e tyre jashtĂ«shqiptare, me karakter global”, vĂ«ren ai pĂ«r Faktoje.

Në këtë kontekst, Nazarko e vendos qasjen e Ramës brenda një modeli të njohur të komunikimit politik të kryeministrit, i cili zgjedh të përballet drejtpërdrejt me kundërshtarët dhe publikun.

Sipas tij, synimet e kësaj taktike ku evidentohen disa figura të protestës mund të lidhen me disa objektiva: 

“Synimet e supozueshme tĂ« kĂ«saj taktike ramiane janĂ«: dekurajim i publikut tĂ« gjerĂ«, pjesĂ«s gri tĂ« popullsisĂ« qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« protestĂ« apo e sheh me simpati atĂ«; balancimi i narrativĂ«s pozitive tĂ« raportuar nĂ« mediat ndĂ«rkombĂ«tare rreth protestĂ«s; konfirmim i pretendimeve tĂ« mĂ«parshme si aluzione pĂ«r ndĂ«rhyrje tĂ« aktorĂ«ve tĂ« jashtĂ«m, dekurajim i figurave tĂ« sulmuara pĂ«r rol protagonist; nxitje tĂ« pĂ«rçarjes brenda protestĂ«s mes grupeve tĂ« ndryshme, properĂ«ndimore, me ato sovraniste, proislamike, futje nĂ« mendime tĂ« kancelarive tĂ« pĂ«rfshira nĂ« protestĂ« qĂ« janĂ« kritike ndaj tij, etj.”

Përhapja vertikale e narrativës në radhët e PS-së

NĂ« ditĂ«t qĂ« pasuan, narrativa e RamĂ«s pĂ«r tĂ« “reduktuar” protestĂ«n nĂ« disa figura tĂ« identifikueshme, u pĂ«rhap vertikalisht edhe brenda radhĂ«ve tĂ« PartisĂ« Socialiste.

Kryetari i grupit parlamentar i PS-së, Taulant Balla, në një deklaratë për gazetarët pas seancës plenare të 2 korrikut, pretendoi (duke cituar me emër) se një person i denuar me 20 vjet burg dhe i shpallur në kërkim nga autoritetet e drejtësisë kishte qenë i pranishëm në protestë.

Më tej,  ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, në një postim në rrjetet sociale identifikoi (gjatë një përplasje verbale me të, diten kur protesta po zhvillohej në Kuvend) kryetaren e PD-se, dega 9, Eda Grimci njëherazi anëtare e sapozgjedhur e kryesisë, duke mbështetur narrativën se tubimi kishte prapavijë politike.

Arsyet 

Qasjen e njëjtë të eksponentëve të mazhorancës Nazarko nuk e sheh rastësore, por si pjesë e një përpjekjeje për të mbajtur nën kontroll narrativën publike dhe për të kundërshtuar perceptimin e një kryeministri të vetmuar përballë protestës.

Ai argumenton se përfshirja e figurave të tjera të kabinetit erdhi pas një faze të parë ku Rama u përball vetë me reagimin ndaj protestës dhe e mori në dorë debatin publik.

Sipas tij, kjo ndodhi brenda një modeli komunikimi ku kryeministri, siç ka bërë edhe më herët, tentoi të monopolizojë debatin publik, për mirë apo për keq.

“Kjo qasje krijoi idenĂ« e vetmisĂ« sĂ« akullt rreth e rrotull tij dhe tĂ« skenarĂ«ve se si do tĂ« rrĂ«zohej nga brenda”, argumenton analisti.

Në këtë kuptim, sipas Nazarkos, dalja në skenë e figurave të tjera pranë Ramës me të njëjtën qasje shërbeu edhe për të përcjellë një mesazh politik: se kryeministri nuk ishte i izoluar dhe se brenda Partisë Socialiste nuk kishte shenja çarjeje apo tërheqjeje.

“Ansambli pranĂ« tij erdhi nĂ« skenĂ« pĂ«r tĂ« akredituar tezĂ«n se ai, tabela e qitjes sĂ« dhjetĂ«ra mijĂ«ra individĂ«ve nĂ« rrjete sociale, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m”, vĂ«ren Nazarko.

The post Komunikimi politik i Ramës përballë protestës dhe non gratat e para appeared first on Faktoje.al.

↗

Mes bojkotit, reklamës dhe pikëpyetjeve për efektin ekonomik, YE ndez debat publik në Tiranë

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Dy ditë para koncertit të Kanye West në Tiranë, në rrjete sociale po bëhen thirrje për bojkot, ndërsa sot pati edhe një protestë para Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit kundër financimit të eventit me para publike.

Shkak u bë një kthesë në qëndrimin e qeverisë: koncerti që në maj u prezantua si event privat, pa fonde buxhetore shtesë, u mbështet më 6 korrik me 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit.

Ministria

NĂ« informacionin zyrtar qĂ« shpĂ«rndau pĂ«r mediat nĂ« 25 maj, ministria e Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit e paraqiti eventin si “tĂ«rĂ«sisht privat”. 

Sipas ministrisë, koncerti do të financohej dhe menaxhohej nga bashkëpunimi mes kompanisë ndërkombëtare Streetlife dhe partnerit Redcloud në Tiranë.

Në të njëjtin dokument thuhej se organizatorët do të mbulonin kostot për infrastrukturën e përkohshme, produksionin artistik dhe realizimin teknik të koncertit.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se pĂ«r kĂ«tĂ« projekt nuk ka fonde buxhetore tĂ« angazhuara shtesĂ«; angazhimi i shtetit mbetet nĂ« rrafshin e kontributeve institucionale dhe mbĂ«shtetjes logjistike”, thuhej nĂ« informacionin e ministrisĂ«.

Në atë fazë, ministria e paraqiste rolin e shtetit si mbështetje për koordinim, siguri, logjistikë dhe mbarëvajtje, jo si financues të eventit.

ÇfarĂ« tha Blendi Gonxhja?

Të njëjtën linjë mbajti edhe ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja. Më 1 maj, ai deklaroi publikisht se shteti nuk do të mbulonte kostot e organizimit të eventit.

“AsnjĂ« fond i shtetit shqiptar nuk shkon pĂ«r organizimin e eventit, skenĂ«n dhe gjithĂ« logjistikĂ«n e koncertit. MbĂ«shtetja jonĂ« Ă«shtĂ« nĂ« kapacitete njerĂ«zore, pĂ«r pjesĂ«n jashtĂ« dhe tĂ« mbarĂ«vajtjes sĂ« eventit”, u shpreh Gonxhja.

Pas miratimit të aktit normativ, ministri pranoi se qëndrimi fillestar kishte ndryshuar.

“Ne nuk e kishim parashikuar me financim shtetĂ«ror nĂ« fillim, por ne jemi kĂ«tu, ne jemi prezentĂ«, ne gjykojmĂ«, ne shikojmĂ« nĂ« rast se ka njĂ« kĂ«rkesĂ«. Dhe kur kjo kĂ«rkesĂ« vjen, ne shikojmĂ« njĂ« rrezik, ne shikojmĂ« njĂ« humbje dhe ne shikojmĂ« qĂ« duhet ta garantojmĂ« eventin, sepse tĂ« mirat qĂ« marrim nga eventi janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha sesa minusi”, tha ai nĂ« njĂ« intervistĂ« televizive.

Gonxhja kundërshtoi cilësimin se paratë janë marrë nga fondi i emergjencave.

“Ky nuk Ă«shtĂ« fond, le tĂ« themi, i fatkeqĂ«sive natyrore apo i fatkeqĂ«sive kombĂ«tare. Ky Ă«shtĂ«, fare thjesht, fondi rezervĂ« i qeverisĂ« shqiptare”, tha ministri.

Sipas tij, vendimi nuk prek fonde të spitaleve apo programeve të tjera.

“Nuk Ă«shtĂ« prekur fondi i askujt spitali, i askujt programi, i askujt, nĂ« asnjĂ« lloj forme”, deklaroi Gonxhja.

ÇfarĂ« vendosi qeveria?

MĂ« 6 korrik 2026, KĂ«shilli i Ministrave miratoi Aktin Normativ nr. 3, “PĂ«r financimin e pjesshĂ«m tĂ« organizimit tĂ« njĂ« aktiviteti kulturor-turistik me pĂ«rmasa ndĂ«rkombĂ«tare”.

Akti normativ mbĂ«shtetet nĂ« nenin 101 tĂ« KushtetutĂ«s. Ky nen parashikon se KĂ«shilli i Ministrave, “nĂ« rast nevoje dhe urgjence”, mund tĂ« nxjerrĂ« akte normative me fuqinĂ« e ligjit pĂ«r marrjen e masave tĂ« pĂ«rkohshme. 

Në nenin 1 të aktit parashikohet financimi i pjesshëm i koncertit të Kanye West, që do të zhvillohet në Tiranë më 11 korrik 2026, në masën 400 milionë lekë.

NĂ« nenin 2 pĂ«rcaktohet se kjo shumĂ« pakĂ«sohet nga fondi rezervĂ« i buxhetit tĂ« shtetit dhe i shtohet MinistrisĂ« sĂ« Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit nĂ« zĂ«rin “Transferta tĂ« brendshme”, programi “Zhvillimi i turizmit”. Akti autorizon ministrinĂ« tĂ« nĂ«nshkruajĂ« marrĂ«veshjen me kompaninĂ« organizatore tĂ« eventit pĂ«r disbursimin e fondit.

Relacioni

Relacioni shoqërues e justifikon aktin me nevojën dhe urgjencën. Sipas dokumentit, eventi ka ndikim në promovimin e turizmit dhe të imazhit të Shqipërisë.

Dokumenti pranon se organizatorët nuk kishin aplikuar më parë për mbështetje financiare sipas procedurave standarde të parashikuara në ligjet për artin, kulturën dhe turizmin. Sipas relacionit, kjo situatë e bëri të nevojshëm përdorimin e aktit normativ.

“Nevoja pĂ«r ndĂ«rhyrje financiare ka lindur si pasojĂ« e krijimit tĂ« njĂ« situate objektive dhe tĂ« paparashikueshme gjatĂ« fazĂ«s sĂ« organizimit tĂ« aktivitetit, e cila ka sjellĂ« rritje tĂ« konsiderueshme tĂ« kostove dhe nevojĂ«n pĂ«r pĂ«rmbushjen e disa detyrimeve kontraktore me rĂ«ndĂ«si thelbĂ«sore pĂ«r realizimin e tij”, thuhet nĂ« relacion.

Urgjenca e paraqitur nga qeveria nuk lidhet me rrezikun që koncerti të mos realizohej.

“UrgjencĂ«n e teston Gjykata Kushtetuese”

Konstitucionalistja Migena Leskoviku thotë se, nga ana formale, akti normativ ka bazë kushtetuese, pasi neni 101 i jep qeverisë kompetencën të nxjerrë akte normative me fuqinë e ligjit në raste nevoje dhe urgjence. Por, sipas saj, debati qëndron te mënyra si është interpretuar urgjenca në këtë rast.

Leskoviku sqaron fillimisht se fondi i përdorur nuk është fond emergjencash civile.

“Akti e ka cilĂ«suar taksativisht: 400 milionĂ« lekĂ«t merren nga fondi rezervĂ« i buxhetit tĂ« shtetit, jo nga fondi i emergjencave”, shprehet ajo.

Sipas saj, fondi rezervĂ« mund tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r emergjenca apo pĂ«r raste tĂ« veçanta, pĂ«rfshirĂ« aktivitete apo evente me rĂ«ndĂ«si tĂ« caktuar, por kjo nuk e shmang pyetjen kryesore: a pĂ«rbĂ«n ky rast “nevojĂ« dhe urgjencĂ«â€ nĂ« kuptimin kushtetues?

“I vetmi problem nĂ« kĂ«tĂ« rast Ă«shtĂ« interpretimi: a jemi nĂ« kushtet e nevojĂ«s dhe urgjencĂ«s? KompetencĂ«n KĂ«shilli i Ministrave e ka, por a Ă«shtĂ« i vlefshĂ«m ky akt nĂ« kuptimin e pĂ«rmbajtjes dhe justifikimit tĂ« urgjencĂ«s, kĂ«tĂ« mund ta thotĂ« vetĂ«m Gjykata Kushtetuese”, thotĂ« Leskoviku.

Sipas saj, një ankimim në Gjykatën Kushtetuese do të ishte testi real për aktin, por edhe për shoqërinë civile dhe aktivistët që po e kundërshtojnë vendimin.

“Pa njĂ« vendim tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese jemi nĂ« analizĂ«. NjĂ« kĂ«rkesĂ« nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese do tĂ« kishte shumĂ« vlerĂ« pĂ«r tĂ« parĂ« si qeveria e pĂ«rdor kĂ«tĂ« kompetencĂ« pĂ«rjashtimore qĂ« i ka dhĂ«nĂ« Kushtetuta”, pĂ«rfundon Leskoviku.

Rama

Kryeministri Edi Rama e pranoi publikisht ndërhyrjen financiare të shtetit pas daljes së aktit normativ.

“QĂ« nĂ« fillim ne kemi firmosur vetĂ«m njĂ« letĂ«r gatishmĂ«rie si mikpritĂ«s, ku kemi garantuar pĂ«rveç mikpritjes sigurisht, siguri dhe mbĂ«shtetje logjistike, duke theksuar se nuk marrim pĂ«rsipĂ«r asnjĂ« angazhim financiar. AsnjĂ« angazhim financiar!” deklaroi Rama.

Më pas, ai shpjegoi arsyen pse qeveria vendosi të ndërhyjë.

“Por si i bĂ«het kur je i detyruar ‘in extremis’, tĂ« ndĂ«rhysh siç bĂ«mĂ« faktikisht vetĂ«m mbrĂ«mĂ«, me 4 milionĂ« euro, pĂ«r tĂ« mos lejuar anulimin e njĂ« koncerti tĂ« shumĂ«pritur dhe turpĂ«rimin e ShqipĂ«risĂ«â€, tha kryeministri.

NĂ« njĂ« tjetĂ«r reagim publik, Rama shkroi se 4 milionĂ« eurot u dhanĂ« “nĂ« minutĂ«n e fundit” pĂ«r tĂ« mos turpĂ«ruar ShqipĂ«rinĂ« “nĂ« sytĂ« e afro 25 mijĂ« tĂ« huajve nga 80 shtete” qĂ«, sipas tij, kishin blerĂ« bileta pĂ«r koncertin. Sipas RamĂ«s, eventi pritet tĂ« gjenerojĂ« jo mĂ« pak se 100 milionĂ« euro tĂ« ardhura.

Sa qëndron argumenti ekonomik?

Qeveria e ka justifikuar financimin publik me efektin ekonomik dhe turistik tĂ« koncertit. Por deri tani nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publike njĂ« analizĂ« kosto-pĂ«rfitim qĂ« tĂ« tregojĂ« sa bileta janĂ« shitur nĂ« total, sa prej tyre janĂ« blerĂ« nga shtetas tĂ« huaj, sa net-qĂ«ndrime priten, sa shpenzime do tĂ« gjenerohen dhe sa tĂ« ardhura fiskale mund t’i kthehen buxhetit.

Në informacionin fillestar të ministrisë argumentohej se një projekt me 60 mijë spektatorë mund të gjeneronte një qarkullim ekonomik prej rreth 100 milionë eurosh, përmes efektit multiplikator.

Sipas ministrisë, nëse 60 mijë njerëz shpenzojnë mesatarisht 500-1000 euro, përfshirë biletën, fjetjen dhe ushqimin, shifra mund të arrijë në 30-60 milionë euro. Ministria argumentonte gjithashtu se çdo 1 euro e shpenzuar nga turistët mund të kthehet në 2-2.5 euro qarkullim total në ekonomi.

Revista ekonomike “Monitor” ka raportuar tĂ« dhĂ«na qĂ« e vendosin kĂ«tĂ« pritshmĂ«ri nĂ« pikĂ«pyetje.

Sipas “Monitor”, kompania organizatore RedCloud kishte bĂ«rĂ« tĂ« ditur se deri nĂ« fund tĂ« majit ishin shitur rreth 25 mijĂ« bileta. Po sipas “Monitor”, pragu qĂ« koncerti tĂ« rezultonte ekonomikisht i leverdishĂ«m ishte rreth 40 mijĂ« bileta, ose 67% e kapacitetit.

Biletat pĂ«r koncertin variojnĂ« nga 120 deri nĂ« 339 euro, ndĂ«rsa organizatorĂ«t kanĂ« deklaruar njĂ« çmim mesatar prej 240 eurosh. “Monitor” ka llogaritur se, nĂ« rast shitjeje tĂ« plotĂ«, tĂ« ardhurat nga biletat do tĂ« arrinin rreth 14-15 milionĂ« euro, ndĂ«rsa vetĂ«m pagesa e artistit Ă«shtĂ« deklaruar nĂ« rreth 7 milionĂ« euro.

Sipas “Monitor”, interesi nga sponsorĂ«t vendas ka qenĂ« i ulĂ«t, pĂ«r shkak tĂ« paketave tĂ« sponsorizimit prej 250-300 mijĂ« euro dhe hezitimit tĂ« kompanive pĂ«r shkak tĂ« imazhit kontrovers tĂ« artistit.

NĂ« terren, nĂ« sportelin pranĂ« sheshit “SkĂ«nderbej”, çmimi mĂ« i ulĂ«t i biletĂ«s ishte 120 euro. PunonjĂ«sja e sportelit nuk kishte informacion mbi numrin e biletave tĂ« shitura apo tĂ« mbetura. Ajo tha se shitja do tĂ« vijonte edhe mĂ« 9 korrik, ndĂ«rsa nuk ishte e sigurt nĂ«se sporteli do tĂ« qĂ«ndronte hapur edhe mĂ« 10 korrik, njĂ« ditĂ« para koncertit. Sipas saj, qarkullonin informacione se çmimet mund tĂ« uleshin deri nĂ« momentin e fundit.

Argumentet  

Ekspertja e ekonomisë, Irena Beqiraj, thotë se mbështetja financiare për aktivitete të artit, kulturës apo turizmit duhet të kalojë përmes procedurave standarde të vlerësimit dhe jo përmes një akti normativ të miratuar në ditët e fundit.

“Relacioni nuk ka asnjĂ« matje tĂ« interesit publik, pĂ«rfitimeve ekonomike, turistike dhe promovuese tĂ« aktivitetit. Mjaftohet me shprehjen pa asnjĂ« kuptim ekonomik e financiar:‘efekt i theksuar turistik”, thotĂ« Beqiraj.

Sipas saj, nëse qeveria do të kishte një përllogaritje reale për ndikimin ekonomik, ajo duhej të paraqitej në relacionin e aktit normativ.

“NĂ«se njĂ« llogaritje e ndikimit pĂ«rfundimtar ekonomik do tĂ« ekzistonte, ajo do tĂ« shpjegohej me shifra nĂ« relacionin e aktit normativ, duke filluar me tĂ« dhĂ«nat e kapacitetit, pĂ«rqindjen e vizitorĂ«ve jashtĂ« qytetit dhe multiplikatorin ekonomik”, argumenton Beqiraj.

Për Beqirajn, shifra prej 100 milionë eurosh e përmendur nga kryeministri nuk është shifër zyrtare, për sa kohë nuk gjendet në dokumentacionin që shoqëron aktin.

“NdĂ«rsa relacioni nuk pĂ«rmban asnjĂ« pĂ«rllogaritje apo vlerĂ«sim sasior, qoftĂ« edhe njĂ« shifĂ«r tĂ« vetme tĂ« ndikimit nĂ« ekonomi tĂ« kĂ«tij eventi, Kryeministri e deklaron atĂ« nĂ« Facebook”, thotĂ« ajo.

Turizmi

Përfaqësues të sektorit të turizmit japin vlerësime të ndryshme mbi efektin e koncertit.

Zak Topuzi, kryetar i Shoqatës së Operatorëve Turistikë, thotë se hotelet në Tiranë dhe Durrës kanë pasur prenotime për datat e koncertit dhe se interesi ka ardhur kryesisht nga rajoni.

“JanĂ« interesuar dhe kanĂ« prenotuar hotelet e TiranĂ«s e DurrĂ«sit prej njĂ« muaji dhe ato data kanĂ« qenĂ« tĂ« zĂ«na. KlientĂ«t kanĂ« qenĂ« nga Maqedonia e Veriut, Greqia dhe Kosova”, thotĂ« Topuzi pĂ«r Faktoje.

I pyetur nëse këto prenotime lidhen me koncertin apo me sezonin veror, Topuzi përgjigjet se datat ishin prenotuar përpara se hotelet të mbusheshin nga sezoni. Sipas tij, kjo lidhet me koncertin.

Operatori turistik Besnik Vathi thotë se nuk mund të nxirren përfundime pa të dhëna të plota.

“NĂ« parim, çdo event Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht me efekt pĂ«r rritjen dhe diversifikimin e turizmit. Por nuk i kam tĂ« dhĂ«nat se sa Ă«shtĂ« rritur prenotimi nĂ« hotele apo shĂ«rbimet e tjera”, thotĂ« Vathi pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, për të matur efektin duhen të dhëna nga hotelet dhe një krahasim me javët e tjera.

“Nuk besoj se ka ndonjĂ« qĂ« tĂ« nxjerrĂ« konkluzione pa pasur shifra totale tĂ« TiranĂ«s”, shton ai.

Ndryshimi i narrativës

Për pedagogun e komunikimit dhe ekspertin e hapësirës publike, Ervin Goci, problemi qëndron te ndryshimi i narrativës zyrtare.

“Narrativa mund tĂ« gjykohet nga pikĂ«pamja e komunikimit kur ndryshon stili dhe forma e njĂ« mesazhi, por kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r tĂ« portretizuar realitetin dhe ripropozuar faktet, kĂ«tu kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me manipulim”, thotĂ« Goci pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, debati nuk lidhet vetëm me koncertin, por me raportin mes pushtetit, parasë publike dhe transparencës.

“Kjo aferĂ« e radhĂ«s rikonfirmon qĂ« qeveria sot ekziston si hallkĂ« e ndĂ«rmjetme e transferimit tĂ« punĂ«s dhe djersĂ«s sĂ« qytetarĂ«ve te klientĂ«t e tyre”, shprehet ai.

Si lexohet vendimi 

Prof.Dr. Fatos Tarifa e lexon këtë vendim në kontekstin e mosbesimit të qytetarëve ndaj qeverisë.

“Kjo qeveri dhe ky kryeministĂ«r kanĂ« humbur tĂ«rĂ«sisht besimin e publikut. KĂ«tĂ« besim e kanĂ« humbur pĂ«r shkak tĂ« sjelljes sĂ« tyre pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«, duke dhĂ«nĂ« premtime qĂ« nuk i mbajnĂ«â€, thotĂ« Tarifa.

Sipas tij, financimi i koncertit me para publike në një periudhë protestash e rrit irritimin qytetar.

“NjĂ« gjĂ« e panevojshme financohet nga shteti nĂ« njĂ« kohĂ« kur vendi ka mungesa tĂ« shumta nĂ« fushĂ«n e shĂ«ndetit publik, nĂ« fushĂ«n e arsimit, ka pensione tĂ« vajtueshme pĂ«r njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« pensionistĂ«ve”, argumenton Tarifa pĂ«r “Faktoje”.

Bojkot, reklama dhe bileta falas

Thirrjet për bojkot në rrjetet sociale u shoqëruan me kritika nga figura publike, gazetarë dhe aktivistë të shoqërisë civile, që kërkuan llogari për përdorimin e fondeve publike për një koncert në një periudhë protestash.

Në ditët e fundit para koncertit, krahas shitjes online dhe në sportel, në rrjete sociale kanë qarkulluar edhe mesazhe për shpërndarje biletash falas.

NĂ« njĂ« screenshot tĂ« njĂ« mesazhi tĂ« shpĂ«rndarĂ« nĂ« rrjet, thuhej se nxĂ«nĂ«sve me arritje tĂ« veçanta do t’u jepeshin bileta falas pĂ«r koncertin e Kanye West.

Më 5 korrik, biznesmeni Gjergj Luca njoftoi shpërndarjen e 200 biletave falas për maturantë dhe nxënës të shkëlqyer nga Shkodra dhe Elbasani. Ai u bëri thirrje edhe miqve të tij të bënin të njëjtën gjë.

NĂ« sportelin e shitjes sĂ« biletave pranĂ« sheshit “SkĂ«nderbej”, punonjĂ«sja tha pĂ«r Faktoje se kishte dĂ«gjuar qĂ« mund tĂ« jepeshin bileta pĂ«r nxĂ«nĂ«s tĂ« shkĂ«lqyer, por nuk kishte informacion zyrtar mbi kĂ«tĂ« praktikĂ«.

Qarkullimi i këtyre mesazheve dhe rritja e dukshme e reklamimit të koncertit në ditët e fundit nuk provojnë në vetvete se shitjet kanë qenë të dobëta. Por, në mungesë të të dhënave zyrtare mbi numrin e biletave të shitura, ato shtojnë pyetjet mbi ecurinë reale të shitjeve dhe mënyrën e shpërndarjes së biletave.

The post Mes bojkotit, reklamës dhe pikëpyetjeve për efektin ekonomik, YE ndez debat publik në Tiranë appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Sistemi i Matjes së Performancës

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Sistemi i Matjes së Performancës appeared first on Faktoje.al.

❌