Protestat kundër projektit turistik të planifikuar në peizazhin e mbrojtur të Zvërnecit kanë tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare.
 Një ditë më parë, kryeministri Edi Rama dha një intervistë për CNN, ku u pyet ndaj kundërshtimeve që kanë shoqëruar projektin e lidhur me investitorin Jared Kushner.
Gazetarja e CNN, Isa Soares, iu drejtua kryeministrit me pyetjen:
âMĂ« lejoni fillimisht tĂ« marr reagimin tuaj pĂ«r protestat qĂ« kemi parĂ« si nĂ« kryeqytetin TiranĂ«, ashtu edhe nĂ« qytetet bregdetare, lidhur me kĂ«tĂ« zhvillim qĂ« lidhet me Jared Kushner. Si i pĂ«rgjigjeni ju protestave dhe shqetĂ«simeve tĂ« tyre?â
Në përgjigjen e tij, Rama e cilësoi të pavërtetë pretendimin se protestat ishin shtrirë përtej Tiranës.
âDhe vetĂ«m pĂ«r tĂ« saktĂ«suar, ju thatĂ« protesta nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Kjo Ă«shtĂ« e rreme. Nuk ka protesta nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Ka njĂ« protestĂ« nĂ« kryeqytetâ,deklaroi Rama.
Megjithatë, verifikimi i Faktoje tregon se deri në momentin e intervistës protestat kundër projektit në Zvërnec ishin zhvilluar jo vetëm në Tiranë, por edhe në Vlorë, Durrës dhe vetë Zvërnec.
Faktet
Më 3 qershor, dhjetëra qytetarë u mblodhën në Durrës në një protestë kundër projektit turistik në Zvërnec. Protestuesit shprehën shqetësime për ndikimin e mundshëm të investimit në mjedis dhe interesin publik, ndërsa kërkuan më shumë transparencë dhe konsultim me komunitetet.
Një pjesë e tyre e krahasuan projektin në Zvërnec me projektin e Portit të Durrësit, duke argumentuar se në të dy rastet pasuria publike po vihet në dispozicion të interesave private.
Për Faktoje, Geri Emiri, drejtues i medias Amfora, konfirmoi zhvillimin e protestës në Durrës dhe pjesëmarrjen e qytetarëve që kundërshtojnë projektin.
âQytetarĂ«t nĂ« DurrĂ«s kĂ«rkuan ndalimin sipas tyre tĂ« tĂ« gjitha projekteve abuzive jo vetĂ«m nĂ« ZvĂ«rnec, por edhe nĂ« rastin e TID DurrĂ«s dhe tĂ« DurrĂ«s Yacht Marina, qĂ« sipas tyre cenon pronĂ«n publike dhe private.
Protesta për pjesëmarrësit në Durrës ishte edhe një reagim ndaj punëve të pa mbaruara të qeverisë shqiptare, si procesi i rindërtimit pas tërmetit dhe ndërtimi i linjës hekurudhore Durrës-Tiranë, që zvarritet prej vitesh.
PjesĂ«marrĂ«sit nĂ« protestĂ« ishin tĂ« moshave tĂ« ndryshme, nga fĂ«mijĂ«t tek tĂ« moshuarit, qĂ« kĂ«rkuan ndalimin e projektit nĂ« ZvĂ«rnec dhe dĂ«gjimin e kĂ«rkesave tĂ« protestuesveâ, pĂ«rshkruajti pĂ«r Faktoje, Geri Emiri, drejtues i medias lokale Amfora.
Po atë ditë, protesta u zhvillua edhe në Vlorë. Dhjetëra qytetarë u mblodhën fillimisht në Sheshin e Flamurit dhe më pas marshuan drejt Bashkisë së Vlorës.
Protestuesit, kryesisht të rinj, mbanin pankarta në mbrojtje të mjedisit dhe kundërshtonin ndërhyrjet që sipas tyre rrezikojnë një nga zonat më të rëndësishme natyrore të bregdetit shqiptar.
Këto protesta janë dokumentuar nga mediat lokale dhe organizata të ndryshme, duke rrëzuar pretendimin se kundërshtimi publik ka qenë i kufizuar vetëm në kryeqytet.
Zanafilla e protestave
Protesta e parë kundër projektit u zhvillua më 16 maj në Zvërnec.
AktivistĂ« mjedisorĂ«, organizata tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe banorĂ« tĂ« zonĂ«s u mblodhĂ«n nĂ« Peizazhin e Mbrojtur VjosĂ«âNartĂ« pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar ndalimin e punimeve dhe mbrojtjen e zonĂ«s natyrore.
Dhjetë ditë më vonë, më 26 maj, protestat u zhvendosën në Tiranë, para Ministrisë së Turizmit dhe Mjedisit.
Më 30 maj, aktivistët u rikthyen në Zvërnec. Pikërisht gjatë kësaj proteste një protestues u tërhoq zvarrë nga punonjës të sigurisë private, pamje që u shpërndanë gjerësisht në rrjetet sociale dhe nxitën reagime të forta publike.
Pas këtij episodi, protestat vijojnë çdo ditë në Tiranë, ndërsa dje (më 3 qershor) u organizuan paralelisht edhe në Durrës dhe Vlorë.
Ndërkohë, organizatorët kanë njoftuar një tjetër protestë më 6 qershor në Akërni, pranë Hidrovorit të Vlorës, në zemër të zonës ku planifikohet zhvillimi i projektit.
PĂ«rfundimÂ
Faktet tregojnë se kundërshtimi ndaj projektit në Zvërnec është shprehur publikisht përmes protestave të organizuara në të paktën katër vende të ndryshme, në Zvërnec, Tiranë, Vlorë dhe Durrës. Për këtë arsye, pretendimi i kryeministrit Edi Rama, bërë në intervistën për CNN nuk përputhet me ngjarjet e dokumentuara në terren.
âSe thonĂ« pastaj qĂ« ne nuk protestojmĂ« pĂ«r asgjĂ«â
âJa ku po dalim.â
âA thua bĂ«het ky vend?â
âA po shkojmĂ« nĂ« protestĂ«? AtĂ«herĂ« mos ma bĂ«j kĂ«tĂ« pyetje taniâ
Biseda të tilla dëgjoheshin gjatë gjithë rrugës drejt qendrës së Tiranës.
NjĂ« ditĂ« mĂ« parĂ«, qindra qytetarĂ« kishin marshuar nga Ministria e Mjedisit drejt KryeministrisĂ« pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar projektin turistik nĂ« zonĂ«n e mbrojtur tĂ« PishĂ« Poro-NartĂ«s.Â
Protesta ishte mbyllur me një thirrje të vetme kryesisht nga të rinjtë ata që qëndrojnë deri në fund:
âNesĂ«r mĂ« shumĂ«â
Të martën, më 2 qershor, ata u kthyen.
Dhe ishin më shumë.
Nëse protesta e parë mbante ende shenjat e spontanitetit dhe konfuzionit, protesta e dytë dukej më e qartë, më e organizuar dhe më e sigurt për vetveten.
Këtë herë nuk kishte protesta paralele, nuk kishte paqartësi për vendtakimin dhe as për itinerarin.
Sheshi âSkĂ«nderbejâ u kthye nĂ« pikĂ«n e grumbullimit, ndĂ«rsa mĂ« pas turma u zhvendos drejt KryeministrisĂ«, ku qĂ«ndroi deri pas orĂ«s nĂ«ntĂ« tĂ« mbrĂ«mjes.
Ishte protesta më e gjatë deri tani.
Por mbi të gjitha ishte protesta më e re në moshë.
NĂ« turmĂ« shihje familje me fĂ«mijĂ«, pensionistĂ«, aktivistĂ«, gazetarĂ«, artistĂ«, pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« organizatave dhe qytetarĂ« tĂ« zakonshĂ«m.Â
Kishte njerëz që kishin ardhur për Pishë Poro-Nartën, të tjerë për korrupsionin, për çmimet, për pensionet, për largimet jashtë vendit, mungesën e perspektivës apo thjesht për të shprehur pakënaqësi të akumuluara prej vitesh.
Brezi Gen Z
Megjithatë, fytyra e protestës ishte brezi Gen Z.
Ata nuk dominonin vetëm numerikisht.
Dominonin estetikën, gjuhën dhe mënyrën e organizimit.
Foto: Jona Cenameri
Në vend të pankartave tradicionale politike, në duart e tyre shfaqeshin meme, referenca nga anime japoneze, personazhe televizivë, batuta të njohura nga reality show shqiptare dhe slogane të krijuara posaçërisht për rrjetet sociale.
Një pankartë përdorte frazën e njohur të Moza Ahmetit, të transformuar në:
âĂa i keni kĂ«to projekte paj zotin?â
NjĂ« pankartĂ« tjetĂ«r ishte thjesht njĂ« screenshot nga Spotify qĂ« tregonte kĂ«ngĂ«n âDonât Let It Happenâ.Â
Foto: Jona Cenameri
Titulli i këngës ishte mesazhi: një thirrje që ajo që po ndodh në Pishë Poro-Nartë të mos lejohet të ndodhë.
Të tjera pankarta përfshinin ilustrime të krijuara me inteligjencë artificiale, meme politike dhe montazhe satirike. Në shumë raste dukej sikur TikTok-u, Instagram-i dhe protesta ishin shkrirë në një të vetme.
FlamingotÂ
NjĂ« i ri mbante njĂ« flamingo gjigante tĂ« fryrĂ« mbi kokĂ«. NjĂ« tjetĂ«r e kishte kthyer flamingon nĂ« simbol proteste. Disa tĂ« rinj i binin daulleve dhe kĂ«ndonin âNarta Ă«shtĂ« e jonaâ. NĂ« njĂ« cep tjetĂ«r shihje pankarta tĂ« vizatuara nga fĂ«mijĂ«.
Foto: Jona Cenameri
Ishte një përzierje e pazakontë mes aktivizmit, kulturës së internetit dhe patriotizmit që rrallë është parë më parë në protestat shqiptare.
Në turmë shihje të rinj që bënin foto me pankartat e tyre, që filmonin për TikTok dhe Instagram, që shpërndanin drejtpërdrejt atmosferën e protestës tek miqtë e tyre.
Një nga pankartat shkruante:
âGen Z u çua nga kafja. Po tani ku do futeni?â
Protesta po përhapej nga vetë pjesëmarrësit.
Një postim në Instagram.
Një video në TikTok.
Një story.
Një repost.
Një mik që ftonte një mik tjetër.
Dhe efekti i topit të dëborës vazhdonte.
Askush nuk dukej se e dinte saktësisht kush e kishte nisur valën.
Dhe askush nuk dukej se e kishte problem këtë.
Ashtu si një ditë më parë, edhe këtë herë ishte e vështirë të kuptoje se kush po e drejtonte protestën.
Megjithatë, ndryshe nga protesta e parë, kërkesat tashmë ishin artikuluar më qartë.
KĂ«rkesat po artikulohenÂ
Aktivistët që morën fjalën kërkuan:
anulimin e ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura;
anulimin e ligjit për trashëgiminë kulturore;
fundin e klasës politike të korruptuar.
MesazhetÂ
Por në terren, mesazhet ishin shumë më të gjera.
Foto: Jona Cenameri
Turma thĂ«rriste: âRama nĂ« burg, Berisha nĂ« burg!â, âShqipĂ«ria nuk shitet!â, âPoshtĂ« patronazhistĂ«t!â, âOpozitĂ« e shitur!â, âVdekje politikĂ«s!â, âEdi Rama jep dorĂ«heqjen!â, âShqipĂ«ria e shqiptarĂ«ve!â, âPoshtĂ« spiunat!â, âRama-Berisha tradhtarĂ«t e kombit!â, âVlora zemra e ShqipĂ«risĂ«!â
ThirrjetÂ
Në shumë raste, thirrjet drejtoheshin njëkohësisht kundër qeverisë, opozitës, mediave, investitoreve te medhenj dhe institucioneve.
Në ndryshim nga protestat tradicionale shqiptare, ku kundërshtari zakonisht është i qartë, kjo protestë dukej sikur kishte shumë kundërshtarë njëkohësisht.
Kishte thirrje nacionaliste, këngë patriotike, slogane kundër mediave, investitorëve të mëdhenj dhe klasës politike në tërësi. Për shumë pjesëmarrës, Zvërneci ishte shkëndija.
TensionetÂ
Këtë herë në protestë ndiheshin më fort edhe tensionet ndaj policisë.
Ato ishin dukshëm më të pranishme se një natë më parë.
Kjo u vu re si pranë Kryeministrisë, ashtu edhe më vonë gjatë kthimit drejt qendrës së qytetit, kur turma u përball me një rresht efektivësh pranë pedonales.
PikĂ«risht aty dĂ«gjoheshin mĂ« fort thirrjet: âPolici e krimit!â, âHiqni kapelet!â
SPAK nuk konfirmoi asnjë veprim zyrtar të mërkurën lidhur me fondet për tokën ku do të ndërtohet në Zvërnec.
â ĂĂ«shtja ndodhet nĂ« njĂ« fazĂ« procedurale, detajet e saj nuk mund tĂ« bĂ«hen publike nĂ« kĂ«tĂ« momentâ tha koordinatorja pĂ«r tĂ« drejtĂ«n e informimit nĂ« SPAK
 Por kryeministri Edi Rama, po.
âUnĂ« kam dalĂ« pĂ«r njĂ« arsye tjetĂ«r qĂ« nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me mbledhjen e qeverisĂ«, por ka tĂ« bĂ«jĂ« me njĂ« zhvillim qĂ« unĂ« e konsideroj shumĂ« pozitiv lidhur me procesin e verifikimit tĂ« transaksionit pĂ«r blerjen e tokĂ«s nĂ« ZvĂ«rnec, qĂ« do tĂ« thotĂ« me sqarimin e plotĂ« dhe pĂ«rfundimtar tĂ« origjinĂ«s sĂ« fondeve tĂ« kaluara pĂ«rmes bankĂ«s dhe me çlirimin pĂ«rfundimtar tĂ« investitorĂ«ve qĂ« tanimĂ« janĂ« dhe pronarĂ«â, tha Rama, njĂ« qĂ«ndrim qe nĂ« fakt ai vete i parapritu njĂ« ditĂ« mĂ« parĂ« ku nĂ« njĂ« tjetĂ«r takim tha se fondet ishin tĂ« ligjshme dhe kishin kaluar nĂ« filtĂ«r. Por jo tĂ« gjitha. Â
âNdĂ«rkohĂ« qĂ« nga ana tjetĂ«r unĂ« e konsideroj po ashtu shumĂ« pozitive qĂ« SPAK-u ka vendosur tĂ« mbajĂ« tĂ« ngrira fondet pa i lĂ«nĂ« tĂ« kalojnĂ« tek shitĂ«si pĂ«r tĂ« cilin ka njĂ« proces hetimor.
Kjo nĂ« kĂ«ndvĂ«shtrimin tim Ă«shtĂ« shumĂ« pozitive edhe pĂ«r kĂ«do qĂ« pretendon pronĂ« nĂ« atĂ« territor, sepse tanimĂ« çështja e origjinĂ«s sĂ« pronĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« çështje qĂ« do tĂ« mbulohet nga njĂ« hetim tĂ«rĂ«sisht i pavarur dhe profesional pĂ«rmes SPAK-ut dhe nĂ« tĂ« dyja rastet rezultati do tĂ« jetĂ« njĂ« rezultat i padiskutueshĂ«m nga pikĂ«pamja ligjore, ndĂ«rsa nga pikĂ«pamja e pretendimeve do tâi japĂ« fund çdo spekulimi, çdo manipulimi, çdo pretendimi qĂ« nuk Ă«shtĂ« i bazuar nĂ« ligjâ, tha ai.
NĂ« rast se shitĂ«si, sipas tij, ka origjinĂ« legjitime tĂ« pronĂ«s, do marrĂ« paratĂ«, nĂ« rast se nuk e ka, lekĂ«t do tâi mbeten RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Sâka dorĂ«heqje
NjĂ« ditĂ« mĂ« parĂ« kryeministri Rama ftoi 20 zera nĂ« dialog nga protesta e TiranĂ«s ku prej tĂ« henĂ«s po protestohet kundĂ«r ndĂ«rtimit tĂ« njĂ« rezorti nĂ« ZvĂ«rnec me qĂ«llim  mbrojtjen e natyrĂ«s por edhe problematikave tĂ« tjera. Protestuesit iu pĂ«rgjigjen nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n dite qĂ« sâka dialog por dorĂ«heqje. Â
âE kam njĂ« pĂ«rgjigje. Tâi referohen arkivit tĂ« gjatĂ« tĂ« kĂ«tij filmi tĂ« vjetĂ«r se tanimĂ« se kĂ«tu sâka asgjĂ« tĂ« re. UnĂ« nuk kam kĂ«rkuar tĂ« bisedoj me asnjĂ« nga ata qĂ« pĂ«r mua janĂ« tĂ« kurdisur dhe janĂ« tĂ« çartur.
Kam kërkuar të bisedoj me ata të cilët kanë votuar për mua, disa prej tyre dhe më kanë shkruar nga protesta e parë.
Kam respekt pĂ«r ta dhe me ata jam gati tĂ« bisedoj nĂ« çdo kohĂ« sepse ata nuk kanĂ« dalĂ« nĂ« protestĂ« pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« episod tĂ« ri tĂ« njĂ« filmi shumĂ« tĂ« vjetĂ«r. KĂ«shtu qĂ«, ai film duhet tu tregojĂ« tĂ« gjithĂ«ve qĂ« asgjĂ« nuk mĂ« lĂ«viz mua nga istikami, nĂ« thonjĂ«za, ku mĂ« kanĂ« vendosur shqiptarĂ«t dhe kush flet nĂ« emĂ«r tĂ« shqiptarĂ«ve duhet tĂ« mos e harrojĂ« qĂ« unĂ« pĂ«rfaqĂ«soj dhe mishĂ«roj vullnetin e tĂ« paktĂ«n mbi 800 mijĂ« shqiptarĂ«ve dhe kam njĂ« kontratĂ« me taâ, tha Rama.
NĂ« turmĂ« binin nĂ« sy edhe flamujt kombĂ«tarĂ« e etnikĂ« shqiptarĂ«. Disa protestues mbanin pankarta pĂ«r ĂamĂ«rinĂ«, ndĂ«rsa herĂ« pas here dĂ«gjoheshin thirrje si âNuk jemi grekĂ«, jemi shqiptarĂ«â, njĂ« reagim i drejtpĂ«rdrejtĂ« ndaj debatit tĂ« ditĂ«ve tĂ« fundit mbi pretendimet se protesta po nxitej nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m. PĂ«r shumĂ« prej pjesĂ«marrĂ«sve, prania e flamujve ishte njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« theksuar se kundĂ«rshtimi ndaj projektit nuk vinte nga jashtĂ«, por nga qytetarĂ« shqiptarĂ« qĂ« e shihnin zonĂ«n si pjesĂ« tĂ« pasurisĂ« kombĂ«tare.
NĂ« disa momente ishte e vĂ«shtirĂ« tĂ« kuptoje ku mbaronte njĂ« protestĂ« dhe ku fillonte tjetra. Flamujt, pankartat dhe grupet e ndryshme pĂ«rziheshin nĂ« tĂ« njĂ«jtin shesh, derisa njĂ« zĂ« qĂ« buçiti nga megafoni nisi tâi jepte turmĂ«s njĂ« drejtim mĂ« tĂ« qartĂ«.
âPĂ«r protestĂ«n e NartĂ«s, ejani te Ministria e Mjedisit.â
Dhe turma nisi të lëvizte.
Rruga nga Sheshi Skënderbej drejt Ministrisë së Mjedisit, më pas tek Ministria e Brendshme dhe në fund para Kryeministrisë, u kthye në një marshim ku mesazhet shpesh dilnin përtej vetë Zvërnecit.
Tek Ministria e Mjedisit atmosfera ndryshoi. Turma u bë më kompakte. Në mes të saj shihje aktivistë, gazetarë, studentë, artistë, përfaqësues të shoqërisë civile, pensionistë, por mbi të gjitha të rinj. Të shumtë ishin edhe prindërit me fëmijët e vegjël. Disa i shtynin në karroca, të tjerë i mbanin në supe. Për një protestë të organizuar në Ditën e Fëmijëve, prania e tyre dukej simbolike.
Ajo që binte në sy ishte se shumë prej pjesëmarrësve nuk dëgjonin fare se kush fliste me megafon. Në varësi të vendit ku ndodheshe në turmë, mund të mos arrije të kuptoje as emrin e folësit. Megjithatë kjo nuk dukej se kishte rëndësi.
Thirrja që jehonte më fort se çdo tjetër ishte:
âRama nĂ« burg! Berisha nĂ« burg!â
Pas saj vinin:
âAnulloje projektin!â
âShteti i oligarkĂ«ve!â
âDoreheqje!â
âShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e jona, jo e oligarkĂ«ve!â
Pikërisht këtë frymë e sheh si thelbin e protestës Rigels Xhemollari nga Qëndresa Qytetare.
âMendoj qĂ« protesta e djeshme nĂ« TiranĂ« Ă«shtĂ« kundĂ«r arrogancĂ«s, korrupsionit, mungesĂ«s sĂ« transparencĂ«s dhe dhunĂ«s sĂ« qeverisĂ«. Nuk lidhet vetĂ«m me ZvĂ«rnecinâ, thotĂ« ai.
Sipas Xhemollarit, protesta nuk mund të reduktohet në një debat teknik për një projekt të vetëm.
âMos kĂ«rkoni kĂ«rkesa specifike dhe debate teknike. Ky Ă«shtĂ« akumulim i revoltĂ«s sĂ« brezit tĂ« riâ, argumenton ai pĂ«r âFaktojeâ.
Organizatat mjedisoreÂ
Megjithatë, për organizatat mjedisore që kanë qenë në vijën e parë të kundërshtimit të projektit, fokusi mbetet i qartë.
Aleksandër Trajçe, drejtues i PPNEA-s, thotë se kërkesa kryesore është ndalimi i menjëhershëm i çdo ndërhyrjeje në zonën e mbrojtur.
âNuk mund tĂ« ketĂ« zhvillime urbane dhe zhvillime intensive brenda zonĂ«s sĂ« mbrojtur. KĂ«rkojmĂ« ndaljen e menjĂ«hershme tĂ« punimeve, rehabilitimin e dĂ«meve tĂ« shkaktuara dhe transparencĂ« tĂ« plotĂ« pĂ«r projektinâ, deklaroi ai.
Sipas Trajçes, mënyra se si trajtohet sot Pishë Poro-Narta do të shërbejë si test edhe për raportin e Shqipërisë me Bashkimin Europian.
âNĂ«se nuk jemi nĂ« gjendje tĂ« mbrojmĂ« zonat qĂ« vetĂ« i konsiderojmĂ« me vlera tĂ« larta biodiversiteti, atĂ«herĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tâi themi Bashkimit Europian se jemi gati pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e familjes europianeâ, shton ai.
Kush po e drejton protestën?
Teksa kolona e protestuesve lëvizte drejt Ministrisë së Brendshme dhe më pas drejt Kryeministrisë, një gjë bëhej gjithnjë e më e qartë.
Njerëzit nuk kishin dalë në rrugë vetëm për gardhin e Zvërnecit. Disa flisnin për korrupsionin, të tjerë për mungesën e transparencës, për policinë, mediat apo oligarkët. Disa shanin qeverinë, të tjerë opozitën. Shumë prej tyre të dyja bashkë.
PankartatÂ
Krahas âRama nĂ« burg, Berisha nĂ« burgâ, turma shpĂ«rthente periodikisht edhe nĂ« thirrje si âLiria nuk shitetâ, âShqipĂ«ria e shqiptarĂ«veâ, âAnulloje projektinâ, âShteti i oligarkĂ«veâ, âQeveri hajduteâ, âBojkotoni mediatâ, âO sa turp me qenĂ« policâ, âKĂ«tu vendosim neâ dhe âShqipĂ«ria nuk shitetâ. NĂ« momente tĂ« caktuara dĂ«gjoheshin edhe thirrje mĂ« spontane e mĂ« tĂ« ashpra kundĂ«r figurave politike, mediave tradicionale dhe biznesmenĂ«ve tĂ« mĂ«dhenj.
Turma dukej sikur po kanalizonte një pakënaqësi shumë më të gjerë sesa debati për një resort turistik.
Për rreth dy orë, protestuesit marshuan nga një institucion tek tjetri. Para Kryeministrisë qëndruan më gjatë. Aty u mbajtën fjalimet kryesore dhe aty u dëgjuan më fort thirrjet që kishin shoqëruar gjithë marshimin.
Ndoshta elementi më i pazakontë i protestës ishte mungesa e një figure qendrore. Pak veta e dinin kush po mbante megafonin në secilin moment. Shumë nuk dëgjonin fare çfarë thuhej nga folësit. Megjithatë thirrjet përhapeshin vetë nëpër turmë, si valë që kalonin nga një grup te tjetri. Ishte një protestë ku energjia vinte më shumë nga njerëzit sesa nga podiumi.
Kur protesta po mbyllej, organizatorët lajmëruan tubimin e radhës për ditën pasuese.
Nga turma nisi një tjetër thirrje ritmike:
âNesĂ«r mĂ« shumĂ«!â
Disa qeshnin dhe pyesnin me zĂ« tĂ« lartĂ« nĂ«se tĂ« nesĂ«rmen do tĂ« ishin po aq shumŃ.
TĂ« tjerĂ« pĂ«rshĂ«ndesnin miq e tĂ« njohur qĂ« nuk prisnin tâi gjenin aty.
Dhe ndoshta pikërisht kjo ishte fotografia më e saktë e mbrëmjes.
Jo një protestë me një lider të vetëm. As me një kërkesë të vetme.
Ftesa për takim
MegjithatĂ«, kryeministri Rama nĂ« deklaratĂ«n e fundit (deri nĂ« publikimin e kĂ«tij lajmi) e âlĂ«shoiâ erashkĂ«n. Por kush do e presĂ«? Thelbi i protestĂ«s lidhet edhe me sfidĂ«n ndaj pushtetit, duke prodhuar debat mĂ« tĂ« gjerĂ« se zakonisht.  Â
âMblidhuni, jo mĂ« shumĂ« se 20 vetĂ« dhe bujrum, ulemi nĂ« njĂ« bashkĂ«bisedim publik, ku tĂ« doni dhe kur tĂ« doniâ, tha Rama nĂ« Facebook. NjĂ« taktikĂ« politike qĂ« Rama e ka ndjekur edhe me herĂ«t nĂ« protestĂ«n e studentĂ«ve.
Prej mbrëmjes së 1 qershorit, rrjetet sociale shqiptare janë mbushur me një fotografi ku shfaqet një radhë autobusësh pranë një pike kufitare, e shoqëruar me pretendimin se bëhej fjalë për protestues grekë që po hynin në Shqipëri për të marrë pjesë në protestën kundër projektit turistik në Pishë Poro-Nartë.
Fotografia nisi tĂ« qarkullojĂ« menjĂ«herĂ« pas protestĂ«s sĂ« zhvilluar nĂ« TiranĂ«, ku mijĂ«ra qytetarĂ« u mblodhĂ«n pĂ«r tĂ« dytĂ«n herĂ« nĂ« bulevardin âDĂ«shmorĂ«t e Kombitâ pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar projektin nĂ« ZvĂ«rnec.
Pamje nga protesta 1 qershor, Tiranë
Verifikimi i kryer nga Faktoje tregon se fotografia nuk është e vërtetë. Për të konfirmuar origjinën e saj, Faktoje përdori mjetin zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.
SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tâi mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.
PĂ«rtej verifikimit teknik, fotografia shfaq edhe disa elemente tipike tĂ« pĂ«rmbajtjeve tĂ« gjeneruara me AI, si fytyra tĂ« paqarta nĂ« turmĂ«, autobusĂ« pothuajse identikĂ«, tekst me formulime tĂ« pazakonta nĂ« pankarta dhe njĂ« kompozim tepĂ«r tĂ« rregullt tĂ« skenĂ«s.Â
Këto karakteristika janë shpesh të pranishme në imazhet e krijuara artificialisht dhe përbëjnë sinjale shtesë që ngrenë dyshime mbi vërtetësinë e saj.
Si lindi pretendimi?
Fotografia u shfaq fillimisht gjatë një debati televiziv mbrëmjen e 1 qershorit. Në një televizion privat, analisti Artur Meçe pretendoi se po shfaqte një fotografi nga Kakavija, ku sipas tij dukeshin autobusë të organizuar nga shteti grek për të sjellë protestues në Shqipëri.
âKjo Ă«shtĂ« protesta sot. Kjo Ă«shtĂ« foto e sotmeâ,deklaroi Meçe gjatĂ« emisionit.
Më pas, pretendimi u përhap në rrjete sociale dhe u publikua edhe nga disa portale shqiptare, të cilat iu referuan raportimeve të mediave greke.
NĂ« fakt, gazeta greke âKathimeriniâ publikoi mĂ« 1 qershor njĂ« artikull lidhur me protestĂ«n e zhvilluar mĂ« 30 maj nĂ« ZvĂ«rnec. Artikulli i gazetarit Yannis Papadopoulos u publikua nĂ« orĂ«n 11:24 dhe pĂ«rmendte se dy autobusĂ« ishin nisur nga Athina pĂ«r protestĂ«n e sĂ« shtunĂ«s nĂ« ZvĂ«rnec, ndĂ«rsa pjesĂ«marrĂ«s tĂ« tjerĂ« kishin udhĂ«tuar me automjetet e tyre.
Pra, raportimi i âKathimeriniâ nuk kishte lidhje me protestĂ«n e 1 qershorit nĂ« TiranĂ« dhe nuk shoqĂ«rohej me asnjĂ« fotografi tĂ« autobusĂ«ve nĂ« kufi.
Gjatë ditës së djeshme, kryeministri Edi Rama e paraqiti projektin si një mundësi transformuese për ekonominë, turizmin dhe imazhin e Shqipërisë, ndërsa kundërshtimet i pa si të motivuara politikisht apo të nxitura nga jashtë, përfshi këtu edhe Greqinë.
AI po përdoret për të manipuluar opinionin publik
Erion Tase, nga Akademia e Studimeve Politike, thotë për Faktoje se ky rast ilustron mënyrën se si inteligjenca artificiale mund të përdoret për të përhapur narrativa të rreme.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« rast kur inteligjenca artificiale pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« manipuluar opinionin publik dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rforcuar bindje tĂ« caktuara. NĂ« kĂ«tĂ« rast po shfrytĂ«zohet edhe elementi i tensioneve mes fqinjĂ«ve, ShqipĂ«risĂ« dhe GreqisĂ«, duke ushqyer narrativĂ«n se protestat janĂ« tĂ« organizuara nga jashtĂ« dhe nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« shqetĂ«sime reale tĂ« qytetarĂ«ve shqiptarĂ«â, thotĂ« Tase.
Sipas tij, rasti i autobusëve grekë i ngjan edhe rasteve të tjera të fundit, ku fotografi të krijuara me AI janë përdorur për të mbështetur pretendime të pavërteta.
âKĂ«to raste duhet tĂ« na bĂ«jnĂ« mĂ« tĂ« kujdesshĂ«m pĂ«r atĂ« qĂ« shohim online. Inteligjenca artificiale e ka bĂ«rĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« lehtĂ« krijimin e materialeve bindĂ«se, ndaj qytetarĂ«t duhet tĂ« mbĂ«shteten te burime tĂ« besueshme informacioni dhe jo vetĂ«m te pĂ«rmbajtjet qĂ« qarkullojnĂ« nĂ« rrjetet socialeâ, shton ai.
Edhe pedagogu i komunikimit dhe medias, Erlis Ăela, e sheh rastin si njĂ« shembull tipik tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« inteligjencĂ«s artificiale pĂ«r tĂ« deformuar debatin publik.
âPĂ«rhapja e fotove tĂ« gjeneruara me AI si prova reale rrezikon tĂ« deformojĂ« debatin publik duke zĂ«vendĂ«suar faktet me perceptime tĂ« fabrikuara. ĂshtĂ« provuar tashmĂ« se kĂ«to imazhe nuk synojnĂ« vetĂ«m tĂ« dezinformojnĂ«, por edhe tĂ« ndikojnĂ« mĂ«nyrĂ«n se si qytetarĂ«t interpretojnĂ« njĂ« ngjarje apo njĂ« kauzĂ«â, thotĂ« Ăela pĂ«r Faktoje.
Sipas tij, shqetësimi më i madh në këtë rast lidhet me narrativën që kërkohet të ndërtohet rreth protestës.
âKĂ«to imazhe mund tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« diskredituar kauza, individĂ« apo grupe shoqĂ«rore dhe pĂ«r tĂ« polarizuar opinionin publik. Rasti nĂ« fjalĂ« pĂ«rpiqet tĂ« ushqejĂ« njĂ« narrativĂ« qĂ« e paraqet protestĂ«n kundĂ«r projektit tĂ« zhvillimit nĂ« zonĂ«n e ZvĂ«rnecit si njĂ« lĂ«vizje tĂ« mbĂ«shtetur apo tĂ« sponsorizuar nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, duke i veshur asaj edhe ngjyrime nacionalisteâ
Ăela vlerĂ«son se shoqĂ«ria shqiptare mbetet ende e papĂ«rgatitur pĂ«r tâu pĂ«rballur me dezinformimin e ndihmuar nga inteligjenca artificiale. Ndaj, sipas tij, nevojitet njĂ« angazhim mĂ« i madh si nĂ« edukimin e publikut, ashtu edhe nĂ« forcimin e kapaciteteve tĂ« mediave profesionale.
âKa nevojĂ« urgjente tĂ« shtohen nismat pĂ«r edukimin mbi inteligjencĂ«n artificiale dhe median. Nga ana tjetĂ«r, duhet mĂ« shumĂ« punĂ« me komunitetin e gazetarĂ«ve dhe mediave profesionale, jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« demaskuar pĂ«rmbajtjet e rreme, por edhe pĂ«r tĂ« shpjeguar mekanizmat manipulues dhe qĂ«llimet qĂ« synohen tĂ« arrihen pĂ«rmes pĂ«rdorimit tĂ« AIâ, pĂ«rfundon Ăela.Â
Kur ekskavatorĂ«t hynĂ« nĂ« PishĂ« Poro-NartĂ« nĂ« fillim tĂ« majit, reagimi erdhi fillimisht nga terreni. Organizata mjedisore PPNEA publikoi pamje tĂ« makinerive qĂ« lĂ«viznin mes dunave, ndĂ«rsa aktivistĂ«t ngritĂ«n alarmin pĂ«r ndĂ«rhyrje brenda njĂ« prej zonave mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme natyrore tĂ« vendit.Â
Pasuan denoncimet, protestat lokale, reagimet në rrjetet sociale dhe më pas tubimet përpara Ministrisë së Mjedisit dhe Kryeministrisë në Tiranë.
PĂ«r gati njĂ« muaj, Kryeministri Edi Rama nuk foli publikisht pĂ«r çështjen, me pĂ«rjashtim tĂ« njĂ« deklarate tĂ« shkurtĂ«r tre ditĂ« mĂ« parĂ«, ku tha se shteti ânuk po falte gjĂ«â. NjĂ« ditĂ« para protestĂ«s sĂ« zhvilluar nĂ« TiranĂ«, ai njoftoi se do tĂ« fliste sĂ«rish pĂ«r kĂ«tĂ« temĂ«.
MonologuÂ
NdĂ«rsa pas protestĂ«s ku qindra tĂ« rinj u mblodhĂ«n pĂ«rpara KryeministrisĂ«, kĂ«tĂ« tĂ« hĂ«nĂ« nĂ« mbledhjen e Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste, Rama mbajti pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« njĂ« âsqarimâ tĂ« gjatĂ« publik pĂ«r çështjen.
Nuk ishte një deklaratë për mediat, as një konferencë pyetje-përgjigje. Ishte një monolog që zgjati 1 orë e 9 minuta, i mbushur me argumente ekonomike, krahasime me Greqinë e Malin e Zi, sulme ndaj kundërshtarëve të projektit dhe një përpjekje për të bindur publikun se reagimi ndaj investimit në Zvërnec po ndërtohet mbi keqinformim.
âJu kam dĂ«gjuar, ju kam lexuar dhe ju kuptoj shumĂ« mirĂ«â,tha Rama nĂ« hyrje tĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, duke iu drejtuar qytetarĂ«ve tĂ« revoltuar pas pamjeve ku njĂ« protestues tĂ«rhiqej zvarrĂ« nga rojet private tĂ« sigurisĂ«.
âEdhe unĂ« po njĂ«soj do revoltohesha dhe do rreshtohesha kundĂ«r qeverisĂ« dhe kundĂ«r kryeministritâ,shtoi ai.
Por pas kësaj hyrjeje, kryeministri ndryshoi drejtim. Sipas tij, opinioni publik është përballur me një version të shtrembëruar të realitetit.
âJu kanĂ« manipuluarâ,deklaroi Rama, duke krahasuar debatin me filmin hollivudian âWag the Dogâ, ku njĂ« luftĂ« e trilluar pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« manipuluar opinionin publik.
4 miliardë euro
Në qendër të argumentit të tij ishte ideja se Shqipëria po përballet me një mundësi historike investimi.
âPartnerĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m janĂ« bĂ«rĂ« bashkĂ« pĂ«r tĂ« investuar 4 miliardĂ« euroâ, tha ai, duke e cilĂ«suar projektin si njĂ« hap drejt âLigĂ«s sĂ« KampionĂ«ve tĂ« turizmit globalâ.
Në fjalimin e tij, kryeministri Edi Rama mbrojti qasjen aktuale ligjore për zonat e mbrojtura, duke theksuar se peizazhi i mbrojtur nuk nënkupton ndalim të zhvillimit, por bashkëjetesë mes natyrës dhe aktivitetit ekonomik, për sa kohë respektohen procedurat dhe lejet përkatëse.
Por pikërisht aty ku kryeministri sheh një mundësi zhvillimi, ambientalistët shohin një precedent të rrezikshëm.
Ndryshimi ligjor
Aleksandër Trajçe, drejtues i Organizatës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri, PPNEA shpjegon për Faktoje:
âMe ligjin e vjetĂ«r, peizazhi i mbrojtur (kategoria 5) kishte zonim tĂ« brendshĂ«m me mbrojtje strikte, pĂ«rfshirĂ« zona qendrore ku nuk lejohej ndĂ«rtimi. Me ndryshimet e vitit 2024 u hoq koncepti i zonimit pĂ«r kĂ«tĂ« kategori, duke e hapur praktikisht gjithĂ« peizazhin pĂ«r ndĂ«rtimeâ
Sipas tij, ndryshimet ligjore të vitit 2024 hoqën pikërisht këtë mekanizëm mbrojtës.
(Neni 13 i shfuqizuar në vitin 2024)
âHeqja e konceptit tĂ« zonimit e hapi praktikisht tĂ« gjithĂ« peizazhin e mbrojtur ndaj zhvillimeve ndĂ«rtimore. Ky Ă«shtĂ« detaji qĂ« po anashkalohet nĂ« debatâ
âAto sĂ«bashku plotĂ«sojnĂ« kĂ«rkesat e njĂ« Parku KombĂ«tar, apo me vlera ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« njĂ« zone Ramsar. Kjo zonĂ« renditet si e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r shpendĂ«t (IBA) nga BirdLife International (BLI, 2023), me kritere A1, A4i, A4iii, B1i (2000), e klasifikuar si shumĂ« e kĂ«rcĂ«nuar. Zona Ă«shtĂ« gjithashtu ndĂ«r mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishmet nĂ« vend pĂ«r llojet bimore (IPA) (kodi A35). Zona Ă«shtĂ« kandidate pĂ«r rrjetin EUROPA 2000â
Miho thekson gjithashtu se ndërhyrja prek një territor me vlera të larta natyrore dhe status të mbrojtjes së veçantë.
âVendi i rrethuar prek direkt tre monumente natyre: 1) Kodrat molasike tĂ« ZvĂ«rnecit, 2) LagunĂ«n Limopuo, e fshehur mes kĂ«tyre kodrave, dhe 3) Dunat e NartĂ«s/AkĂ«rnisĂ«, ndĂ«r mĂ« tĂ« ruajturat nĂ« gjithĂ« Mesdheun. TĂ« treja janĂ« tĂ« KategorisĂ« III tĂ« mbrojtjes sipas VKM/DCM 303/2019â.
Ndikimi në mjedis
NĂ« fjalimin e tij, Rama kĂ«mbĂ«nguli disa herĂ« se projekti nuk Ă«shtĂ« ende pĂ«rfundimtar. âNuk kemi studimin mjedisor. Nuk ka ardhur akomaâ, deklaroi ai. PikĂ«risht kjo deklaratĂ« ka ngritur shqetĂ«sime tĂ« reja tek organizatat mjedisore.
Olsi Nika nga âEcoAlbaniaâ argumenton se sipas legjislacionit shqiptar, VlerĂ«simi i Ndikimit nĂ« Mjedis nuk Ă«shtĂ« njĂ« procedurĂ« qĂ« mund tĂ« shtyhet pĂ«r mĂ« vonĂ«. âLigji e pĂ«rcakton qartĂ« VNM-nĂ« si njĂ« detyrim paraprak dhe thelbĂ«sor qĂ« duhet tĂ« realizohet nĂ« fazat mĂ« tĂ« hershme tĂ« konceptimit dhe planifikimit tĂ« çdo projekti zhvillimorâ, thotĂ« Nika pĂ«r Faktoje.
Sipas tij, vetë logjika e ligjit kërkon që ndikimet e mundshme të vlerësohen përpara se autoritetet të japin miratime apo të lejojnë ndërhyrje në territor.
âĂdo ndĂ«rhyrje nĂ« territor pa njĂ« VNM tĂ« hartuar dhe tĂ« miratuar paraprakisht bie ndesh me parimin e parandalimit dhe me detyrimet e legjislacionit mjedisor nĂ« fuqiâ
Ndërkohë, kryeministri këmbëngul se ajo që po ndodh aktualisht lidhet me studime paraprake dhe jo me ndërtimin e resortit.
âLufta zhvillohet sot vetĂ«m me njĂ« gjĂ« konkrete, me njĂ« gardh tĂ« shĂ«mtuar dhe me njĂ« akt skandaloz tĂ« njĂ« kompanie sigurieâ, tha ai.
Por për ambientalistët, problemi nuk është vetëm gardhi.
âTĂ« quash teori konspirative shqetĂ«simin publik pĂ«r ndĂ«rtimet nĂ« njĂ« zonĂ« tĂ« mbrojtur nuk e ndryshon realitetin nĂ« terrenâ, thotĂ« Nika.
âPo planifikohet ndĂ«rtimi i njĂ« qyteti me karakter tĂ« fortĂ« urban brenda njĂ« zone tĂ« mbrojtur, pĂ«rmes njĂ« procesi qĂ« ngre pikĂ«pyetje serioze ligjore, mjedisore dhe publikeâ pĂ«rfundon ai.
Laguna e Nartës
NjĂ« tjetĂ«r pikĂ« pĂ«rplasjeje lidhet me gjendjen ekologjike tĂ« lagunĂ«s. GjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, Rama tha se âLaguna Ă«shtĂ« nĂ« pikĂ« tĂ« hallitâ dhe argumentoi se projekti do tĂ« ndihmojĂ« nĂ« rehabilitimin e saj. Por ambientalistĂ«t e hedhin poshtĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rshkrim, duke iu referuar tĂ« dhĂ«nave shkencore.Â
âKy Ă«shtĂ« njĂ« interpretim vetjak. TĂ« dhĂ«nat shkencore tregojnĂ« se Laguna e NartĂ«s Ă«shtĂ« ndĂ«r lagunat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r biodiversitetin nĂ« Mesdheâ, thotĂ« Trajçe.
Ai përmend praninë e mijëra flamingove, pelikanit kaçurrel dhe dhjetëra specieve të tjera të mbrojtura si dëshmi të gjendjes ekologjike të zonës.
âPo tĂ« ishte laguna nĂ« gjendjen qĂ« pĂ«rshkruhet, kĂ«to specie nuk do tĂ« qĂ«ndronin aty. Prania e tyre Ă«shtĂ« vetĂ« treguesi shkencor i vlerĂ«s ekologjike tĂ« zonĂ«sâ argumenton ai.
Krahasimi me Malin e ZiÂ
âDuhet tĂ« shohim edhe shembujt e rajonit,â tha Kryeministri Edi Rama gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij duke iu referuar Malit tĂ« Zi.Â
Por Aleksandër Trajçe, thotë se shembulli i përdorur është i pasaktë.
âNĂ« Mal tĂ« Zi ka njĂ« rast shumĂ« tĂ« ngjashĂ«m me ZvĂ«rnecin, Kriporja e Ulqinit, ku kishte plane tĂ« qarta zhvillimi, madje me pĂ«rfshirjen e tĂ« njĂ«jtit investitor qĂ« pĂ«rmendet edhe nĂ« projekte tĂ« tjera nĂ« rajon. Aty u parashikua transformimi i njĂ« zone natyrore nĂ« njĂ« zonĂ« elitare zhvillimi, por pas reagimit tĂ« fortĂ« tĂ« shoqĂ«risĂ« civile, banorĂ«ve dhe komunitetit europian, planet u anuluanâ
Sipas tij, ky është shembulli i vërtetë që duhet marrë në konsideratë, dhe jo rastet e monumenteve kulturore apo destinacioneve krejtësisht të ndryshme, siç është përmendur shpesh në debat publik.
âKrahasimi me raste si ShĂ«n Stefani nuk Ă«shtĂ« i njĂ« natyre tĂ« ngjashme, sepse kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me kontekste krejt tĂ« ndryshme ligjore dhe ekologjike,â shton Trajçe.
E ardhmja e zonës
Qeveria e sheh çështjen si një test për modelin ekonomik të Shqipërisë. Kryeministri e krahasoi projektin me investime të njohura turistike në Greqi, Kroaci dhe Mal të Zi dhe paralajmëroi se refuzimi i tij mund të trembë investitorët ndërkombëtarë.
âO do zgjedhim zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m me investitorĂ« tĂ« ekselencĂ«s, ose do zgjedhim njĂ« rrugĂ« tjetĂ«râ, tha ai.
Për qeverinë, Pishë Poro-Narta është një mundësi historike zhvillimi.
Ndërsa për ambientalistët, është prova më e madhe se si Shqipëria do të trajtojë pasuritë e saj natyrore në prag të integrimit evropian.
Vetëm pak ditë më parë, Komisioni Evropian reagoi për herë të parë për rastin e Pishë Poro-Nartës në një përgjigje ekskluzive për Faktoje, duke konfirmuar se po e ndjek nga afër situatën dhe duke e lidhur atë me detyrimet që Shqipëria duhet të përmbushë për kapitullin 27 të negociatave me Bashkimin Evropian.
NdĂ«rsa sot, Prokuroria e Posaçme konfirmoi se ka nisur hetime mbi mĂ«nyrĂ«n e pĂ«rfitimit tĂ« tokave nĂ« zonĂ«n e mbrojtur tĂ« ZvĂ«rnecit, si edhe mbi procedurat e zbatimit tĂ« projektit pĂ«r ndĂ«rtimin e resorteve turistike.Â
Koordinatorja për të drejtën e informimit pranë SPAK, i tha Faktoje se në këtë fazë që është hetimi i çështjes, nuk mund të ndahen të dhëna të tjera për publikun.
MĂ« 29 maj, protesta e banorĂ«ve tĂ« ZvĂ«rnecit kundĂ«r projektit turistik âZvĂ«rnec South Adriatic Developmentâ u shoqĂ«rua me njĂ« ngjarje tĂ« paprecedent.
Pamjet filmike të shpërndara në rrjetet sociale treguan persona civilë pa uniformë që tërhiqnin zvarrë një protestues, ndërsa policia e Vlorës pranishme nuk lëvizi as gishtin.
Pamjet flisnin vetĂ« se si njĂ« protestues duke negociuar me forca tĂ« PolicisĂ«, merret mĂ« pas me forcĂ« nga persona tĂ« paidentifikuar brenda gardhit, tĂ«rhiqet zvarrĂ« dhe mĂ« pas goditet edhe nĂ« gjoks nga nje person me maske i cili mĂ« vonĂ« u procedua penalisht.    Â
Protestuesi u raportua se nxirrte gjak dhe se pĂ«r âliriminâ e tij kishte negociuar njĂ« drejtues policie.Â
Reagimi
Ajo që ndezi më pas shkrepsen ishte policia e Vlorës. Fillimisht Policia e Vlorës reagoi duke njoftuar shoqërimin e një qytetari (E.S.), procedimin penal të 15 protestuesve dhe dy punonjësve të sigurisë private.
NĂ« komunikatĂ«n e saj, Policia e VlorĂ«s deklaroi se protestuesi ishte futur me forcĂ« nĂ« kantier, por ky version u pĂ«rgĂ«njeshtrua nga vetĂ« Policia e Shtetit, e cila kĂ«rkoi ndjesĂ« publike pĂ«r raportimin e gabuar. Fillimisht Policia e Shtetit njoftoi se ishte pezulluar nga detyra drejtori e PolicisĂ« sĂ«Â VlorĂ«s, Elidon Ăela. Sot Drejtori i PĂ«rgjithshem i PolicisĂ«, SkĂ«nder Hitaj njoftoi shkarkimin e ketij tĂ« fundit.
âSot prezantova drejtorin e komanduar tĂ« DrejtorisĂ« Vendore tĂ« PolicisĂ« VlorĂ« Drejtues Edvin Ndreu, i cili do ketĂ« detyrĂ«n e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« riorganizimit dhe forcimit tĂ« strukturave policore nĂ« qarkun e VlorĂ«s, nĂ« funksion tĂ« shĂ«rbimit ndaj qytetarĂ«ve dhe zbatimit tĂ« ligjitâ, tha Hitaj.
Policia e Shtetit
Që në fundjavë, frenat i mori policia e Shtetit. Përmes një njoftimi u raportua se ishin ndjekur penalisht gjithsej 17 persona, përfshirë protestues dhe roje private.
Vetë Ministri i Brendshëm Besfort Lamallari tha se prona është private dhe se qeveria nuk kishte falur tokë, por njëkohësisht pranoi se rojet private nuk kishin të drejtë të përdornin forcë.
Ai kërkoi ndjekje penale për individët e përfshirë dhe hetim administrativ për kompaninë e sigurisë, ndërsa kritikoi indiferencën e policisë së pranishme.
Protesta
Pamjet e dhunës ndaj protestuesve, të lidhura me investimin ku përfshihet Jared Kushner e kthyen incidentin nga një çështje lokale në një skandal me jehonë ndërkombëtare.
NjĂ« ditĂ« mĂ« pas nĂ« âlojĂ«â u fut edhe Greqia. MĂ« 31 maj, Ministria e Jashtme e ShqipĂ«risĂ« reagoi pas njĂ« deklarate tĂ« AthinĂ«s, duke konfirmuar se ai qĂ« ishte tehrqur zvarrĂ« ishte i minoritetit grek. Diplomacia shqiptare shprehu keqardhje pĂ«r ngjarjen.
Takimi i kryetares se Bashkisë Vlorë në Athinë
Kathemerini shkruan se, rreth një javë para protestës në Zvërnec, në Athinë u zhvillua një takim mes përfaqësuesve të komunitetit të Zvërnecit në Greqi dhe një delegacioni nga pala shqiptare, ku morën pjesë kryetarja e Bashkisë së Vlorës, një bashkëpunëtor i saj dhe dy avokatë që përfaqësonin investitorët e projektit turistik në zonë.
Takimi kishte për qëllim uljen e tensioneve dhe sqarimin e mosmarrëveshjeve lidhur me investimin e planifikuar, por sipas banorëve nuk solli asnjë rezultat konkret. Përfaqësuesit e komunitetit pretendojnë se pala tjetër kërkoi të shmangte protestën e paralajmëruar të shtunën përpara zonës së rrethuar me gardh.
Tirana
NdĂ«rkohĂ« tĂ« dielen nĂ« mbrĂ«mje nisur nga disa njoftime tĂ« shpĂ«rndara vetĂ«m nĂ« rrjetet sociale, mijĂ«ra qytetarĂ« protestuan nĂ« TiranĂ« kundĂ«r dhunĂ«s nĂ« ZvĂ«rnec, duke u mbledhur fillimisht para MinistrisĂ« sĂ« Brendshme dhe mĂ« tej drejt KryeministrisĂ« me thirrje si âAnuloni projektinâ apo âShqipĂ«ria nuk shitetâ.
Ajo qĂ« ra nĂ« sy pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« ishin edhe thirrje kundĂ«r dy forcave kryesore politike nĂ« vend mĂ« saktĂ« kundĂ«r dy kryetarĂ«ve. âRama nĂ« burgâ âBerisha nĂ« burgâ jehonte thirrja para kryeministrisĂ«.
Kjo ishte protesta e tretë më e madhe në vend e nisur pa kokë dhe vetëm nga thirrjet në rrjetet sociale pas protestës së armeve kimike dhe asaj për studentët.
Ajo që ra në sy gjatë protestës në Tiranë ishte edhe mungesa e pranisë së forcave të policisë, ndryshe nga dy ditë më parë në Zvërnec ku ishin rreshtuar katër kordonë policie.
Protesta u mbizotërua nga të rinjtë dhe u njoftua se do të vijonte edhe ditën e sotme në orën 18.00
Procedimi Â
Të hënën e 1 qershorit, Policia e Shtetit njoftoi që me mëngjes heqjen e licencës për dy kompanitë private sigurie, Myrto Security 1.3A dhe Major Security, që ishin p-unësuar të mbronin punimet në kantier.
Sipas Policise, hetimet administrative zbuluan lejimin e personave të paidentifikuar që ushtruan dhunë dhe përdorimin e punonjësve të pa licencuar. Kompania investitore ndërkohë njoftoi një ditë më parë se kishte ndërprerë kontratën me shoqërinë e sigurisë. Paralelisht në rrjetet sociale u shpërndanë pamje ku shihej se kompania po hiqte telin me gjemba që i ishte mveshur rrethimit të kantierit.
Hetimet penale dhe administrative vijojnë, ndërsa incidenti ka nxitur protesta të gjera.
NĂ« zonĂ«n e ZvĂ«rnecit dhe PishĂ« Poros parashikohet ndĂ«rtimi i njĂ« resorti gjigant turistik nga kompania âZvĂ«rnec South Adriatic Developmentâ, e cila lidhet me struktura investimi ndĂ«rkombĂ«tare ku pĂ«rfshihen Jared Kushner, Ivanka Trup si dhe Ramez e Mohamad Al-Khayyat nga Katari, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« publikuara mbi projektin.
Si lindi konflikti
Dy vite më parë, mazhoranca socialiste miratoi ndryshimet në ligjin e zonave të mbrojtura, duke hapur rrugën për ndërtim në territore që më parë kishin mbrojtje të plotë. Ky vendim u kundërshtua ashpër atëkohë nga PD (tani jo më), shoqëria civile dhe ekspertët e mjedisit, të cilët paralajmëruan se pas ndryshimeve fshihej një interes i madh investimesh.
Agjencia Bloomberg raportoi paralelisht se Jared Kushner, dhĂ«ndri i Donald Trump, kishte planifikuar tĂ« investonte rreth 1 miliard dollarĂ« nĂ« dy projekte turistike nĂ« ShqipĂ«ri: njĂ« nĂ« ishullin e Sazanit dhe njĂ« tjetĂ«r nĂ« zonĂ«n e ZvĂ«rnecit.Â
Po atë ditë, Kushner publikoi në rrjete sociale imazhet e projekteve, duke konfirmuar ambicien për zhvillime masive në këto zona.
PĂ«r ekspertĂ«t e mjedisit, kĂ«to projekte ishin qĂ«llimi i vĂ«rtetĂ« i ndryshimeve ligjore, duke ngritur alarmin se hapja e zonave tĂ« mbrojtura pĂ«r ndĂ«rtim rrezikon biodiversitetin dhe pasuritĂ« natyrore tĂ« vendit.Â
Faktoje ka shkruar ndĂ«r vite pĂ«r kĂ«tĂ« fenomen ku zona tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si zona urbane e Ksamilit, plazhi i Manastirit, i Pasqyrave, i PulĂ«bardhave, apo Gjiri i HartĂ«s nuk do tĂ« kenĂ« mĂ« statusin e zonĂ«s sĂ« mbrojtur, duke i hapur kĂ«shtu rrugĂ«n investimeve tĂ« mundshme.  Â
Aeroporti i VlorĂ«s Ă«shtĂ« gjithashtu njĂ« rast tipik ku me ndryshimet e reja tĂ« hartĂ«s sĂ« Zonave tĂ« mbrojtura iu hap rruga ndĂ«rtimeve. Territori pranĂ« fshatit AkĂ«rni ku Ă«shtĂ« ngritur aeroporti u shpall nĂ« vitin 2004 ZonĂ« e Mbrojtur e kategorisĂ« sĂ« pestĂ«, âPeizazh i Mbrojturâ.Â
Pretendimi: Vaksinat kundër tetanozit janë të panevojshme sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit
Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se vaksina kundër tetanozit është nga vaksinat më absurde të të gjitha kohërave sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit.
Bakteri është anaerob, që do të thotë se pasi të jetë në gjendje të fjetur, mund të lulëzojë në mjedise pa oksigjen. Kjo karakteristikë i bën plagët e thella vendin ideal për mbirjen e sporeve.
Barry Pakes, një specialist i shëndetit publik në Universitetin e Torontos, tha për AFP se është e vërtetë që pastrimi i një prerjeje të cekët me peroksid ose një antiseptik tjetër mund të vrasë bakteret sipërfaqësore që shkaktojnë tetanoz.
âPor nuk Ă«shtĂ« aty ku qĂ«ndron problemi,â tha ai. âProblemi Ă«shtĂ« kur bakteret pothuajse injektohen nĂ« indin tuaj.â
Ai tha se skenari âklasikâ i rrezikut tĂ« tetanozit tĂ« shkeljes sĂ« njĂ« gozhde tĂ« ndryshkur Ă«shtĂ« kaq i njohur sepse kĂ«to lloje lĂ«ndimesh i shtyjnĂ« sporet thellĂ« nĂ« mish, ku mjekimet e sipĂ«rfaqshme nuk mund tâi arrijnĂ« ato.
Pasi privohen nga oksigjeni, bakteret fillojnë të lëshojnë një toksinë që shkakton simptoma të tetanozit si dhimbje koke, ethe dhe kriza.
âPastaj sĂ«muresh shumĂ«, shumĂ« dhe potencialisht mund tĂ« vdesĂ«sh prej tij,â tha Pakes. âAshtu si pothuajse çdo gjĂ« tjetĂ«r, nuk e shohim shpesh pĂ«r shkak tĂ« vaksinimit.â
Ashtu si me shumicën e vaksinave, vaksinat kundër tetanozit i stërvisin qelizat në trup për të forcuar përgjigjen imunitare ndaj një infeksioni specifik, duke parandaluar rezultate të rënda.
Pakes tha se imunizimi kundër tetanozit funksionon mirë në bashkëpunim me vaksinat e tjera, prandaj ekzistojnë vaksina të kombinuara si Vaxelis 6-në-1.
Earl Rubin, një specialist i sëmundjeve infektive pediatrike në Spitalin e Fëmijëve në Montreal, u pajtua që vaksinimi mbetet i nevojshëm dhe tha se vaksinat përforcuese rekomandohen afërsisht çdo dhjetë vjet.
Ato gjithashtu mund të administrohen kur një pacient vjen me një plagë të thellë dhe ekspozim të mundshëm ndaj baktereve që shkaktojnë tetanoz.
Rubin gjithashtu hodhi poshtë pretendimin se ekspozimi ndaj kafshëve të fermës është e vetmja mënyrë që njerëzit mund të infektohen me tetanoz.
âĂshtĂ« njĂ« bakter qĂ« gjendet nĂ« mjedis, kĂ«shtu qĂ« nuk keni pse tĂ« jeni afĂ«r njĂ« kafshe,â tha ai.
Ndërsa bakteret gjenden në jashtëqitjet e kafshëve, ato janë gjithashtu në dhe, pluhur dhe objekte si gozhda të ndryshkura, shpjegoi Rubin.
Në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se kanceri në të vërtetë është një parazit që mund të trajtohet me antiparazitarë, por kjo është mbajtur e fshehtë nga mjekësia.
Si zakonisht, për këtë pretendim të jashtëzakonshëm nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.
Kanceri ndodh për shkak të mutacioneve në qeliza që rezultojnë në rritje dhe proliferim të pakontrolluar. Infeksioni me agjentë të caktuar biologjikë mund të rrisë rrezikun e kancerit në mënyra të ndryshme. Një shembull i njohur është papillomavirusi i njeriut (HPV), i cili mund të dëmtojë drejtpërdrejt ADN, duke prodhuar mutacione. HPV mund të shkaktojë kancer të qafës së mitrës, orofaringut dhe anal.
Të tjerë janë viruset e hepatitit B dhe C. Infeksioni kronik me këto viruse rrit shumë shanset e një personi për të zhvilluar kancer të mëlçisë, pasi të dy viruset mund të bëjnë më të mundshëm transformimin kanceroz në mënyrë direkte ose indirekte, për shembull duke i bërë mutacionet më të mundshme ose duke ndërhyrë në ciklin qelizor, i cili kontrollon proliferimin e qelizave.
Disa nga këto procese ndodhin edhe gjatë infektimit me disa parazitë. Agjencia Ndërkombëtare për Hulumtimin mbi Kancerin (IARC), pjesë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, njeh infeksionin kronik me tre krimba (Schistosoma haematobium, Opistorchus viverrini dhe Clonorchis sinensis) si kancerogjen i Grupit 1. S. haematobium është i lidhur me kancerin e fshikëzës, ndërsa si O. viverrini ashtu edhe C. sinensis shoqërohen me kolengiokarcinomën (një kancer i kanalit biliar).
Sipas një artikulli të IARC të botuar në vitin 2012, provat shkencore deri më tani tregojnë për inflamacionin kronik si forcën lëvizëse pas transformimit kanceroz në qeliza. Kjo ndodh në mënyra të ndryshme, si nëpërmjet sekretimit të sinjaleve kimike që nxisin rritjen dhe mbijetesën e tumorit, si dhe prodhimin e radikaleve të lira që dëmtojnë ADN-në.
Institutit KombĂ«tar amerikan i Kancerit (NCI) tha pĂ«r Health Feedback se, megjithĂ«se disa parazitĂ« mund tĂ« shkaktojnĂ« kancer, âka shumĂ« faktorĂ« tĂ« tjerĂ« rreziku qĂ« janĂ« identifikuar dhe se prania e njĂ« faktori rreziku nuk Ă«shtĂ« njĂ« garanci qĂ« kanceri do tĂ« zhvillohetâ.
Pra, megjithëse infeksioni kronik me disa parazitë mund të çojë në kancer, pretendimi i se kanceri është një grup parazitësh nuk është i saktë. Shumë faktorë të ndryshëm rreziku rrisin gjasat e një personi për të zhvilluar kancer, si për shembull duhani, obeziteti, dhe alkooli. Kanceri nuk shkaktohet vetëm nga parazitët, as nuk përbëhet nga parazitë.
Nuk ka prova të mjaftueshme për pretendimin se barnat antiparazitare si ivermectina janë efektive në trajtimin e kancerit te njerëzit.
Ndërsa hidroksilklorina dhe ivermectina janë testuar në disa studime paraklinike për të përcaktuar efektin e tyre në qelizat kancerogjene, për momentin, këto studime nuk ofrojnë provat e nevojshme për të arritur në përfundimin se secili nga ilaçet trajton në mënyrë efektive kancerin te njerëzit.
Rezultatet e këtyre studimeve janë gjithashtu të përziera. Disaraportuan se klorokina, një ilaç që është shumë i ngjashëm me hidroksilklorinën, mund të ngadalësonte rritjen e tumorit te minjtë, por studime të tjeravëzhguan rritjen e përshpejtuar të tumorit.
NjĂ«soj, studimet pĂ«r efektin e ivermectin nĂ« kancer deri mĂ« tani janĂ« tĂ« kufizuara nĂ« studimet paraklinike nĂ« kulturat qelizore (qelizat qĂ« rriten nĂ« laborator). Susanne Arnold, njĂ« drejtore e asociuar pĂ«r pĂ«rkthimin klinik nĂ« QendrĂ«n e Kancerit Markey nĂ« Kentaki, tha pĂ«r Associated Press se studime tĂ« tilla nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« provuar se ilaçi funksionon tek njerĂ«zit, duke shtuar âUnĂ« nuk di asnjĂ« raport tĂ« provave klinike qĂ« kanĂ« dhĂ«nĂ« rezultate tĂ« suksesshme te njerĂ«zit me kancer.â
Peter Lee, kryetar i departamentit tĂ« imunonokologjisĂ« nĂ« City of Hope, i cili kryen kĂ«rkime mbi efektin e ivermectin nĂ« kancerin e gjirit nĂ« kombinim me ilaçe tĂ« tjera, i tha AFP se âivermectin Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« vrasĂ« qelizat e kanceritâ, por se kjo duhet tĂ« kombinohet me âaktivizimin imunitarâ dhe âne jemi nĂ« procesin e tĂ« zbuluaritâ.
Ai gjithashtu theksoi se kombinimet e barnave funksionojnĂ« vetĂ«m me doza tĂ« caktuara tĂ« marra nĂ« kohĂ« specifike: âThjesht tĂ« thuash se dikush duhet tĂ« marrĂ« pak ivermectin qĂ« mori nga njĂ« veteriner â kjo nuk do tĂ« shkonte aspak.â
NCI deklaroi se ivermectin Ă«shtĂ« miratuar nga Administrata e Ushqimit dhe Barnave e ShBA pĂ«r trajtimin e disa infeksioneve parazitare, bazuar nĂ« gjetjet nĂ« provat klinike. NĂ« tĂ« kundĂ«rt, ânuk ishte nĂ« dijeni tĂ« ndonjĂ« prove klinike tĂ« ngjashmeâ qĂ« vĂ«rteton se ivermectin Ă«shtĂ« efektive kundĂ«r çdo kanceri.Â
Një imazh që ka xhindosurrrjetet sociale shqiptare duket se tregon një gardh me tela me gjemba, mbi të cilin është vendosur një shenjë që e deklaron këtë gardh si kufirin Zvërnec-Shqipëri, në gjuhën shqipe dhe angleze, me dy flamuj, njërin shqiptar dhe tjetrin izraelit.
Imazhi i mĂ«sipĂ«rm nisi tĂ« qarkullonte nĂ« rrjete sociale pasi ambientalistĂ«t denoncuan ndĂ«rhyrjet e para tĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«, duke hapur rrugĂ«, kryer rrethime dhe pĂ«rgatitur terrenin pĂ«r ndĂ«rtim.Â
Sipas raportimeve, nĂ« zonĂ« nuk ka asnjĂ« tabelĂ« informuese, ndĂ«rsa aktivistĂ«t mjedisorĂ« i lidhin punimet me projektet e mĂ«dha turistike ku Ă«shtĂ« pĂ«rfolur si investitor Jared Kushner, dhĂ«ndrri i presidentit amerikan Trump, i cili ka origjinĂ« hebreje.Â
Me gjasa, këto rrethana kanë frymëzuar krijimin e imazhit të mësipërm, i cili nuk është i vërtetë, siç është siç është intepretuar nga përdoruesit e zemëruar të mediave sociale, por është gjeneruar me anë të programeve kompjuterik me inteligjencën artificiale (AI).
NjĂ« tregues i hershĂ«m Ă«shtĂ« sintaksa e çalĂ« e shenjĂ«s nĂ« anglisht, e cila do tĂ« pĂ«rkthehej nĂ« âZvĂ«rnec kufiri â ShqipĂ«ri.â Sintaksa e saktĂ« nĂ« anglisht do tĂ« ishte âZvĂ«rnec-Albania Borderâ.
MĂ« tej, Faktoje konfirmoi origjinĂ«n e gjeneruar tĂ« imazhit me anĂ« tĂ« mjetit zyrtar tĂ« verifikimit tĂ« OpenAI, i cili identifikon pamjet e gjeneruara me agjentin e OpenAI bazuar nĂ« praninĂ« e njĂ« gjurme SynthID me origjinĂ« nga OpenAI.Â
Mjeti detektues i OpenAI konfirmoi se gjeti një gjurmë SynthID që e ka origjinën nga OpenAI në imazh, pra ky i fundit është gjeneruar me AI, specifikisht me OpenAI.
SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tâi mbijetuar prerjes, rregullimeve tĂ« ngjyrave, foto tĂ« ekranit dhe kompresimit tĂ« skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« atĂ« shumĂ« tĂ« gjurmueshĂ«m.
Dy vite më parë, mazhoranca socialiste miratoi ndryshimet në ligjin e zonave të mbrojtura, duke hapur rrugën për ndërtim në territore që më parë kishin mbrojtje të plotë. Ky vendim u kundërshtua ashpër atëkohë nga PD (tani jo më), shoqëria civile dhe ekspertët e mjedisit, të cilët paralajmëruan se pas ndryshimeve fshihej një interes i madh investimesh.
Agjencia Bloomberg raportoi paralelisht se Jared Kushner, dhĂ«ndri i Donald Trump, kishte planifikuar tĂ« investonte rreth 1 miliard dollarĂ« nĂ« dy projekte turistike nĂ« ShqipĂ«ri: njĂ« nĂ« ishullin e Sazanit dhe njĂ« tjetĂ«r nĂ« zonĂ«n e ZvĂ«rnecit.Â
Po atë ditë, Kushner publikoi në rrjete sociale imazhet e projekteve, duke konfirmuar ambicien për zhvillime masive në këto zona.
PĂ«r ekspertĂ«t e mjedisit, kĂ«to projekte ishin qĂ«llimi i vĂ«rtetĂ« i ndryshimeve ligjore, duke ngritur alarmin se hapja e zonave tĂ« mbrojtura pĂ«r ndĂ«rtim rrezikon biodiversitetin dhe pasuritĂ« natyrore tĂ« vendit.Â
Faktoje ka shkruar ndĂ«r vite pĂ«r kĂ«tĂ« fenomen ku zona tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si zona urbane e Ksamilit, plazhi i Manastirit, i Pasqyrave, i PulĂ«bardhave, apo Gjiri i HartĂ«s nuk do tĂ« kenĂ« mĂ« statusin e zonĂ«s sĂ« mbrojtur, duke i hapur kĂ«shtu rrugĂ«n investimeve tĂ« mundshme.  Â
Aeroporti i VlorĂ«s Ă«shtĂ« gjithashtu njĂ« rast tipik ku me ndryshimet e reja tĂ« hartĂ«s sĂ« Zonave tĂ« mbrojtura iu hap rruga ndĂ«rtimeve. Territori pranĂ« fshatit AkĂ«rni ku Ă«shtĂ« ngritur aeroporti u shpall nĂ« vitin 2004 ZonĂ« e Mbrojtur e kategorisĂ« sĂ« pestĂ«, âPeizazh i Mbrojturâ.Â
SotÂ
Brenda 24 orĂ«sh me qendrime thuajse tĂ« sinkronizuara nga qeveria janĂ« pĂ«rcjellĂ« dy informacione lidhur me atĂ« qĂ« po ndodh nĂ« zonĂ«n e PishĂ« â Poros, pjesĂ« e peizazhit tĂ« mbrojtur natyror VjosĂ«-NartĂ«Â Â
E para që ka një leje zhvillimi (por jo ndërtimi) dhe ende pa leje mjedisore dhe e dyta që punimet po kryhen mbi një pronë private.
Rama
âMĂ« vjen tani natyrshĂ«m tĂ« them dhe pĂ«r kĂ«tĂ« zhurmĂ«n e madhe qĂ« Ă«shtĂ« ngritur mbi njĂ« lajm tĂ« rremĂ« sa sâthuhet, qĂ« me demek shteti po fal ZvĂ«rnecin. Shteti nuk po fal asgjĂ« se shteti aty nuk ka asgjĂ«. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« pronĂ« private, njĂ« pronĂ« private denbabaden dhe investitorĂ«t e pĂ«rfshirĂ« nĂ« atĂ« proces janĂ« investitorĂ« tejet serioz tĂ« cilĂ«t atĂ« pronĂ« e kanĂ« marrĂ« nga privatĂ«t, qĂ« tĂ« jemi shumĂ« tĂ« qartĂ«.
NdĂ«rkohĂ« qĂ« shteti po, shteti ka pasuri nĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« projektit qĂ« Ă«shtĂ« ishulli i Sazanit ku ende sot nuk ka mbaruar negociata pasi Korporata Shqiptare e Investimeve Ă«shtĂ« pjese e projektit dhe shteti shqiptar do tĂ« jetĂ« aty dhe toka e ishullit do tĂ« jetĂ« aty, e shtetit shqiptarâŠâ, ia behu pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« kryeministri Edi Rama pas dy muaj debati dhe mungese informacioni nga institucionet shtetĂ«rore.
Lajmi i dytĂ« po brenda 24 orĂ«sh pĂ«r rastin nĂ« fjalĂ« u pĂ«rcoll njĂ« natĂ« mĂ« parĂ« nĂ« emisionin âOpinionâ   Â
Agjencia e Zhvillimit të Territorit
Artemis Poshi, përgjegjëse e Sektorit Juridik në Agjencinë e Zhvillimit të Territorit (AZHT) dha sqarime mbi statusin aktual të projektit dhe procedurat administrative që po ndiqen.
âPranĂ« autoritetit tonĂ« janĂ« paraqitur dy leje, e para Ă«shtĂ« njĂ« leje zhvillimi. Dhe e dyta Ă«shtĂ« njĂ« leje ndĂ«rtimi infrastrukture. AsnjĂ«ra nga kĂ«to leje nuk Ă«shtĂ« zbardhur, pra nuk ka pĂ«rfunduar procesi i shqyrtimit deri nĂ« pĂ«rfundimin e tĂ« gjithĂ« procesit administrativeâ.
Ka apo sâka leje?
âSot ka 2 leje tĂ« miratuara. QĂ« janĂ«, e para, leje zhvillimi. Dhe leja e zhvillimit pĂ«rcakton tĂ« gjitha kriteret dhe kushtet e zhvillimit, zonĂ«n, pronĂ«n ku do tĂ« zhvillohet, dmth pasuritĂ« ku do tĂ« zhvillohet, kushtet e zhvillimit. Dhe kemi njĂ« leje zhvillimi infrastrukture qĂ« pĂ«rcakton kushtet paraprake, parapĂ«rgatitore, deri nĂ« ardhjen e lejes sĂ« ndĂ«rtimitâ, tha Poshi.
Ajo sqaroi gjithashtu se leja e zhvillimit nuk konsiston nĂ« njĂ« projekt pĂ«rfundimtar. âPra ne kemi njĂ« projekt-ide, e cila Ă«shtĂ« duke u shqyrtuar. PĂ«r shkak se zhvillimi Ă«shtĂ« shumĂ« i madh, kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« sipĂ«rfaqe totale tĂ« pronĂ«s rreth 2 milionĂ« e 658 mijĂ« metra katrorĂ«. I gjithĂ« zhvillimi kryhet nĂ« pronĂ« private. Me certifikatĂ«, tĂ« lĂ«shuar nga autoriteti pĂ«rkatĂ«s, qĂ« Ă«shtĂ« Agjencia ShtetĂ«rore e KadastrĂ«s, dhe ne si Agjenci kemi kryer korrespondencĂ«n dhe kemi marrĂ« statusin aktual tĂ« kĂ«tyre pronaveâ.
A jepet leje në zonë të mbrojtur?
âPo, nĂ« bazĂ« tĂ« ligjit qĂ« kemi sot nĂ« fuqi pĂ«r zonat e mbrojtura, lejohet dhĂ«nia e lejeve tĂ« ndĂ«rtimit nga KĂ«shilli KombĂ«tar i Territorit dhe Ujit, me rregullore tĂ« veçantĂ«, duke pasur parasysh tĂ« gjitha rrethanat dhe kushtet, duke respektuar tĂ« gjitha kondicionet ekologjike, biodiversitetin qĂ« ka zonaâ, u pĂ«rgjigj Poshi duke nĂ«nvizuar gjithashtu njĂ« detaj tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m se aktualisht ânuk kanĂ« administruar ende njĂ« leje mjedisoreâ.
Brukseli
NdĂ«rkohĂ« njĂ« muaj pas hyrjes sĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«, Komisioni Evropian ka reaguar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, duke e cilĂ«suar rastin si njĂ« provĂ« tĂ« kapacitetit tĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r tĂ« ruajtur zonat natyrore nĂ« kuadĂ«r tĂ« integrimit. NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje ekskluzive pĂ«r Faktoje, KE thekson: âKomisioni Evropian po ndjek nga afĂ«r zhvillimet nĂ« peizazhin e mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«. Delegacioni i BE-sĂ« nĂ« ShqipĂ«ri ka kĂ«rkuar informacion shtesĂ« nga autoritetet shqiptare dhe Ă«shtĂ« nĂ« kontakt me organizatat e shoqĂ«risĂ« civileâ, thekson KE pĂ«r Faktoje.al
Ky qëndrim vjen në një moment kur kapitulli 27 për mjedisin dhe klimën është një nga kushtet më të ndjeshme të negociatave të Shqipërisë me BE. Komisioni rikujton se vendi duhet të përafrohet plotësisht me legjislacionin e BE-së, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitate, si dhe të shfuqizojë dispozitat e papajtueshme të ligjit për zonat e mbrojtura.
âPĂ«r tĂ« mbyllur kapitullin 27, ShqipĂ«ria duhet tĂ« demonstrojĂ« kapacitetin pĂ«r tĂ« menaxhuar zonat e ardhshme Natura 2000, pĂ«rfshirĂ« masat e ruajtjes qĂ« parandalojnĂ« degradimin e habitateve dhe specieveâ, pĂ«rfundon reagimi i Komisionit Evropian.
Protesta
TĂ« martĂ«n, pĂ«rpara MinistrisĂ« sĂ« Mjedisit, u mbajt protesta nga qytetarĂ«, aktivistĂ« dhe organizata mjedisore tĂ« cilĂ«n u mblodhĂ«n me thirrjen: âNdaloni punimet!â
Protestuesit kërkuan ndërhyrjen e ministrit të mjedisit Sofjan Jaupaj, ndalimin e punimeve dhe transparencë për projektin e resortit turistik që do të ngrihet në brendësi të zonës.
Nëse je student dhe dëshiron të jesh pjesë e Laboratorit të Medias dhe Edukimit Digjital, ja çfarë duhet të dish:
Periudha: Tetor 2026 â Qershor 2027
12 module interaktive që kombinojnë teori dhe praktikë mbi fact-checking, edukimin mediatik, inteligjencën artificiale dhe prodhimin e artikujve, podkasteve, videove e dokumentarëve. Do të kesh mundësi të zhvillosh veten përmes praktikës reale dhe të aplikosh për internshipe në media partnere.
Gjatë pandemisë Covid-19, kur sistemi shëndetësor në vend përballej me mungesë personeli dhe rritje të ngarkesës në spitale, auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit evidentoi problematika në administrimin e marrëdhënieve të punës në Spitalin Rajonal të Durrësit.
Gjatë viteve 2019-2020, periudhë që përkon edhe me pandeminë Covid-19, auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit evidentoi problematika në administrimin e marrëdhënieve të punës në Spitalin Rajonal të Durrësit.
Sipas raportit, gjatĂ« vitit 2019 nĂ« spital janĂ« dhĂ«nĂ« 75 masa disiplinore, ndĂ«rsa gjatĂ« vitit 2020 janĂ« dhĂ«nĂ« 38 masa tĂ« tilla. Nga auditimi i procedurave, KLSH konstaton se âkĂ«to procedura nuk janĂ« transparente, dhe nuk ka komision apelimi pĂ«r dhĂ«nien e masave disiplinoreâ.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« janĂ« ndĂ«rprerĂ« marrĂ«dhĂ«niet e punĂ«s pĂ«r 68 punonjĂ«s gjatĂ« vitit 2019 dhe pĂ«r 79 punonjĂ«s gjatĂ« vitit 2020. Referuar tĂ« dhĂ«nave tĂ« raportit, ânĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« rasteveâ ndĂ«rprerja e marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« me arsyen âdorĂ«heqjeâ.
Auditimi evidenton se nga numri total i ndĂ«rprerjeve tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s nĂ« vitin 2019, âkanĂ« dhĂ«nĂ« dorĂ«heqjen 41% infermierĂ«/laborantĂ« dhe 25% mjekĂ«â. NdĂ«rsa pĂ«r vitin 2020, âkanĂ« dhĂ«nĂ« dorĂ«heqjen 31% infermierĂ«/laborantĂ« dhe 22% mjekĂ«â.
Po ashtu, referuar tĂ« dhĂ«nave pĂ«r masat disiplinore, KLSH konstaton se pĂ«r vitin 2019, â60% e masave disiplinore i janĂ« dhĂ«nĂ« infermierĂ«ve/laborantĂ«ve dhe 8% mjekĂ«veâ, ndĂ«rsa pĂ«r vitin 2020 â18% e masave disiplinore i janĂ« dhĂ«nĂ« infermierĂ«ve/laborantĂ«ve dhe 10% mjekĂ«veâ.
Grupi i auditimit vlerĂ«soi se âsituata e krijuar nĂ« Spitalin Rajonal DurrĂ«s, pĂ«r shkak tĂ« masave disiplinore tĂ« dhĂ«na pa kriter dhe pa mundĂ«si apelimi, mund tĂ« ndikojĂ« nĂ« performancĂ«n e punĂ«s, nĂ« motivimin e punonjĂ«sveâ.Â
Sipas raportit, âduke pasur parasysh dhe periudhĂ«n e pandemisĂ« Covid-19, ku nevoja pĂ«r mjekĂ« Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht e rĂ«ndĂ«sishme, situata e krijuar nĂ« SRD ndikon negativisht nĂ« plotĂ«simin e nevojave emergjente pĂ«r staf tĂ« specializuarâ.
âLidhur me gjetjet e auditimit, Faktoje iu drejtua Spitalit Rajonal tĂ« DurrĂ«sit me kĂ«rkesĂ« pĂ«r informacion mĂ« 14 prill 2026, duke kĂ«rkuar sqarime mbi masat disiplinore, ndĂ«rprerjet e marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s, proceset gjyqĂ«sore dhe masat e ndĂ«rmarra pas rekomandimeve tĂ« Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit. NĂ« pĂ«rgjigjen pĂ«r Faktoje, Spitali Rajonal i DurrĂ«sit deklaroi se masat disiplinore janĂ« marrĂ« ânĂ« pĂ«rputhje me legjislacionin nĂ« fuqi dhe rregulloren e brendshme tĂ« SRD-sĂ«â, ndĂ«rsa shtoi se âekziston mekanizĂ«m apelimi pĂ«r çdo punonjĂ«sâ.Â
Largimet e stafit mjekĂ«sor dhe konfliktet nĂ« marrĂ«dhĂ«niet e punĂ«s nĂ« Spitalin Rajonal tĂ« DurrĂ«sit kanĂ« ardhur nĂ« njĂ« periudhĂ« kur sistemi shĂ«ndetĂ«sor nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rballet prej vitesh me mungesĂ« personeli dhe largim tĂ« bluzave tĂ« bardha.Â
Alma Lahaj, eksperte pranĂ«Â âTogether for Lifeâ organizatĂ« qĂ« monitoron tĂ« drejtat e pacientĂ«ve dhe problematikat nĂ« sistemin shĂ«ndetĂ«sor, vlerĂ«son se reduktimi i stafit gjatĂ« pandemisĂ« ka sjellĂ« âmbingarkesĂ« dhe presion pĂ«r personelin e mbeturâ, duke ndikuar edhe nĂ« cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimit ndaj pacientĂ«ve. Â
NdonĂ«se nĂ« raport njĂ« pjesĂ« e madhe e ndĂ«rprerjeve tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s justifikohen me âdorĂ«heqjeâ, shifrat e evidentuara nga auditimi tregojnĂ« njĂ« nivel tĂ« lartĂ« lĂ«vizjesh tĂ« personelit nĂ« Spitalin Rajonal tĂ« DurrĂ«sit gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« pandemisĂ«. VetĂ«m nĂ« dy vite, nga spitali u ndĂ«rprenĂ« marrĂ«dhĂ«niet e punĂ«s pĂ«r 147 punonjĂ«s, mes tyre mjekĂ«, infermierĂ« dhe staf mbĂ«shtetĂ«s.
âNdĂ«rsa lidhur me largimet e stafit, Spitali Rajonal i DurrĂ«sit deklaroi se ndĂ«rprerjet e marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s janĂ« trajtuar ânĂ« nivel administrativâ, sipas procedurave standarde tĂ« institucionit.Â
PĂ«rgjigjaÂ
NĂ« pĂ«rgjigjen pĂ«r Faktoje, spitali sqaroi se gjatĂ« viteve 2019-2020 masat disiplinore ndaj stafit mjekĂ«sor janĂ« marrĂ« pĂ«r njĂ« numĂ«r mĂ« tĂ« kufizuar punonjĂ«sish krahasuar me tĂ« dhĂ«nat e evidentuara nĂ« raportin e KLSH-sĂ«, duke specifikuar se âpĂ«r vitin 2019 â 54 persona nga stafi mjekĂ«sor (infermier, mjek, farmacist, teknik laboratori). PĂ«r vitin 2020 â 5 persona nga stafi mjekĂ«sor (mjek, infermier, farmacist)â.
Largimet nga puna dhe konfliktet nĂ« marrĂ«dhĂ«niet e punĂ«s nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« panjohura pĂ«r Spitalin Rajonal tĂ« DurrĂ«sit edhe gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« marrĂ« nĂ« shqyrtim nga auditimi i Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit. Auditimi evidentoi gjithashtu edhe procese gjyqĂ«sore qĂ« lidhen me ankimimin e ndĂ«rprerjeve tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«s. Sipas raportit, â29 punonjĂ«s i janĂ« drejtuar gjykatave pĂ«r ankimimin e ndĂ«rprerjeve tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« punĂ«sâ, ndĂ«rsa âpĂ«r 6 raste procesi ka pĂ«rfunduar nĂ« favor tĂ« punonjĂ«sve ⊠me vlerĂ« 7,849,110 lekĂ«âÂ
NĂ« pĂ«rgjigjen zyrtare, Spitali Rajonal i DurrĂ«sit deklaroi se ânuk Ă«shtĂ« regjistruar asnjĂ« proces gjyqĂ«sor nga stafi mjekĂ«sor pĂ«r periudhĂ«n 2019-2020â.Â
VendimetÂ
PĂ«rtej problematikave nĂ« marrĂ«dhĂ«niet e punĂ«s, auditimi evidenton edhe dobĂ«si nĂ« administrimin dhe funksionimin e institucionit. Sipas gjetjeve tĂ« KLSH-sĂ«, gjatĂ« vitit 2019 Bordi i Spitalit Rajonal tĂ« DurrĂ«sit ka marrĂ« 25 vendime, nga tĂ« cilat 9 nĂ« mĂ«nyrĂ« qarkulluese, ndĂ«rsa gjatĂ« vitit 2020 tĂ« 19 vendimet janĂ« marrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qarkulluese. Auditimi konstaton se kjo mĂ«nyrĂ« vendimmarrjeje ânuk mundĂ«son pasqyrimin e mendimeve dhe diskutimeve tĂ« secilit prej anĂ«tarĂ«ve tĂ« borditâ.
RistrukturimiÂ
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«, struktura organizative e spitalit Ă«shtĂ« ndryshuar 12 herĂ«. Sipas auditimit, kĂ«to ndryshime âkrijojnĂ« pasiguri dhe performancĂ« tĂ« ulĂ«t lidhur me pozicionet e punĂ«sâ, si nĂ« administratĂ« ashtu edhe nĂ« stafin mjekĂ«sor.
Probleme janë evidentuar edhe në pasqyrat financiare të institucionit. Sipas raportit, në bilancin e vitit 2020 rezultonin 82 punonjës të larguar nga detyra, ndërsa nga verifikimet e auditimit rezultonin 79. Po ashtu, në bilanc ishin regjistruar 78 punonjës të rinj, ndërsa nga verifikimet rezultonin 73.
Ekspertja e âTogether for Lifeâ, Alma Lahaj, vlerĂ«son se situata tĂ« tilla krijojnĂ« ânjĂ« klimĂ« pasigurie dhe tensioni nĂ« vendin e punĂ«sâ, ndĂ«rsa pĂ«rfshirja e stafit mjekĂ«sor nĂ« procese gjyqĂ«sore sjell âstres psikologjik dhe shpĂ«rqendrim nga detyrat kryesoreâ. Sipas saj, pasojat reflektohen edhe tek pacientĂ«t, pĂ«rmes âvonesave nĂ« shĂ«rbimâ dhe ndikimit nĂ« cilĂ«sinĂ« e kujdesit shĂ«ndetĂ«sor.
NjĂ« listĂ« qĂ« po qarkullon nĂ« rrjetet konspiracioniste, pĂ«rfshi ato shqipfolĂ«se, pretendohet se Ă«shtĂ« lista zyrtare 9-faqĂ«she tĂ« efekteve anĂ«sore tĂ« vaksinĂ«s anti-Covid e bĂ«rĂ« publike nga prodhuesi farmaceutik Pfizer. Postimi rendit njĂ« listĂ« me tĂ« paktĂ«n 47 efekte anĂ«sorĂ«, tĂ« cilat sillen si provĂ« se ata qĂ« nuk pranuan tĂ« vaksinohen gjatĂ« pandemisĂ« kishin tĂ« drejtĂ«.Â
Ndër efektet anësore të pretenduara janë një sërë sëmundjesh kërcënuese për jetën, si dështimi i zemrës, dëmtimi i mëlçisë dhe goditja në tru.
Si zakonisht, pretendimi nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë.
SĂ« pari, lista nuk Ă«shtĂ« e re, dhe as Pfizer nuk e âpublikoiâ atĂ«, siç pretendon postimi.Â
NjĂ« listĂ« e ngjashme u shfaq nĂ« njĂ« artikull tĂ« vitit 2023 nga media argjentinase El Cronista, e cila citonte njĂ« artikull tĂ« vitit 2022 nga The South African. KĂ«to artikuj pretendonin se Pfizer i kishte dhĂ«nĂ« AdministratĂ«s Amerikane tĂ« Ushqimit dhe Barnave (FDA) njĂ« listĂ« me mbi 1200 efekte anĂ«sore tĂ« mundshme tĂ« lidhura me vaksinĂ«n.Â
Lista e dorĂ«zuar nĂ« FDA pĂ«rshkruante ngjarjet mjekĂ«sore tĂ« raportuara nĂ« tre muajt e parĂ« pas autorizimit tĂ« vaksinĂ«s midis individĂ«ve tĂ« vaksinuar, por kjo nuk do tĂ« thotĂ« qĂ« vaksina shkaktoi kĂ«to ngjarje. PĂ«rdorimi i termit âefekte anĂ«soreâ nĂ« kĂ«to pretendime Ă«shtĂ« dezinformues, pasi nĂ«nkupton njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shkak-pasojĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« vĂ«rtetuar.
Këto ngjarje të padëshiruara u mblodhën nga sistemet kombëtare të raportimit, siç është Sistemi i Raportimit të Ngjarjeve të Padëshiruara të Vaksinës (VAERS) në ShBA dhe sistemi i Kartës së Verdhë në Mbretërinë e Bashkuar. Ndërsa këto sisteme janë kritike për monitorimin e sigurisë së vaksinës, ato nuk mund të përdoren të vetme për të vendosur një lidhje shkak-pasojë midis vaksinimit dhe ngjarjeve mjekësore të raportuara. Siç Faktoje ka shpjeguar më parë, baza të dhënash të tilla janë të dobishme për identifikimin e modeleve, por kërkojnë hetime të mëtejshme për të përcaktuar shkakësinë.
Kushdo që ka qasje në internet mund të shtojë një raport në listën e raporteve të VAERS. Faqja e saj e internetit paralajmëron shprehimisht kundër përfundimeve të pajustifikuara bazuar në materialin VAERS sepse lista ofron vetëm një numër shënimesh të paverifikuara në lidhje me çdo ngjarje shëndetësore që njerëzit përjetojnë pasi vaksinohen.
Lista në vetvete nuk mund të përdoret për të vërtetuar ose përcaktuar shkakun, pasi gjithë çka tregon është një lidhje kronologjike midis vaksinimit dhe një ngjarjeje shëndetësore, jo një lidhje shkak-pasojë.
VetĂ« dokumenti sqaron nĂ« metodologji se rastet nĂ« kĂ«tĂ« listĂ« vijnĂ« nga raporte spontane nga autoritetet shĂ«ndetĂ«sore, revistat mjekĂ«sore, programet dhe studimet e Pfizer, âpavarĂ«sisht nga vlerĂ«simi i shkakĂ«sisĂ«,â domethĂ«nĂ«, pavarĂ«sisht nĂ«se ekziston apo jo njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shkakĂ«sore e provuar.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, raporti paralajmĂ«ron shprehimisht se njĂ« grumbullim raportesh ânuk do tĂ« thotĂ« domosdoshmĂ«risht se njĂ« efekt i padĂ«shiruar specifik Ă«shtĂ« shkaktuar nga ilaçiâ, kĂ«shtu qĂ« shfaqja e njĂ« termi nĂ« listĂ« nuk vĂ«rteton se vaksina e shkaktoi atĂ« efekt.
Dokumenti i Pfizer i rendit kĂ«to gjendje mjekĂ«sore si ângjarje tĂ« padĂ«shiruaraâ dhe jo âefekte anĂ«soreâ. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« dallohen kĂ«to terma. Sipas AgjencisĂ« Evropiane tĂ« Barnave (EMA), njĂ« ngjarje e padĂ«shiruar pĂ«rkufizohet si âçdo ngjarje e padĂ«shiruar mjekĂ«sore tek njĂ« pacient ose subjekt i hetimit klinik, tĂ« cilit i Ă«shtĂ« administruar njĂ« produkt farmaceutik dhe qĂ« nuk duhet domosdoshmĂ«risht tĂ« ketĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shkakĂ«sore me kĂ«tĂ« trajtim.â
Erion Veliaj do tĂ« vijojĂ« tĂ« mbetet nĂ« burg. Gjykata e LartĂ« rrĂ«zoi kĂ«tĂ« tĂ« mĂ«rkurĂ« rekursin e tij pĂ«r ndryshimin e masĂ«s sĂ« sigurisĂ« âarrest me burgâ.
Rekursi Â
Veliaj kishte kĂ«rkuar zĂ«vendĂ«simin e paraburgimit me njĂ« masĂ« mĂ« tĂ« butĂ« sigurie, pas ndryshimeve tĂ« fundit nĂ« praktikĂ«n e GjykatĂ«s sĂ« LartĂ« pĂ«r masat e sigurimit. Â
Treshja e gjyqtarĂ«ve Albana Boksi, Sokol Binaj dhe Genti Shala vendosĂ«n tĂ« lĂ«nĂ« nĂ« fuqi vendimmarrjen e 24 shkurtit tĂ« Apelit tĂ« GJKKO-sĂ«, ku Veliaj kishte kĂ«rkuar zĂ«vendĂ«simin e masĂ«s âarrest me burgâ me njĂ« masĂ« tjetĂ«r alternative.
Veliaj ndodhet në arrest me burg që prej 10 shkurtit 2025.
Akuzat
SPAK ka renditur ndaj tij 13 akuza, si korrupsion pasiv, pastrim parash, mosdeklarim pasurie, shpërdorim detyre dhe futja e sendeve në burg. Shumica e akuzave lidhen me korrupsionin pasiv, të kryer në 9 raste, në raport me disa kompani, për të cilat SPAK thotë se ai ka marrë përfitime të parregullta në formën e shumave monetare dhe pasurive të paluajtshme. Sipas akuzës, këto subjekte kanë marrë leje ndërtimi dhe kanë përfituar fonde publike nga Bashkia Tiranë.
Pse Veliaj iu drejtua Gjykatës së Lartë
I moshuari nga Lezha Begtash Zeneli, i arrestuar dhe proceduar pĂ«r âprodhim dhe shitje tĂ« lĂ«ndĂ«ve narkotikeâ, (7.3 Kg kanabis tĂ« gjetura afĂ«r derĂ«s sĂ« kotecit e pulave), pa dashjen e tij u kthye nĂ« ârast precedentâ, (shkak) qĂ« Gjykata e LartĂ« me vendimin unifikues tĂ« Kolegjeve tĂ« Bashkuara tâi âhapĂ« derĂ«nâ e qelive zyrtarĂ«ve, ish-zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« publik dhe tĂ« zgjedhurve vendor.
NdĂ«rsa politika i ka konsideruar si tĂ« ashpra masat âarrest me burgâ, kryesisht pĂ«r zyrtarĂ«t dhe ish-zyrtarĂ«t e lartĂ« publik, ndryshimet ligjore nĂ« Kodin e ProcedurĂ«s Penale nuk erdhĂ«n si nisma tĂ« qeverisĂ« apo grupi deputetĂ«sh, por nĂ«pĂ«rmjet GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«.
Kjo i hapi udhĂ« âbumit tĂ« kĂ«rkesaveâ ku vetĂ«m brenda kĂ«tij muaji çështja e ish-ministrit Ilir Beqja dhe kryebashkiakut tĂ« TiranĂ«s Erion Veliaj u depozitua nĂ« GjykatĂ«n e LartĂ« pĂ«r ândryshim tĂ« masĂ«s sĂ« sigurisĂ«â.
ââŠRrezikshmĂ«ria e veçantĂ« e veprĂ«s dhe e autorit nuk nxirret vetĂ«m ose kryesisht nga natyra e krimit ose nga marzhi i dĂ«nimit, por nga vlerĂ«simi i ndĂ«rthurur i rrezikshmĂ«risĂ« sĂ« veçantĂ« tĂ« faktit penal, i mĂ«nyrĂ«s sĂ« kryerjes, pasojave tĂ« ardhura, i personalitetit tĂ« tĂ« pandehurit, i sjelljes sĂ« tij, si dhe i rrethanave tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme dhe tĂ« lidhura ndĂ«rmjet tyre pĂ«r rastin konkretâ, thuhet ndĂ«r tĂ« tjera nĂ« vendimin e GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«Â Â
Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon një sulm ndaj një burri trans që ka hyrë në banjën e grave në Brazil duke ekspozuar organet e tij gjenitale.
NĂ« video duken dy persona qĂ« nxjerrin me dhunĂ« njĂ« person tĂ« tretĂ« nga çfarĂ« duket tĂ« jetĂ« njĂ« sallĂ« pritjeje, duke e rrahur rĂ«ndĂ« gjatĂ« kĂ«tij procesi. ĂfarĂ« po thonĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu kuptuar, pĂ«rveç akuzĂ«s se viktima nuk ka ârespekt pĂ«r njerĂ«zitâ.
NjĂ« kĂ«rkim me fjalĂ« kyçe pĂ«r raportime tĂ« mundshme nĂ« lidhje me incidentin na çoi te njĂ« artikull nĂ« faqen e medias braziliane Es Hoje, e cila vepron nĂ« shtetin brazilian tĂ« EspĂrito Santo. NĂ« atĂ« artikull, lexojmĂ« se njĂ« sherr ndodhi mĂ« 11 nĂ«ntor 2022, nĂ« poliklinikĂ«n Vila Batista nĂ« Vila Velha.
Google Maps konfirmon se poliklinika përputhet me atë që tregohet në videon e mësipërme.
Sipas Es Hoje, një grindje u përshkallëzua në përleshje fizike. Disa dëshmitarë e konfirmuan këtë për Es Hoje. Diskutimi lindi pasi njëra nga palët e përfshira fyeu stafin dhe tjetra i mbrojti ata. Në këtë artikull nuk thuhet asgjë për shfaqjen e organeve gjenitale, dhe nuk ka ndonjë raportim për këtë në media të tjera braziliane.
Lydia Lourenço, një gazetare në Es Hoje, konfirmoi për kolegët e Newtral se përleshja nuk kishte të bënte fare me një mashkull trans që kishte ekspozuar organet gjenitale në një tualet publik.
ĂfarĂ« ndodhi nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, sipas gazetares, ishte se dy meshkuj trans vizituan klinikĂ«n. NjĂ« prej tyre u konfliktua me stafin mjekĂ«sor, ndĂ«rsa pala tjetĂ«r mbrojti mjekĂ«t. MĂ« pas, kjo pĂ«rballje pĂ«rshkallĂ«zoi nĂ« pĂ«rplasjen fizike tĂ« treguar nĂ« video.
MegjithĂ«se postimi i mĂ«sipĂ«rm pretendon se nĂ« Brazil, ndryshe nga nĂ« ShBA apo EuropĂ«, njĂ« burrĂ« trans nĂ« tualetin e grave do tĂ« rrihej, njĂ« incident tjetĂ«r i xhiruar nĂ« dhjetor 2022, njĂ« muaj pas atij qĂ« tregon video, nĂ« Universitetin e Brasilia, tregon njĂ« burrĂ« trans duke i bĂ«rtitur dhe kĂ«rcĂ«nuar njĂ« studente, e cila vuri nĂ« dyshim praninĂ« e tij nĂ« banjĂ«n e grave. NĂ« nĂ«ntor 2025, nĂ« tĂ« njejtin universitet, njĂ« tjetĂ«r studente u arrestua pasi i tha njĂ« personi mashkull qĂ« identifikohej si jo-binar tĂ« largohej nga tualeti i grave. NĂ« 2026, transgjinorja Erika Hilton u zgjodh nĂ« krye tĂ« Komitetit pĂ«r tĂ« Drejtat e Grave nĂ« parlamentin brazilian. NĂ« Gusht 2025, njĂ« shtet i paidentifikuar europian i dha azil politik feministes braziliane Isabella Cepa e cila pĂ«rballej me 25 vjet burg nĂ« vendin e saj sepse kishte postuar nĂ« rrjete sociale se ishte âe zhgĂ«njyer kur dĂ«gjova se gruaja mĂ« e votuar nĂ« Sao Paulo [Hilton] âmĂ« vonĂ« u zbulua nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin âishte njĂ« burrĂ«.â
NĂ« Fakultetin e HistorisĂ« dhe FilologjisĂ« nĂ« Universitetin e TiranĂ«s u lançua sot âLaboratori i Media-s dhe Edukimit Digjitalâ, njĂ« laborator i ri pĂ«r edukimin mediatik dhe verifikimin e fakteve, i krijuar nĂ« bashkĂ«punim me Faktoje.al dhe me mbĂ«shtetjen e programit rajonal tĂ« GIZ âSustain Mediaâ, financuar nga BE dhe qeveria gjermane.
Laboratori do tĂ« funksionojĂ« nga tetori 2026 deri nĂ« qershor 2027 dhe do tĂ« ofrojĂ« 12 module teorike dhe praktike mbi fact-checking, edukimin mediatik, inteligjencĂ«n artificiale dhe verifikimin e informacionit.Â
Pas pĂ«rfundimit tĂ« moduleve teorike, studentĂ«t do tĂ« prodhojnĂ« artikuj verifikues, video, podcast-e, dokumentarĂ«, etj.Â
Synimi
Projekti synon të vijojë edhe në vitet e ardhshme si një hapësirë e përhershme bashkëpunimi mes Departamentit të Gazetarisë dhe Faktoje.
Ne foto: Klodiana Kapo
Drejtoresha ekzekutive e Faktoje.al, Klodiana Kapo, tha se studentët janë në qendër të kësaj nisme.
 âNĂ« kohĂ«n kur tĂ« pavĂ«rtetat vrapojnĂ« dhe media Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« krizĂ« tĂ« madhe pĂ«r gazetarĂ« profesionistĂ« dhe me integritet ju jeni pjesa mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e kĂ«tij Laboratori tĂ« parĂ« tĂ« medias dhe Edukimit Digjital qĂ« erdhi si pjesĂ« e njĂ« bashkĂ«punimi tĂ« gjatĂ« me Departamentin e GazetarisĂ«â, tha ajoÂ
Kapo theksoi se laboratori do tĂ« ndĂ«rthurĂ« praktikĂ«n me teorinĂ« pĂ«r tâi ndihmuar studentĂ«t tĂ« integrohen mĂ« lehtĂ« nĂ« tregun e medias, pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« atyre mundĂ«si pĂ«r praktika pune, si dhe tĂ« zhvillojnĂ« aftĂ«si konkrete profesionale nĂ« gazetari dhe verifikim faktesh.
GIZ
Menaxherja e projektit rajonal âSustain Mediaâ nĂ« GIZ, Brunilda Milkani, vlerĂ«soi bashkĂ«punimin me Faktoje.al dhe rĂ«ndĂ«sinĂ« e laboratorit pĂ«r gazetarĂ«t e rinj.
Ne foto: Brunilda Milkani
âJam e lumtur qĂ« nĂ«pĂ«rmjet Faktoje ne po arrijmĂ« tĂ« aftĂ«sojmĂ« gazetarĂ«t e sĂ« ardhmesâ, tha Milkani, duke i inkurajuar studentĂ«t tĂ« pĂ«rfitojnĂ« maksimalisht nga pjesa praktike e programit.
âJetojmĂ« nĂ« njĂ« botĂ« tĂ« polarizuar ku informacioni kĂ«rcĂ«nohet nga manipulimi dhe dezinformimi. StudentĂ«t qĂ« mendojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« kritike janĂ« kĂ«rcĂ«nimi mĂ« i madh ndaj dezinformimitâ, deklaroi ai.
Sipas Rizzo-s, edukimi mediatik dhe gazetaria cilësore janë thelbësore në një kohë kur rrjetet sociale, portalet online dhe përmbajtjet e gjeneruara nga AI ndikojnë gjithnjë e më shumë tek publiku.
Fakulteti i Histori-Filologjisë
Dekani i Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë, Mark Marku, tha se laboratori është pjesë e përpjekjeve të fakultetit për të përshtatur kurrikulat me ndryshimet në tregun e medias dhe informacionit.
âNe nuk duam tĂ« prodhojmĂ« gazetarĂ« tĂ« sĂ« shkuarĂ«s, por gazetarĂ« tĂ« sĂ« ardhmesâ, tha Marku.
Ai shtoi se laboratori do të ndihmojë studentët të përballen me fenomenet e fake news dhe dezinformimit përmes një kombinimi mes anës akademike dhe praktikës profesionale të Faktoje.al.
Aktiviteti u hap nga përgjegjësi i Departamentit të Gazetarisë dhe Komunikimit, pedagogu Elvin Luku, i cili prezantoi rëndësinë e projektit për studentët dhe departamentin, duke e cilësuar atë si një mundësi konkrete për lidhjen e teorisë me praktikën profesionale.
Më pas, Alked Luku, përgjegjës për komunikimin në UNFPA Albania, ndau me studentët eksperiencën e tij profesionale dhe rrugëtimin si ish-intern në Faktoje.al, duke treguar sesi kjo eksperiencë ka ndikuar në formimin e tij profesional dhe zhvillimin e aftësive në komunikim dhe media.
Ne foto: Jona Cenameri
NdĂ«rsa gazetarja e Faktoje.al, Jona Cenameri, foli pĂ«r pĂ«rfitimet qĂ« njĂ« student apo gazetar i ri mund tĂ« marrĂ« nga metodologjia e punĂ«s sĂ« Faktoje.al dhe mĂ«nyrŃn sesi realizohet verifikimi i informacionit dhe gazetaria hulumtuese e thelluar, duke pĂ«rdorur burimet e duhura.
Në përfundim të takimit, studentët u ftuan të bëhen pjesë e laboratorit dhe të përfshihen në modulet praktike që synojnë të zhvillojnë aftësi konkrete në gazetari, fact-checking dhe edukim mediatik e digjital.
Sistemi shĂ«ndetĂ«sor shqiptar, vitet e fundit, po pĂ«rballet me mungesĂ« tĂ« dukshme tĂ« mjekĂ«ve specialistĂ«, veçanĂ«risht nĂ« spitalet e rretheve. NjĂ« nga qarqet e prekura Ă«shtĂ« edhe Korça, ku funksionojnĂ« tre spitale bashkiake konkretisht nĂ« Pogradec, Devoll dhe ErsekĂ«, dy qendra shĂ«ndetĂ«sore ambulanca nĂ« Maliq e Pustec, si dhe Spitali Rajonal i gjithĂ« qarkut.Â
Nga vëzhgimi në terren dhe informacionet e marra në rrugë zyrtare dhe jo vetëm, rezulton se në spitalet e Juglindjes, vakancat për mjekë të specialiteteve të ndryshme dhe për mjekë të urgjencës janë të larta.
Vetë institucioni vë theksin se një pjesë e mjekëve në detyrë është përtej moshës së pensionit, të cilët do të vijojnë të japin shërbim deri në ardhjen e specialistëve të rinj.
âMjekĂ« kirurgĂ« (nga 8 vende, ne kemi 5 mjekĂ« nga tĂ« cilĂ«t 3 mungesat plotĂ«sohen me mjekĂ« specialistĂ« tĂ« dalĂ« nĂ« pension, deri nĂ« ardhjen e mjekĂ«ve tĂ« rinj); mjekĂ« radiologĂ« (nga 3 vende, ne kemi 2 mjekĂ« nga tĂ« cilĂ«t 1 pensionist)â, thuhet ndĂ«r tĂ« tjera nĂ« pĂ«rgjigjen zyrtare.Â
Kolonja dhe Devolli Â
38 km nga Korça ndodhet spitali Bashkiak i KolonjĂ«s, nĂ« tĂ« cilin aktualisht paraqitet mungesa pĂ«r 6 mjekĂ« specialistĂ«, ndĂ«rsa mungesa mĂ« e madhe ndihet pĂ«r mjekĂ«t PediatĂ«r dhe KardiologĂ«.Â
NdĂ«rsa sipas pĂ«rgjigjes sĂ« vetĂ« spitalit 20-30 raste çdo muaj referohen pĂ«r mungesĂ« specialistĂ«sh drejt Spitalit Rajonal tĂ« Korçës.Â
Spitali Bashkiak i Devollit gjithashtu raporton mungesĂ« tĂ« mjekĂ«ve.Â
NjĂ« vend vakant paraqitet pĂ«r pozicionin e mjekut specialist pediatĂ«r, po ashtu rastet referohen nĂ« Spitalin Rajonal tĂ« Korçës,Â
PogradeciÂ
Situata nĂ« Spitalin Bashkiak tĂ« Pogradecit, nga drejtoria e spitalit paraqitet pa mungesa mjekĂ«sh specialistĂ«, por Faktoje i Ă«shtĂ« drejtuar sportelit tĂ« PoliklinikĂ«s sĂ« SpecialistĂ«ve nĂ« Pogradec pĂ«r tĂ« pyetur mbi mjekĂ«t ORL, Ortoped dhe Endokrinolog, duke njoftuar, se nĂ« spitalin e Pogradecit kĂ«to specialitete mbeten tĂ« pa mbuluar me mjek.Â
Burime zyrtare brenda spitalit bĂ«jnĂ« tĂ« ditur se pozicionet pĂ«r kĂ«to specialitete janĂ« hequr nga organika e institucionit, duke i lĂ«nĂ« tĂ« pambuluara, ndĂ«rsa tĂ« gjitha rastet qĂ« paraqiten me probleme shĂ«ndetĂ«sore qĂ« mbulohen nga kĂ«ta mjekĂ«, spitali bashkiak Pogradec, i referon ose dĂ«rgon nĂ« spitale tĂ« tjera.Â
Ndërkaq pavarësisht ngërçit nuk rezulton i hapur asnjë vend vakant për mjekë në spitalin e Pogradecit, siç raporton vetë spitali.
Ministria e Shëndetësisë nuk i kthehu përgjigje kërkesës për informacion të Faktojes, ku pyetej mbi masat e marra për uljen e hendekut të vakancave në spitalet e rretheve dhe politikat që po vijojnë të ndërmerren nga ky institucion për zgjidhjen e situatës.
ProblematikaÂ
Një prej mjekëve në Juglindje, (pa dashur të identifikohet me emër për shkak te pozicionit që mban) thotë se sistemi shëndetësor po përballet me mungesën e mjekëve, dhe se kjo situatë ka shtuar mbingarkesën për personelin aktual.
âSpitali Bashkiak Ă«shtĂ« njĂ« spital i nivelit parĂ«sor dhe pĂ«rgjithĂ«sisht flukset i ka kryesisht te shĂ«rbimi i urgjencĂ«s apo te ai jashtĂ«spitalor, pasi shĂ«rbimet me shtretĂ«r janĂ« pĂ«rgjithĂ«sisht pak tĂ« shfrytĂ«zuar (shtrimet janĂ« diku te 30% i kapaciteteve). Stina e verĂ«s ka mĂ« shumĂ« fluks dhe ngarkesĂ« nĂ« spitalin tonĂ« pĂ«r shkak se rritet numri i qytetarĂ«ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndihmĂ« (rritja e popullsisĂ«), por edhe pĂ«r shkakun se Pogradeci preferohet kryesisht nga turistĂ« tĂ« moshuar qĂ« kanĂ« nevoja mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r shĂ«rbime shĂ«ndetĂ«sore. Urgjenca, laboratoret, radiologjia, ambulatori nĂ« stinĂ«n e verĂ«s ka mbingarkesĂ« dhe stafi punon nĂ«n presion. Nevojitet rritja e burimeve njerĂ«zore nĂ« kĂ«to shĂ«rbime gjatĂ« kĂ«saj periudhe, por qĂ« realisht nuk Ă«shtĂ« se ndodh diçka e tillĂ«. NjĂ« pjesĂ« e stafit nĂ«pĂ«r shĂ«rbimet qĂ« cekĂ«m punon me sakrifica pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur nevojatâ, thotĂ« ai.
âUrgjenca mbulohet me mjekĂ« tĂ« familjes, pasi nuk ka pasur interes dhe nuk Ă«shtĂ« investuar nĂ« krijimin e mjekĂ«ve tĂ« urgjencĂ«s, puna aty shihet si barrĂ« dhe Ă«shtĂ« potencialisht me efekte tĂ« lodhjes kronike. Spitali ka mungesa nĂ« disa specialitete si Ortopedia, Endokrinologjia, Otorinolaringologjia. NĂ« disa specialitete janĂ« specialistĂ« me kontratĂ« trevjeçare dhe ekziston rreziku i mosmbulimit tĂ« tyre nĂ« njĂ« periudhĂ« afatshkurtĂ«r, si Kirurgjia dhe Anestezi-Reanimacioni. Disa specialitete kanĂ« ngarkesĂ« pune qĂ« nuk mund tĂ« pĂ«rballohet me vetĂ«m njĂ« mjek specialist si Radiologjia, Neurologjia, Psikiatria, etjâ
ProblematikĂ« shfaqet edhe pĂ«r mjekĂ«t e familjes.Â
âLidhur me shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore tĂ« Mjekut tĂ« Familjes nĂ« qendrat shĂ«ndetĂ«sore nĂ« qytet dhe nĂ« fshatra, mĂ« duhet tĂ« them se ata pĂ«rballen me reduktim tĂ« rolit tĂ« tyre, me ngarkesa burokratike, pavarĂ«sisht se janĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ« kudo dhe krijohet qasje pĂ«r banorĂ«t, shĂ«rbimi qĂ« japin ka dallim nĂ« cilĂ«si nga qendra nĂ« periferi. MjekĂ«t e Familjes nĂ« disa zona mungojnĂ« dhe nĂ« disa raste mbulohen me mjekĂ« nĂ« moshĂ« pensioniâ, shprehet mjeku
BesimiÂ
Zhvillimi profesional i kufizuar, pagat e ulëta, mingarkesa apo lodhja në punë janë disa prej arsyeve kryesore që duket se shtyjnë mjekët e rinj të refuzojnë emërimet në zonat periferike dhe rrethe, ndërsa besimi i pacientëve duket se vitet e fundit ka ardhur në ulje, situatë kjo që është impaktuar dhe tek personeli aktual mjekësor.
âMĂ« duhet tĂ« them qĂ« ka raste tĂ« izoluara tĂ« shtyrjeve apo tĂ« vonesave nĂ« dhĂ«nien e shĂ«rbimit pĂ«r shkak tĂ« mungesave, tĂ« cilat zgjidhen nĂ« njĂ« moment tĂ« dytĂ« ose transferohen nĂ« njĂ« shĂ«rbim referues.Â
Urgjenca ka nevojĂ« qĂ« tĂ« ndihmohet nga ekipe para-mjekĂ«sore pĂ«r dhĂ«nien e ndihmĂ«s sĂ« parĂ« nĂ« rastet e aksidenteve apo tĂ« fatkeqĂ«sive tĂ« tjera, pasi i njĂ«jti staf nuk mund tĂ« jetĂ« sa nĂ« terren e nĂ« repart.Â
Mungesat nuk janĂ« vetĂ«m njerĂ«zore, mirĂ«mbajtja dhe modernizimi i pajisjeve diagnostikuese dhe trajtuese Ă«shtĂ« njĂ« element thelbĂ«sor pĂ«r cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimeve.Â
MjekĂ«t nuk qĂ«ndrojnĂ« nĂ« periferi pĂ«r disa arsye: kanĂ« mundĂ«si mĂ« tĂ« kufizuara zhvillimi profesional apo akademik, kanĂ« paga tĂ« ulĂ«ta dhe jo konkurruese me sektorin privat ose emigracionin, kanĂ« lodhje, frustrime dhe mbingarkesa, kanĂ« mĂ« pak lehtĂ«sira jeteseâ, thotĂ« ai.
MangĂ«sia mĂ« e madhe Â
Pjesa mĂ« e dobĂ«t e sistemit, sipas mjekut, janĂ« mungesat nĂ« burimet njerĂ«zore.Â
âNĂ« vitet e fundit ndryshimet nĂ« organizim dhe nĂ« kushtet e punĂ«s kanĂ« munguar. Ka pasur pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« rritur pagat nĂ« sistemin shĂ«ndetĂ«sor si nĂ« atĂ« parĂ«sor dhe nĂ« atĂ« spitalor, por ne jemi ende larg konkurrimit me sektorin privat apo me emigracionin⊠Besimi te shĂ«rbimet shĂ«ndetĂ«sore publike ka ardhur nĂ« rĂ«nie dhe njĂ«kohĂ«sisht kjo pĂ«rkthehet nĂ« njĂ« punĂ« mĂ« stresuese pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« punojnĂ« nĂ« institucione shĂ«ndetĂ«sore publikeâ, shpjegon mjeku
DiferencaÂ
Banorët e rretheve duket se nuk janë të barabartë në shërbime mjekësore me kryeqytetasit, sipas Eglantina Bardhit, drejtoreshë e TFL.
âMungesa e mjekĂ«ve, do tĂ« thotĂ« mungesĂ« shĂ«rbimesh shĂ«ndetĂ«sore tĂ« nevojshme dhe tĂ« domosdoshme dhe mungesa e shĂ«rbimeve shĂ«ndetĂ«sore sigurisht qĂ« cenon drejtpĂ«rdrejt tĂ« drejtĂ«n e qytetarĂ«ve pĂ«r kujdes shĂ«ndetĂ«sor cilĂ«sor, tĂ« aksesueshĂ«m dhe tĂ« pĂ«rballueshĂ«m. Kur mungojnĂ« mjekĂ«t specialistĂ«, pacientĂ«t pĂ«rballen me vonesa, mungesĂ« shĂ«rbimi pranĂ« vendbanimit dhe kosto shtesĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« trajtim nĂ« sektorin privat ose nĂ« qytete tĂ« tjeraâ, u shpreh pĂ«r Faktoje, Eglantina Bardhi
Ajo thekson se kjo situatĂ« ka risk tĂ« pĂ«rkeqĂ«sohet. PĂ«r pasojĂ«, Bardhi nĂ«nvizon rĂ«ndĂ«sinĂ« e njĂ« analize tĂ« shkaqeve qĂ« çojnĂ« mjekĂ«t tek vendimi pĂ«r tu larguar.Â
âFenomeni i largimit nuk lidhet vetĂ«m me emigrimin ekonomik. ShumĂ« mjekĂ« kanĂ« deklaruar se arsyet kryesore lidhen me kushtet e punĂ«s, mungesĂ«n e mbĂ«shtetjes profesionale dhe pasigurinĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen. nĂ«se nuk ndĂ«rmerren masa tĂ« qĂ«ndrueshme dhe afatgjata, situata rrezikon tĂ« pĂ«rkeqĂ«sohet mĂ« tej. Largimi i profesionistĂ«ve tĂ« shĂ«ndetĂ«sisĂ« vazhdon, ndĂ«rsa nevojat e popullsisĂ« pĂ«r shĂ«rbime shĂ«ndetĂ«sore janĂ« nĂ« rritje, sidomos pĂ«r shkak tĂ« plakjes sĂ« popullsisĂ« dhe shtimit tĂ« sĂ«mundjeve kronikeâ, thotĂ« Eglantina Bardhi
TĂ« drejta tĂ« mohuaraÂ
Në të njëjtën linjë është dhe Drejtorja e Grupit Shqiptar të Njeriut znj, Elsa Ballauri, e cila sheh një vakum profesionistësh në sistemin mjekësor, sidomos në zonat rurale.
âDuke e observuar ShqipĂ«rinĂ« nĂ« kĂ«to 30 e mĂ« shumĂ« vjet, njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e ngjashme me periudhĂ«n e mĂ«parshme tĂ« diktaturĂ«s: mungesa e thellĂ« e planifikimit.Â
Sot mjekĂ«sia vuan mungesĂ«n e shpĂ«rndarjes sĂ« njĂ«trajtshme tĂ« mjekĂ«ve dhe shĂ«rbimeve mjekĂ«sore. JashtĂ« kryeqytetit ka shumĂ« pak mjeke, nĂ« zona tĂ« thella, pothuajse fare.Â
Tirana i ka pĂ«rqendruar tĂ« gjithĂ« sepse paga Ă«shtĂ« mĂ« e lartĂ«, mundĂ«sitĂ« e tyre pĂ«r tĂ« punuar nĂ« spitale private janĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha dhe shpĂ«rblimi nĂ«n dorĂ« me fitimprurĂ«s. NĂ«pĂ«r rrethe shumĂ« pak mjekĂ« kanĂ« mbetur dhe shpesh herĂ« ata nuk zĂ«vendĂ«sohen dot kur iu vjen koha e pensionit.Â
Kjo pabarazi i bĂ«n edhe qytetarĂ«t tĂ« pabarabartĂ« nĂ« tĂ« drejtat qĂ« ata duhet tĂ« gĂ«zojnĂ«â thotĂ« Ballauri
Nëse masat nuk do të merren në vazhdimësi, sipas Elsa Ballaurit, situata me gjendjen e mjekëve do të përkeqësohet në dëm të qytetarëve dhe në shkelje e të drejtave të njeriut për marrjen e shërbimeve mjekësore.
Mohimi i të drejtës së studentëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut për të zhvilluar provimet në gjuhën shqipe (sikundër e përcakton ligji dhe Kushtetuta), ende mbetet pezull me paqartësi, që mund të zgjasin në kohë dhe lënë hapur përplasjet politike dhe jo vetëm.
Foto: Atdhe Mulla
Protesta në Tiranë
NdĂ«rsa nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut ende nuk Ă«shtĂ« caktuar data e protestĂ«s sĂ« radhĂ«s, nĂ« TiranĂ«, nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« kĂ«saj kauze, nĂ« Sheshin âSkĂ«nderbejâ u zhvillua njĂ« marshim paqĂ«sor qĂ« zgjati deri tek hyrja e bllokut tĂ« ambasadave, (pa iu afruar shumĂ« godinĂ«s sĂ« ambasadĂ«s maqedonase aty ku ishte edhe qĂ«llimi), me parrullĂ«n: âNjĂ« gjuhĂ« na bashkon pĂ«rtej kufijveâ.
Foto: Atdhe Mulla
KĂ«rkesa
Tiranës iu bashkuan të martën pasdite zërat e studentëve shqiptarë nga të gjitha trevat shqipfolëse
Krahas studentëve (kryesisht) të juridikut, nga Shqipëria pati edhe gazetarw dhe aktivistw.
Mes pankartave dhe thirrjeve âTirana, Shkupi, Prishtina janĂ« bashkĂ«â, protestuesit kĂ«rkuan qĂ« provimi i JurisprudencĂ«s nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut tĂ« jepet edhe nĂ« gjuhĂ«n shqipe
Protesta e zhvilluar nga studentët shqiptarë kishte si qëllim rritjen e ndërgjegjësimit publik me qëllim më shumë presion ndaj institucioneve në Shkup, të cilat, sipas studentëve në protestë, po zvarrisin zbatimin e ligjit për përdorimin e gjuhës shqipe.
Dy protestat nĂ« Shkup  Â
NdĂ«rkohĂ« dy protestat e mĂ«dha dhe paqĂ«sore tĂ« studentĂ«ve shqiptarĂ« nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut rizbuluan njĂ« problem qĂ« nuk Ă«shtĂ« krijuar sot, por jeton prej shumĂ« vitesh nĂ« njĂ« ekuilibĂ«r tĂ« brishtĂ« politik qĂ« nga viti 2001. Ajo qĂ« u arrit âme humbje jete dhe sakrifica, nuk po gjen zbatim nĂ« paqeâ, pĂ«r njĂ« tĂ« drejtĂ« themelore, siç Ă«shtĂ« pĂ«rdorimi i gjuhĂ«s amtare. âPas ardhjes nĂ« pushtet tĂ« VMRO-DPMNE-sĂ«, e cila Ă«shtĂ« mĂ« nacionaliste, Ă«shtĂ« rritur dukshĂ«m gjuha e urrejtjes ndaj shqiptarĂ«ve, gjĂ« qĂ« pĂ«rbĂ«n rrezik potencial pĂ«r tensione dhe probleme tĂ« tjera ndĂ«retnikeâ, thotĂ« pĂ«r Faktoje, kryeredaktorja e Portalb.mk, Elida Zylbeari. Pas protestĂ«s sĂ« madhe mĂ« datĂ« 18 tĂ« kĂ«tij muaji, situata duket mĂ« e qetĂ«, nĂ« reflektim tĂ« njĂ« paqeje tĂ« brishtĂ« tĂ« mbushur me deklarata pĂ«r zgjidhje tĂ« problemit, por edhe qĂ«ndrimeve tĂ« ashpra, pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« zĂ« dhe reagim qĂ«ndrimeve nacionaliste apo incideteve etnike qĂ« kanĂ« nisur tĂ« shfaqen.
Kauza
ĂĂ«shtja e provimit tĂ« jurisprudencĂ«s nĂ« gjuhĂ«n shqipe bĂ«ri bujĂ« disa muaj mĂ« parĂ« kur 385 studentĂ« shqiptarĂ« nga tre fakultete tĂ« juridikut (UT, UEJL, UNT) nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut pĂ«rmes njĂ« peticioni kĂ«rkuan nga institucionet qĂ« provimi i jurisprudencĂ«s tĂ« jepet edhe nĂ« gjuhĂ«n shqipe. StudentĂ«t reaguan nĂ« disa tubime, pĂ«r tu mbledhur nĂ« dy protesta tĂ« mĂ«dha mĂ« 6 prill dhe 18 maj nĂ« kryeqytetin e MaqedonisĂ« sĂ« Veriut. ĂĂ«shtja e pĂ«rdorimit tĂ« gjuhĂ«s shqipe dhe incidenteve pa arsye nisi nĂ« shtator tĂ« vitit 2024, ku u hoqĂ«n disa tabela rrugore me mbishkrime shqip. Ajo situatĂ« u tentua tĂ« kalohej si njĂ« âkeqadministrim nga NdĂ«rmarrja e RrugĂ«veâ, mirĂ«po gjendja nĂ« vijim riktheu historinĂ« e vjetĂ«r tĂ« mohimit tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« gjuhĂ«s shqipe.
Ligji
Konkretisht nĂ« Ligjin pĂ«r Provimin e JurisprudencĂ«s nuk ekziston dispozitĂ« nĂ« tĂ« cilin thuhet se ky provim mund tĂ« mbahet vetĂ«m nĂ« gjuhĂ« maqedonase. Neni 2 i Ligjit pĂ«r PĂ«rdorimin e GjuhĂ«ve thotĂ« se âinstitucionet e qeverisjes shtetĂ«rore duhet tĂ« mundĂ«sojnĂ« pĂ«rdorim tĂ« gjuhĂ«ve tjera zyrtare tĂ« cilat fliten nga mĂ« sĂ« paku 20% e qytetarĂ«veâ, qĂ« Ă«shtĂ« gjuha shqipe. Neni 2 dhe neni 5 i kĂ«tij ligji thotĂ« se âinstitucionet janĂ« tĂ« detyruara tĂ« mundĂ«sojnĂ« pĂ«rdorim tĂ« gjuhĂ«s shqipe nĂ« tĂ« gjitha procedurat para gjykatave dhe organeve tjera shtetĂ«roreâ
Qëndrimet pas protestës
NdĂ«rkohĂ« qĂ« partitĂ« e kampit shqiptar nga koalicioni VLEN nĂ« qeverinĂ« maqedonase, thanĂ« tĂ« martĂ«n qĂ« provimet e jurisprudencĂ«s pĂ«r studentĂ«t shqiptarĂ« nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut do tĂ« mbahen edhe nĂ« gjuhĂ«n shqipe, ministri i DrejtĂ«sisĂ«, Igor Filkov reagoi duke e quajtur debatin publik pĂ«r gjuhĂ«n shqipe njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r presion politik dhe nxitje tĂ« konfrontimit etnik. âReagoj ashpĂ«r ndaj pĂ«rpjekjes pĂ«r ta shndĂ«rruar provimin e jurisprudencĂ«s nĂ« njĂ« fushĂ« pĂ«r presion politik dhe konfrontim etnik. Provimi i jurisprudencĂ«s nuk Ă«shtĂ« çështje politike, por çështje ekspertize, profesionalizmi dhe respekti pĂ«r rendin juridik tĂ« shtetit. PĂ«rpjekjet pĂ«r ta paraqitur detyrimin ligjor pĂ«r tĂ« njohur gjuhĂ«n maqedonase si diskriminim janĂ« manipulim i rrezikshĂ«m i publikut dhe njĂ« goditje e drejtpĂ«rdrejtĂ« ndaj rendit kushtetuesâ
âMickoski i pĂ«rmbajturâ
Kjo gjuhĂ« e ashpĂ«r e ministrit Filkov, u tentua tĂ« âmodernizohetâ nga qĂ«ndrimi i kreut tĂ« qeverisĂ« Hristijan Mickoski, i cili deri tani Ă«shtĂ« munduar ta anshkalojĂ« kĂ«tĂ« çështje, duke e cilĂ«suar si teknike dhe âshumĂ« shpejt tĂ« zgjidhshĂ«mâ. Kryeministri Mickoski, i ka akuzuar studentĂ«t pĂ«r mungesĂ«n e flamurit maqedonas dhe mosrespektimin e ligjit tĂ« himnit, ndĂ«rsa ka shtuar se zgjidhja ligjore pĂ«r jurisprudencĂ«n do tĂ« dĂ«rgohet nĂ« Komisionin e Venecias.
Ky qĂ«ndrim duket se nĂ« afatshkurtĂ«r nuk do tĂ« marrĂ« zgjidhje, pĂ«r aq kohĂ« sa tĂ« shprehet Komisioni i Venecias dhe mbi tĂ« gjitha, intepretimet politike nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut qĂ« mund tĂ« bĂ«hen mbi âinterpretimin e Veneciasâ. Nga ana tjetĂ«r, zĂ«vendĂ«skryeministri Bekim Sali, pĂ«rfaqĂ«sues i VLEN nĂ« qeverisje, tha tĂ« enjten se janĂ« nĂ« pĂ«rfundim e sipĂ«r tĂ« fazĂ«s sĂ« konsultimeve me ekspertĂ« dhe sipas tij mund tĂ« zgjasĂ« deri nĂ« njĂ« javĂ« zgjidhja, por njĂ«kohĂ«sisht la hapĂ«sirĂ« se nuk do tĂ« trajtohet vetĂ«m çështja e gjuhĂ«s shqipe, por edhe tema tĂ« tjera. ââŠnuk do tĂ« jetĂ« vetĂ«m jurisprudenca, do tĂ« jenĂ« edhe shumĂ« tema tĂ« tjera tĂ« cilat duam nĂ« pako tâi zgjidhim njĂ«herĂ« e pĂ«rgjithmonĂ« dhe mos tĂ« shkaktojmĂ«, dhe mos tĂ« japim arsye qĂ« studentĂ«t tanĂ« tĂ« kenĂ« pakĂ«naqĂ«si ndaj funksionimit tĂ« institucioneve dhe trajtimit tĂ« tyre nga ana e institucioneve shtetĂ«roreâ, deklaroi zĂ«vendĂ«skryeministri Sali.
PĂ«rtej provimit
âPartitĂ« politike shqiptare nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut janĂ« ndarĂ« nĂ« dy kampe tĂ« polarizuara, duke e pĂ«rdorur çështjen e gjuhĂ«s pĂ«r betejĂ« politike dhe terren elektoral. Koalicioni VLEN nĂ« pushtet ndodhet nĂ«n presion tĂ« vazhdueshĂ«m dhe mbrojtje, duke u pĂ«rpjekur tĂ« menaxhojĂ« pakĂ«naqĂ«sitĂ« e studentĂ«ve me premtime tĂ« reja ligjore, ndĂ«rsa ia faturon pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« lĂ«shimeve tĂ« kaluara tĂ« BDI-sĂ«â, thotĂ« drejtuesja e Portalb.mk, Zylbeari. Sipas saj, âFronti Evropian i udhĂ«hequr nga BDI po kapitalizon mbi kĂ«tĂ« krizĂ« nga pozita e opozitĂ«s, ata i nxisin dhe i mbĂ«shtesin fuqishĂ«m protestat pĂ«r tĂ« sfiduar legjitimitetin e pushtetit aktual dhe pĂ«r tâu ripozicionuar si mbrojtĂ«sit e vetĂ«m tĂ« tĂ« drejtave kombĂ«tare dhe MarrĂ«veshjes sĂ« Ohritâ.
Heshtja zyrtare
Foto: Atdhe Mulla (Nga marshimi ne Tirane)
Tensionet janĂ« tĂ« dukshme dhe konfliktualiteti politik mjaft i ndezur, por deri tani nga Tirana dhe Prishtina zyrtare ka njĂ« lloj heshtje publike, duke treguar kujdes nĂ« çështje qĂ« ngjajnĂ« mĂ« shumĂ« se teza provimesh nĂ« gjuhĂ«n shqipe. ââŠHeshtja apo reagimi tejet i matur nga Tirana dhe Prishtina zyrtare reflekton njĂ« kalkulim tĂ« kujdesshĂ«m diplomatik dhe gjeopolitik pĂ«r tĂ« shmangur destabilizimin e rajonit. PĂ«rtej parimit tĂ« mosndĂ«rhyrjes nĂ« punĂ«t e brendshme tĂ« njĂ« shteti anĂ«tar tĂ« NATO-s, tĂ« dyja kryeqytetet udhĂ«hiqen nga interesa specifike, Prishtina shmang deklaratat e ashpra pĂ«r tĂ« mos dĂ«mtuar aleatĂ«t e saj politikĂ« tĂ« VLEN-it nĂ« qeveri, ndĂ«rsa Tirana ruan njĂ« distancĂ« strategjike pĂ«r tĂ« mos nxitur nacionalizmin maqedonas dhe pĂ«r tĂ« mos rrezikuar procesin e saj tĂ« integrimit nĂ« BEâ, thotĂ« Zylbeari. Ajo sugjeron se âkjo qasje e âdiplomacisĂ« sĂ« heshturâ shpesh interpretohet si braktisje nga shqiptarĂ«t vendas, por synon tĂ« parandalojĂ« pĂ«rshkallĂ«zimin e tensioneve ndĂ«retnike nĂ« prapaskenĂ«â.
NjĂ« muaj pas hyrjes sĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«, Komisioni Evropian ka reaguar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, duke e cilĂ«suar rastin si njĂ« provĂ« tĂ« kapacitetit tĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r tĂ« ruajtur zonat natyrore nĂ« kuadĂ«r tĂ« integrimit. NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje ekskluzive pĂ«r Faktoje, KE thekson:
âKomisioni Evropian po ndjek nga afĂ«r zhvillimet nĂ« peizazhin e mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«. Delegacioni i BE-sĂ« nĂ« ShqipĂ«ri ka kĂ«rkuar informacion shtesĂ« nga autoritetet shqiptare dhe Ă«shtĂ« nĂ« kontakt me organizatat e shoqĂ«risĂ« civileâ, thekson KE pĂ«r Faktoje.al
Ky qëndrim vjen në një moment kur kapitulli 27 për mjedisin dhe klimën është një nga kushtet më të ndjeshme të negociatave të Shqipërisë me BE. Komisioni rikujton se vendi duhet të përafrohet plotësisht me legjislacionin e BE-së, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitate, si dhe të shfuqizojë dispozitat e papajtueshme të ligjit për zonat e mbrojtura.
âPĂ«r tĂ« mbyllur kapitullin 27, ShqipĂ«ria duhet tĂ« demonstrojĂ« kapacitetin pĂ«r tĂ« menaxhuar zonat e ardhshme Natura 2000, pĂ«rfshirĂ« masat e ruajtjes qĂ« parandalojnĂ« degradimin e habitateve dhe specieveâ, pĂ«rfundon reagimi i Komisionit Evropian.Â
Protesta përpara Ministrisë së Mjedisit
NĂ« TiranĂ«, pĂ«rpara MinistrisĂ« sĂ« Mjedisit, u mbajt protesta e radhĂ«s. Qindra qytetarĂ«, aktivistĂ« dhe organizata mjedisore u mblodhĂ«n me thirrjen: âNdaloni punimet!â
Protestuesit kĂ«rkuan ndĂ«rhyrjen e ministrit tĂ« mjedisit Sofjan Jaupaj, ndalimin e punimeve dhe transparencĂ« pĂ«r projektin e resortit turistik qĂ« do tĂ« ngrihet nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s.Â
âPrej njĂ« muaji tashmĂ« makineritĂ« kanĂ« hyrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme, duke hequr zona pyjore, duke shkatĂ«rruar dunat, madje duke bllokuar edhe lidhjen e detit me lagunĂ«n. TĂ« gjitha kĂ«to po bĂ«hen pa asnjĂ« monitorim nga institucionet. Thirrja Ă«shtĂ« e qartĂ«: ndaloni punimet. TĂ« ikin sa mĂ« shpejt makineritĂ« nga brendĂ«sia e zonĂ«s sĂ« mbrojturâ, u shpreh Joni Vorpsi nga nga Organizata pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri, PPNEA.Â
âNuk ka mĂ« ligj qĂ« po funksionon nĂ« atĂ« territor. Mbi 6â7 km bregdet i janĂ« hequr aksesit tĂ« publikut. Nuk ka zhvillim nĂ« njĂ« vend kandidat pĂ«r BE qĂ« i mohon qytetarĂ«ve tĂ« vet tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« aksesuar 600 ha tokĂ« natyrore. Ky nuk Ă«shtĂ« zhvillim, ky Ă«shtĂ« njĂ« model qĂ« pasuron njĂ« grusht njerĂ«zish dhe u heq pasurinĂ« kombĂ«tare tĂ« gjithĂ«ve tĂ« tjerĂ«veâ tha AleksandĂ«r Trajçe, drejtues i PPNEA-s.Â
MjedisorĂ«t thonĂ« se protestat do tĂ« vijojnĂ«, teksa theksuan se do tĂ« ndjekin tĂ« gjithĂ« hapat e nevojshĂ«m pĂ«r tĂ« ndaluar punimet nĂ« zonĂ«n e mbrojtur tĂ« PishĂ« Poro-NartĂ«s.Â
NjĂ« muaj mĂ« parĂ«, ambientalistĂ«t denoncuan ndĂ«rhyrjet e para tĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« PoroâNartĂ«. Autoritetet u pĂ«rgjigjĂ«n se po kryhen âstudime gjeologjikeâ, por pamjet nga terreni tregojnĂ« njĂ« realitet krejt tjetĂ«r. EkskavatorĂ« qĂ« gĂ«rryejnĂ« dunat, pyje tĂ« prerĂ« dhe habitatet e shkatĂ«rruara.Â
Login
