❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

ZvĂ«rneci, Rama: Nuk mund t’i mbyllim rrugĂ«t kapitaleve tĂ« mĂ«dha


✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Kryeministri Edi Rama pĂ«rcolli sot nĂ« rrjetet sociale njĂ« lajm tĂ« medias greke ku njoftohet se marka tĂ« mĂ«dha ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« hotelerisĂ« po investojnĂ« nĂ« Mykonos.

Duke e lidhur me protestat qĂ« ka nxitur investimi prej 4 miliardĂ« eurosh i planifikuar nĂ« ZvĂ«rnes, Rama thotĂ« nĂ« reagim se “Greqia vazhdon ‘tĂ« shitet tek tĂ« huajt’ me sukses, kurse ne na i kanĂ« futur xixat nga tĂ« katĂ«r anĂ«t qĂ« tĂ« zihemi mesveti edhe pĂ«r 1+1 qĂ« bĂ«jnĂ« 2, e tĂ« vijmĂ« vĂ«rdallĂ« nĂ« udhĂ«kryq kur konkurrenca  vazhdon vrapin pĂ«r mĂ« shumĂ« investime tĂ« huaja
”

Rama vuri në dukje se nuk mund që vendi të mbyllë dyert për investime tashmë që këto investime të mëdha po vijnë.

“Po si mund t’i mbyllim ne rrugĂ«t pĂ«r kapitalet e mĂ«dha, tani qĂ« ato po nisin tĂ« vijnĂ« nĂ« ShqipĂ«ri pas tĂ«rĂ« mundit tĂ« madh qĂ« kemi bĂ«rĂ« pĂ«r tĂ« ardhur nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«?!”, shkruan Rama nĂ« rrjetet sociale.

“Po tĂ«rĂ« bota e zhvillon turizmin dhe ekonominĂ« duke u  matur me sa investime tĂ« huaja tĂ«rheq, ndĂ«rsa ne do tĂ« matemi me sa rezistojmĂ« kundĂ«r tyre?!”, vijoi ai.

“Kjo Ă«shtĂ« njĂ« ftesĂ« pĂ«r vetĂ«prapakthim kolektiv qĂ« ShqipĂ«ria nuk mund, nuk duhet dhe nuk ka pĂ«r ta pranuar”, pĂ«rfundoi Kryeministri duke sjellĂ« edhe pĂ«rmbajtjen e artikullit.

PĂ«rmbajtja e artikullit:

Marka tĂ« mĂ«dha ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« hotelerisĂ« po investojnĂ« nĂ« Mykonos, ku hotele tĂ« reja me pesĂ« yje nga Four Seasons, Fouquet’s dhe MGallery janĂ« planifikuar tĂ« hapen sĂ« shpejti.

Pavarësisht tensioneve gjeopolitike dhe një sezoni sfidues për turizmin, Mykonos vazhdon të mbetet një nga destinacionet premium më të rëndësishme në Mesdhe.

Kompanitë ajrore po rrisin numrin e vendeve të disponueshme në fluturimet ndërkombëtare për sezonin 2026, me një rritje prej 7.1% të kapacitetit hyrës.

Po shtohen gjithashtu linja të reja ajrore nga Roma, Londra, Abu Dhabi dhe Dubai, duke forcuar më tej lidhjet ndërkombëtare të Mykonosit.

Një resort i ri me pesë yje, me vlerë mbi 100 milionë euro dhe i lidhur me investitorin egjiptian Naguib Saëiris, pritet të hapë dyert në maj të vitit 2027.

The post ZvĂ«rneci, Rama: Nuk mund t’i mbyllim rrugĂ«t kapitaleve tĂ« mĂ«dha
 appeared first on Gazeta Si.

↗

Dita e 11-të e protestës, qytetarët kërkojnë largimin e Ramës

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Ka nisur protesta e 11-tĂ« e qytetarĂ«ve kundĂ«r qeverisĂ« sĂ« drejtuar nga Edi Rama.

Si çdo ditĂ«, protestuesit u mblodhĂ«n kĂ«tĂ« tĂ« martĂ« nĂ« orĂ«n 18:00 nĂ« sheshin “SkĂ«nderbej”, nga ku mĂ« pas nisĂ«n marshimin drejt KryeministrisĂ«.

Me pankarta në duar dhe flamuj kuq e zi, ata kanë vijuar thirrjet kundër qeverisë dhe kundër projektit në Zvërnec. 

The post Dita e 11-të e protestës, qytetarët kërkojnë largimin e Ramës appeared first on Gazeta Si.

↗

Një debat mbi kondicionerin


✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Të ngrohesh gjatë dimrit ndonjëherë mund të jetë e kushtueshme, por edhe një njeri i shpellave mund ta përballonte sfidën teknike: të vishte një lëkurë ariu më shumë dhe të hidhte një trung tjetër në zjarr.

TĂ« freskohesh, ndĂ«rkohĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« çështje shumĂ« mĂ« e ndĂ«rlikuar. Perandori romak Elagabalus dĂ«rgonte skllevĂ«rit e tij nĂ« male pĂ«r tĂ« sjellĂ« dĂ«borĂ«, ndĂ«rsa nĂ« shekullin XIX kjo ide u kthye nĂ« biznes nga “mbreti i akullit”, Frederic Tudor, i cili transportonte blloqe akulli nga liqenet e ngrira tĂ« Nju AnglisĂ« drejt vendeve me klimĂ« mĂ« tĂ« ngrohtĂ«. Mund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« metodĂ« e vĂ«shtirĂ«, por e bĂ«ri Tudorin njĂ« njeri tĂ« pasur. Ka para tek rehatia.

PĂ«r kondicionerin qĂ« ndizet me shtypjen e njĂ« butoni duhet t’i jemi mirĂ«njohĂ«s njĂ« tĂ« riu tĂ« quajtur Willis Carrier. NĂ« vitin 1902, ai zhvilloi njĂ« sistem pĂ«r kompaninĂ« tipografike Sackett & Wilhelms, ku ajri qarkullonte mbi spirale tĂ« ftohura nga amoniaku i kompresuar. KlientĂ«t mbetĂ«n tĂ« kĂ«naqur dhe teknologjia filloi tĂ« pĂ«rdorej shumĂ« shpejt pĂ«r t’i bĂ«rĂ« kinematĂ« dhe teatrot tĂ« pĂ«rballueshme gjatĂ« verĂ«s. Para shpikjes sĂ« ajrit tĂ« kondicionuar, shumĂ« teatro nĂ« Nju Jork mbylleshin gjatĂ« muajve tĂ« nxehtĂ«.

QĂ« atĂ«herĂ«, ajri i kondicionuar ka ndikuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« thellĂ« botĂ«n moderne. ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohen qytete si Dubai apo Singapori pa kĂ«tĂ« shpikje. MeqenĂ«se shumĂ« prej megaqyteteve tĂ« botĂ«s ndodhen nĂ« rajone tropikale, kĂ«rkesa pĂ«r sisteme ftohjeje pritet tĂ« rritet edhe mĂ« tej. NĂ« SHBA, pĂ«rdorimi i kondicionerĂ«ve nĂ« banesa mundĂ«soi rritjen e shpejtĂ« tĂ« popullsisĂ« nĂ« shtetet jugore. Ky ndryshim demografik pati edhe pasoja politike. NĂ« librin “How We Got To Now”, Steven Johnson argumenton se ajri i kondicionuar ndikoi deri edhe nĂ« zgjedhjen e Ronald Reagan si president.

MegjithatĂ«, sot ajri i kondicionuar Ă«shtĂ« kthyer nga njĂ« forcĂ« e heshtur qĂ« ndryshon shoqĂ«ritĂ« nĂ« njĂ« temĂ« tĂ« debatit kulturor. NjĂ«ra palĂ« argumenton se kondicionerĂ«t jo vetĂ«m pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« ndryshimet klimatike duke rritur kĂ«rkesĂ«n pĂ«r lĂ«ndĂ« djegĂ«se fosile, por edhe ngrohin drejtpĂ«rdrejt qytetet duke nxjerrĂ« ajĂ«r tĂ« nxehtĂ« jashtĂ« ndĂ«rtesave. Dhe pĂ«r çfarĂ«? PĂ«r njĂ« luks tĂ« panevojshĂ«m. “Mund tĂ« ndihemi mĂ« mirĂ«, por t’ju bĂ«jĂ« pak mĂ« rehat nuk Ă«shtĂ« detyra e qeverisĂ«â€, shkroi Hannah Fearn nĂ« The Guardian.

Por kush po propozon që qeveritë të financojnë kondicionerët? Një prej tyre është Marine Le Pen, e cila verën e kaluar sugjeroi një plan të gjerë për pajisjen e ndërtesave publike në Francë me sisteme ftohjeje.

A Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« tashmĂ« “politikisht e gabuar” tĂ« mbrohesh nga njĂ« valĂ« tĂ« nxehti? A Ă«shtĂ« instalimi i njĂ« kondicioneri njĂ« akt ekstremist? TĂ« paktĂ«n, duhet tĂ« pĂ«rpiqemi ta qetĂ«sojmĂ« debatin.

NĂ« Britani, duket krejt normale tĂ« pĂ«rdoret energjia pĂ«r tĂ« ngrohur ndĂ«rtesat, por jo pĂ«r t’i ftohur ato. Kjo Ă«shtĂ« e kuptueshme, pasi atje moti i ftohtĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i shpeshtĂ« sesa i nxehti ekstrem. Por logjikisht nuk qĂ«ndron. Si i ftohti ashtu edhe i nxehti mund tĂ« vrasin, veçanĂ«risht personat mbi 75 vjeç. Madje, sipas njĂ« studimi tĂ« botuar nĂ« revistĂ«n Nature, rreziku rritet mĂ« shpejt nga temperaturat e larta sesa nga ato tĂ« ulĂ«ta. NĂ« njĂ« shtĂ«pi shumĂ« tĂ« ftohtĂ« mund tĂ« veshĂ«sh njĂ« triko mĂ« shumĂ« apo tĂ« pĂ«rdorĂ«sh njĂ« shishe me ujĂ« tĂ« ngrohtĂ«. NĂ« njĂ« shtĂ«pi tepĂ«r tĂ« nxehtĂ«, shpesh nuk ka shpĂ«tim.

Nuk ka kuptim të pretendohet se ngrohja e një banese deri në një temperaturë të sigurt apo të rehatshme është një e drejtë themelore, ndërsa ftohja e saj është luks. Nëse njëra është e arsyeshme, edhe tjetra duhet të konsiderohet e tillë.

Në një botë ku valët ekstreme të të nxehtit po bëhen më të zakonshme, çfarë duhet të bëjnë politikëbërësit? Nuk është detyrë e qeverisë të më bëjë jetën pak më komode, por do të ishte e dëshirueshme që të mos krijonte pengesa të panevojshme që e bëjnë jetën më të vështirë.

Sam Dumitriu, drejtues i politikave nĂ« institutin britanik Britain Remade, thekson se nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar ekzistojnĂ« pengesa tĂ« shumta pĂ«r instalimin e kondicionerĂ«ve. NdĂ«r mĂ« kryesoret janĂ« rregulloret e njohura si “Part O”, tĂ« cilat kĂ«rkojnĂ« qĂ« ndĂ«rtesat tĂ« projektohen nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« tĂ« freskĂ«ta pa pĂ«rdorur ajĂ«r tĂ« kondicionuar. PĂ«rdorimi i tij lejohet vetĂ«m si zgjidhje e fundit.

Ftohja pasive tingëllon si një ide e mirë dhe në shumë raste mund të prodhojë ndërtesa elegante dhe efikase. Por insistimi që zhvilluesit të shterojnë çdo mundësi të kësaj natyre sjell edhe kosto të fshehura. Për shembull, rregulli që çdo apartament të ketë ventilim nga dy anë të ndryshme të jashtme mund të jetë i arsyeshëm për një banesë të vetme, por në ndërtesat e mëdha nënkupton humbje të konsiderueshme të hapësirës së ndërtimit. Në disa raste, përdorimi i kondicionerit është një zgjidhje proporcionale ndaj një problemi real, aq më tepër kur energjia diellore është gjithnjë e më e disponueshme gjatë muajve të verës.

Ka edhe zhvillime pozitive. Qeveria britanike ka subvencionuar prej vitesh pompĂ«n e nxehtĂ«sisĂ«, si njĂ« mĂ«nyrĂ« efikase pĂ«r ngrohjen e shtĂ«pive. Deri vonĂ«, modelet qĂ« mund tĂ« shĂ«rbenin edhe si kondicionerĂ« nuk pĂ«rfitonin nga kĂ«to skema, por tashmĂ« janĂ« pĂ«rfshirĂ«. NĂ« fund tĂ« fundit, nĂ«se kĂ«to pajisje mund tĂ« ngrohin dhe ftohin njĂ«kohĂ«sisht, kjo mund tĂ« jetĂ« njĂ« arsye shtesĂ« qĂ« qytetarĂ«t t’i zgjedhin ato.

ËshtĂ« e lehtĂ« tĂ« kuptohet se si lindin rregullore tĂ« tilla. Subvencionet pĂ«r teknologjitĂ« e pastra mund tĂ« kenĂ« kuptim, por kushtojnĂ« shumĂ«. Taksat mbi teknologjitĂ« ndotĂ«se janĂ« gjithashtu logjike, por politikisht tĂ« vĂ«shtira. NdĂ«rsa rregulloret pĂ«r madhĂ«sinĂ« e dritareve apo vendosjen e hijezuesve duken pa kosto nĂ« letĂ«r. VetĂ«m kur zhvilluesit pĂ«rpiqen t’i zbatojnĂ«, kuptohet kostoja e tyre reale, e cila pĂ«rfundon edhe tek blerĂ«sit e banesave.

NĂ« fund, zgjidhja mĂ« e mirĂ« Ă«shtĂ« thjeshtĂ«sia. NĂ«se energjia e pastĂ«r bĂ«het mĂ« e lirĂ« dhe energjia ndotĂ«se mĂ« e shtrenjtĂ«, tregu do tĂ« gjejĂ« vetĂ« zgjidhjet mĂ« efikase. Sado joshĂ«se tĂ« jetĂ« dĂ«shira pĂ«r tĂ« rregulluar çdo detaj, rregullatorĂ«t nuk janĂ« tĂ« pagabueshĂ«m. Dhe pavarĂ«sisht se sa luks mund t’u duket disave ajri i kondicionuar, Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« parashikosh tĂ« gjitha mĂ«nyrat se si ai mund tĂ« pĂ«rdoret.

Për teatrot, dikur ishte ndryshimi mes mbylljes dhe qëndrimit hapur. Për shumicën prej nesh, mund të nënkuptojë një gjumë të qetë gjatë natës dhe aftësinë për të funksionuar normalisht gjatë ditës. Për një person të pambrojtur, mund të jetë diferenca mes jetës dhe vdekjes.

Ose ndoshta asgjĂ« nga kĂ«to. NĂ« fund tĂ« fundit, Willis Carrier nuk e shpiku kondicionerin pĂ«r t’i mbajtur njerĂ«zit tĂ« freskĂ«t. Kompania Sackett & Wilhelms i kĂ«rkoi ndihmĂ« pĂ«r kontrollin e lagĂ«shtisĂ«, e cila ndikonte nĂ« cilĂ«sinĂ« e procesit tĂ« shtypjes me ngjyra. Ajri i kĂ«ndshĂ«m dhe i freskĂ«t ishte thjesht njĂ« efekt anĂ«sor, edhe pse njĂ« efekt anĂ«sor qĂ« ndryshoi botĂ«n./FinancialTimes

The post Një debat mbi kondicionerin
 appeared first on Gazeta Si.

↗

Karikimi i makinĂ«s nĂ« 5 minuta, plani 2 mld eurosh i BYD pĂ«r tĂ« ‘pushtuar’ EuropĂ«n

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

BYD po planifikon tĂ« investojĂ« pothuajse 2 miliardĂ« euro pĂ«r zhvillimin e infrastrukturĂ«s sĂ« nevojshme nĂ« EuropĂ«, me qĂ«llim qĂ« teknologjia e saj e karikimit ultra tĂ« shpejtĂ«, e njohur si “flash-charging”, tĂ« bĂ«het e disponueshme pĂ«r tĂ« gjitha modelet kryesore tĂ« kompanisĂ« gjatĂ« viteve tĂ« ardhshme.

Prodhuesi më i madh në botë i automjeteve elektrike po mbështetet te kjo teknologji për të fituar terren ndaj rivalëve tradicionalë, por zgjerimi i saj do të varet nga shpejtësia me të cilën kompania do të arrijë të ndërtojë rrjetin e stacioneve të karikimit në kontinent.

“JanĂ« shumĂ« para, pasi çdo stacion kushton pothuajse gjysmĂ« milioni paund. Fillimisht duhet tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« rrjet shumĂ« tĂ« fortĂ« infrastrukturor”, deklaroi Stella Li, drejtuesja kryesore e operacioneve ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« grupit kinez, gjatĂ« inaugurimit tĂ« stacionit tĂ« parĂ« tĂ« karikimit ultra tĂ« shpejtĂ« tĂ« BYD nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar. Çdo stacion pritet tĂ« kushtojĂ« rreth 580 mijĂ« euro.

Kompania synon tĂ« instalojĂ« 20 mijĂ« karikues “flash” nĂ« KinĂ« deri nĂ« fund tĂ« kĂ«tij viti, si dhe 3 mijĂ« tĂ« tillĂ« nĂ« EuropĂ« deri nĂ« vitin 2027, prej tĂ« cilĂ«ve 600 nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar.

Automjetet e BYD duhet të pajisen me gjeneratën më të fundit të baterive të kompanisë për të përfituar plotësisht nga kjo teknologji karikimi.

Modeli i ri Z9GT, pjesë e markës premium Denza, me çmime që nisin nga 115 mijë euro, mund të karikohet deri në 70% për vetëm pesë minuta dhe pothuajse plotësisht për 12 minuta, edhe në temperatura deri në minus 30 gradë Celsius.

Modelet e ardhshme të Denza-s që do të hidhen në tregun europian do të kenë aftësinë e karikimit ultra të shpejtë, ndërsa Stella Li ka deklaruar se synimi i kompanisë është që kjo teknologji të zgjerohet gradualisht edhe tek modelet më të përballueshme në Britani dhe në tregjet e tjera europiane.

“Sfida nuk Ă«shtĂ« instalimi i tyre. Sfida e vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« sa shpejt autoritetet lokale do tĂ« japin lejet e nevojshme. Ne mund ta realizojmĂ« zgjerimin shumĂ« shpejt”, tha Bono Ge, drejtuesi i BYD nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar.

LĂ«vizja e BYD kujton strategjinĂ« e Tesla-s, e cila investoi masivisht nĂ« rrjetin e saj tĂ« karikuesve tĂ« shpejtĂ« Supercharger, duke ndihmuar nĂ« rritjen e shpejtĂ« tĂ« shitjeve tĂ« automjeteve elektrike. Karikuesit e Tesla-s mund t’u ofrojnĂ« automjeteve deri nĂ« 321 kilometra autonomi pĂ«r 15 minuta karikim.

Sipas Stella Li, karikimi ultra i shpejtĂ« do tĂ« eliminojĂ« “pengesĂ«n e fundit” qĂ« i mban konsumatorĂ«t larg automjeteve elektrike. MegjithatĂ«, drejtues tĂ« tjerĂ« tĂ« industrisĂ« mbeten skeptikĂ« pĂ«r sa shpejt BYD do tĂ« mund tĂ« ndĂ«rtojĂ« infrastrukturĂ«n e nevojshme pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« teknologji tĂ« aksesueshme pĂ«r pĂ«rdoruesit masivĂ«.

BYD pretendon se stacionet e saj të karikimit nuk do të ushtrojnë presion shtesë mbi rrjetin ekzistues të energjisë elektrike, pasi ato furnizohen nga sisteme baterish të vendosura pranë stacioneve, të cilat mund të karikohen gjatë natës me kosto më të ulët.

“Do tĂ« investojmĂ« mĂ« shumĂ« nĂ« ruajtjen e energjisĂ« pĂ«rmes baterive. Kjo do tĂ« thotĂ« se, kudo qĂ« tĂ« shkojmĂ«, nuk do tĂ« shtojmĂ« barrĂ«n mbi rrjetin energjetik”, tha Li.

Sipas të dhënave të Shoqatës Europiane të Prodhuesve të Automjeteve (ACEA), pjesa e tregut të BYD në Bashkimin Europian është rritur nga 0.8% në 1.9% gjatë katër muajve të parë të vitit 2026, ndërsa kompania ka zgjeruar në mënyrë agresive gamën e modeleve të saj. Rritja ka qenë edhe më e shpejtë në Mbretërinë e Bashkuar, ku BYD zotëron tashmë 3.4% të tregut, duke lënë pas marka si Renault dhe Volvo.

Kompania ka prezantuar gjithashtu modelin hibrid plug-in Dolphin G, automjetin e parë të projektuar posaçërisht për tregun europian dhe që nuk shitet në Kinë.

Duke iu referuar modeleve aktuale dhe atyre qĂ« do tĂ« prezantohen nĂ« tĂ« ardhmen, Stella Li u shpreh: “Kjo Ă«shtĂ« bukuria e BYD. Ju garantoj se askush tjetĂ«r nuk ka njĂ« makinĂ« qĂ« mund tĂ« kĂ«rcejĂ« dhe tĂ« vallĂ«zojĂ«, dhe askush nuk ka njĂ« makinĂ« qĂ« mund tĂ« notojĂ« nĂ« ujĂ«.”/FinancialTimes

The post Karikimi i makinĂ«s nĂ« 5 minuta, plani 2 mld eurosh i BYD pĂ«r tĂ« ‘pushtuar’ EuropĂ«n appeared first on Gazeta Si.

↗

Bordi i Transparencës vendos çmimet e reja të karburanteve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Bordi i TransparencĂ«s nĂ« datĂ« 10 Qershor 2026, nĂ« mbledhjen e radhĂ«s vendosi tĂ« ndryshojĂ« sĂ«rish çmimet e karburanteve nĂ« vend.

Nafta me pakicĂ« do tĂ« shitet jo mĂ« shumĂ« se 188 lekĂ«/litri, ndĂ«rsa i shitjes me shumicĂ« jo mĂ« shumĂ« se 176 lekĂ«/litĂ«r. Çmimi i shitjes me pakicĂ« i benzinĂ«s do tĂ« jetĂ« jo mĂ« shumĂ« se 171 lekĂ«/litri, ndĂ«rsa i shitjes me shumicĂ« jo mĂ« shumĂ« se 159 lekĂ«/litĂ«r.

“Çmimet e caktuara nga Bordi do tĂ« hynĂ« nĂ« fuqi sot datĂ« 10 ora 14:00 dhe do tĂ« jenĂ« tĂ« vlefshme deri nĂ« mbledhjen e ardhshme tĂ« bordit ku do tĂ« pasqyrohen ndryshimet e çmimeve tĂ« shitjes”, thuhet nĂ« njoftim. 

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

The post Bordi i Transparencës vendos çmimet e reja të karburanteve appeared first on Gazeta Si.

↗

Paga mesatare arrin në 90 mijë lekë, shtohen punonjësit me pagë minimale

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Paga mesatare mujore bruto pĂ«r njĂ« tĂ« punĂ«suar me pagĂ« nĂ« ShqipĂ«ri arriti nĂ« 90.119 lekĂ« gjatĂ« tremujorit tĂ« parĂ« tĂ« vitit 2026, duke shĂ«nuar njĂ« rritje prej 9.6% krahasuar me tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« tĂ« njĂ« viti mĂ« parĂ«.

Sipas të dhënave të publikuara nga INSTAT, pagat më të larta vijojnë të regjistrohen në sektorin e Aktiviteteve Financiare dhe të Sigurimit, ku paga mesatare arriti në 157.434 lekë, e ndjekur nga sektori i Informacionit dhe Komunikacionit, me 131.747 lekë në muaj.

NdĂ«rkohĂ«, rritja mĂ« e fortĂ« e pagave Ă«shtĂ« shĂ«nuar nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit, ku paga mesatare u rrit me 22,2%, ndĂ«rsa rritja mĂ« e ulĂ«t Ă«shtĂ« regjistruar nĂ« kategorinĂ« “Arte, argĂ«tim dhe çlodhje, si dhe aktivitete tĂ« tjera shĂ«rbimi”, me vetĂ«m 5,5%.

Edhe sipas profesioneve, diferencat mbeten të theksuara. Menaxherët, ligjvënësit dhe drejtorët ekzekutivë rezultojnë grupi me pagën më të lartë mesatare, prej 136.213 lekësh, ndërsa specialistët me arsim të lartë paguhen mesatarisht 116.074 lekë në muaj.

Nga ana tjetër, rritjet më të mëdha të pagave janë regjistruar tek zejtarët, artizanët dhe profesionet e lidhura me to, me 15,7%, si dhe tek punëtorët në profesionet elementare, me 15,3%.

Një nga zhvillimet më domethënëse të tremujorit të parë të vitit është ndryshimi në shpërndarjen e pagave. Sipas INSTAT, numri i të punësuarve po përqendrohet gjithnjë e më shumë në skajet e intervaleve të pagave, duke u rritur si pesha e punonjësve me pagë minimale, ashtu edhe ajo e punonjësve me paga të larta.

Instituti i Statistikave e lidh rritjen e numrit të punonjësve me pagë minimale me vendimin e Këshillit të Ministrave për rritjen e pagës minimale nga 40.000 lekë në 50.000 lekë, i cili hyri në fuqi më 1 janar 2026.

The post Paga mesatare arrin në 90 mijë lekë, shtohen punonjësit me pagë minimale appeared first on Gazeta Si.

↗

Shifrat tregojnë interes të ulët për arsimin profesional në Shqipëri

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- NĂ« njĂ« konferencĂ« kushtuar arsimit dhe tregut tĂ« punĂ«simit, Kryeministri Edi Rama deklaroi se reformat e qeverisĂ« sĂ« tij kanĂ« nxitur rritjen e interesit pĂ«r arsimin profesional, duke e konsideruar atĂ« njĂ« alternativĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tĂ« rinjtĂ«.

“NĂ«se nĂ« fillim tĂ« kĂ«tij rrugĂ«timi nxĂ«nĂ«sit qĂ« shkonin nĂ« dyert e arsimit profesional ishin pak mĂ« shumĂ« se 10%, sot janĂ« thuajse 20%. Por kjo Ă«shtĂ« njĂ« fazĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« mbĂ«rritje, sepse synimi ynĂ« Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« kemi njĂ« nĂ« tre nxĂ«nĂ«s nĂ« arsimin profesional”, u shpreh Rama.

MegjithatĂ«, tĂ« dhĂ«nat zyrtare tĂ« INSTAT paraqesin njĂ« tablo mĂ« pak optimiste. Sipas statistikave, nĂ« vitin shkollor 2024–2025, 12.3% e nxĂ«nĂ«sve nĂ« arsimin e mesĂ«m tĂ« lartĂ«, ose rreth 3.192 nxĂ«nĂ«s, kanĂ« zgjedhur arsimin profesional.

Në një perspektivë më afatgjatë, të dhënat tregojnë se interesi për këtë drejtim ka pësuar luhatje, nga një kulm prej 15.4% në vitin 2019, në një rënie dhe stagnim rreth 11.9% në vitet pasuese, me një rikuperim të lehtë vetëm së fundmi.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, ndĂ«rsa objektivi i Kryeministrit mbetet qĂ« “njĂ« nĂ« tre nxĂ«nĂ«s” tĂ« zgjedhĂ« arsimin profesional, shifrat aktuale tregojnĂ« se realiteti Ă«shtĂ« ende larg kĂ«tij synimi, me rreth 1 nĂ« 8 nxĂ«nĂ«s qĂ« ndjek kĂ«tĂ« drejtim.

The post Shifrat tregojnë interes të ulët për arsimin profesional në Shqipëri appeared first on Gazeta Si.

↗

Koncertet dhe eventet në zonat e mbrojtura do të lejohen vetëm me miratim të posaçëm

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Ministria e Turizmit dhe KulturĂ«s ka miratuar rregulla tĂ« reja pĂ«r zhvillimin e aktiviteteve argĂ«tuese nĂ« pasuritĂ« kulturore dhe zonat e mbrojtura.

Koncertet, festivalet, ekspozitat, konferencat, xhirimet filmike dhe iniciativa të tjera kulturore do të lejohen vetëm pas marrjes së miratimit përkatës me kushte më të rrepta.

Sipas udhëzimit, organizatorët duhet të aplikojnë në e-Albania të paktën 15 ditë pune para aktivitetit dhe të paraqesin plane për sigurinë, mbrojtjen e pasurisë kulturore dhe menaxhimin e rreziqeve.

Në rastet kur parashikohet vendosja e strukturave të përkohshme, si skena apo instalime të tjera, projektet duhet të marrin më parë miratimin e Këshillit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore Materiale.

Autoritetet theksojnë se aktivitetet nuk duhet të dëmtojnë apo cenojnë vlerat historike dhe kulturore të objekteve ku zhvillohen. Në rast shkeljesh ose dëmtimi të pasurisë kulturore, miratimi mund të revokohet dhe organizatori mban përgjegjësi për pasojat.

Tarifat për përdorimin e pasurive kulturore do të llogariten sipas rregullave në fuqi për administrimin e këtyre aseteve.

Përmes këtij udhëzimi, autoritetet synojnë të krijojnë një balancë mes promovimit të aktiviteteve kulturore dhe garantimit të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore të vendit.

The post Koncertet dhe eventet në zonat e mbrojtura do të lejohen vetëm me miratim të posaçëm appeared first on Gazeta Si.

↗

Lajmet e rreme mund të nxisin rritjen e çmimeve të naftës

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çmimet e naftĂ«s janĂ« rritur qĂ« nga fillimi i luftĂ«s me Iranin, ndĂ«rsa konflikti ka nxjerrĂ« fuçi nafte jashtĂ« tregut. MegjithatĂ«, tregu nuk ka asnjĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« ditur nĂ« kohĂ« reale nĂ«se ndĂ«rprerja ndaj sĂ« cilĂ«s po reagon ka ndodhur vĂ«rtet.

Kjo ndodh sepse tregjet e energjisë nuk presin konfirmime zyrtare. Ato lëvizin sapo shfaqet sinjali i parë i besueshëm dhe, në një konflikt ku sulmet, shpërthimet dhe raportimet kontradiktore janë të vazhdueshme, një ngjarje e fabrikuar nuk ka nevojë të provojë se është reale; mjafton të duket e besueshme aq gjatë sa të ndikojë në çmim.

Pikërisht këtë problem synon të zgjidhë Hydaway Digital, përmes një platforme të re që synon të përcaktojë në kohë reale nëse një ngjarje që po ndikon tregun ka ndodhur vërtet, përpara se informacioni të reflektohet në çmime.

Tregjet e energjisë gjithmonë kanë vlerësuar pasigurinë në çmime. Ajo që ka ndryshuar sot është burimi i kësaj pasigurie. Ajo nuk vjen më vetëm nga zhvillimet gjeopolitike, por mund të krijohet artificialisht, të paketohet dhe të shpërndahet në shkallë të gjerë.

Gjatë krizave gjeopolitike, tregu i naftës nuk pret konfirmime zyrtare. Ai reagon ndaj titujve të lajmeve, fragmenteve të informacionit dhe çdo gjëje që në atë moment duket e besueshme. Reagimi fillestar pothuajse gjithmonë bazohet në informacione të paplota, ndërsa korrigjimi, nëse ndodh, vjen më vonë.

Sot, problemi nuk është vetëm se informacioni është i paplotë. Ai mund të jetë tërësisht i rremë dhe megjithatë të duket mjaftueshëm bindës për të shkaktuar të njëjtin reagim.

Nëse çmimet lëvizin bazuar në sinjale ende të paverifikuara, avantazhin e fiton ai që arrin ta vlerësojë më shpejt vërtetësinë e informacionit. Jo domosdoshmërisht në mënyrë perfekte, por më shpejt se pjesa tjetër e tregut.

Në çdo ndërprerje të madhe, qoftë mbyllje tubacionesh, incidente me cisterna apo zjarre në rafineri , reagimi i parë i tregut ndodh përpara se faktet të bëhen të qarta. Dhe këto reagime të hershme mund të kenë pasoja të rëndësishme ekonomike.

Prova e realitetit

Kjo nuk është vetëm një histori për tregun e naftës.

Muajin e kaluar, imazhe të krijuara nga inteligjenca artificiale që shfaqnin aktorët Tom Holland dhe Zendaya në një martesë të supozuar u përhapën në rrjetet sociale dhe madje depërtuan në mediat tradicionale, përpara se të sqarohej se ngjarja nuk kishte ndodhur kurrë.

Ndërkohë që raketat godisnin objektiva në Lindjen e Mesme, video që pretendohej se tregonin sulme në Tel Aviv grumbulluan miliona shikime brenda pak orësh. Vetëm më vonë u zbulua se pamjet ishin në fakt fishekzjarre nga një festë futbolli në Algjer.

Po ashtu, video që pretendonin se paraqisnin sulme ajrore amerikane ndaj Iranit qarkulluan gjerësisht në internet. Pamjet me avionë luftarakë dhe skena dramatike rezultuan të ishin marrë nga lojëra simulimi ushtarak dhe u paraqitën si ngjarje reale.

Në të njëjtën kohë, një video që tregonte Burj Khalifa të përfshirë nga flakët u përhap masivisht në rrjete sociale, duke grumbulluar dhjetëra miliona shikime, ndërsa njerëzit përpiqeshin të kuptonin se çfarë po ndodhte në rajon. Edhe kjo video ishte gjeneruar artificialisht.

Hydaway Digital deklaron se disponon më shumë se 10 milionë të dhëna të etiketuara dhe mbi 4 milionë imazhe, ndërsa ka akses në baza të dhënash që shtrihen në miliarda elementë.

Sipas kompanisë, problemi kryesor është se informacioni dixhital nuk është më automatikisht i besueshëm, ndërsa sistemet që mbështeten tek ai nuk janë përshtatur me këtë realitet të ri.

Platforma e saj Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r tĂ« analizuar pĂ«rmbajtjen ashtu siç krijohet sot – duke shqyrtuar imazhe, video, audio dhe tekst njĂ«kohĂ«sisht. Sistemi vlerĂ«son strukturĂ«n e pikselĂ«ve, modelet e kompresimit, karakteristikat audio, sjelljen gjuhĂ«sore dhe tĂ« dhĂ«nat shoqĂ«ruese (metadata).

Modeli Ă«shtĂ« trajnuar mbi njĂ« bazĂ« tĂ« gjerĂ« materialesh autentike dhe sintetike, e cila zgjerohet vazhdimisht me tĂ« dhĂ«na tĂ« reja. Çdo cikĂ«l trajnimi synon tĂ« pĂ«rmirĂ«sojĂ« aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« identifikuar pĂ«rmbajtjen e gjeneruar nga inteligjenca artificiale.

Një model krijon përmbajtje sintetike, ndërsa një tjetër mëson ta zbulojë atë. Të dy zhvillohen vazhdimisht.

Verifikimi është pjesë e integruar e procesit. Përmbajtja mund të nënshkruhet në mënyrë kriptografike që në burim, duke përdorur teknologjinë blockchain, për të garantuar origjinën dhe integritetin e saj.

Produkti synon të integrohet në platformat financiare, proceset e biznesit, mediat, sistemet e identifikimit, dokumentet dhe komunikimet.

Kompania pas teknologjisë

Hydaway Digital është kompania që qëndron pas kësaj teknologjie.

RealityChek Ă«shtĂ« platforma kryesore e saj, ndĂ«rsa DETECT Ă«shtĂ« produkti i parĂ« i ndĂ«rtuar mbi kĂ«tĂ« platformĂ«. Ai u lejon pĂ«rdoruesve tĂ« ngarkojnĂ« imazhe ose lidhje interneti dhe tĂ« marrin njĂ« vlerĂ«sim mbi autenticitetin e tyre, duke iu pĂ«rgjigjur pyetjes: “A Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«?”

Kjo teknologji po hyn në një treg që tashmë është rritur ndjeshëm. Mbi 34 milionë imazhe të krijuara nga inteligjenca artificiale prodhohen çdo ditë, ndërsa që nga viti 2022 janë krijuar më shumë se 15 miliardë imazhe të tilla. Testimet tregojnë se njerëzit gabojnë në identifikimin e imazheve sintetike në rreth 40% të rasteve.

“Deri mĂ« sot, pĂ«rmbajtja e krijuar nga inteligjenca artificiale ka çuar nĂ« pĂ«rhapjen e gjerĂ« tĂ« dezinformimit nĂ« nivel global. KurrĂ« mĂ« parĂ« dezinformimi nuk ka qenĂ« kaq i pĂ«rhapur sa nĂ« epokĂ«n e inteligjencĂ«s artificiale”, Ă«shtĂ« shprehur drejtori ekzekutiv i kompanisĂ«, Karl Kottmeier.

Sipas tij, DETECT Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar pikĂ«risht pĂ«r t’iu kundĂ«rvĂ«nĂ« kĂ«tij fenomeni, duke kombinuar inteligjencĂ«n artificiale me mjete tĂ« analizĂ«s forenzike pĂ«r tĂ« ofruar njĂ« vlerĂ«sim tĂ« besueshĂ«m.

Sistemi analizon elemente të padukshme për syrin e njeriut, si modelet e zhurmës dixhitale, nënshkrimet e frekuencës, artefaktet e kompresimit dhe mospërputhjet në nivel pikseli, duke i krahasuar ato përmes rrjeteve neuronale të trajnuara për të identifikuar përmbajtjen sintetike.

Teknologjia funksionon mbi infrastrukturën kompjuterike të Hydaway dhe ushqehet vazhdimisht me të dhëna të reja.

Ndërsa besueshmëria e informacionit po shndërrohet në një prioritet strategjik për kompanitë dhe institucionet, investitorët po tregojnë interes në rritje për teknologjitë që ndihmojnë në verifikimin e identitetit, mbrojtjen e rrjedhave të informacionit dhe reduktimin e rreziqeve që vijnë nga kërcënimet dixhitale gjithnjë e më të sofistikuara.

Në tregjet financiare, në sistemet e biznesit dhe në komunikimin publik, vendimet shpesh merren përpara se të njihen të gjitha faktet. Ndërsa përmbajtja e krijuar nga inteligjenca artificiale bëhet gjithnjë e më bindëse, sfida nuk është më vetëm të kuptosh se çfarë ka ndodhur, por të përcaktosh nëse ajo ngjarje ka ndodhur vërtet.

Pikërisht në këtë drejtim është përqendruar platforma RealityChek e Hydaway Digital, duke zhvilluar mjete që synojnë të ndihmojnë përdoruesit të vlerësojnë autenticitetin e përmbajtjes dixhitale në kohë reale, përpara se ajo të shpërndahet, të përdoret ose të ndikojë në marrjen e vendimeve./oilprice.com

The post Lajmet e rreme mund të nxisin rritjen e çmimeve të naftës appeared first on Gazeta Si.

↗

Tatimet: Bizneset dhe individët kanë afat deri më 30 qershor për të përfituar nga fshirja e gjobave

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Administrata Tatimore u ka bĂ«rĂ« thirrje tatimpaguesve qĂ« kanĂ« deklarata tatimore tĂ« padorĂ«zuara pĂ«r periudha deri mĂ« 31 dhjetor 2024, t’i dorĂ«zojnĂ« ato brenda datĂ«s 30 qershor 2026, pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga fshirja e gjobave, si pjesĂ« e “Paqes Fiskale”.

Sipas ligjit, nga kjo skemë përfitojnë edhe gjobat që lidhen me deklaratat e padorëzuara, me kusht që ato të paraqiten deri në fund të këtij muaji.

Kjo u jep mundësi bizneseve dhe individëve që të rregullojnë detyrimet e mbartura ndër vite dhe të shmangin penalitetet përkatëse.

Administrata Tatimore thekson se deklaratat e dorëzuara pas 30 qershorit 2026 nuk do të përfitojnë nga fshirja e gjobave. Për këtë arsye, tatimpaguesit këshillohen të verifikojnë situatën e tyre në sistemin e-Filing dhe të dorëzojnë çdo deklaratë të mbetur pa paraqitur brenda afatit ligjor.

Kjo masĂ« vjen pas mbylljes sĂ« fazĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« aplikimeve pĂ«r “Paqen Fiskale” pĂ«r biznesin e madh dhe Ă«shtĂ« pjesĂ« e paketĂ«s mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« lehtĂ«sive fiskale qĂ« synojnĂ« normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve mes tatimpaguesve dhe administratĂ«s.

Me afrimin e afatit përfundimtar, Tatimet po u bëjnë thirrje bizneseve dhe individëve të mos e lënë procesin për ditët e fundit, pasi pas 30 qershorit gjobat për mosdeklarim do të mbeten në fuqi.

The post Tatimet: Bizneset dhe individët kanë afat deri më 30 qershor për të përfituar nga fshirja e gjobave appeared first on Gazeta Si.

↗

A ndahen realisht çiftet kur zhvillohet ‘lobi frontal’? Shkenca thotë po

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Mund tĂ« mendosh se njĂ« tru plotĂ«sisht i zhvilluar do tĂ« ishte njĂ« gjĂ« e mirĂ« pĂ«r ta sjellĂ« nĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie, por rezulton se maturimi mendor mund tĂ« jetĂ« nĂ« fakt fundi i saj, nĂ«se beson nĂ« “ndarjet e lobit frontal” (frontal lobe breakup), sigurisht.

Sipas atyre qĂ« e mbĂ«shtesin kĂ«tĂ« ide, njĂ« “ndarje e lobit frontal” Ă«shtĂ« njĂ« ndarje qĂ« ndodh papritur nĂ« mesin e tĂ« 20-ave, supozohet si rezultat i pĂ«rfundimit tĂ« zhvillimit tĂ« korteksit prefrontal rreth asaj moshe.

NĂ« thelb, ideja Ă«shtĂ« qĂ« qartĂ«sia mendore qĂ« vjen me njĂ« tru tĂ« zhvilluar plotĂ«sisht i bĂ«n mĂ« tĂ« dukshme vendimet romantike jo tĂ« mira qĂ« kemi marrĂ« nĂ« vitet tona mĂ« tĂ« reja dhe mĂ« tĂ« papjekura emocionalisht. Dhe nĂ«se ndodh qĂ« je ende nĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« tillĂ«? Ky “tru i ri dhe i pĂ«rmirĂ«suar” mund tĂ« tĂ« thotĂ« thjesht se Ă«shtĂ« koha pĂ«r t’u ndarĂ«.

Ky koncept është bërë shumë i njohur online vitet e fundit, me shumë persona që thonë se në fund të të 20-ave kanë kuptuar papritur se duhet të ndahen nga partnerët që kishin zgjedhur kur ishin më të rinj dhe më pak të vetëdijshëm. Edhe Emily Ratajkowski është përfshirë në këtë trend, duke këshilluar në TikTok vitin e kaluar që gratë të mos hyjnë në angazhime afatgjata para moshës 25 vjeç.

MegjithĂ«se provat janĂ« kryesisht anekdotike dhe tĂ« bazuara nĂ« pĂ«rvoja personale, logjika duket se qĂ«ndron. Por a Ă«shtĂ« vĂ«rtet lobi frontal ai qĂ« “shkatĂ«rron” marrĂ«dhĂ«niet?

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« njĂ« “ndarje e lobit frontal”?

Për ta kuptuar këtë koncept, mjafton të kuptosh vetëm lobin frontal.

“Lobi frontal Ă«shtĂ« pjesa e trurit qĂ« ndihmon me planifikimin, vendimmarrjen, vetĂ«kontrollin dhe kuptimin e pasojave,” shpjegon neuropsikologia Sanam Hafeez, duke shtuar se zhvillimi fillon nĂ« fĂ«mijĂ«ri dhe vazhdon deri nĂ« fund tĂ« adoleshencĂ«s dhe fillim tĂ« moshĂ«s sĂ« rritur, zakonisht deri nĂ« mesin ose fundin e tĂ« 20-ave.

Arritja e pjekurisë së plotë të lobit frontal do të thotë që truri është më i aftë të mendojë përpara në vend që të veprojë impulsivisht. Për këtë arsye, të rinjtë rrezikojnë më shumë, ndërsa të rriturit priren të mendojnë më me kujdes.

NĂ« thelb, ky proces “pĂ«rmirĂ«son qarkun e korteksit prefrontal qĂ« tĂ« funksionojĂ« mĂ« me efikasitet, lidhje dhe shpejtĂ«si,” shpjegon neuroshkencĂ«tari Tom Bellamy. Zhvillimi i plotĂ« lidhet me vetĂ«kontroll mĂ« tĂ« mirĂ«, gjykim mĂ« tĂ« saktĂ« dhe rregullim emocional mĂ« tĂ« fortĂ«.

A janĂ« reale “ndarjet e lobit frontal”?

“Ka njĂ«farĂ« tĂ« vĂ«rtete nĂ« kĂ«tĂ« koncept, por shpesh thjeshtohet shumĂ«,” thotĂ« ekspertja e marrĂ«dhĂ«nieve Thais Gibson.

ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« zhvillimi i trurit pĂ«rfundon zakonisht nĂ« fund tĂ« tĂ« 20-ave dhe kjo pĂ«rmirĂ«son vendimmarrjen, gjĂ« qĂ« mund tĂ« ndikojĂ« edhe nĂ« jetĂ«n sentimentale, duke bĂ«rĂ« qĂ« njerĂ«zit tĂ« rishikojnĂ« zgjedhjet e mĂ«parshme.

“MegjithatĂ«, zhvillimi i trurit vetĂ« nuk shkakton ndarje,” thotĂ« Hafeez. “Ai thjesht ndihmon gjykimin. VetĂ«kontrolli mĂ« i mirĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« qĂ« njerĂ«zit tĂ« mos qĂ«ndrojnĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«nie nga frika ose zakoni.”

Por ajo thekson se njĂ« keqkuptim i madh Ă«shtĂ« ideja se pjekuria ndodh papritur, si njĂ« “çelĂ«s ndezjeje”.

Në realitet, truri ndryshon ngadalë dhe ndikohet nga përvojat e përditshme.

Neuroshkencëtari Bellamy shton se zhvillimi i trurit ndikohet drejtpërdrejt nga jeta sociale dhe përvojat reale: gabimet dhe përvojat në marrëdhënie ndikojnë në mënyrën si formohet truri.

A janë të pashmangshme këto ndarje?

Jo. Shumë njerëz me tru të zhvilluar plotësisht vazhdojnë të përsërisin modele të pashëndetshme në marrëdhënie.

“Pjekuria emocionale, plagĂ«t e lidhjes dhe modelet e mĂ«suara nuk zhduken automatikisht me moshĂ«n,” thotĂ« Gibson.

Ndërkohë, faktorët e jashtëm si përfundimi i studimeve, fillimi i punës dhe pavarësia financiare ndikojnë gjithashtu në marrëdhënie.

ShumĂ« ndarje ndodhin jo sepse dikush “u bĂ« mĂ« i pjekur papritur”, por sepse mĂ« nĂ« fund ndihet i aftĂ« tĂ« largohet nga njĂ« marrĂ«dhĂ«nie jo e shĂ«ndetshme.

Një marrëdhënie e mirë nuk prishet domosdoshmërisht nga zhvillimi i trurit. Dy persona mund të rriten së bashku dhe jo të ndahen ndërsa piqen.

Por nëse ka probleme të thella në komunikim, kufij të dobët dhe sjellje të pashëndetshme, as pjekuria mendore nuk i shpëton marrëdhëniet nga dështimi.

Dhe në fund
 nuk je kurrë shumë i/e rritur për të mos marrë vendime të gabuara herë pas here./Cosmopolitan

The post A ndahen realisht çiftet kur zhvillohet ‘lobi frontal’? Shkenca thotë po appeared first on Gazeta Si.

↗

Bill Gates do të përballet me Kongresin për lidhjet e vjetra me Jeffrey Epstein

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

NjĂ« ndihmĂ«s i Bill Gates e kishte prezantuar dikur Jeffrey Epstein-in si “mik dhe guru financiar” te fondacioni global i shĂ«ndetit me vlerĂ« 89 miliardĂ« dollarĂ«, duke shtuar se ai ishte “i famshĂ«m pĂ«r disa lajme tĂ« kĂ«qija ;)”.

Gati 15 vite më vonë, këto lidhje me ish-të dënuarin për krime seksuale ndaj të miturve po e ndjekin Gates-in, teksa ai përgatitet të përballet me hetuesit e Kongresit amerikan për çështjen Epstein dhe përpiqet të kufizojë dëmin ndaj trashëgimisë së tij filantropike 25-vjeçare.

Ndërsa shumë figura nga Wall Street deri në Westminster kanë humbur poste publike për shkak të lidhjeve me Epstein, Gates ka vazhduar aktivitetin e tij. Bashkëthemeluesi i Microsoft mbetet financuesi kryesor dhe figura qendrore e fondacionit, ku ka dhuruar dhjetëra miliarda dollarë.

Paraqitja e tij të mërkurën përpara Komitetit të Mbikëqyrjes së Dhomës së Përfaqësuesve do të jetë një tjetër moment i rëndësishëm, që e vendos atë dhe aktivitetin e tij bamirës në qendër të vëmendjes. Gates do të duhet të mbrojë jo vetëm reputacionin e tij, por edhe synimin e deklaruar për të dhuruar pothuajse gjithë pasurinë e tij për të reduktuar pabarazitë globale.

Fondacioni Gates, i cili ka nisur njĂ« rishikim tĂ« jashtĂ«m pĂ«r lidhjet e tij tĂ« mĂ«parshme me Epstein, i tha Financial Times se pendohet pĂ«r “çdo ndĂ«rveprim tĂ« punonjĂ«sve me Epstein nĂ« çfarĂ«do forme”. Sipas tij, Epstein kishte pretenduar se mund tĂ« “mobilizonte burime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme filantropike pĂ«r shĂ«ndetin global dhe zhvillim”, por nĂ« fund nuk u pagua dhe nuk u ndoq asnjĂ« bashkĂ«punim me tĂ«.

JanĂ« shprehur edhe pendesa. Gates ka thĂ«nĂ« se pendohet pĂ«r “çdo minutĂ«â€ tĂ« kaluar me Epstein, duke menduar gabimisht se ai mund tĂ« ndihmonte nĂ« sigurimin e donacioneve nga njerĂ«z tĂ« pasur.

Në një mbledhje të brendshme të fondacionit në shkurt, ai u kërkoi falje drejtuesve që i kishte përfshirë në takime me Epstein.

NdĂ«rkohĂ«, CEO i fondacionit Mark Suzman u tha punonjĂ«sve se ndihej “i ndotur” nga kjo lidhje, sipas njĂ« transkripti tĂ« parĂ« nga FT. Komunikimet mes Epstein dhe stafit tĂ« fondacionit u cilĂ«suan si “thellĂ«sisht shqetĂ«suese dhe dĂ«shpĂ«ruese” dhe “nuk duhet tĂ« kishin ndodhur”.

Punonjësit e fondacionit kanë shprehur shqetësim për lidhjet e Gates me Epstein, duke thënë se po përpiqen të pajtojnë angazhimin e tyre ndaj misionit me informacionet që po dalin për drejtuesin e tyre.

Shqetësimi është shtrirë edhe te bashkëpunëtorë të hershëm të Gates, përfshirë Warren Buffett, i cili ka dhuruar rreth 48 miliardë dollarë për fondacionin Gates. Buffett ka deklaruar se ende nuk ka vendosur nëse do të vazhdojë donacionet.

Gates nuk është akuzuar për përfshirje në abuzimet e Epstein, por ai ka pasur kontakte me të për disa vite pas takimit të parë në vitin 2011.

NjĂ« email i vitit 2013 pretendonte se Gates kishte tentuar tĂ« fshihte njĂ« sĂ«mundje seksualisht tĂ« transmetueshme nga ish-bashkĂ«shortja e tij, Melinda French Gates. ZĂ«dhĂ«nĂ«si i Gates i ka quajtur kĂ«to pretendime “plotĂ«sisht absurde dhe tĂ« pavĂ«rteta”.

Gates ka pranuar gjithashtu se ka pasur dy marrëdhënie jashtëmartesore me gra ruse, të cilat më vonë Epstein i kishte zbuluar.

Epstein kishte vizituar selinë e fondacionit në Seattle në korrik 2011 dhe ishte përpjekur të krijonte kontakte për të mbledhur fonde të mëdha në bashkëpunim me fondacionin.

Në një shkëmbim email-esh me drejtues të JPMorgan, Epstein kishte deklaruar se synonte të mblidhte miliarda dollarë për shëndetin global dhe zhvillim.

NĂ« nĂ«ntor 2011, njĂ« kĂ«shilltar i Gates e kishte pĂ«rmendur Epstein-in si person me “reputacion tĂ« keq”, gjĂ« qĂ« çoi nĂ« takime eksploruese mes tij dhe pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« fondacionit.

Më pas u zhvilluan takime në rezidencën e Epstein në Manhattan, ku morën pjesë zyrtarë të lartë të fondacionit.

Disa prej tyre më vonë u shprehën se këto takime ishin të papërshtatshme dhe se bashkëpunimi duhej ndërprerë.

Fondacioni ka nisur një rishikim të jashtëm për të hetuar në detaje këto lidhje dhe pritet të marrë një raport gjatë verës./FinancialTimes

The post Bill Gates do të përballet me Kongresin për lidhjet e vjetra me Jeffrey Epstein appeared first on Gazeta Si.

↗

‘Ata s’tĂ« vjedhin vetĂ«m paratĂ«, por dinjitetin’/ Call center-at shqiptarĂ« qĂ« po mashtrojnĂ« francezĂ«t me kripto

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Media franceze “CRYPTOAST“, dedikuar kriptomonedhave, ka raportuar njĂ« skemĂ« tĂ« gjerĂ« mashtrimi me investime nĂ« kriptovaluta, e cila dyshohet se e ka origjinĂ«n nga ShqipĂ«ria dhe ka prekur dhjetĂ«ra qytetarĂ« francezĂ«, me humbje qĂ« arrijnĂ« nĂ« miliona euro.

Fatkeqësisht, shpesh janë mashtruesit dhe kriminelët financiarë ata që tregojnë aftësinë dhe përshtatjen më të shpejtë me inovacionet e kohës. Kjo vlen edhe për kriptovalutat, të cilat kanë shkaktuar dëme të mëdha te viktimat e tyre, duke arritur mbi 11 miliardë dollarë humbje deri në vitin 2025 vetëm për investitorët amerikanë, sipas një studimi të fundit.

Por Shtetet e Bashkuara nuk janë i vetmi vend që po përballet me këtë lloj aktiviteti kriminal. Një hetim i hapur nga seksioni hetimor i xhandarmërisë në Pau (Francë) ka çuar hetuesit drejt Shqipërisë, në lidhje me mashtrime investimesh që kanë prekur të paktën 19 viktima franceze.

Mashtrimet me kripto: 7 kurthet më të zakonshme në 2026 dhe si të shmangen

Sipas të dhënave të hetimit të publikuara nga AFP, dëmi i përgjithshëm vlerësohet rreth 1.5 milion euro, ndërsa skema dyshohet se është realizuar përmes një call center-i të drejtuar nga 5 shtetas shqiptarë, të cilët përdornin një platformë të quajtur universaltrade.io.

NdĂ«rkohĂ«, duket se ndĂ«rgjegjja nuk i rĂ«ndon aspak tĂ« pĂ«rfshirĂ«ve nĂ« kĂ«tĂ« mashtrim. NjĂ« rekrutues i rrjetit, i intervistuar nga AFP nĂ« TiranĂ«, i cili aktualisht paraqitet çdo javĂ« nĂ« gjykatĂ« pas shkatĂ«rrimit tĂ« rrjetit, Ă«shtĂ« shprehur: “NĂ«se ka njerĂ«z qĂ« e besojnĂ«, nuk shoh pse duhet tĂ« kem skrupuj.”

Ndërkohë, disa nga viktimat kanë humbur gjithçka.

NjĂ« rast i parĂ«, qĂ« çoi nĂ« njĂ« kallĂ«zim nĂ« vitin 2023 dhe nisi hetimet, pĂ«rfshin njĂ« investitor nga rajoni i PyrĂ©nĂ©es-Atlantiques nĂ« FrancĂ«, i cili investoi 30,000 euro nĂ« kĂ«tĂ« platformĂ« kripto dhe humbi gjithçka, pa arritur kurrĂ« tĂ« tĂ«rheqĂ« paratĂ« apo “fitimet” e supozuara.

Hetimi i xhandarmërisë së Pau identifikoi edhe viktima të tjera, përfshirë një biznesmene nga jugu i Francës, e cila humbi rreth 300,000 euro kursime, pasi fillimisht kishte dashur të ndihmonte vajzën e saj që po martohej.

Skema e pĂ«rdorur Ă«shtĂ« e njohur: viktimave u kĂ«rkohet tĂ« investojnĂ« shuma tĂ« vogla nĂ« fillim, ku shohin “fitime” tĂ« rreme qĂ« rriten shpejt, duke i nxitur tĂ« depozitojnĂ« mĂ« shumĂ« para. Por kur vjen momenti pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr fondet, kjo bĂ«het e pamundur, pĂ«rveçse nĂ«se depozitojnĂ« edhe mĂ« shumĂ«.

NjĂ« nga viktimat ka deklaruar: “Ata nuk tĂ« vjedhin vetĂ«m paratĂ«. TĂ« vjedhin dinjitetin, inteligjencĂ«n, gjithçka qĂ« je. Ato para ishin pensioni ynĂ«. U detyruam tĂ« ktheheshim nĂ« punĂ«.”

Sipas raportimeve, ShqipĂ«ria nuk ekstradon shtetasit e saj, ndaj prokuroria franceze pritet t’ia kalojĂ« çështjen drejtĂ«sisĂ« shqiptare, e cila ka premtuar kompensim pĂ«r viktimat.

The post ‘Ata s’tĂ« vjedhin vetĂ«m paratĂ«, por dinjitetin’/ Call center-at shqiptarĂ« qĂ« po mashtrojnĂ« francezĂ«t me kripto appeared first on Gazeta Si.

↗

Shtrenjtimi i naftës çon inflacionin në 3%

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Inflacioni nĂ« ShqipĂ«ri u rrit nĂ« 3% gjatĂ« muajit maj 2026, nga 2.2% qĂ« ishte nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« tĂ« njĂ« viti mĂ« parĂ«, duke reflektuar presionet e vazhdueshme mbi çmimet e mallrave dhe shĂ«rbimeve.

Sipas të dhënave të publikuara nga INSTAT, ndikimin më të madh në rritjen e inflacionit e ka dhënë grupi i transportit, ku çmimet rezultojnë 7.8% më të larta se një vit më parë. Rritje të forta janë regjistruar edhe te sigurimet dhe shërbimet financiare me 4.9%, si dhe te qiraja, energjia elektrike, uji, gazi dhe karburantet e tjera me 4.2%.

Po ashtu, më shumë kanë kushtuar për qytetarët edhe shërbimet e argëtimit, sportit dhe kulturës, pijet alkoolike dhe duhani, restorantet dhe akomodimi, si dhe një sërë shërbimesh të tjera të përditshme.

Në grupin e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike, i cili ka peshë të rëndësishme në buxhetin e familjeve shqiptare, çmimet u rritën me 2.2% krahasuar me majin e vitit të kaluar.

Megjithëse në krahasim me prillin çmimet shënuan një luhatje të lehtë negative prej 0.04%. Në bazë mujore, rënia më e madhe e çmimeve u regjistrua te veshjet dhe këpucët me 0.5%, si dhe te ushqimet dhe pijet joalkoolike dhe transporti me nga 0.4%.

Ndërkohë, rritjet mujore më të larta u shënuan në grupin e argëtimit, sportit dhe kulturës me 1.1%, pasuar nga shëndetësia me 0.9%, pijet alkoolike dhe duhani me 0.7%, sigurimet dhe shërbimet financiare me 0.6%, si dhe mobiljet dhe pajisjet shtëpiake me 0.5%.

The post Shtrenjtimi i naftës çon inflacionin në 3% appeared first on Gazeta Si.

↗

Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Bie nafta

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- PĂ«r sa kohĂ« EUR/USD do tĂ« tregtohet nĂ«n vlerĂ«n 1.1530, trendi do tĂ« jetĂ« negativ me target 1.1430. Tregtimi mbi vlerĂ«n 1.1530 do ta frenonte pĂ«rkohĂ«sisht kĂ«tĂ« tendencĂ«, duke i paraprirĂ« testimit tĂ« rezistencĂ«s nĂ« 1.1575.

Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet nën vlerën 1.3350, trendi do të jetë rënës me target 1.3200. Tregtimi mbi vlerën 1.3350 hap rrugën për testimin e rezistencës 1.3385, pas së cilës reagimi pritet të jetë negativ.

Për sa kohë USD/JPY do të tregtohet mbi suportin 160.00, trendi do të mbetet rritës me objektiv 162.00. Tregtimi nën vlerën 160.00 hap rrugën për testimin e suportit të radhës në 159.60.

Për sa kohë Dow Jones do të tregtohet nën vlerën 50,000, trendi do të jetë negativ me target 49,400. Tregtimi mbi vlerën 50,000 do të pasohet me rritje të mëtejshme drejt rezistencës 51,200.

Për sa kohë Crude Oil do të tregtohet nën vlerën 90.45, trendi do të jetë rënës me objektiv 87.00. Tregtimi mbi vlerën 90.45 do të pasohet nga tentativa për testimin e rezistencës 91.10.

Për sa kohë BTC/USD do të tregtohet nën vlerën 62,400, trendi do të jetë rënës me target 56,600. Tregtimi mbi vlerën 62,400 do të pasohet me rritje të mëtejshme drejt objektivit 64,000.

The post Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Bie nafta appeared first on Gazeta Si.

↗

Rritja e turizmit tĂ« qelizave staminale – nĂ« kĂ«rkim tĂ« rinisĂ« pa bisturi

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kristiana Capati-Choquet Ă«shtĂ« njĂ« agjente udhĂ«timesh nĂ« Nju Jork, e specializuar nĂ« organizimin e udhĂ«timeve pĂ«r trajtime mjekĂ«sore pĂ«r klientĂ« tĂ« pasur. ShumĂ« prej tyre janĂ« gra qĂ« kanĂ« frikĂ« se do tĂ« gjykohen nga bashkĂ«moshataret e tyre pĂ«r shenjat e plakjes nĂ« destinacione luksoze si St. Barths apo Courchevel. Sipas saj, komplimenti mĂ« i madh nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« nxirje perfekte apo njĂ« çantĂ« e re luksoze, por pyetja: “Si ka mundĂ«si qĂ« dukesh edhe mĂ« e re kĂ«tĂ« vit?”

NjĂ« nga klientet e saj Ă«shtĂ« njĂ« grua nga Nju Jorku, nĂ« tĂ« gjashtĂ«dhjetat, e cila prej vitesh udhĂ«ton nĂ«pĂ«r botĂ« nĂ« kĂ«rkim tĂ« “burimit tĂ« rinisĂ«â€ ose tĂ« paktĂ«n tĂ« procedurave kozmetike qĂ« japin tĂ« njĂ«jtin efekt. Obsesioni i saj mĂ« i fundit Ă«shtĂ« gjetja e vendit ideal pĂ«r njĂ« trajtim rinovues me bazĂ« qelizash staminale, i njohur ndryshe si “facelift pa bisturi”.

Ajo madje refuzoi një resort në Maldive që ofronte infuzione me qeliza staminale, sepse aty përdoreshin qeliza të marra nga palca e kockave, ndërsa ajo kërkonte qeliza të marra nga kordoni kërthizor.

TĂ« zbuluara pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« vitet 1960, qelizat staminale janĂ« shndĂ«rruar gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« fundit nĂ« njĂ« nga termat mĂ« tĂ« pĂ«rfolur nĂ« mjekĂ«si. KĂ«to qeliza “boshe”, tĂ« cilat mund tĂ« merren nga indi dhjamor, palca e kockave apo tĂ« krijohen nĂ« laborator nga qeliza tĂ« lĂ«kurĂ«s ose gjakut, kanĂ« aftĂ«sinĂ« tĂ« transformohen nĂ« lloje tĂ« ndryshme qelizash dhe tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« rigjenerimin e indeve tĂ« dĂ«mtuara.

Përveç transplantit të palcës së kockave, që është trajtimi më i njohur me qeliza staminale, ato përdoren gjithnjë e më shumë edhe në ortopedi. Sportistë të famshëm si Cristiano Ronaldo dhe Kobe Bryant kanë promovuar efektivitetin e tyre në trajtimin e dëmtimeve sportive.

A mund të zhduken rrudhat?

Sot po rritet interesi për përdorimin kozmetik të qelizave staminale. Pyetja që shtrohet është nëse këto qeliza mund të zbusin rrudhat po aq mirë sa trajtojnë dëmtimet e kyçeve apo artritin.

Nëse një trajtim i tillë do të rezultonte efektiv, me pak kohë rikuperimi dhe rezultate të dukshme, ai do të përbënte një treg miliardash dollarësh. Për këtë arsye, klinikat e jetëgjatësisë dhe spa-të mjekësore në mbarë botën po ofrojnë gjithnjë e më shumë trajtime me qeliza staminale për përmirësimin e lëkurës dhe shëndetit, shpesh pa prova të forta shkencore.

MegjithatĂ«, ekspertĂ«t paralajmĂ«rojnĂ« se termi “qeliza staminale” mbulon njĂ« gamĂ« shumĂ« tĂ« gjerĂ« trajtimesh dhe teknologjish.

Qelizat më të kërkuara vijnë nga donatorët

Ndërsa trajtimet ortopedike zakonisht përdorin qeliza të marra nga vetë pacienti, procedurat kozmetike më të avancuara mbështeten tek qelizat mezenkimale staminale (MSC), të marra nga donatorë.

Pikërisht këto qeliza konsiderohen më efektive për qëllime estetike, por njëkohësisht janë edhe më të debatueshme. Për shkak të rrezikut të reaksioneve imunitare dhe sjelljes së paparashikueshme të tyre në organizëm, përdorimi komercial i këtyre trajtimeve është i kufizuar ose i ndaluar në shumicën e vendeve.

Përjashtime janë vende me rregulla më fleksibël si Meksika, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe territori autonom Próspera në Honduras.

“Si kĂ«lyshĂ« tĂ« lĂ«shuar nĂ« park”

Dr. Steven Sampson, specialist i mjekĂ«sisĂ« rigjeneruese nĂ« Los Anxhelos, i pĂ«rshkruan qelizat MSC si “qeliza sinjalizuese medicinale”, tĂ« cilat komunikojnĂ« me qelizat pĂ«rreth dhe nxisin procese rigjenerimi.

Por pikërisht kjo aftësi i bën ato edhe potencialisht të rrezikshme. Disa studime sugjerojnë se ato mund të stimulojnë pa dashje zhvillimin e një kanceri ekzistues të padiagnostikuar, megjithëse provat shkencore mbeten ende jo përfundimtare.

MegjithatĂ«, shumĂ« pacientĂ« dhe mjekĂ« vazhdojnĂ« t’i pĂ«rdorin. Qelizat e marra nga kordoni kĂ«rthizor konsiderohen mĂ« tĂ« preferuara sepse kanĂ« mĂ« pak gjasa tĂ« shkaktojnĂ« reagime imunitare dhe shpesh japin rezultate mĂ« tĂ« shpejta.

Dr. Anita Rajoo, mjeke në Emiratet e Bashkuara Arabe, përdor injeksione me MSC për probleme si hiperpigmentimi i lëkurës. Një trajtim i tillë zakonisht kërkon 4 deri në 6 seanca, me një kosto rreth 1.000 dollarë për injeksion.

Një tjetër metodë është infuzioni intravenoz, ku qelizat shpërndahen në të gjithë organizmin. Ky trajtim kushton rreth 50.000 dollarë dhe mund të kryhet vetëm një herë në vit për shkak të reagimit inflamator që shkakton zakonisht.

Megjithatë, ky është edhe varianti më i paparashikueshëm.

“Nuk mund t’i programosh qelizat tĂ« veprojnĂ« vetĂ«m pĂ«r qĂ«llime estetike. Nuk kemi kontroll se ku do tĂ« shkojnĂ«,” shpjegon Rajoo.

Ajo i krahason qelizat staminale tĂ« futura nĂ« qarkullimin e gjakut me “kĂ«lyshĂ« tĂ« lĂ«shuar pa zinxhir nĂ« njĂ« park”me qĂ«llime tĂ« mira, por tĂ« pamundura pĂ«r t’u kontrolluar.

Efekte të papritura

Një pacient 54-vjeçar i Rajoo-s iu nënshtrua trajtimit për osteoartritin e gjunjëve. Gjashtë javë më vonë ai raportoi përmirësim të dukshëm të gjendjes së tyre.

Por kishte ndodhur edhe diçka tjetër.

“Ishte tullac dhe papritur filloi t’i rritej floku, gjĂ« qĂ« nuk kishte ndodhur prej 10 vitesh,” tregon mjekja. “MĂ« pyeti: ‘ÇfarĂ« mĂ« bĂ«re?’”

Edhe efektet estetike mund të jenë të paparashikueshme. Në një klinikë, për shembull, pas infuzionit me qeliza staminale një pacienti iu zhduk efekti i Botox-it.

Ekspertët shpjegojnë se këto qeliza kërkojnë sinjale dëmtimi në organizëm dhe përqendrohen aty ku nevoja është më e madhe. Nëse një person ka një problem të fshehur në zemër, qelizat do të fokusohen tek ai dhe jo tek rrudhat apo pamja estetike.

Pavarësisht interesit në rritje dhe ofertave gjithnjë e më të shumta në klinika luksoze nga Dubai deri në Meksikë, ekspertët paralajmërojnë se shkenca ende nuk ka përgjigje të plota.

Michael Zemel, drejtor shkencor i kompanisë së kërkimit biologjik Kinexum, përmbledh debatin me një paralajmërim të thjeshtë:

“Nuk Ă«shtĂ« se kĂ«to trajtime nuk funksionojnĂ«. Ato mund tĂ« funksionojnĂ« dhe funksionojnĂ«. Problemi Ă«shtĂ« se ende nuk e dimĂ« sa shpesh mund tĂ« funksionojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n e gabuar.”

PikĂ«risht kjo pasiguri vazhdon tĂ« mbetet pengesa mĂ« e madhe pĂ«r transformimin e qelizave staminale nĂ« “eliksirin e rinisĂ«â€ qĂ« shumĂ« tĂ« pasur nĂ« botĂ« po kĂ«rkojnĂ«./FinancialTimes

The post Rritja e turizmit tĂ« qelizave staminale – nĂ« kĂ«rkim tĂ« rinisĂ« pa bisturi appeared first on Gazeta Si.

↗

Raporti mĂ« i madh mbi abuzimin seksual tĂ« fĂ«mijĂ«ve – rrĂ«fimet tronditĂ«se tĂ« autorĂ«ve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Paralajmërim: Ky artikull përmban citime shqetësuese nga autorë të abuzimit seksual ndaj fëmijëve

Studiuesit, prej shumĂ« kohĂ«sh, kanĂ« tentuar t’i pĂ«rgjigjen pyetjes: pse disa burra abuzojnĂ« seksualisht me fĂ«mijĂ«?

Ne iu afruam disi përgjigjes.

Në një studim të fundit përfshihen 700 abuzues fëmijësh dhe mënyra se si ato vepruan.

Zbulime shqetësuese

Burrat ishin mbi 18 vjeç dhe vinin nga vende të ndryshme të botës, nga Norvegjia në Zelandën e Re, nga Malaui në Brazil. Studiuesit ishin të interesuar të dokumentonin se çfarë mund të tregonin rrëfimet e autorëve të krimeve për mënyrat e parandalimit të abuzimit seksual ndaj fëmijëve.

Rrëfimet e tyre ndryshonin ndjeshëm. Disa fajësonin drogën dhe alkoolin, ose përvojat e tyre të abuzimit gjatë fëmijërisë. Të tjerë pretendonin se po kërkonin përvoja të reja seksuale, të rrezikshme ose emocionuese.

TĂ« tjerĂ« thoshin se ishin “tĂ« dashuruar” me fĂ«mijĂ«n ose se po pĂ«rpiqeshin ta “edukonin” atĂ«.

Shpjegimi më i zakonshëm që jepnin autorët për sjelljen e tyre ishte ta paraqisnin viktimën si pjesëmarrëse të vullnetshme në aktin seksual.

NĂ« raste veçanĂ«risht tĂ« rĂ«nda, autorĂ«t e krimeve e paraqisnin veten si viktima tĂ« pafajshme tĂ« manipulimeve seksuale tĂ« supozuara tĂ« fĂ«mijĂ«ve (kryesisht vajza), duke i pĂ«rshkruar viktimat e mitura si “ngacmuese” apo “provokuese”.

Njëri prej tyre deklaronte:

“ajo ishte njĂ« ‘dhelpĂ«r’ e vogĂ«l nĂ« gjithĂ« kĂ«të  unĂ« u joshja me tĂ« vĂ«rtetĂ«.”

Sigurisht, fĂ«mijĂ«t nuk mund tĂ« japin pĂ«lqim pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie seksuale me tĂ« rriturit. Dhe, me rĂ«ndĂ«si, edhe nĂ« rastet kur autorĂ«t pretendonin “pĂ«lqim”, provat qĂ« ata jepnin ishin shumĂ« tĂ« dobĂ«ta, duke u bazuar zakonisht vetĂ«m nĂ« mungesĂ«n e rezistencĂ«s fizike tĂ« fortĂ«.

Abuzimi si hakmarrje

Hakmarrja ishte një tjetër arsye e zakonshme që përdorej për të shpjeguar veprimet kriminale. Në shumicën dërrmuese të rasteve, autorët e krimeve përmendnin partneret e tyre femra si objekt të sjelljes së tyre hakmarrëse.

NĂ« thelb, ata abuzonin njĂ« fĂ«mijĂ« pĂ«r t’u hakmarrĂ« ndaj nĂ«nĂ«s sĂ« fĂ«mijĂ«s.

Autorët e krimeve kërkonin hakmarrje sepse partneret e tyre nuk i përmbushnin pritshmëritë tradicionale të feminitetit dhe nuk luanin rolin e partneres romantike/seksuale ose të nënës/shtëpiakes sipas standardeve të tyre.

Siç deklaroi një prej tyre:

“Ka pasur disa herĂ« qĂ« e kam ngacmuar seksualisht vajzĂ«n time, thjeshtĂ« nga inati ndaj gruas sime qĂ« nuk pastronte shtĂ«pinĂ«. LĂ«nien e qenit tĂ« bĂ«nte jashtĂ«qitje nĂ« dysheme dhe askush nuk e pastronte.”

Në rrëfimet e tyre, partneret e rritura femra pritej të ofronin marrëdhënie seksuale ekskluzivisht për autorin e krimit, në kohën, mënyrën dhe formën që ai dëshironte.

NĂ« disa raste, autorĂ«t pretendonin se janĂ« shtyrĂ« drejt abuzimit seksual ndaj fĂ«mijĂ«ve pĂ«r shkak tĂ« dĂ«shirĂ«s pĂ«r akte seksuale specifike ose forma tĂ« caktuara tĂ« sjelljes trupore, tĂ« cilat partneret e tyre tĂ« rritura nuk pranonin t’i kryenin.

ZemĂ«rimi dhe tĂ« ashtuquajturat “tĂ« drejta”

AutorĂ«t ndonjĂ«herĂ« e paraqisnin viktimĂ«n fĂ«mijĂ« si “tĂ« merituar” pĂ«r abuzimin, duke pretenduar se sjellja e tyre kriminale ishte rezultat i zemĂ«rimit ndaj fĂ«mijĂ«s.

PĂ«r shembull, ata ndiheshin tĂ« zemĂ«ruar sepse viktimat nuk pĂ«rmbushnin normat “femĂ«rore” ose nuk tregonin nĂ«nshtrim tĂ« mjaftueshĂ«m. Siç tha njĂ« autor:

“Ajo nuk po sillej si njĂ« vajzĂ« e mirĂ«, siç supozohet tĂ« sillet njĂ« vajzĂ« perfekte.”

Në mënyrë thelbësore, arsyet e tyre për zemërim ndaj fëmijëve pasqyrojnë të njëjtat modele mendimi që qëndrojnë edhe pas zemërimit ndaj grave të rritura.

AutorĂ«t shpesh i referoheshin “tĂ« drejtĂ«s” sĂ« tyre pĂ«r aktivitet seksual, duke justifikuar veprimet dhe duke u ankuar pĂ«r mungesĂ«n e aksesit seksual ndaj partnereve tĂ« rritura.

Për më tepër, ata i paraqisnin fëmijët si seksualisht të gatshëm dhe gjithmonë të disponueshëm, duke treguar një ndjenjë të theksuar të së drejtës për seks dhe mungesë të plotë të pranimit se fëmijët nuk mund të japin pëlqim.

Patriarkati dhe justifikimet e dhunës

Në krahasim me studimet e mëparshme, u vu re një theks më i fortë i mendësisë patriarkale në rrëfimet e autorëve.

Shpesh, literatura e mĂ«parshme sugjeron se abuzimi seksual ndaj fĂ«mijĂ«ve ndodh pĂ«r shkak tĂ« “konflikteve martesore” ose “mosmarrĂ«veshjeve familjare”.

Por ky interpretim duket më i zbutur krahasuar me vetë rrëfimet e autorëve, të cilët shpesh theksojnë qartë zemërimin, hakmarrjen dhe ndjenjën e të drejtës seksuale.

Fokusi i tyre te “pĂ«lqimi” i supozuar i viktimĂ«s Ă«shtĂ« domethĂ«nĂ«s. NĂ« marrĂ«dhĂ«nie me gratĂ« e rritura, burrat shpesh i shohin partneret si “roje tĂ« kufirit”, tĂ« cilat duhet t’i rezistojnĂ« pĂ«rpjekjeve tĂ« tyre nĂ«se nuk duan marrĂ«dhĂ«nie seksuale.

Në këtë studim, shumë prej autorëve nuk bënin dallim të qartë mes grave të rritura dhe vajzave, duke i parë të dyja si kategori vartëse.

Në disa raste ata shprehnin hapur këtë logjikë:

“Ndiqja nevojĂ«n pĂ«r kĂ«naqĂ«si seksuale dhe kjo kĂ«rkonte njĂ« femĂ«r.”

Nevoja për edukim dhe politika

Gjetjet e studimit tregojnë nevojën që politikëbërësit dhe institucionet të forcojnë përpjekjet kundër mizogjinisë, ndjenjës së privilegjit seksual mashkullor dhe strukturave patriarkale.

Luftimi i miteve për përdhunimin (besime të rreme mbi dhunën seksuale, autorët dhe viktimat) dhe pranimi i këtyre miteve mbetet thelbësor.

Edhe pse këto masa zakonisht synojnë mbrojtjen e grave të rritura, analiza sugjeron se ato mund të ndihmojnë gjithashtu në parandalimin e abuzimit seksual ndaj fëmijëve.

Publikuar nga “The Conversation”

The post Raporti mĂ« i madh mbi abuzimin seksual tĂ« fĂ«mijĂ«ve – rrĂ«fimet tronditĂ«se tĂ« autorĂ«ve appeared first on Gazeta Si.

↗

Shqipëria kërkon të afrojë biznesin me standardet e BE-së deri në vitin 2030

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Qeveria shqiptare ka hedhur nĂ« konsultim njĂ« strategji pĂ«r NdĂ«rmarrjet e Vogla dhe tĂ« Mesme (NVM) 2026-2030, njĂ« strategji e re qĂ« synon rritjen e produktivitetit, konkurrueshmĂ«risĂ« dhe integrimin e bizneseve shqiptare nĂ« tregun europian.

Sipas dokumentit, NVM-të përbëjnë shtyllën kryesore të ekonomisë shqiptare, duke përfaqësuar mbi 99% të ndërmarrjeve aktive, mbi 80% të punësimit dhe pjesën më të madhe të aktivitetit ekonomik në vend. Megjithatë, sektori vijon të përballet me produktivitet të ulët, akses të kufizuar në financa, mungesë aftësish profesionale dhe pjesëmarrje të ulët në tregjet ndërkombëtare.

Strategjia e re parashikon tre objektiva madhorë: forcimin e kapaciteteve të bizneseve, përmirësimin e klimës së biznesit dhe zgjerimin e aksesit në financim. Dokumenti mbështetet në 11 objektiva specifikë dhe 25 masa prioritare, të orientuara drejt inovacionit, transformimit digjital, tranzicionit të gjelbër, uljes së barrierave administrative dhe rritjes së eksporteve.

Një nga gjetjet kryesore të analizës është se problemi nuk qëndron te mungesa e strategjive për biznesin, por te fragmentimi dhe koordinimi i dobët mes institucioneve. Për këtë arsye, dokumenti synon të bashkërendojë politikat ekzistuese në një kuadër të vetëm veprimi.

Qeveria synon që deri në vitin 2030 Shqipëria të ndërtojë një ekosistem modern dhe inteligjent të ndërmarrjeve të vogla e të mesme, të afta të konkurrojnë në Tregun Unik Evropian.

Kostoja e zbatimit të dokumentit është përllogaritur në rreth 32.7 milionë lekë, që do të financohen nga buxheti i institucioneve përgjegjëse dhe donatorët.

The post Shqipëria kërkon të afrojë biznesin me standardet e BE-së deri në vitin 2030 appeared first on Gazeta Si.

↗

Si Reagan solli njĂ« rritje ekonomike qĂ« politikanĂ«t e sotĂ«m vetĂ«m mund ta Ă«ndĂ«rrojnë 

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

ÇfarĂ« dĂ«shmie mĂ« e mirĂ« mund tĂ« ketĂ« pĂ«r suksesin e njĂ« qeverisjeje apo mandati politik sesa fakti qĂ« pasardhĂ«sit nga parti rivale vazhdojnĂ« tĂ« ndjekin tĂ« njĂ«jtat politika?

Imitimi është forma më e sinqertë e lavdërimit, dhe kjo është pikërisht ajo që bënë Bill Clinton dhe Tony Blair në lidhje me politikat e Ronald Reagan dhe Margaret Thatcher.

Kur Reagan u bë president në vitin 1981, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në SHBA ishte 70%. Kur ai u largua nga detyra në vitin 1989, kjo normë kishte rënë në 28%. Kur Thatcher mori drejtimin e qeverisë britanike në vitin 1979, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në Britani ishte 83%. Kur ajo u largua në vitin 1990, ajo kishte zbritur në 40%.

Këto ulje ishin të jashtëzakonshme. Në SHBA, pjesa e të ardhurave që mbetej pas tatimit për fituesit më të mëdhenj u rrit nga 30% në 72%, një rritje prej 140%. Në Britani, rritja ishte edhe më e madhe. Gjatë viteve 1980, u hoqën pengesat që frenonin prosperitetin ekonomik.

Reformat e Reaganit dhe Thatcherit transformuan ekonomitë e vendeve të tyre. Para viteve 1980, dominonin korporatat e mëdha që dinin të përfitonin nga zbritjet fiskale dhe që kompensonin punonjësit përmes përfitimeve të patatueshme dhe llogarive të shpenzimeve. Sipërmarrja ishte e rrallë. Krizat ekonomike, disa prej tyre shumë të thella, ishin të shpeshta, ndërsa rritja ekonomike mbetej e ngadaltë.

Normat e larta tatimore, në intervalin 60-70%, mbizotëruan ndërsa SHBA dhe Britania u zhytën në Depresionin e Madh gjatë viteve 1930. Normat mbi 90% shoqëruan rritjen e dobët të sektorit privat në vitet 1950. Ndërsa normat mbi 70% kontribuuan në periudhën e stagflacionit të viteve 1970, kur ekonomia vuante njëkohësisht nga inflacioni i lartë dhe rritja e ulët.

A është kujtesa kolektive aq e shkurtër sa të ketë harruar inflacionin dhe dëshpërimin që pasuan braktisjen e sistemit monetar të Bretton Woods System në fillim të viteve 1970?

Gjatë dekadës deri në vitin 1982, përfshirë periudhën e njohur si Winter of Discontent, kur qeveria laburiste humbi pushtetin përballë konservatorëve të Thatcherit, çmimet me pakicë në Britani u rritën mesatarisht me 14% në vit, ndërsa rritja reale ekonomike ishte vetëm 1.6% në vit.

“Labour isn’t working” (“LaburistĂ«t nuk po funksionojnĂ«â€), deklaronte slogani i famshĂ«m i fushatĂ«s sĂ« Thatcherit, nĂ« njĂ« kohĂ« kur papunĂ«sia kishte arritur nĂ« 5.3%. NjĂ« situatĂ« e ngjashme, me stagflacion dhe papunĂ«si tĂ« lartĂ«, ekzistonte edhe nĂ« SHBA.

Në vitet 1980, ndërsa Reagan dhe Thatcher ulën ndjeshëm normat më të larta tatimore, modelet e vjetra të biznesit që kishin funksionuar nën regjimet e taksave të larta u bënë të vjetruara. Sipërmarrja lulëzoi. Punonjësit më të talentuar filluan të kërkonin pagesa direkte në para në vend të përfitimeve në natyrë, grumbulluan kapital dhe lanë kompanitë tradicionale për të krijuar bizneset e tyre.

Nga ana tjetĂ«r, korporatat ekzistuese ristrukturuan organizatat e tyre pĂ«r t’iu pĂ«rshtatur realitetit tĂ« ri me taksa mĂ« tĂ« ulĂ«ta, mĂ« pak rregullime dhe politikĂ« monetare mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme. Wall Street dhe City of London tĂ«rhoqĂ«n njĂ« valĂ« tĂ« madhe aktiviteti ekonomik, ndĂ«rsa startup-et thithnin kapital dhe shumoheshin me shpejtĂ«si.

Papritur u zhdukën problemet e rritjes ekonomike nën 2% dhe inflacionit galopant. Kur Reagan dhe Thatcher ulën taksat (dhe Thatcher privatizoi me vendosmëri ndërmarrjet shtetërore), ekonomia shpërtheu në rritje dhe inflacioni u tkurr ndjeshëm.

Midis viteve 1982 dhe 1988, Britania regjistroi mesatarisht 4% rritje vjetore të PBB-së, ndërsa inflacioni u përgjysmua në 4%. SHBA pati rezultate të ngjashme.

Pretendimi se ulja e taksave pĂ«r tĂ« pasurit do tĂ« sillte vetĂ«m njĂ« efekt “rrjedhjeje nga lart-poshtĂ«â€ (trickle-down effect) rezultoi i pabazuar. NjĂ« rritje ekonomike prej 4% nĂ« vit – diçka pothuajse e paimagjinueshme sot – ishte njĂ« valĂ« e fuqishme prosperiteti.

Amerikanët e zakonshëm përfituan ndjeshëm. Midis viteve 1980 dhe 2000 u krijuan rreth 40 milionë vende të reja pune, një rritje prej më shumë se 40%.

Pjesëmarrja masive në tregun e aksioneve solli rritje të jashtëzakonshme të pasurisë familjare. Indeksi Dow Jones Industrial Average u rrit rreth 15 herë midis viteve 1982 dhe 2000.

Të ardhurat mesatare familjare u rritën me 12% gjatë periudhës së Reaganit dhe me 15% gjatë periudhës së Clintonit, duke pësuar një ngadalësim vetëm në fillim të viteve 1990, kur presidenti George H. W. Bush rriti normat më të larta tatimore.

Ndërkohë në Britani, të ardhurat javore të familjes mesatare u rritën me 26% gjatë mandatit të Thatcherit, ndërsa numri i qytetarëve që zotëronin aksione u rrit nga 3 milionë në 11 milionë.

MegjithatĂ«, Reagan dhe Thatcher bĂ«nĂ« edhe gabime, veçanĂ«risht nĂ« fillimet e tyre. TĂ« dy treguan hezitim pĂ«r reformimin e sistemit tatimor. Thatcher ishte e rezervuar ndaj uljeve tĂ« menjĂ«hershme tĂ« taksave, tĂ« cilat ajo i quante “LafferizĂ«m”, duke iu referuar teorisĂ« sĂ« Arthur Laffer dhe tĂ« ashtuquajturĂ«s “Kurba Laffer”, sipas sĂ« cilĂ«s ulja e taksave mund tĂ« kompensohet vetvetiu pĂ«rmes rritjes ekonomike dhe zgjerimit tĂ« bazĂ«s tatimore.

Gjatë mandatit të saj të parë, Thatcher uli normën më të lartë tatimore nga 83% në 60%, por rriti TVSH-në, duke rezultuar në një rritje neto të barrës fiskale. Për pasojë, ekonomia pothuajse nuk u rrit gjatë dy viteve e gjysmë të para të qeverisjes së saj.

Nga ana tjetĂ«r, Reagan zgjodhi ta shpĂ«rndante uljen e parĂ« tĂ« taksave nĂ« tri faza midis viteve 1981 dhe 1983. NdĂ«rsa vononte zbatimin e reformave, ekonomia amerikane pĂ«soi recesionin e viteve 1981–1982, i konsideruar si mĂ« i rĂ«ndi qĂ« nga Kriza e Madhe.

Vetëm në mesin e viteve 1980, kur të dy udhëheqësit kapërcyen hezitimet dhe ulën ndjeshëm taksat, ekonomitë e tyre nisën të lulëzonin dhe lanë pas stagflacionin e dekadës së mëparshme.

Pavarësisht gabimeve fillestare, revolucioni ekonomik i Reaganit dhe Thatcherit transformoi ekonomitë e SHBA-së dhe Britanisë deri në fund të mijëvjeçarit.

Pasardhësit e tyre politikë nga kampet kundërshtare, Clinton dhe Blair, nuk lejuan rikthimin e normave shumë të larta tatimore. Gjatë viteve 1990, norma më e lartë e tatimit mbeti 40%.

Si rezultat, rritja e fortë ekonomike vazhdoi. Midis viteve 1993 dhe 2000, SHBA regjistroi mesatarisht 3.9% rritje ekonomike në vit, ndërsa Britania 3.3%.

Këto shifra janë shumë larg ritmeve modeste me të cilat ekonomitë e mëdha të botës duhet të kënaqen sot./The Economist

The post Si Reagan solli njĂ« rritje ekonomike qĂ« politikanĂ«t e sotĂ«m vetĂ«m mund ta Ă«ndĂ«rrojnë  appeared first on Gazeta Si.

↗

Bordi ul me 3 lekë çmimin e naftës dhe benzinës

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘Si’- Bordi i TransparencĂ«s ka ulur me 3 lekĂ« çmimin e naftĂ«s, pak orĂ« pasi e rriti me 4 lekĂ«.

Sipas vendimit të sotëm, nafta me pakicë do të tregtohet me 192 lekë/litri, ajo me shumicë jo më shumë se 180 lekë/litër.

Benzina do të shitet me 3 lekë më pak, 172 lekë/litri, ndërsa  me shumicë 160 lekë/litër.

Çmimet e caktuara nga Bordi do tĂ« hynĂ« nĂ« fuqi sot datĂ« 5 ora 13.00 dhe do tĂ« jenĂ« tĂ« vlefshme deri nĂ« mbledhjen e ardhshme tĂ« bordit ku do tĂ« pasqyrohen ndryshimet e çmimeve tĂ« shitjes.

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

The post Bordi ul me 3 lekë çmimin e naftës dhe benzinës appeared first on Gazeta Si.

❌