Reading view

Mehmeti: Chatbot-ët nuk japin gjithmonë përgjigje të sakta për Kosovën




Modelet e Inteligjencës Artificiale nuk japin gjithmonë përgjigje të sakta dhe mund të ndryshojnë varësisht nga vendi prej nga bëhet pyetja.

Kështu u shpreh Hyrije Mehmeti, hulumtuese në Hibrid.info, gjatë diskutimit në “Përballje Podcast”, ku prezantoi gjetjet e raportit “Versioni i së vërtetës sipas Chatbot-it”.

Sipas saj, në kuadër të raportit janë analizuar tre modele të mëdha chatbot-ësh, duke u bërë 100 pyetje për secilin model mbi tema që lidhen me Kosovën, Ballkanin Perëndimor dhe çështje globale.


“Të dhënat tregojnë që botët jo gjithmonë japin përgjigje të saktë. Shpesh përfshijnë elemente që mund ta çorientojnë lexuesin”, tha Mehmeti.

Një nga gjetjet më domethënëse ishte se e njëjta pyetje, e bërë nga vende të ndryshme të rajonit, ka kthyer përgjigje të ndryshme nga i njëjti model.

“Rezulton që e njëjta pyetje, e bërë nga vende të ndryshme të Ballkanit Perëndimor, kthen përgjigje të ndryshme nga i njëjti model”, theksoi ajo.


Mehmeti paralajmëroi se ekziston rreziku që qytetarët ta trajtojnë Inteligjencën Artificiale si burim primar informacioni, pa verifikim shtesë.

Ajo nënvizoi se edukimi medial dhe dixhital është thelbësor, ndërsa mediat duhet të jenë transparente kur përdorin përmbajtje të gjeneruar me Inteligjencë Artificiale.

- YouTube www.youtube.com

“Pavarësisht nëse një media e shpërndan një lajm të rremë duke përdorur inteligjencë artificiale, përgjegjësia nuk largohet”, deklaroi Mehmeti. /Telegrafi/.

  •  

Hoti: Dezinformimi shpërndahet gjashtë herë më shumë se informacioni i saktë




Inteligjenca Artificiale përshpejton proceset, por nëse trajnohet me përmbajtje të pasakta, prodhon informacion të pasaktë.

Kështu u shpreh Mërgim Hoti nga Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike në Universitetin e Prishtinës, gjatë diskutimit në “Përballje Podcast” shkruan Telegrafi.

Ai theksoi se IA nuk duhet parë si kërcënim.

“Inteligjenca artificiale është tashmë pjesë e jetës sonë. Nuk duhet të shihet si pengesë, por si diçka që na ka përshpejtu procedurat tona dhe aktivitetet e përditshme,” tha Hoti.

Megjithatë, ai paralajmëroi për përmasat e përhapjes së dezinformimit në epokën digjitale.

“Dezinformimi shpërndahet rreth gjashtë herë më shumë sesa informacioni i saktë për shkak të përdorimit të inteligjencës artificiale,” theksoi ai.


Sipas Hotit, mënyra se si trajnohen modelet e IA-së është vendimtare për cilësinë e përgjigjeve.

“Nëse është trajnu me dezinformata, mos prit që kemi marrë informacion të saktë,” u shpreh ai.

Ai shpjegoi se IA funksionon mbi bazën e algoritmeve dhe të dhënave statistikore, duke shtuar se gjithmonë duhet të ketë verifikim njerëzor pas çdo sistemi.

- YouTube www.youtube.com

“Gjithmonë pas një modeli të AI-së duhet me qëndru një person që vërteton nëse modeli ka pas huqje apo gabime,” tha Hoti.

Në fund, ai paralajmëroi se e ardhmja e integritetit të informacionit mund të karakterizohet nga një përballje teknologjike.

“Do të jetë një luftë mes një AI që dezinformon dhe një AI tjetër që tenton me largu informacionet e pasakta,” përfundoi Hoti./Telegrafi/.

  •  

Ejup Maqedonci rrëfen: Refuzova 30 mijë dollarë në Japoni, doja ta përfundoja trajnimin



Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka rrëfyer një episod nga koha kur ishte pjesë e Forcës së Sigurisë së Kosovës, gjatë një trajnimi në Japoni, ku pas një lëndimi iu ofrua kompensim financiar prej rreth 30 mijë dollarësh për ndërprerjen e programit, por ai vendosi ta refuzojë.

Në “Përballje Podcast”, Maqedonci tregoi se sipas rregullave të trajnimit, nëse një pjesëmarrës nuk mund të vazhdonte për tri ditë, ishte i detyruar ta ndërpriste programin dhe të pranonte kompensimin.

“Pikë së pari duhet të jetë interes arritja e objektivit për çka je atje”, tha ai.


Sipas tij, gjatë asaj periudhe as nuk e kishte menduar marrjen e parave.

“Unë mund të them lirisht që gjatë asaj periudhe as nuk e kam menduar këtë pjesën e marrjes së kompensimit tridhjetë mijë dollarësh. Për mua ka qenë shumë jetike që të më lejohet që të vazhdoj trajnimin”, u shpreh Maqedonci.

- YouTube www.youtube.com

Ai tregoi se kompensimi i ishte ofruar nga një zyrtare e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Japonisë, e cila ishte përgjegjëse për programin.

“Mua më është ofruar që ta nënshkruaj ndërprerjen. Kam kërkuar prej saj kohë deri të nesërmen që të deklarohem”, rrëfeu ai.

Megjithatë, sipas tij, kërkesa për kohë nuk kishte të bënte me pranimin e parave.

“Ideja pse kam kërkuar kohë asesi nuk lidhej me atë që unë do të pranoja t’i merrja tridhjetë mijë dollarët. Ideja ishte se si ta bindja që të më lejonte të vazhdoja trajnimin”, tha ministri.


Në një moment, ai kishte vendosur të shprehet qartë për këtë.

“I pata thënë që në qoftë se është e nevojshme, me një këmbë do ta vazhdoj trajnimin, mirëpo unë dëshiroj ta përfundoj trajnimin dhe të kthehem në Kosovë me diplomë. Nuk është qëllimi im të kthehem me para”, deklaroi Maqedonci.

Ai theksoi se kjo duhet të jetë qasje e çdo ushtaraku dhe zyrtari shtetëror – që prioritet të jetë përmbushja e misionit dhe arritja e objektivit, jo përfitimi financiar./Telegrafi/.

  •  

Inteligjenca Artificiale po e fuqizon dezinformimin – çfarë paralajmërojnë Hoti dhe Mehmeti?




Inteligjenca artificiale dhe integriteti i informacionit ishte tema e radhës në “Përballje Podcast" në Telegrafi.com

Në këtë podcast u diskutua se si po ndryshon mënyra e prodhimit dhe marrjes së informacionit. A është Inteligjenca Artificiale rrezik për median dhe integritetin e informacionit, apo thjesht një teknologji që përshpejton proceset ekzistuese?

Mërgim Hoti, asistent universitar nga FIEK-UP dhe Hyrije Mehmeti, hulumtuese në Hibrid.info theksuan se Inteligjenca Artificiale nuk është kërcënim në vetvete, por mënyra se si përdoret dhe mungesa e rregullimit mund të rrezikojnë integritetin e informacionit.

- YouTube www.youtube.com

Mërgim Hoti nga Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike në Universitetin e Prishtinës tha se Inteligjenca Artificiale tashmë është pjesë e përditshmërisë dhe duhet parë si mjet ndihmës.

“Inteligjenca artificiale është tashmë pjesë e jetës sonë. Nuk duhet të shihet si pengesë, por si diçka që na ka përshpejtu procedurat tona dhe aktivitetet e përditshme”, u shpreh Hoti në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.

Mërgim Hoti nga FIEK (UP) Foto: Ridvan Slivova

Megjithatë, ai theksoi se teknologjia mund të përshpejtojë edhe përhapjen e përmbajtjeve të pasakta.

“Dezinformimi shpërndahet rreth gjashtë herë më shumë sesa informacioni i saktë për shkak të përdorimit të inteligjencës artificiale”, deklaroi ai, duke iu referuar publikimeve shkencore.

Sipas Hotit, Inteligjenca Artificiale funksionon mbi bazën e algoritmeve dhe të dhënave me të cilat trajnohet.

“Nëse është trajnu me dezinformata, mos prit që kemi marrë informacion të saktë”, theksoi ai, duke shtuar se pas çdo modeli duhet të qëndrojë gjithmonë një verifikim njerëzor.

Nga ana tjetër, Hyrije Mehmeti nga Hibrid.info prezantoi gjetjet e raportit “Versioni i së vërtetës sipas Chatbot-it”, ku janë analizuar tre modele të mëdha chatbot-ësh për çështje që lidhen me Kosovën, Ballkanin Perëndimor dhe temat globale.

“Të dhënat tregojnë që botët jo gjithmonë japin përgjigje të saktë. Shpesh përfshijnë elemente që mund ta çorientojnë lexuesin”, tha Mehmeti, shkruan Telegrafi.

Hyrije Mehmeti nga HIBRID.infoFoto: Ridvan Slivova

Një nga gjetjet më të rëndësishme ishte se e njëjta pyetje, e bërë nga vende të ndryshme, kthen përgjigje të ndryshme.

“Rezulton që e njëjta pyetje, e bërë nga vende të ndryshme të Ballkanit Perëndimor, kthen përgjigje të ndryshme nga i njëjti model”, theksoi ajo.

Sipas saj, kjo dëshmon se konteksti gjeografik dhe mënyra e formulimit të pyetjes ndikojnë në përgjigjen e chatbot-it.

Mehmeti nënvizoi edhe rëndësinë e transparencës në media.

“Pavarësisht nëse një media e shpërndan një lajm të rremë duke përdorur inteligjencë artificiale, përgjegjësia nuk largohet. Duhet të jemi transparentë kur përdorim IA”, deklaroi ajo.

Të dy ekspertët theksuan se edukimi medial dhe edukimi dixhital janë thelbësorë për qytetarët, në mënyrë që të dallojnë përmbajtjet e gjeneruara me Inteligjencë Artificiale.

Mërgim Hoti e Hyrije Mehmeti me kryredaktorin e Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: Ridvan Slivova

Në fund, Hoti paralajmëroi se e ardhmja mund të karakterizohet nga një përballje mes sistemeve të Inteligjencës Artificiale.

“Do të jetë një luftë mes një AI që dezinformon dhe një AI tjetër që tenton me largu informacionet e pasakta”, tha ai.

Diskutimi përfundoi me thirrjen për bashkëpunim ndërmjet mediave, universiteteve dhe shoqërisë civile, si dhe për harmonizim gradual me standardet evropiane, në mënyrë që përdorimi i Inteligjencës Artificiale në Kosovë të mbetet etik, transparent dhe në funksion të së vërtetës. /Telegrafi/

  •  

Zgjedhja e presidentit, Albin Kurti sot pritet të takohet me Lumir Abdixhikun




Kanë mbetur edhe disa ditë për zgjedhjen e presidentit të Republikës së Kosovës, sipas afateve kushtetuese. Kryeministri i vendit, Albin Kurti ka nisur takimet me drejtues të partive në opozitë për koordinim parlamentar sa i përket zgjedhjes së presidentit të ri.

Kanë mbetur edhe disa ditë për zgjedhjen e presidentit të Republikës së Kosovës, sipas afateve kushtetuese. Kryeministri i vendit, Albin Kurti ka nisur takimet me drejtues të partive në opozitë për koordinim parlamentar sa i përket zgjedhjes së presidentit të ri.

Kreu LVV-së, Albin Kurti, ka bërë të ditur se të hënë (sot) do të takohet me udhëheqësin e LDK-së, Lumir Abdixhiku, për të vazhduar koordinimin parlamentar lidhur me zgjedhjen e kryetarit të Kosovës.

Të dielën, Kurti është takuar me kryetarin e PDK-së, Bedri Hamza. Kryeministri ka thënë se gjatë takimit e ka falënderuar liderin e opozitës për bashkëpunimin e deritanishëm në votimin e marrëveshjeve ndërkombëtare.


Temë e bisedës ishte zgjedhja e presidentit për çfarë kanë mbetur vetëm edhe 10 ditë kohë në bazë të afateve kushtetuese, bëri të ditur Zyra e Kryeministrit.

Kryetari i PDK-së Bedri Hamza pas takimimit me kryeministrin, Albin Kurti, për zgjedhjen e presidentit, tha se kjo nuk është çështje vetëm e një partie, por e të gjithëve si përfaqësues të zgjedhur të popullit./KP/.

  •  

Shërbimi ushtarak në Kosovë - vullnetar apo i detyrueshëm? Flet ministri Maqedonci



Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka deklaruar se Kosova nuk do të aplikojë shërbim të detyrueshëm ushtarak, por do të zhvillojë modelin e shërbimit vullnetar në kuadër të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK).

Në “Përballje Podcast”, ai theksoi se koncepti i mbrojtjes gjithëpërfshirëse parasheh përfshirjen e qytetarëve në mënyrë vullnetare, duke rritur kapacitetet rezervë të vendit.

“Secili qytetar i Kosovës do të ketë mundësinë që të regjistrohet dhe të jetë vullnetar në Forcën e Sigurisë së Kosovës”, deklaroi Maqedonci shkruan Telegrafi.

- YouTube youtu.be

Ai sqaroi se kjo nuk nënkupton rikthimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak në të ardhmen.

“Bëhet fjalë për shërbim vullnetar, jo të detyruar”, deklaroi ministri.

Sipas tij, ideja është që Kosova të ndërtojë një sistem rezervë që mund të aktivizohet në rast nevoje, duke u bazuar në praktika të vendeve të NATO-s.

“Koncepti i mbrojtjes gjithëpërfshirëse nënkupton që të kemi kapacitete shtesë përveç personelit aktiv, në mënyrë që në rast nevoje të kemi qytetarë të trajnuar që mund të angazhohen”, u shpreh ai.


Maqedonci shtoi se FSK-ja aktualisht ka kapacitete materiale që e mbështesin këtë koncept.

“Ne sot kemi katërfish më shumë pushkë individuale sesa personel aktiv”, tha ai, duke nënvizuar se kjo është pjesë e planifikimit për mbrojtjen gjithëpërfshirëse.

Ministri theksoi se përfshirja e qytetarëve do të jetë e rregulluar me ligj dhe do të shoqërohet me trajnim të duhur.

“Qëllimi nuk është militarizimi i shoqërisë, por rritja e gatishmërisë dhe ndërgjegjësimit për mbrojtjen e vendit”, deklaroi ai.

Sipas Maqedoncit, FSK mbetet një forcë profesionale dhe standardet e saj janë të harmonizuara me praktikat e NATO-s, ndërsa modeli i rezervave do të shërbejë si shtesë për forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të Kosovës./Telegrafi/

  •  

A mund të përsëritet Banjska? Maqedonci: Serbia të dorëzojë Radoiçiqin



Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka deklaruar se sulmi në Banjskë ishte tentativë për destabilizim të Kosovës dhe se burimi i kërcënimeve në rajon mbetet qasja hegjemoniste e Serbisë.

Në “Përballje Podcast” në Telegrafi, ai theksoi se rreziku për Ballkanin Perëndimor nuk është i izoluar.

“Baza e vërtetë e çdo kërcënimi për siguri në Ballkanin Perëndimor qëndron te qasja hegjemoniste që politika në Serbi vazhdon ta ketë”, deklaroi Maqedonci.

Duke folur për ngjarjet në Banjskë, ai e cilësoi sulmin si përpjekje për okupim të pjesës veriore të vendit.

“Sulmi i Banjskës ishte tentativë për okupimin e pjesës veriore të vendit tonë nga grupe terroriste dhe kriminale të mbështetura nga Serbia”, u shpreh ai.


Ministri shtoi se fakti që grupi i armatosur vazhdon të strehohet në Serbi paraqet kërcënim të vazhdueshëm për rajonin.

“Ky grup vazhdon të strehohet dhe të mbështetet nga strukturat politike dhe të sigurisë në Serbi, dhe kjo paraqet kërcënim jo vetëm për ne, por për gjithë Ballkanin Perëndimor”, tha ai.

- YouTube www.youtube.com

Maqedonci kërkoi dorëzimin e Milan Radoiçiqit tek autoritetet e Kosovës.

“Serbia duhet ta dorëzojë grupin e Radoiçiqit te autoritetet tona”, deklaroi ministri.

Ai theksoi se përballë këtyre rreziqeve kërkohet vigjilencë e shtuar dhe veprime më të forta diplomatike nga partnerët ndërkombëtarë. /Telegrafi/

  •  

Maqedonci: Ministria e Mbrojtjes nuk ka qenë e përfshirë në dronin “Skifteri”



Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka deklaruar se Ministria e Mbrojtjes nuk ka pasur asnjë përfshirje në testimin, vlerësimin apo dhënien e lejeve për dronin e njohur si “Skifteri”, pas diskutimeve dhe interesimit publik për këtë çështje.

Në “Përballje Podcast”, Maqedonci sqaroi se Ministria kishte organizuar një aktivitet për vlerësimin e inovatorëve të dronëve në Kosovë, por se ky aktivitet nuk kishte të bënte me dronin në fjalë, shkruan Telegrafi.

“Ne gjatë muajit tetor të vitit të kaluar, së bashku me Odën Ekonomike Amerikane dhe Ambasadën e Shteteve të Bashkuara, kemi organizuar një aktivitet të vlerësimit të inovatorëve të mundshëm në Kosovë”, tha ai.



Sipas ministrit, vlerësimi kishte të bënte me dronë të vegjël me helika dhe jo me dronë me krahë, siç është prezantuar “Skifteri”.

“Ne nuk kemi bërë në asnjë rast asnjë vlerësim të një droni të quajtur Skifter”, deklaroi Maqedonci.

Ai theksoi se Ministria e Mbrojtjes nuk ka qenë e përfshirë në asnjë fazë të këtij projekti.

“Ne si Ministri e Mbrojtjes nuk kemi asnjë përfshirje as në aspektin e dhënies së lejes, as në testim, as në vlerësim të këtij droni”, u shpreh ai, transmeton Telegrafi.

- YouTube www.youtube.com

Maqedonci sqaroi gjithashtu se lejet për fluturim nuk janë përgjegjësi e Ministrisë së Mbrojtjes.

“Aq më pak në dhënien e lejes për fluturim, që është përgjegjësi e KFOR-it”, theksoi ministri.

Ai shtoi se Kosova ka nevojë për rregullativa më të qarta në fushën e prodhimit dhe përdorimit të dronëve, duke inkurajuar inovatorët që të bashkërendojnë me institucionet përkatëse në të ardhmen.


Sipas tij, Ministria e Mbrojtjes mbetet e hapur për bashkëpunim me inovatorët vendorë, por çdo projekt duhet të kalojë nëpër procedura dhe koordinim institucional. /Telegrafi/

  •  

Maqedonci i përgjigjet Vuçiqit dhe Ushtrisë së Serbisë: Bashkëpunimi me Shqipërinë e Kroacinë nuk është kërcënim për askënd



Duke folur për bashkëpunimin trelateral Kosovë–Shqipëri–Kroaci, ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, tha se ky bashkëpunim nuk ka për qëllim kërcënimin e askujt, përfshirë Serbinë, shkruan Telegrafi.

“Në asnjë rast ne nuk kemi krijuar këtë bashkëpunim për të kërcënuar askënd”, deklaroi ai, duke shtuar se sivjet do të mbahet një ushtrim i përbashkët ushtarak mes tri vendeve.

Duke folur për deklaratën e përbashkët të nënshkruar mes Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë në fushën e mbrojtjes, Maqedonci theksoi se ky bashkëpunim nuk është i drejtuar kundër asnjë shteti.

“Ne në asnjë rast kur kemi nënshkruar atë deklaratë të përbashkët nuk kemi pasur synim që të adresojmë një kërcënim specifik”, u shpreh ai.

Sipas tij, tri vendet ndajnë interesa dhe vlera të përbashkëta dhe synojnë rritjen e bashkëpunimit përmes trajnimeve dhe ushtrimeve të përbashkëta.

- YouTube www.youtube.com

“Jemi dakorduar që të rrisim bashkëpunimin në shumë fusha, duke filluar nga trajnimet dhe ushtrimet e përbashkëta. Sivjet do të ketë ushtrim të përbashkët të tri vendeve për herë të parë, në mënyrë të organizuar dhe të sinkronizuar bashkërisht”, tha Maqedonci në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.

Ejup Maqedonci në "Përballje Podcast" me kryredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.Foto: Korab Basha

Ai konfirmoi se ideja është që ushtrimi i parë i përbashkët të mbahet në Kroaci.

Ministri reagoi edhe ndaj deklarimeve nga presidenti i Serbisë dhe zyrtarë të Ushtrisë serbe, të cilët e cilësuan këtë bashkëpunim si kërcënim.

“Në asnjë rast ne nuk kemi krijuar këtë bashkëpunim për të kërcënuar askënd”, përsëriti ai.

Maqedonci hodhi poshtë edhe pretendimet se modernizimi i Forcës së Sigurisë së Kosovës përbën rrezik për serbët e Kosovës.

“Ne nuk armatosemi dhe nuk përgatitemi për të kërcënuar askënd, dhe veçanërisht komunitetin serb në Kosovë”, tha ai.

Ministri shtoi se serbët janë qytetarë të Republikës së Kosovës dhe pjesë e shtetit.

“Serbët e Kosovës janë qytetarë të Republikës së Kosovës dhe ne kemi obligim t’i mbrojmë ata siç mbrojmë të gjitha komunitetet”, u shpreh Maqedonci, transmeton Telegrafi.

Ai theksoi se edhe brenda Forcës së Sigurisë së Kosovës ka pjesëtarë nga komuniteti serb, duke nënvizuar se FSK është institucion i të gjithë qytetarëve të vendit.

Sipas tij, pretendimet nga Serbia përbëjnë më shumë përpjekje për rritje tensionesh sesa reflektim të realitetit në terren.

“Deklarata të tilla kanë synim destabilizim dhe rritje tensionesh”, theksoi ai, duke shtuar se misioni i FSK-së është mbrojtja e territorit dhe e të gjithë qytetarëve, pa dallim etnie.

Synimi është NATO

Në fund, Maqedonci theksoi se të gjitha reformat dhe investimet në FSK kanë një qëllim strategjik.

“Qëllimi ynë është që kapacitetet tona të jenë kompatibile me NATO-n”, deklaroi ai, duke e cilësuar anëtarësimin në Aleancën Veri-Atlantike si objektiv strategjik të Kosovës. /Telegrafi/

  •  

450 milionë euro investime, Maqedonci: FSK-ja sot në mesin e ushtrive më të forta në rajon



Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, ka deklaruar se 18 vjet pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka ndërtuar një ushtri moderne, profesionale dhe në përputhje me standardet e NATO-s, duke theksuar se vetëm në katër vitet e fundit janë investuar mbi 450 milionë euro në sisteme armatimi.

Në një diskutim në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu, Maqedonci tha se progresi më i madh në sektorin e mbrojtjes është arritur në vitet e fundit.

- YouTube www.youtube.com

“Janë investuar mbi katërqind e pesëdhjetë milionë euro vetëm për blerje të sistemeve të armatimit”, deklaroi ai, duke shtuar se investimet kanë përfshirë edhe infrastrukturë, trajnime brenda dhe jashtë vendit, si dhe baza të reja ushtarake.

Sipas tij, sot Kosova ka një ushtri profesionale dhe të pajisur me sisteme moderne.

“Sot Kosova qëndron të paktën në mes vendeve më të forcuara ushtarakisht në rajonin e Ballkanit Perëndimor, duke përjashtuar Serbinë”, u shpreh Maqedonci.

Ejup Maqedonci - Ministër i MbrojtjesFoto: Korab Basha

Modernizimi: artileri, sisteme antitank dhe dronë

Maqedonci konfirmoi se Kosova ka kontraktuar sistemin amerikan të artilerisë 105 mm “Hawkeye”, duke theksuar se është vendi i parë jashtë SHBA-së që e ka prokuruar këtë sistem.

“Ne jemi vendi i parë që ka prokuruar këtë sistem jashtë Shteteve të Bashkuara të Amerikës”, tha ai.

Ai bëri të ditur se FSK-ja posedon tri sisteme antitank dhe është në pritje të sistemit të katërt.

“Tashmë Forca e Sigurisë së Kosovës nuk është pa sisteme antitank”, theksoi ministri.

Në aspektin ajror, ai përmendi dronët Bayraktar TB2, sistemin amerikan Puma dhe dronët kamikazë, ndërsa konfirmoi se janë në proces për blerjen e helikopterëve multifunksionalë.

“Ne jemi në progres dhe në proces të blerjes së helikopterëve”, u shpreh ai.

Ejup Maqedonci dhe kryredaktori i Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: Ridvan Slivova

Mbrojtja gjithëpërfshirëse dhe rezervat vullnetare

Ministri bëri të ditur se FSK-ja aktualisht ka katërfish më shumë pushkë individuale sesa personel aktiv, në funksion të programit të mbrojtjes gjithëpërfshirëse.

“Secili qytetar i Kosovës do të ketë mundësinë që të regjistrohet dhe të jetë vullnetar në Forcën e Sigurisë së Kosovës”, tha ai, duke sqaruar se bëhet fjalë për shërbim vullnetar, jo të detyruar.

Maqedonci ka folur edhe për tema si bashkëpunimi me Shqipërinë e Kroacinë si dhe kërkesën për dorëzimin e grupit të Radoiçiqit pas sulmit në Banjskë. /Telegrafi/

  •  

Konjufca: Lufta e UÇK-së ishte mbrojtëse, Gjykata në Hagë një etnike



Glauk Konjufca, zëvendëskryeministër dhe ministër i Punëve të Jashtme, ka deklaruar nga Haga se Gjykata Speciale është njëetnike dhe se gjatë procesit gjyqësor ka shkelur të drejtat e njeriut.

Konjufca ka përmendur faktin se Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi po gjykohen prej 5 vitesh e 3 muajsh, duke u mbajtur të izoluar, larg familjeve dhe shtetit të tyre.

“Ka qenë shkelje brutale e të drejtës për të pasur një gjykim brenda një afati të arsyeshëm. Ne e kemi pasur kritikën tonë për këtë gjykatë, që është njëetnike dhe që fokusin e ka padrejtësisht te UÇK-ja. Unë jam këtu për të konfirmuar edhe një herë se lufta jonë, e popullit të Kosovës, ka qenë luftë e pastër, mbrojtëse. Nuk ka qenë qëllimi i kësaj lufte sulmi i asnjë populli tjetër”, ka thënë ai.

Sipas tij, targeti i vetëm i uniformave të UÇK-së ka qenë ushtria dhe policia serbe, forcat e uniformuara okupatore që kryen gjenocid në Kosovë, vranë fëmijë, gra e pleq dhe mbi 12 mijë qytetarë.

“Kundër tyre ishte e drejtuar lufta e UÇK-së dhe këtë të vërtetë nuk mund ta ndryshojë asnjë institucion, asnjë gjykatë. Ajo që po përpiqet të ndodhë brenda kësaj gjykate është shtrembërimi i historisë”, ka thënë ai para mediave në ditën e fundit kur katër ish-krerët e UÇK-së do të flasin.

Ministri i Jashtëm Konjufca tha se vetë dokumenti mbi të cilin u ndërtua kjo gjykatë, raporti i Dick Marty-t, doli të jetë i rremë.

Ai përmendi se deputetët e Kuvendit të Kosovës kanë bërë kërkesë që trupi gjykues të trajtojë edhe masakrën e Dubravës, por kjo kërkesë nuk është marrë parasysh.

“Një pjesë e deputetëve i është drejtuar kësaj gjykate për ta testuar sinqeritetin e saj. Një grup deputetësh ka paraqitur edhe kërkesën për trajtimin e masakrës së Dubravës, ku janë të qartë personat që e kanë kryer atë: dihet kush ka qenë ministër i Serbisë, drejtor i burgut të Dubravës, dihet secili gardian që e kreu atë masakër. Kjo kërkesë i ka shkuar Gjykatës Speciale. Ata kanë thënë se nuk janë njëetnike, por kurrë nuk kanë trajtuar asnjë krim të Serbisë”, ka thënë Konjufca. /Telegrafi/

  •  

Ekskluzive: Pas Shefit të NATO-s, edhe Shekerinska kërkon përgjegjësi për Banjskën – pa dialog nuk ka stabilitet




Në një intervistë ekskluzive për Telegrafin, Zëvendëssekretarja e përgjithshme e NATO-s, Radmila Shekerinska, ka folur për mesazhet kryesore që dolën nga takimi i ministrave të Mbrojtjes në Bruksel, rritjen e investimeve në mbrojtje pas Samitit të Hagës, mbështetjen për Ukrainën si dhe rolin e NATO-s në Ballkanin Perëndimor.

Ajo theksoi se fokusi i Aleancës mbetet zbatimi i vendimeve strategjike, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse dhe uniteti mes aleatëve, ndërsa për Kosovën nënvizoi rëndësinë e KFOR-it, nevojën për llogaridhënie nga Serbia për ngjarjet e vitit 2023 në Banjskë dhe domosdoshmërinë e dialogut politik mes Prishtinës dhe Beogradit si rruga e vetme drejt stabilitetit afatgjatë në rajon.

- YouTube www.youtube.com

Telegrafi: Zëvendës Sekretare e Përgjithshme e NATO-s, faleminderit për kohën tuaj. Takimi i ministrave të Mbrojtjes së NATO-s u mbajt në Bruksel. Cili ishte mesazhi dhe diskutimi kryesor në takim?

Shekerinska: Siç tha Sekretari i Përgjithshëm edhe vitin e kaluar, kur përfunduam Samitin e Hagës, i cili ishte vërtet një sukses historik, ai tha se çdo takim nuk do të dalë me qëllime të reja. Ne do të përqendrohemi vetëm në mënyrën se si t’i zbatojmë vendimet e Hagës. Dhe kjo ishte shumë në fokus të ministrave të Mbrojtjes sot, si ta bëjmë mbrojtjen dhe parandalimin tonë më të fortë, si ta bëjmë mbështetjen tonë për Ukrainën më të fortë. Për këto dy çështje, kemi parë në takimin e ministrave, por edhe pas tij, se ka një lëvizje shumë të fortë nga aleatët evropianë dhe Kanadaja për të rritur investimet në mbrojtje, për të vazhduar mbështetjen e Ukrainës jo vetëm politikisht, por edhe me pajisje ushtarake dhe financiarisht. Kjo dërgon një mesazh shumë të fortë uniteti dhe force.

Angazhimi nga Samiti i Hagës për 5% të investimeve në mbrojtje të PBB-së është shumë i rëndësishëm. Ajo që kemi parë është se disa aleatë, si Polonia, Estonia, Lituania, Letonia, Danimarka dhe Norvegjia, ose janë shumë afër tashmë, ose e kanë arritur këtë objektiv 10 vjet përpara afatit kohor që kemi miratuar në Hagë. Gjermania i ka dyfishuar investimet e saj në mbrojtje. Disa vende kanë paraqitur një rritje shumë të fortë për vitet e ardhshme. Kjo nuk do të thotë vetëm para në buxhete. Do të thotë aftësi më të forta, ushtri më të forta dhe një frenim e mbrojtje shumë më të fortë për të gjithë aleancën.

Sigurisht, kemi diskutuar situatën në Ukrainë. Vitin e kaluar, fokusi ynë ishte shumë në mbështetjen me pajisje ushtarake, veçanërisht në mbrojtjen ajrore. Ne vazhdojmë të themi se siguria e Ukrainës është e ndërlidhur me sigurinë tonë. Kjo është gjithashtu një mënyrë për të mbështetur frenimin dhe mbrojtjen tonë. Vitin e kaluar kemi siguruar pjesën më të madhe të mbrojtjes ajrore që mbajti qytetet dhe infrastrukturën energjetike të Ukrainës të mbrojtura nga sulmet pa dallim ruse. Kjo është shumë e rëndësishme për ne dhe ishte thelbi i diskutimeve sot.

Telegrafi: Kur përmendët buxhetin, Ukrainën, aleancën, sigurinë dhe stabilitetin – sa ishte takimi i rëndësishëm për Ballkanin, veçanërisht për Kosovën dhe stabilitetin në rajon?

Shekerinska: Disa ministra e ngritën çështjen e Ballkanit Perëndimor. Ata praktikisht përsëritën atë që është pjesë e politikës sonë, që Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me rëndësi strategjike për aleancën. Ne jemi atje jo vetëm me KFOR-in, por kemi edhe ekipe shtesë. KFOR-i është misioni ynë më jetëgjatë dhe më i madh, dhe kjo flet shumë fuqishëm për angazhimin tonë për paqen dhe sigurinë në rajon.

Telegrafi: Kohët e fundit kemi qeverinë e re në Kosovë pas zgjedhjeve dhe parlamentin e ri. Çfarë do të thotë kjo për NATO-n? Është deklaruar gjithashtu nga Shefi i NATO-s se për sulmin në Banjskë duhet të ketë llogaridhënie. Si e shihni dialogun Kosovë-Serbi në të ardhmen dhe mbështetjen e ndërmjetësuar nga BE-ja, por edhe me mbështetje nga NATO-ja?

Shekerinska: KFOR-i është atje, si pjesë e detyrimeve tona për paqen dhe sigurinë në rajon. Gjithmonë është parë si një mision që krijon kushte të mjaftueshme për të mbështetur dialogun politik të udhëhequr nga BE-ja midis Beogradit dhe Prishtinës. Është shumë e rëndësishme, ndoshta kjo është një zonë, Ballkani Perëndimor në tërësi, ku NATO dhe BE-ja kanë vërtet një partneritet strategjik. Ne ofrojmë KFOR-in dhe mbështetjen që ai jep, si një mjedis të sigurt në mënyrë që dialogu politik midis Beogradit dhe Prishtinës të mund të ecë më shpejt.

Kemi konsultime të vazhdueshme me Përfaqësuesin Special të BE-së, Sorensen. Mendoj se ai do të bashkohet përsëri me ne në një nga seancat e NAC-së për të diskutuar këto çështje. Por në fund të ditës, është një dialog politik që do të jetë i suksesshëm vetëm nëse ka vullnet politik në Prishtinë dhe Beograd. Ne u bëjmë thirrje fuqimisht autoriteteve të angazhohen në këtë dialog me ndjenjë përgjegjësie dhe kompromisi, për të ecur përpara.

Duhet të them gjithashtu se do të vazhdojmë t’u bëjmë thirrje autoriteteve për llogaridhënie kur bëhet fjalë për ngjarjet e vitit 2023 në Banjskë dhe nuk do të ndryshojmë qëndrimet tona në këtë drejtim. Besojmë se llogaridhënia është gjithmonë e nevojshme për të parandaluar që gjëra të tilla të ndodhin dhe për të shmangur kriza të ngjashme. Ne mirëpresim zgjedhjen e një qeverie të re në Prishtinë dhe shpresojmë që kjo të jetë një nxitje për dialogun politik, që ndoshta është e vetmja mënyrë për të parë më shumë stabilitet dhe prosperitet në rajon.

Radmila Shekerinska nga NATO dhe kreyredaktori i Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: NATO

Telegrafi: Faleminderit. Pyetja ime e fundit, përmendëm rolin e KFOR-it që mbetet thelbësor për sigurinë dhe paqen në rajon. Si e shihni misionin e KFOR-it në të ardhmen në Kosovë?

Shekerinska: Do të zhvillojmë diskutime. Si me çdo mision, ne vlerësojmë dhe shqyrtojmë nevojat e ardhshme. Kjo do të varet shumë nga mënyra se si do të ecë dialogu i udhëhequr nga BE-ja, cilat janë vlerësimet e Përfaqësuesit Special, cilat janë vlerësimet e personelit tonë në terren, cilat janë vlerësimet e autoriteteve tona ushtarake dhe, sigurisht, cilat janë pikëpamjet e aleatëve.

Ky është një proces i vazhdueshëm. Por është dialogu politik ai që hap rrugën drejt paqes dhe sigurisë. Prania jonë ushtarake mund të jetë vetëm një ndihmë dhe inkurajim; nuk mund ta zgjidhë problemin.

Ne u bëjmë thirrje vazhdimisht autoriteteve, si në Prishtinë ashtu edhe në Beograd, që të angazhohen seriozisht, me angazhim të plotë dhe me mirëkuptimin se kompromiset janë ndonjëherë të vështira, por gjithmonë të nevojshme.

Radmila Shekerinska Foto: NATO

Telegrafi: Por ka shpresë.

Shekerinska: Këtë dua të them. Të gjithë kemi pasur problemet tona në rajon, apo jo? Të gjithëve na është dashur të marrim pjesë në zgjidhje. Është gjithmonë e vështirë. Gjithmonë ka kritika. Gjithmonë ka fajësime. Por ekziston edhe një rol historik që mund të luhet për të ndihmuar vendet dhe rajonin të ecin përpara, veçanërisht kur situata globale është më e vështirë dhe më e paparashikueshme.

Telegrafi: Zëvendës sekretare e përgjithshme, faleminderit për kohën tuaj.

Shekerinska: Faleminderit.

Telegrafi: Faleminderit shumë.

Ndryshe javën e kaluar në selinë e NATO-s është mbajtur takimi i ministrave të mbrojtjes të aleancës dhe Telegrafi e ka mbuluar nga vendi i ngjarjes./Telegrafi/.

  •  

Trump uron Osmanin për 18-vjetorin e Pavarësisë: SHBA rikonfirmon mbështetjen për sovranitetin e Kosovës




Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, ka pranuar një letër urimi nga Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald J. Trump, me rastin e 18-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës.

Në mesazhin e tij, Presidenti Trump ka përgëzuar popullin e Kosovës për këtë përvjetor të rëndësishëm, duke rikonfirmuar mbështetjen e palëkundur të Shteteve të Bashkuara për sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës së Kosovës.

Ai ka theksuar gjithashtu gatishmërinë e SHBA-ve për zgjerimin e partneritetit ndërmjet dy vendeve, veçanërisht përmes rritjes së tregtisë dhe investimeve, me synim avancimin e prosperitetit të përbashkët. Sipas tij, Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të punojnë krah Kosovës për avancimin e paqes dhe stabilitetit në dobi të ndërsjellë.

Presidenti Trump ka shprehur falënderim ndaj Presidentes Osmani dhe popullit të Kosovës për mbështetjen e përpjekjeve amerikane për paqe, si dhe ka mirëpritur Kosovën si anëtare themeluese të Bordit të Paqes, që synon ta bëjë botën më të sigurt, më të fortë dhe më të begatë.



Në fund të mesazhit, ai ka shprehur besimin në forcimin e mëtejshëm të bashkëpunimit dhe partneritetit ndërmjet dy shteteve./Telegrafi/.

  •  

A ka zëra kritikë nga shoqëria civile dhe pse po heshtin?




Në debatin publik në Kosovë shtrohet gjithnjë e më shpesh pyetja, a ekzistojnë ende zëra kritikë nga shoqëria civile dhe pse ata po dëgjohen më pak

Në “Përballje Podcast”, aktivisti i shoqërisë civile Taulant Hoxha adresoi pikërisht këtë çështje, duke ofruar një shpjegim më të gjerë mbi realitetin aktual të sektorit.

Sipas tij, zërat kritikë ekzistojnë, por hapësira publike për ta është ngushtuar.


“Hapësira publike është uzurpuar nga një numër shumë i vogël njerëzish që flasin për gjithçka. Kjo e vështirëson që zërat profesionalë të shoqërisë civile të dëgjohen”, u shpreh Hoxha.

Ai theksoi se në debatet televizive dhe në diskursin publik shpesh dominojnë të njëjtët persona, të cilët komentojnë për çdo temë, ndërsa ekspertët e fushave specifike mbeten në hije.


“Sikurse në çdo sektor tjetër, edhe në shoqërinë civile më shumë vëmendje mediale marrin ata që bëhen pjesë e politikave dhe agjendave ditore. Ndërsa ata që bëjnë punë sistematike, konsistente, që nuk prodhon skandale dhe nuk i shërben goditjes apo favorizimit të dikujt, shpesh mbeten në hije”, theksoi ai.

Frika nga keqpërdorimi i deklaratave

Një tjetër arsye për “heshtjen” e disa ekspertëve, sipas Hoxhës, lidhet me mënyrën se si trajtohen deklaratat në media.

- YouTube www.youtube.com

Shumë profesionistë, tha ai, hezitojnë të dalin publikisht për shkak të rrezikut që deklaratat e tyre të nxirren jashtë kontekstit ose të përdoren për agjenda të caktuara politike.

“Ne jemi produkt i kësaj shoqërie. Nuk mund të jemi imun si sektor, nuk jemi engjëj. Por ka njerëz me integritet që nuk duan të bëhen pjesë e një cirku mediatik apo e agjendave të ditës”, deklaroi Hoxha.

Megjithatë, ai thekson se mungesa e dukshmërisë mediale nuk do të thotë mungesë e kritikës.

Sipas tij, një pjesë e madhe e punës kritike zhvillohet përmes analizave, rekomandimeve ligjore dhe dokumenteve strategjike, të cilat nuk marrin vëmendje të madhe publike.

Po ashtu, ai vlerëson se vitet e fundit po shfaqen gjithnjë e më shumë nisma nga poshtë-lart, të cilat vijnë drejtpërdrejt nga komunitetet dhe adresojnë probleme konkrete lokale./Telegrafi/.

  •  

Nga vitet ’90 deri sot - si u transformua shoqëria civile në Kosovë sipas Hoxhës?



Shoqëria civile në Kosovë ka kaluar nëpër tri etapa të dallueshme zhvillimi, të cilat reflektojnë drejtpërdrejt rrethanat politike, shoqërore dhe institucionale të vendit.

Nga organizimi për mbijetesë në vitet ’90, te rindërtimi pas luftës dhe sfidat aktuale të polarizimit e krizës së fondeve, sektori civil ka ndryshuar vazhdimisht formë dhe rol.



Në “Përballje Podcast”, aktivisti i shoqërisë civile Taulant Hoxha theksoi se shoqëria civile duhet parë si një infrastrukturë shoqërore që i përgjigjet gjithmonë kohës në të cilën vepron.

“Si infrastrukturë shoqërore, gjithmonë shoqëria civile është përgjigje ndaj rrethanave të kohës dhe i reflekton nevojat e kohës”, u shpreh ai shkruan Telegrafi.

Vitet ’90: Shoqëria civile si mekanizëm mbijetese

Sipas Hoxhës, cili ka qenë edhe drejtor në KCSF, në vitet nëntëdhjetë shoqëria në Kosovë iu përgjigj rrethanave të një okupimi klasik dhe të një aparteidi, ku nevoja kryesore ishte organizimi për mbijetesë.

“Në vitet nëntëdhjetë, shoqëria jonë i është përgjigjur rrethanave të një okupimi klasik, të një aparteidi, dhe nevojat kanë qenë për ta organizuar shoqërinë për mbijetesë. Si e tillë, shoqëria e Kosovës ka prodhuar një nga format më unike të organizimit të shoqërisë civile”, theksoi ai.

Ai shtoi se pothuajse e gjithë shoqëria kosovare ishte e organizuar në forma të ndryshme të shoqërisë civile, sidomos pas largimeve kolektive nga institucionet në fillim të viteve ’90.

“Gati gjithë shoqëria kosovare ka qenë e organizuar në formë të shoqërisë civile prej fundit të viteve ’80 dhe fillimit të viteve ’90, sidomos pas largimeve kolektive nga institucionet dhe vendet e punës në vitin 1991 e tutje”, tha Hoxha.

Si shembuj konkretë, ai përmendi rrjetet humanitare dhe organizatat që mbështetën popullsinë gjatë asaj kohe.

“Shoqata humanitare ‘Nënë Tereza’ kishte një rrjet të jashtëzakonshëm për shpërndarje të ndihmës humanitare, por shumë shpejt edhe të klinikave të vogla e pikave shëndetësore gjithandej Kosovës për t’i ofruar shërbime shëndetësore popullsisë, çka ka qenë jashtëzakonisht e rëndësishme”, deklaroi ai.

Po ashtu, ai theksoi rolin e Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në dokumentimin e shkeljeve sistematike nga regjimi serb, si dhe ekzistencën e lëvizjeve sindikale dhe të rezistencës paqësore politike.

“Ka pasur lëvizje të ndryshme sindikale, si dhe vetë rezistenca paqësore politike, e cila në njëfarë forme ishte gjysmë organizim i shoqërisë civile, pasi nuk e kishte drejtpërdrejt pushtetin efektiv”, theksoi Hoxha.

Pas luftës – deri në vitin 2008: Rindërtim dhe institucionalizim

Pas përfundimit të luftës, shoqëria civile hyri në një fazë të re, të karakterizuar nga rindërtimi, ndihma emergjente dhe ndërtimi i institucioneve. Kosova, e shkatërruar dhe nën administrim ndërkombëtar, përfitoi një infuzion të madh financiar nga donatorët ndërkombëtarë.

Në këtë periudhë, organizatat joqeveritare u bënë forma dominante e organizimit civil, duke ofruar strukturë për menaxhimin e fondeve dhe raportimin ndaj donatorëve. Sipas Hoxhës, kjo ishte një fazë e domosdoshme për stabilizimin e vendit dhe përgatitjen për shtetndërtim.

- YouTube www.youtube.com

Nga viti 2008 deri sot: Mbikëqyrje, polarizim dhe ripozicionim

Me shpalljen e pavarësisë, fokusi i shoqërisë civile u zhvendos drejt ligjbërjes, politikëbërjes dhe monitorimit të institucioneve.

“Me ndërtimin e shtetit u hapën edhe hapësira për keqpërdorime, prandaj mbikëqyrja u bë e domosdoshme”, tha Hoxha.

Megjithatë, vitet e fundit sektori po përballet me polarizim shoqëror, dominim të agjendave ditore në media dhe rënie të fondeve ndërkombëtare. Përkundër kësaj, ai thekson se shoqëria civile nuk është në zhdukje.

“Shoqëria civile është gjithmonë produkt i rrethanave. Ajo do të ekzistojë sa herë që qytetarët angazhohen për interesin e tyre”, përfundoi Hoxha./Telegrafi/.

  •  

Shoqëria civile nuk “vdes” pa fonde, por pa angazhim qytetar – Taulant Hoxha shpjegon tri etapat e aktivizimit qytetar



Roli i shoqërisë civile është jashtëzakonisht i rëndësishëm në Kosovë në të gjitha etapat.

Shoqëria civile ka qenë historikisht një nga shtyllat kryesore të organizimit shoqëror, duke luajtur rol kyç në mbrojtjen e interesit publik, dokumentimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut dhe mbikëqyrjen e pushtetit.

Nga vitet ’90, kur qytetarët u vetorganizuan për mbijetesë nën okupim, e deri në periudhën e pasluftës dhe shtetndërtimit, sektori civil ka reflektuar drejtpërdrejt rrethanat politike dhe shoqërore të vendit, ka deklaruar aktivisti i këtij sektori, Taulant Hoxha.

Në “Përballje Podcast”, Hoxha, ish-drejtor ekzekutiv i KCSF-së, ka theksuar se shoqëria civile nuk duhet parë si një sektor i ndarë nga shoqëria, por si një hapësirë e gjerë ku përfshihen individë, nisma joformale dhe organizata që veprojnë jashtë pushtetit politik, biznesit dhe interesave familjare.

- YouTube www.youtube.com

“Shteti, biznesi dhe familja janë tri fusha të ndara. Çdo veprim shoqëror që nuk i takon këtyre, hyn në domenin e shoqërisë civile”, thekson Hoxha në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.

Ai ka nënvizuar se aktivizmi qytetar fillon nga nivelet më të vogla, nga një lagje apo komunitet lokal, e jo domosdoshmërish nga organizatat e mëdha.

Tri etapat e shoqërisë civile – nga mbijetesa te shtetndërtimi dhe mbikëqyrja

Sipas Hoxhës, në vitet ’90 shoqëria civile në Kosovë ishte pothuajse e barabartë me vetë shoqërinë, pasi qytetarët u organizuan për arsim paralel, shëndetësi, ndihmë humanitare dhe dokumentim të dhunës. Pas luftës, fokusi u zhvendos në rindërtim, pajtim dhe ndërtim institucionesh, ndërsa OJQ-të u shndërruan në mekanizmin kryesor për kanalizimin e fondeve ndërkombëtare.

"Me konsolidimin e institucioneve pas shpalljes së pavarësisë, një pjesë e madhe e shoqërisë civile u profilizua në fusha si ligjbërja, politikëbërja dhe lufta kundër korrupsionit. “Ishte e domosdoshme mbikëqyrja, sepse me ndërtimin e shtetit u hapën edhe hapësira për keqpërdorime”, thekson ai, shkruan Telegrafi.

Tulant Hoxha në Përballje Podcast me kryredaktorin e Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: RIdvan Slivova

Polarizimi dhe kriza e besimit

Megjithatë, vitet e fundit sektori po përballet me sfida të reja. Hoxha vlerëson se polarizimi shoqëror, dominimi i agjendave ditore në media dhe reduktimi i hapësirës për debat të thelluar kanë ndikuar drejtpërdrejt edhe në rolin e shoqërisë civile.

“Hapësira publike është uzurpuar nga një numër shumë i vogël njerëzish që flasin për gjithçka. Kjo e vështirëson që zërat profesionalë të shoqërisë civile të dëgjohen”, thotë ai, duke shtuar se shumë ekspertë hezitojnë të dalin publikisht për shkak të keqpërdorimit të deklaratave dhe mungesës së integritetit në debatin medial.

Fondet bien, por shoqëria civile nuk vdes

Ndërprerja ose zvogëlimi i fondeve nga donatorë ndërkombëtarë, përfshirë USAID-in, ka krijuar vështirësi serioze për shumë organizata. Megjithatë, Hoxha thekson se shoqëria civile nuk varet nga fondet, por nga qytetarët.

“Shoqëria civile nuk vdes pa fonde. Ajo vdes pa qytetarë dhe pa angazhim qytetar”, deklaron ai, duke theksuar nevojën për rikthim të pronësisë qytetare mbi aktivizmin, ndërtim të hapësirave komunitare dhe sigurim të fondeve vendore, përfshirë bizneset dhe individët e pasur.

Ripozicionim, jo zhdukje

Sipas Hoxhës, shoqëria civile në Kosovë nuk është në zhdukje, por në një fazë ripozicionimi. Për herë të parë pas shumë vitesh, po shfaqen gjithnjë e më shumë nisma që vijnë nga poshtë-lart, të udhëhequra nga vetë komunitetet dhe jo të diktuara nga donatorët.

“Është një proces që kërkon kohë, strategji dhe bashkëpunim. Nëse organizatat hyjnë në luftë për mbijetesë kundër njëra-tjetrës, humbin të gjithë. Zgjidhja janë koalicionet dhe ndarja e qartë e roleve”, përfundon ai.

Ai ka folur edhe për të ardhmen e shoqërisë civile në Kosovë, rolin e OJQ-ve dhe mbështetjen e donatorëve nga shumë shtete në nivel global, duke filluar nga SHBA-ja, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Zvicra, Suedia, Japonia, Franca, Luksemburgu e shumë shtete të tjera anëtare të Bashkimit Evropian dhe më gjerë. /Telegrafi/

  •  

Qeli: Pa hapësirë reale në mediat publike, komunitetet mbesin të painformuara



Gjendja financiare, mungesa e stafit dhe e fondeve për ngritjen e kapaciteteve të mediave të komuniteteve në Kosovë paraqesin pengesa serioze për zhvillimin profesional dhe funksionimin normal të tyre.

Kështu ka deklaruar Lendrit Qeli, Drejtor Ekzekutiv i organizatës joqeveritare “Prosperiteti” në Gjakovë, në “Përballje Podcast”, duke ngritur shqetësime për kapacitetet e kufizuara të redaksive të komuniteteve edhe në transmetuesin publik.


Sipas tij, mungesa e hapësirës së mjaftueshme për komunitetet joshumicë në mediat publike po ndikon drejtpërdrejt në informimin e qytetarëve dhe në trajtimin e problemeve reale me të cilat ata përballen çdo ditë.

“Redaksitë e komuniteteve rom, ashkali dhe egjiptian kanë shumë pak minutazh dhe kapacitete shumë të kufizuara për t’i trajtuar problemet reale të komuniteteve”, tha Qeli, shkruan Telegrafi.

- YouTube www.youtube.com

Ai theksoi se në disa raste redaksitë funksionojnë vetëm me dy persona, gjë që e bën të pamundur mbulimin e ngjarjeve në gjithë territorin e Kosovës.

“Me dy persona nuk mundesh me qenë njëkohësisht gazetar, kameraman, montazher dhe me mbulu gjithë territorin,” u shpreh ai.

Sipas Qelit, kjo situatë krijon pabarazi të dukshme mes komuniteteve dhe cenon të drejtën kushtetuese për informim.

“Nuk është e drejtë që një komunitet të ketë kanal të dedikuar, ndërsa komunitetet e tjera vetëm 15 minuta në javë,” përfundoi ai. /Telegrafi/.

  •  
❌