Kryetari i Unionit të Turizmit të Kosovës, Baki Hoti, në “Përballje Podcast” ka vlerësuar se ardhja e brendeve botërore të hoteleve në Kosovë është një nga zhvillimet më pozitive për imazhin turistik të vendit. Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.
Ai theksoi se tashmë në Prishtinë janë të pranishme disa prej emrave më të njohur ndërkombëtarë të hotelerisë.
Sipas tij, Sheraton, Hilton dhe Marriott po e rrisin nivelin dhe besueshmërinë e ofertës turistike të kryeqytetit.
Hoti u shpreh se këto investime i shërbejnë drejtpërdrejt imazhit të Kosovës.
“Ta kem Sheratonin në Prishtinë, ta kem Hiltonin që do të hapet në fund të dhjetorit, ta kem Marrotin që është në Prishtinë është një pasuri. Është një imazh shumë i mirë që po krijohe”, ka deklaruar ai.
Ai sugjeroi që shteti dhe institucionet duhet ta shfrytëzojnë këtë bazë të re hoteliere edhe për promovim ndërkombëtar. Hoti propozoi që të ftohen media prestigjioze, blogerë dhe influencues nga jashtë për të qëndruar disa ditë në Kosovë dhe për ta promovuar vendin përmes përmbajtjeve të tyre.
Foto: Ridvan Slivova
“Pse mos t’i ftojmë disa blogerë, disa influencë, media prestigjioze… t’i ftojmë me ardhë katër-katër ditë në Kosovë, me agjendë të qartë dhe duke promovuar Kosovën,” tha ai.
Sipas Unionit të Turizmit, prania e këtyre brendeve ndërkombëtare jo vetëm që e rrit imazhin dhe standardin e shërbimeve, por hap edhe mundësi të reja për punësim dhe karrierë për të rinjtë në sektorin e hotelerisë dhe turizmit në Kosovë.
Kosova po forcon profilin e saj turistik falë disa zonave me potencial të jashtëzakonshëm kulturor, malor dhe shëndetësor.
Në “Përballje Podcast”, prodhim i Telegrafit e që përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS, Baki Hoti nga Unioni i Turizmit të Kosovës theksoi se Prizreni mbetet qendra kryesore e turizmit kulturor.
“Ne në turizëm Prizrenin e quajmë kryeqytet… Andaj, ka një potencial të jashtëzakonshëm,” tha Hoti, duke nënvizuar rolin e qytetit në festivale, trashëgimi kulturore dhe atmosferën unike që tërheq vizitorë gjatë gjithë vitit.
Për turizmin malor, Hoti theksoi se edhe Rugova po shënon rritje të jashtëzakonshme.
“Tek pjesa e turizmit malor kemi pjesën e Rugovës… ku dita-ditës është duke shënuar numër rekord të vizitorëve,” u shpreh ai.
Sipas tij, ky zhvillim lidhet me aktivitetet e shumta në zonë që kanë bërë Rugovën një destinacion të qëndrueshëm për turistë vendas dhe ndërkombëtarë.
Hoti foli edhe për llojet e turizmit që Kosova mund t’i zhvillojë paralelisht, duke përfshirë turizmin shëndetësor dhe dentar.
Sipas tij, vendi ka një avantazh të madh në këtë drejtim.
“Çmimet janë shumë të lira. Standardi i ordinancave është tepër i lartë me krahasu me Evropë,” deklaroi ai.
Ai propozoi që turizmi dentar të shndërrohet në një pako të integruar turistike, duke kombinuar shërbimet shëndetësore me vizita në destinacione brenda Kosovës.
“Pse mos t’i ftojmë njerëzit me destinacion rregullimin e dhëmbëve dhe të qëndrojnë edhe ditë – ku do të shëtisin, do të hanë, do të pinë?” tha Hoti.
Sipas tij, një paketë e tillë do të mund të sillte grupe nga jashtë vendit, duke u ofruar shërbime dentare me kosto që “nuk i bëhet as sa gjysma e kostos sa duhet me i rregullu dhëmbët në Gjermani.”
Hoti theksoi se me orientim të qartë, organizim dhe promovim profesional, Kosova mund të zhvillojë disa forma të turizmit njëkohësisht dhe të bëhet një destinacion konkurrues në rajon./Telegrafi/.
Kosova po tërheq gjithnjë e më shumë vizitorë nga rajoni dhe bota, por një pjesë e konsiderueshme e turistëve që hyjnë në vend nuk po qëndrojnë brenda natës në vendin tonë.
Sipas kryetarit të Unionit të Turizmit të Kosovës, Baki Hoti, arsyeja kryesore lidhet me politikat e vendeve fqinje në mbështetje të turizmit.
Në “Përballje Podcast”, të përkrahur nga kompania e derivateve EXFIS, Hoti tha se Maqedonia e Veriut i subvencionon operatorët turistikë me minimum 14 euro për person për çdo natë të kaluar.
Ai theksoi se kjo politikë ka krijuar një avantazh të qartë për vendin fqinj, duke bërë që operatorët të orientohen drejt Maqedonisë për qëndrime më të gjata.
“Kemi plot raste ku turistët vijnë në Kosovë, shëtisin gjithë ditën dhe kthehen për të fjetur në Maqedoni,” tha Hoti, duke shtuar se kjo nënkupton humbje të drejtpërdrejtë ekonomike për vendin tonë.
Ai bëri thirrje që Kosova të marrë modele të ngjashme mbështetjeje për të qenë konkurruese në rajon, sidomos në një kohë kur turizmi po bëhet një prej sektorëve me potencialin më të madh zhvillimor.
Sipas tij, ulja e TVSH-së për akomodim, subvencionet turistike dhe bashkëpunimi me kompanitë ajrore do të ishin disa nga hapat kyç për të rritur netëqëndrimet dhe për të mos humbur vizitorët tek fqinjët./Telegrafi/.
Në episodin e tetë të podcastit “Përballje Podcast”, prodhim i Telegrafit dhe i përkrahur nga kompania e derivateve EXFIS, i ftuar ishte Baki Hoti, kryetar i Unionit të Turizmit të Kosovës.
Ai analizoi në detaje zhvillimet e turizmit në vend, rritjen e vizitorëve, sfidat dhe sektorët që po marrin hov vitet e fundit.
Hoti e nisi bisedën me një vlerësim optimist për industrinë.
“Turizmi i Kosovës është shumë mirë. Është duke lëvizur me hapa shumë të shpejtë dhe po tërheq turistë nga e gjithë bota nga Kanadaja, Suedia, Amerika e deri te shtetet aziatike”, ka deklaruar ai në podcast me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.
Hoti theksoi se numri i vizitorëve dhe i netë-qëndrimeve është në rritje, falë aktiviteteve kulturore, sportive dhe natyrore, sidomos në Prishtinë, Prizren dhe Pejë, por edhe vende tjera.
Turizmi si motor i ekonomisë
Hoti e cilësoi turizmin si një industri me ndikim të drejtpërdrejtë ekonomik.
“Turizmi është njëra ndër shtyllat kryesore të ekonomisë së Kosovës dhe industria me numrin më të madh të punësuarve. Prej një turisti përfiton bujku, përfiton ai që ka kioskë, përfiton taksia… Nuk ka industri që nuk përfiton nga turisti”, shprehet ai.
Foto: Ridvan Slivova
Sipas të dhënave të Unionit, një turist në Kosovë shpenzon mesatarisht 150 euro brenda 24 orëve, duke përfshirë akomodimin, ushqimin, transportin dhe shoppingun.
Megjithatë, Hoti ishte kritik ndaj disa politikave shtetërore që sipas tij po e ngadalësojnë zhvillimin.
“Vetëm Kosova e ka TVSH-në e akomodimit 18%. Në rajon është 2%, 3% ose 6%. Kjo e bën ofertën tonë më të shtrenjtë.”
Ai ka folur edhe për top destinacionet në Kosovë, llojet e turizmit, konkurrencën rajonale si dhe çka duhet të bëhet në të ardhmen duke shtuar se është urgjente krijimini i një ministrie specike për turizëm. Ky podcast transmetohet në RTV Dukagjini/Telegrafi/.
Analistja politike Besa Luzha, në “Përballje Podcast”, tha se Kosova ka arritur në një pikë ku partitë politike nuk mund të vazhdojnë të funksionojnë vetëm me konfrontim dhe luftë ditore të deklaratave.
Sipas saj, vendi ka nevojë për një platformë të përbashkët strategjike, që ajo e përmendi platformën “Kosova që duam”.
“Ka ardhur koha me e kthye platformën ‘Kosova që duam’. Duhet me u ulë, me i gjet pikat që na bashkojnë jo çka na ndan. Tani na duhen zgjidhje, jo betejë kush bërtet më fort,” tha Luzha.
Ajo u shpreh se partitë politike duhet të ndërtojnë një kod të ri sjelljeje dhe bashkëpunimi, sidomos para zgjedhjeve të reja.
Sipas saj, platforma “Kosova që duam” do të duhej të përfshinte, prioritetet ekonomike, qartësimin institucional, dialogun me partnerët ndërkombëtarë, marrëdhëniet me komunitetet pakicë, politikën e jashtme, vizion afatgjatë për rininë dhe arsimin, etj.
Luzha paralajmëroi se polarizimi i sotëm i ka sjellë vendit vetëm stagnim.
“Në vend se të ndërtojmë programe dhe zgjidhje, kemi kaluar gjithë vitin duke parë kush e fajëson kë. Kjo nuk është politika që i duhet Kosovës,” u shpreh ajo.
Në fund, Luzha dha një mesazh të drejtpërdrejtë.
“Për hir të qytetarëve dhe të së ardhmes së Kosovës, është koha të ndërtojmë një platformë të përbashkët, jo të vazhdojmë logjikën e armiqësimit. Kosova ka nevojë për bashkëpunim, jo për përçarje”, ka përfunduar ajo.
Në episodin e radhës të “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, analistët politikë Besa Luzha dhe Melazim Koci vlerësuan se Kosova ka kaluar një vit të humbur në plan politik e institucional, me pasoja për ekonominë, imazhin ndërkombëtar dhe raportet me aleatët kryesorë.
Ata paralajmëruan se zgjedhjet e reja nuk mjaftojnë vetëm të mbahen, nëse nuk shoqërohen me kompromis, ulje tensionesh dhe ndryshim të gjuhës politike.
Duke folur për bllokadën institucionale, Besa Luzha e përshkroi këtë periudhë si dështim të klasës politike për të ndërtuar marrëveshje minimale për funksionimin e institucioneve.
“Kemi një vit të humbur pothuajse, prej shkurtit, prej nëntë shkurtit. Do të rrimë, sigurisht, deri te nëntë shkurti tjetër, deri sa të vjen formimi i institucioneve të reja,” tha ajo, në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu, duke shtuar se partitë i kanë dhënë prioritet garës për vota dhe ripozicionimit para zgjedhjeve lokale që ishin, në vend se zgjidhjes së krizës.
Sipas saj, në një situatë normale “ajo çka është esenciale në demokraci, kompromisi edhe marrëveshja do të sillnin institucionet, qoftë edhe të përkohshme”, përfshirë edhe mundësinë e një qeverie teknike, siç ishte propozuar gjatë vitit.
Luzha kritikoi mungesën e vullnetit politik për kompromis.
“Partitë nuk jepnin as përpjekjen më të vogël për ta zgjidhë situatën, ndërsa polarizimi dhe përçarja janë thelluar dhe do të reflektohen edhe pas zgjedhjeve të reja, ku sërish do të ketë nevojë për koalicione”, ka shtuar ajo.
Ndërsa, Melazim Koci, duke analizuar epilogun e dështimit për formimin e qeverisë, theksoi tre faktorë kryesorë që sipas tij e bënë të pamundur arritjen e shumicës pas zgjedhjeve të muajit shkurt.
Ai kujton përjashtimin e votave të Listës Serbe për shkak të zhvillimeve në veri, por shton se ky nuk ishte faktori i vetëm. I dyti lidhet me tema tjera por edhe me zgjedhjen e presidentes/presidentit.
“Secili ka kalkulu përse ta marr pataten e nxehtë në dorë nëse pas nëntë muajve dhe të humbi, të humbas të rrezikoj, meqë kërkesa e parë e ndërkombëtarëve do të ishte dërgimi i draftit në Gjykatën Kushtetuese një hap me kosto të lartë elektorale për cilëndo parti që do ta mbante Qeverinë”, ka deklaruar ai.
Si faktor të tretë, Koci e konsideroi mungesën e vullnetit për bashkëqeverisje nga ana e kryeministrit në detyrë.
“Mendoj që zoti Kurti nuk ka dashur bashkëqeverisje, ka dashur ose Qeveritë e Vetëvendosjes me pakicat jo-serbe, ose shkojnë në opozitë”, ka deklaruar ai.
Të dy analistët theksuan se gjithë kjo periudhë është shndërruar në një fushatë të zgjatur.
“Në këta tetë muaj, nëntë muaj ne praktikisht kemi, kjo ka qenë fusha zgjedhore praktikisht,” tha Koci, duke vlerësuar se debati në Kuvend është përdorur vetëm për të fajësuar palën tjetër para opinionit.
Në pjesën e dytë të bisedës, vëmendja u zhvendos te zgjedhjet e ardhshme dhe çfarë mund të sjellin ato.
Për Melazim Kocin, zgjedhjet mund të hapin rrugën e zgjidhjes, por edhe të rrezikut.
“Mendoj se gjasat janë më të mëdha që pas këtyre zgjedhjeve të ketë zgjidhje, sepse thjesht edhe subjektet politike do ta kuptojnë që në të kundërtën e dërgojnë Kosovën në humnerë,” tha ai, duke kujtuar se brenda një viti vendi ka shkuar drejt katër palë zgjedhjeve (të përgjithshme dhe lokale).
Ai e pa si sinjal pozitiv deklarimin e Bedri Hamzës se PDK “nuk do të ketë vija të kuqe”, por paralajmëroi se pas zgjedhjeve nuk do të mjaftojnë më 61 vota.
“Tani pas këtyre zgjedhjeve nuk duhen gjashtëdhjetë e një vota, por duhen tetëdhjetë, sepse në pako do të jetë edhe zgjedhja e presidentes”, ka shtuar ai.
Sipas Kocit, kjo e bën edhe më të domosdoshëm kompromisin dhe koalicionet, edhe kur mund të duken “të panatyrshme”, për shkak të ndarjes së posteve kryesore shtetërore.
Foto: Pjetër Monreca
Thirrje për ulje tensionesh, heqje të gjuhës së urrejtjes dhe kthim te bashkëpunimi
Të dy analistët u ndalën gjatë te gjuha politike dhe tensionet mes subjekteve, duke e parë këtë si sfidë të rrezikshme edhe për sigurinë, edhe për demokracinë.
Koci tha se është bë imperativ në këtë moment që Kosova, që subjektet politike t’i ulin tensionit duke paralajmëruar se vendi është “në tehun e luftës hibride të Serbisë”, ku rrjetet sociale dhe dezinformimi mund të shfrytëzohen lehtësisht në një atmosferë akuzash si “agjentë serbë” apo “njerëzit e Serbisë”.
Luzha, nga ana tjetër, theksoi se vlerat mbi të cilat duhet të ndërtohet politika janë të kundërta me këtë klimë.
“Parime, vlera janë, bashkëpunimi, dashamirësia, komunikimi, mirësjellja, vlerat. Ato janë domethënë të mira, jo bërtitma, urrejtja, nxitja e përçarja. Nuk i sjellin dobi askujt”, u shpreh ajo.
Në mesazhin e fundit, ajo apeloi që pas këtij “epilogu të vitit” të kërkohet një rrugë tjetër, të vendosen në tavolinë temat që bashkojnë dhe jo ato që thellojnë ndarjet.
Luzha kërkoi që bashkimi dhe bashkëpunimi të mos anatemohet më, por të shihet si domosdoshmëri. /Telegrafi/
Gazetari dhe publicisti Enver Robelli në “Përballje Podcast” tha se një nga boshllëqet më të mëdha mes Kosovës dhe diasporës është mungesa e një oferte të qëndrueshme kulturore, e cila do t’i lidhte më fuqishëm shqiptarët jashtë vendit me zhvillimet kulturore në Kosovë.
Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.
Robelli tregoi se së bashku me mik shqiptar ka themeluar në Zvicër shtëpinë botuese “Dora Distria”, me misionin për të krijuar ura të reja komunikimi kulturor dhe për ta sjellë letërsinë shqipe më afër gjeneratave të reja të diasporës.
“Diaspora ka nevojë për libra, kulturë, letërsi – jo vetëm valle e tubime patriotike. Jeta kulturore në diasporë ka mbetur tek tubimet patriotike dhe këngët popullore. Këto kanë vlerë, por kultura është shumë më tepër,” tha Robelli.
Ai theksoi se mungesa e librave, autorëve dhe eventeve kulturore të Kosovës në diasporë ka krijuar një hendek që tashmë duhet adresuar me qasje të organizuar.
Sipas tij, shtëpia botuese “Dora Distria” po synon të botojë vepra si në gjuhën shqipe, ashtu edhe në gjuhën gjermane:
“Shumë të rinj shqiptarë në Zvicër, Gjermani dhe Austri e kanë më të lehtë të lexojnë në gjermanisht. Prandaj duam të botojmë libra shqip të përkthyer, që ata dhe miqtë e tyre t’i kuptojnë historitë tona", ka shtuar ai.
Ai tha se është jetike që vlerat letrare shqiptare të prezantohen për gjeneratat e lindura jashtë dhe për publikun ndërkombëtar.
Robelli shtoi se qëllimi i kësaj nisme nuk është vetëm botimi i librave, por krijimi i një platforme kulturore që do të sjellë aktivitete, prezantime dhe diskutime me autorë shqiptarë në Zvicër dhe vende të tjera të Evropës.
“Nëse ti nuk shkon te lexuesi, lexuesi nuk vjen te ti. Nëse shtëpitë botuese nuk shkojnë te diaspora, lexuesit nuk do të vijnë vetë. Sidomos jashtë vendit ku koha është e kufizuar,” u shpreh ai.
Robelli tha se jehona e deritanishme ka qenë shumë pozitive dhe se interesimi i komunitetit shqiptar në Zvicër për librat dhe autorët shqiptarë është më i madh sesa mendohej./Telegrafi/.
Gazetari dhe publicisti Enver Robelli, në “Përballje Podcast”, tha se dialogu Kosovë–Serbi është në pikën më të paqartë të viteve të fundit, ndërsa marrëveshja e Ohrit ka mbetur një dokument i pazbatueshëm për shkak të mungesës së nënshkrimit nga pala serbe. Ky podcast përkrahet nga kompaniaEXFIS.
Robelli u shpreh skeptik për vlerën juridike dhe politike të një marrëveshjeje të pambështetur me nënshkrim.
“Jam shumë skeptik që një marrëveshje pa nënshkrim mund të funksionojë. Edhe më herët kemi parë që Serbia i ka mohuar zotimet e veta. Përvojat janë të qarta”, ka deklaruar në podcast në Telegrafi.
Ai kujtoi kryetarja e Parlamentit të Serbisë, Ana Brnabiq, dërgoi një letër në BE duke deklaruar se Serbia nuk e njeh marrëveshjen, gjë që sipas tij e ka delegjitimuar procesin që në fillim.
“Serbia ka luajtur dy karrige për vite të tëra”, shton Robelli.
Ai foli për strategjinë e Aleksandar Vuçiqit në politikën e jashtme, duke theksuar aftësinë e tij për të manipuluar perceptimet ndërkombëtare.
“Vuçiqi është një lojtar i rryer i politikës. Po të mos bëhej politikan, do të ishte aktor fantastik. Ai është në gjendje të flasë dy orë, të vajtojë, ta paraqesë veten sikur është i rrethuar nga armiqtë dhe se vetëm ai po e mbron Serbinë”, shton Robelli.
Sipas tij, Vuçiqi ka mbajtur kontakte të ngushta me Moskën, por përmes shitjes së armëve në tregje të treta ka arritur t’i shërbejë edhe interesave të vendeve që furnizojnë Ukrainën.
“Serbia ka shitur rreth një miliard euro armë që kanë përfunduar në Ukrainë. Kjo është arsyeja pse BE-ja dhe disa shtete perëndimore e trajtojnë me shumë kujdes”, thotë Robelli.
Ai shtoi se Serbia dhe Bullgaria janë ndër të paktat vende që ende prodhojnë municion të përshtatshëm për armët sovjetike, çka rrit peshën e tyre gjeostrategjike në kohë lufte.
Robelli tha se BE-ja shpesh e trajton Serbinë si aktorin më të rrezikshëm në rajon, prandaj i shmang përplasjet direkte me Vuçiqin, ndërsa Kosova, për shkak të orientimit të qartë perëndimor, ndonjëherë përballet me më shumë presion.
“Gjithmonë shtetet që kanë potencial më të madh destabilizues trajtohen me më shumë kujdes. Serbia e luan kartën e Rusisë dhe Kinës. Kosova nuk ka alternativa të tilla”, ka deklaruar Robelli.
Foto: Ridvan Slivova
Ai tha se në këtë situatë, Kosova mbetet nën masa, nën presion dhe në pritje të qartësimit të qëndrimit të BE-së, ndërsa dialogu rrezikon të shndërrohet në proces të pafund.
Robelli u shpreh se dialogu mund të ecë përpara vetëm me rregulla të qarta dhe me garanci ndërkombëtare.
“Pa nënshkrim, pa përgjegjësi dhe pa presion të balancuar ndaj Serbisë, dialogu mbetet në vendnumëro. Dhe rreziku është që e gjithë barra t’i bie vetëm Kosovës”, ka përfunduar ai. /Telegrafi/
Në episodin e ri të “Përballje Podcast”, në Telegrafi.com, gazetari dhe shkrimtari Enver Robelli sjell një analizë të thellë për zhvillimet politike në Kosovë, rajon e botë.
Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateveEXFIS.
Ai flet edhe për dialogun Kosovë – Serbi, qasjen e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara në vazhdimin e dialogut dhe rolin e diasporës në relacion me Kosovën.
Duke folur për situatën politike, ngërçin politik e pa institucione të reja pas zgjedhjeve të muajit shkurt e këtyre lokale, Robelli tha se vendi është futur në një cikël bllokues për shkak të mungesës së kompromisit dhe dominimit të interesave personale të politikanëve.
“Vendi ka mbet peng i ego-ve të politikanëve të ndryshëm, të cilët kanë ambicie që ta dërgojnë njëri-tjetrin në zgjedhje me akuzën se ky është fajtori”, ka deklaruar ai në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.
Sipas tij, polarizimi i brendshëm ka sjellë stagnim në një kohë kur bota po ecën me ritme të shpejta.
“Bota po ndryshon me hapa te mëdhenj, jo vetëm me inteligjencë artificiale e me zhvillim teknologjik, por me orientime të reja gjeostrategjike, Ukraina e zhvillimet në lindje të afërt e politikanët e Kosovës sillen sikur kjo s’ka të bëjë me neve”, ka deklaruar Robelli.
Robelli foli edhe për raportet me Bashkimin Evropian dhe masat e vendosura ndaj Kosovës dhe temat kryesore kanë mbetur në tavolinë.
“Pyetja kryesore mbetet dhe duhet pasur guxim ose e bën Asociacionin, ose s’e bën. Edhe qeveria e ardhshme prapë do të ballafaqohet me të njëjtën pyetje”, ka potencuar ai.
Robelli shtoi se modeli i marrëveshjes së Ohrit, i paraprirë nga mospasja e nënshkrimit zyrtar nga Serbia, e bën procesin shumë të vështirë për t’u zbatuar pasi Vuçiq është larguar nga tavolina.
Foto: Ridvan Slivova
Nga përvojat e tij në Zvicër dhe kontaktet me diasporën, Robelli tha se perceptimi nga jashtë është më pak emocional, por më i ashpër në vlerësim sepse njerëzit nuk kthehen pas 20-30 vjet qëndrim në një qytet e shtet tjetër ku janë sistemuar të jetojnë.
“Njerëzit po votojnë me këmbë, e në anën tjetër po largohen vazhdimisht nga Kosova. E dhembshme, por e vërtetë”, ka deklaruar ai.
Robelli tha se Kosova duhet ta ketë modelin e Kroacisë për përfaqësimin e diasporës në Kuvendin e Kosovës.
“Nuk ka shtetësi të klasit të parë dhe të dytë. Kush e ka pasaportën e Kosovës, mund të votojë. Do të ishte mirë të kopjohet modeli kroat, diaspora të ketë dy ose tre deputetë që përfaqësojnë interesat e saj”, ka deklaruar ai.
Robelli flet dhe për tema tjera rajonale e zhvillimet gjeopolitike. /Telegrafi/
Venera Gashi, menaxhere e projekteve në organizatën D4D ka bërë të ditur se gjatë monitorimit të fushatës zgjedhore lokale në Kosovë janë identifikuar 169 raste të dezinformimit dhe gjuhës së urrejtjes, ku kandidatët politikë kanë përdorur rrjetet sociale për sulme dhe manipulime ndaj kundërshtarëve.
Në “Përballje Podcast”, Gashi tha se D4D ka monitoruar komuna të përzgjedhura me kujdes, duke u siguruar që të përfshihen edhe ato ku në garë ka pasur kandidate gra, në mënyrë që të shihet qartë dimensioni gjinor i sjelljeve online gjatë fushatës.
“Kemi pasë disa komuna të caktuara të kryetarëve që i kemi monitoru dhe jemi siguru që të përfshijmë edhe komuna ku ka kandidate gra për me pa si shkon gara kur ka edhe gra në një komunë,” – shpjegoi ajo.
Sipas Gashit, D4D ka angazhuar një ekip prej pesë monitoruesish të rrjeteve sociale, të cilët kanë ndarë komunat dhe kanë ndjekur përditë aktivitetin e kandidatëve në Facebook, Instagram, TikTok dhe faqet e tyre zyrtare në ueb.
“Monitoruesit çdo ditë kanë hyrë në rrjete dhe i kanë analizuar postimet e kandidatëve gjatë gjithë fushatës. Çdo fundjavë kemi publikuar nga një infografikë me gjetjet e javës, që përfshinin rastet e dezinformimit dhe të gjuhës së urrejtjes,” tha Gashi në “Përballej Podcast”.
Ajo shtoi se në total janë evidentuar 169 raste, duke përjashtuar komentet e përdoruesve dhe duke analizuar vetëm përmbajtjen e postimeve origjinale nga vetë kandidatët dhe partitë politike.
“Në total i kemi gjetë 169 raste, kryesisht raste të gjuhës së urrejtjes, të sulmeve fetare, gjinore dhe politike. Janë përdorur për të sulmuar njëri-tjetrin, qoftë mes partive politike apo mes kandidatëve”, theksoi ajo.
Sipas saj, gjuha e urrejtjes dhe dezinformimi janë përdorur si mjete elektorale për të ndikuar në perceptimin publik dhe për të dëmtuar kundërshtarët në mënyrë digjitale.
“Në shumë raste, postimet e kandidatëve vetë kanë qenë burim i manipulimit. Nuk janë thjesht komentet, por përmbajtje të ndërtuara për të krijuar perceptime të gabuara”, shtoi Gashi.
Ajo paralajmëroi se mungesa e rregullimit të hapësirës digjitale gjatë fushatave dhe mosreagimi institucional i lë hapësirë të madhe gjuhës denigruese dhe dezinformimit.
“Kur nuk ka mekanizma që reagojnë ndaj përmbajtjeve të tilla, krijohet një realitet i deformuar në opinionin publik – dhe kjo ndikon drejtpërdrejt në zgjedhje”, tha ajo.
Në fund, Gashi u shpreh se një nga gjetjet më shqetësuese ishte pabarazia gjinore në mbulimin mediatik, ku gratë kandidate kishin dukshëm më pak hapësirë dhe vëmendje sesa burrat në garë./Telegrafi/.
Në episodin e katërt të “Përballje Podcast”, me temën “Dezinformimi në rrjetet sociale”, gazetarët dhe ekspertët e fushës Kreshnik Gashi nga Kallxo.com dhe Venera Gashi nga D4D dhanë një pasqyrë të thellë mbi ndikimin e dezinformatave në jetën politike e shoqërore.
Sipas tyre, rrjetet sociale janë kthyer në një mekanizëm të fuqishëm për manipulim publik, që po ndikon në proceset demokratike dhe në mënyrën si qytetarët marrin informacion.
Venera Gashi sqaroi se gjatë monitorimit të fushatës zgjedhore lokale janë identifikuar 169 raste të gjuhës së urrejtjes dhe dezinformimit, ku kandidatët dhe partitë politike përdornin rrjetet sociale për të sulmuar kundërshtarët e tyre.
“Kemi pasë pesë monitorues që çdo ditë kanë analizuar postimet në Facebook, Instagram e TikTok. Në total, kemi gjetë 169 raste – shumica ishin raste të gjuhës së urrejtjes dhe sulmeve politike”, theksoi ajo në “Përballje Podcast”.
Foto: RIdvan Slivova
Venera Gashi vuri në dukje edhe pabarazinë e madhe gjinore në mbulimin mediatik.
“Në Prishtinë, kandidatët burra janë përmend në mbi dy mijë artikuj, ndërsa kandidatja Besa Shahini vetëm në rreth dyqind. Kjo tregon jo vetëm mungesë interesi, por edhe diskriminim të heshtur mediatik.”
Nga ana tjetër, Kreshnik Gashi nga Kallxo.com e lidhi fenomenin e dezinformimit me strategjitë rajonale të ndikimit politik dhe propagandës.
“Rajoni është shumë i cenueshëm për shkak të dezinformatës. Njerëzit që jetojnë në Ballkan bien lehtë pre, sepse nuk kanë mendim kritik dhe nuk kanë burime të sigurta informacioni,” theksoi ai.
Sipas Gashit, propaganda ruse ka ndërtuar një rrjet të gjerë faqeve dhe portaleve që shpërndajnë materiale të përkthyera në shqip, shpesh përmes inteligjencës artificiale.
“Propaganda ruse e ka stërmbush audiencën shqiptare me materiale në gjuhën shqipe. Janë përkthyer mijëra artikuj automatikisht dhe janë ripublikuar në portale lokale. Vetëm javën e kaluar janë identifikuar mbi 1,700 materiale të rreme për zgjedhjet në Kosovë,” tha ai.
Foto: Ridvan Slivova
Gashi theksoi se dezinformata po krijon pasoja direkte politike dhe sociale.
“Gratë janë viktimat më të lehta të dezinformatës dhe të gjuhës së urrejtjes. Shumë prej tyre nuk guxojnë të hyjnë në gara zgjedhore, sepse nuk mund të mbrohen nga dhuna online.”
Ai shtoi se kjo ka çuar në një realitet ku “diskursi publik dominohet nga burrat, jo vetëm për arsye kulturore, por sepse nuk kemi krijuar një hapësirë të sigurt për gratë në politikë”.
Një tjetër element qw e përmendi Gashi është përzierja e opinionit me faktin në ekosistemin mediatik kosovar.
“Në mediat tona ende nuk po arrijmë të ndajmë çka është mendim dhe çka është fakt. Opinioni po shndërrohet në fakt, dhe kur ai publikohet, inteligjenca artificiale e merr si të mirëqenë,” paralajmëroi ai, duke e cilësuar këtë si një nga format më të rrezikshme të manipulimit modern.
Përveç ndikimit politik, Gashi solli shembuj konkretë të dëmit ekonomik që sjell dezinformata.
“Kemi bërë dokumentar që tregon se si dezinformata ka ndikuar drejtpërdrejt në mosardhjen e investitorëve të huaj. Janë përhapur lajme të rreme se ndërmarrjet kosovare kanë borxhe ndaj Serbisë, dhe kjo ka prishur procesin e privatizimit,” tha ai.
Sipas tij, propaganda synon të godasë tri shtylla thelbësore të shtetit, besimin në demokraci, orientimin euroatlantik dhe ndjenjën e sigurisë publike.
Foto: Ridvan Slivova
Një tjetër temë që u trajtua ishte edukimi medial.
Gashi nënvizoi se “na duhet me e nisë me pa si nevojë emergjente ndërhyrjen në edukimin medial”, duke kërkuar që “platformat qeveritare të pastrohen nga dezinformatat, sepse edhe në faqet zyrtare të shtetit ka informacione të pasakta”.
Ai shtoi se mungesa e verifikimit institucional ka krijuar “pasaktësi totale dhe mosbesim tek qytetarët”.
Për gjeneratat e reja, Venera Gashi ngriti shqetësimin se ato tashmë informohen përmes “memeve” dhe përmbajtjeve qesharake në rrjete sociale.
“Të rinjtë sot marrin lajmet përmes memeve dhe videove qesharake. Nëse ndodh diçka serioze, ata e mësojnë përmes një fotoje komike – kjo është alarmuese,” tha ajo, duke kërkuar që mendimi kritik të bëhet pjesë e sistemit arsimor.
“Fëmijët duhet të mësojnë që në klasë të parë çfarë është ‘fake news’ dhe si verifikohet një informacion,” shtoi Venera Gashi nga D4D.
Në fund, Kreshnik Gashi theksoi se lufta kundër dezinformatës kërkon guxim dhe bashkëpunim institucional, duke zbuluar edhe përmasat e rrezikut për gazetarët që e trajtojnë këtë temë.
“Kërcënimet më serioze që i kam marrë në karrierë nuk kanë qenë nga krimi i organizuar, por kur kam nisë me u marrë me dezinformata. Kjo është një prej fushave më të rrezikshme sot, sepse pas saj qëndrojnë interesa dhe agjenda të fuqishme,” paralajmëroi ai.
Të dy u pajtuan se dezinformata nuk është vetëm problem i mediave, por i gjithë shoqërisë.
Siç tha Gashi: “Ajo ndikon në mënyrën si funksionon demokracia dhe si qytetarët marrin vendime.”
Ndërsa Venera Gashi përmbylli me një apel: “Njerëzit duhet të mësojnë të mos i besojnë burimit të parë që lexojnë, por të kërkojnë gjithmonë dy ose tri burime më kredibile.”
Ky është episodi i katërt i serisë “Përballje Podcast” ( Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë), që synon të nxisë debat për rolin e mediave, sfidat e besueshmërisë dhe ndikimin e dezinformimit gjatë fushatave zgjedhore në Kosovë./Telegrafi/.
Në episodin e ri të “Përballje Podcast”, Kreshnik Gashi nga Kallxo.com dhe Venera Gashi nga organizata D4D flasin për mënyrën se si rrjetet sociale po përdoren për manipulim politik dhe përhapje të lajmeve të rreme.
A është mbushur hapësira shqiptare me përmbajtje të propagandës ruse – sidomos gjatë fushatave zgjedhore në Kosovë?
Sa raste të dezinformimit janë evidentuar në periudhat zgjedhore dhe si ndikojnë ato në demokraci?
Foto: Ridvan Slivova
Në këtë bisedë me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu, diskutohet për mënyrën se si partitë politike dhe aktorët e tjerë ndikojnë në opinionin publik përmes rrjeteve sociale, për pasojat e dezinformimit në proceset demokratike, si dhe për rrugët për forcimin e integritetit informativ dhe etik në platformat online.
Ky është episodi i katërt i serisë “Përballje Podcast” ( Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë), që synon të nxisë debat për rolin e mediave, sfidat e besueshmërisë dhe ndikimin e dezinformimit gjatë fushatave zgjedhore në Kosovë. /Telegrafi/
Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, në “Përballje Podcast” ka paralajmëruar mbajtjen e Forumit Ekonomik të Kosovës në Brezovicë, një ngjarje që do të shërbejë si urë bashkëpunimi mes sektorit publik dhe atij privat.
“Në fund të nëntorit do ta organizojmë Forumin Ekonomik në Brezovicë. Qëllimi është që në një ambient të hapur, pa protokolle, t’i ulemi bashkë – qeveria, bizneset, komuniteti akademik dhe partnerët ndërkombëtarë – për të folur hapur për sfidat dhe zgjidhjet e ekonomisë sonë,” tha Rafuna. Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.
Sipas tij, Brezovica do të kthehet për disa ditë në kryeqendër të dialogut ekonomik të vendit, ku pritet të marrin pjesë përfaqësues të institucioneve vendore, investitorë, kompani të huaja dhe organizata financiare ndërkombëtare.
“Nuk ka rëndësi kush është në pushtet. Rëndësi ka që ekonomia të jetë prioritet dhe bizneset të dëgjohen. Ky forum do të jetë vendi ku do të fillojmë të ndërtojmë këtë dialog të munguar,” shtoi Rafuna.
Ai theksoi se Oda Ekonomike e Kosovës do të vazhdojë të luajë rolin e saj si urë lidhëse mes qeverisë, investitorëve dhe sektorit privat, duke theksuar se bashkëpunimi është çelësi për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik./Telegrafi/.
Rafuna numëron tri veprimet që qeveria e re duhet t’i bëjë urgjentisht në ekonomi
Në “Përballje Podcast”, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka listuar tri fushat kryesore ku qeveria e re duhet të veprojë menjëherë për ta nxitur zhvillimin ekonomik të vendit e që sipas tij janë energjia, infrastruktura dhe reformat fiskale e arsimore.
Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.
“Duhet me urgjencë te pjesa e energjisë me ba një ndërtim të ri tani,” ka deklaruar Rafuna, duke theksuar se Kosova ka nevojë për një investim të madh për ta siguruar stabilitetin energjetik.
Ai shtoi se duhet të shtohen edhe kapacitetet alternative – me erë dhe panele solare.
Në infrastrukturë, Rafuna tha se hekurudha është urgjencë, duke e quajtur atë “projekt top strategjik për zhvillimin ekonomik dhe për çështje sigurie”.
“Nuk guxon Kosova me mbetë anashkur në proceset rajonale, duhet të lidhet me Shqipërinë, Kroacinë e Hungarinë përmes hekurudhës”, u shpreh ai, në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.
Foto: Pjetër Monreca
Në aspektin fiskal, Rafuna kërkoi reformë urgjente në TVSH dhe tatimin doganor.
“Nuk shkon ma që biznesi me kreditu shtetin. Tatimi doganor duhet të eliminohet – kështu hiqen shumë procedura burokratike që e pengojnë biznesin sot”, tha ai.
Ai foli edhe për lidhjen e arsimit me tregun e punës.
“Ende diplomojmë kuadra që nuk mund të gjejnë veten në treg. Sfida më e madhe për bizneset sot është mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar”, ka potencuar ai.
Në fund, Rafuna kërkoi një qasje të re në diplomacinë ekonomike.
“Diplomacia ekonomike duhet me u udhëheq prej sektorit privat. Biznesi është ai që sjell biznesin në Kosovë. Hajde të jemi partnerë, hajde të ulemi së bashku ta bëjmë një strategji dhe të ecim përpara,” përfundoi Rafuna./Telegrafi/.
Në “Përballje Podcast”, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka thënë se bizneset u detyruan të dalin në tregun e lirë të energjisë elektrike pa paralajmërim, duke u përballur me çmime shumëfish më të larta.
Ky podcast mbështetet nga kompania e derivateve EXFIS.
“Kishim njoftim nga Zyra e Rregullatorit të Energjisë Elektrike që më 1 qershor të gjitha bizneset e mëdha të dalin në tregun e hapur”, tha Rafuna, duke theksuar se kjo i zuri kompanitë në befasi.
“Bizneset nuk ishin të përgatitura. Disa kishin nisur investime në zgjerim, e u detyruan t’i ndalin dhe t’i orientojnë drejt paneleve solare e baterive”.
Sipas tij, mungesa e konkurrencës në tregun e lirë krijoi hapësirë për monopole.
“Në atë kohë, KEK-u s’furnizonte, NOA refuzoi, dhe vetëm KEDS përmes KESCO-s mbeti furnizues. Çmimi i energjisë u rrit 200 deri në 400 për qind krahasuar me më herët”, ka deklaruar ai në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.
Rafuna theksoi se Oda nuk është kundër tregut të lirë, por kundër mënyrës si u zbatua.
“Nuk jemi kundër daljes në treg të lirë, por kemi kërkuar shtyrje proces transparent dhe dialog publik-privat që të mos dëmtohen bizneset", ka thënë Rafuna në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit Muhamet Hajrullahu.
Ai shtoi se Oda Ekonomike e Kosovës nuk do të dorëzohet, duke kujtuar se janë në pritje të vendimit të Gjykatës Supreme për padinë e ngritur kundër Zyrës së Rregullatorit të Energjisë.
Ai ka shtuar se çmimi i rrymës po e mbyt prodhimin vendor dhe rritja e çmimit të energjisë elektrike ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e kostos së prodhimit dhe në konkurrueshmërinë e bizneseve vendore.
Foto: Pjeter Monreca
“Çmim i energjisë elektrike është kosto operative për biznesin dhe ajo kalkulohet në çmimin final të produktit. Me automatizëm, produkti ynë del më i shtrenjtë se ai i importuar", tha Rafuna.
Ai paralajmëroi se kjo situatë po ndikon drejtpërdrejt te qytetarët dhe konsumatorët.
“Qytetari ka mundësi me zgjedhë produkt më të lirë me kualitet të ngjashëm – dhe çka ndodh? Ai e merr produktin e importuar. Kjo e mbyt prodhimin vendor”.
Sipas Rafunës, pasojat janë të dukshme.
“Prodhuesit vendor janë shumë të shqetësuar, sepse jo vetëm që nuk mund ta rrisin prodhimin, por po e kanë të vështirë edhe ta mbajnë sasinë aktuale në treg”.
Në fund, ai theksoi se shpresa e bizneseve është në vendimin e Gjykatës Supreme dhe në dialogun institucional për përcaktimin e një periudhe të re për tranzicionin në tregun e lirë të energjisë.
Rafuna ka folur edhe për investimet e huaja, buxhetin etj. /Telegrafi/
Në episodin më të ri të “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Mehmet Musaj, Menaxher i Lartë në Qendrën Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (KRCT), ka folur për rolin e viktimave, shoqërisë civile dhe mediave në zbatimin e Strategjisë Kombëtare për Drejtësi Tranzicionale në Kosovë.
Sipas tij, drejtësia tranzicionale është proces njerëzor dhe shoqëror, që kërkon bashkëpunim ndërmjet institucioneve, OJQ-ve dhe qytetarëve, për të ndërtuar një të ardhme të bazuar në të vërtetën dhe dinjitetin e viktimave.
“Ne e kemi një strategji për ballafaqim me të kaluarën, një strategji për drejtësi tranzicionale, sepse viktimat – nëse asgjë tjetër – e meritojnë drejtësinë. Qofshin ato viktima civile, pa dallim feje apo përkatësie etnike. Kjo ka qenë një nga arsyet kryesore për hartimin e saj,” tha Musaj.
Ai shtoi se kjo strategji është rezultat i një procesi të gjatë dhe gjithëpërfshirës, por në zbatim ka ende boshllëqe.
“Strategjia e përmend shumë mirë në hyrjen e saj se ka qasje gjithëpërfshirëse, por në mendimin tonë kjo qasje nuk reflektohet plotësisht në tekstin e mëtejmë të dokumentit strategjik,” tha ai, duke shtuar se shoqëria civile ka ngritur këtë si shqetësim edhe përballë donatorëve dhe institucioneve ndërkombëtare që mbështesin procesin.
Musaj theksoi se drejtësia tranzicionale nuk mund të kuptohet pa përfshirjen e shoqërisë civile dhe mediave, të cilat kanë luajtur rol kyç në dokumentimin e rasteve dhe ndërtimin e një narrative njerëzore për të kaluarën.
“Roli i mediave dhe shoqërisë civile është thelbësor. Mënyra se si flasim për të kaluarën, gjuha që përdorim dhe hapësira që u japim viktimave ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si qytetarët e kuptojnë drejtësinë,” tha Musaj në "Përballje Podcast" me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.
Ai kujtoi se KRCT ka qenë një nga organizatat e para që ka filluar punën pas luftës, duke ofruar mbështetje psikosociale, ligjore dhe mjekësore për viktimat e torturës dhe dhunës seksuale.
“Në atë kohë nuk njiheshin ende konceptet e drejtësisë tranzicionale, por ne tashmë punonim mbi parimin e reparacionit dhe rehabilitimit. E drejta për rehabilitim është një nga shtyllat kryesore të drejtësisë tranzicionale,” theksoi ai.
Musaj shtoi se Kosova është vendi i vetëm në Ballkan që ka një strategji të tillë, çka tregon vullnetin institucional për ta trajtuar të kaluarën në mënyrë të organizuar.
“Kjo është rezultat i punës së përbashkët të institucioneve dhe OJQ-ve që, që nga viti 2010, kanë kërkuar ndërtimin e një qasjeje gjithëpërfshirëse dhe institucionale ndaj drejtësisë tranzicionale,” tha ai.
Musaj thotë se viktimat duhet të jenë qendra e procesit, jo vetëm në deklarata.
“Nuk mjafton t’i vendosësh viktimat në qendër në letër. Duhet t’i dëgjosh, t’u japësh zë dhe t’u mundësosh të jenë pjesë e vendimmarrjes. Vetëm kështu drejtësia ka kuptim,” tha ai.
Sipas tij, KRCT ka trajnuar ndër vite gjyqtarë, prokurorë dhe policë hetues me qasje të ndjeshme ndaj traumës, për të shmangur ritraumatizimin e viktimave gjatë procesit të drejtësisë.
“Ne kemi ndërtuar protokolle për intervistimin e viktimave dhe kemi krijuar hapësira miqësore për dëshmi. Në Gjykatën Themelore të Prishtinës kemi funksionalizuar një dhomë të sigurt, ku viktimat mund të dëshmojnë pa u ndjerë të ekspozuara apo të frikësuara,” tha Musaj.
Sfida në zbatim dhe nevoja për vullnet politik
Musaj vlerësoi se strategjia është hap i madh, por zbatimi mbetet sfidë, sepse kërkon vullnet të qartë institucional.
“Strategjitë nuk janë dokumente obliguese. Zbatimi i tyre varet nga vullneti politik dhe institucional. Pa bashkëpunim të vazhdueshëm, procesi mund të mbetet në letër,” tha ai.
Sipas tij, shoqëria civile ka kapacitetet dhe ekspertizën për të ndihmuar në zbatim dhe duhet të jetë pjesë e përhershme e këtij procesi.
“Ne kemi qenë pjesë e të gjitha nismave, edhe kur nuk kemi pasur projekte apo fonde. Roli ynë është të jemi aty ku duhet, jo vetëm kur ka mbështetje financiare,” shtoi Musaj.
Në fund, ai theksoi se drejtësia tranzicionale është për qytetarët dhe duhet të zbatohet me ta dhe për ta.
“Ky podcast u realizua në bashkëpunim me Pro Peace. Pikëpamjet e shprehura në këtë podcast janë përgjegjësi e Telegrafi.com dhe në asnjë mënyrë nuk pasqyrojnë pikëpamjet e Pro Peace”.
Login
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Pjetër Monreca
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Ridvan Slivova
Foto: RIdvan Slivova
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Ridvan Slivova
Foto: Pjetër Monreca
Foto: Pjeter Monreca
