ANKARA, 21 korrik /ATSH -AA/ – Ora atomike me rubidium e zhvilluar nga Turqia është lëshuar në hapësirë me misionin Transporter-17 të SpaceX, tha ministri i Industrisë dhe Teknologjisë, Mehmet Fatih Kacir.

Kacir tha në platformën amerikane të mediave sociale X se gjithashtu është marrë me sukses sinjali i parë nga anija kozmike që mbante Standardin Atomik të Frekuencës me Rubidium (RAFS).

“Ora Atomike me Rubidium, e cila është kritike për sistemin rajonal të pozicionimit dhe sinkronizimit, i përfshirë në objektivat strategjike të Programit tonë Kombëtar të Hapësirës, u lëshua me sukses në hapësirë si pjesë e misionit Transporter-17 të SpaceX”, tha ai.

Orët atomike matin kohën me një saktësi jashtëzakonisht të lartë duke përdorur frekuencën e qëndrueshme të rezonancës që prodhohet kur atomet kalojnë midis niveleve të energjisë. Një atom rubidiumi lëkundet 6.834.682.610 herë në sekondë midis dy niveleve të tilla.

Ora u zhvillua nën udhëheqjen e Agjencisë Hapësinore të Turqisë, me Institutin Kombëtar të Metrologjisë të Këshillit të Kërkimeve Shkencore dhe Teknologjike të Turqisë (TÜBİTAK) si kontraktor kryesor. Në projekt kontribuuan gjithashtu Instituti i Kërkimeve të Teknologjive Hapësinore TUBİTAK dhe ITUNOVA.

Kjo teknologji do të testohet në një CubeSat në kushte hapësinore, duke ofruar të dhëna për sistemet e ardhshme satelitore, infrastrukturën e komunikimit, aplikacionet e navigimit dhe misionet shkencore.

Kacir tha se projekti shënon një hap të rëndësishëm në forcimin e kapaciteteve vendore të Turqisë në teknologjitë e kohëmatjes dhe frekuencës me bazë në hapësirë.

Pas përfundimit të procesit të validimit në orbitë, Turqia do t’u bashkohet vendeve që zotërojnë teknologjinë e orëve atomike të testuara në hapësirë, tha ai.

“Deri tani, kjo teknologji kritike është siguruar nga jashtë”, tha Kacir, duke shtuar se prodhimi vendor do të ulë varësinë nga jashtë, duke ofruar avantazhe në kosto dhe furnizim për prodhuesit e satelitëve.  /os/

The post ANKARA – Turqia lëshon në hapësirë orën e parë atomike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ROMË, 21 korrik /ATSH/ – Ndoshta e ke pyetur shpesh veten pse, gjatë një vizite kontrolli ose duke lexuar një artikull për shëndetin, theksohet kaq shumë rëndësia e fibrave.

Në fakt, jo të gjitha fibrat janë të njëjta dhe ato që quhen fibra të tretshme meritojnë një vëmendje të veçantë, sidomos nëse synon të mbrosh shëndetin e zemrës dhe të arterieve.

Ndryshe nga fibrat e patretshme, të cilat gjenden kryesisht në krundet e grurit dhe në lëkurën e perimeve dhe shërbejnë kryesisht për të rregulluar funksionimin e zorrëve, fibrat e tretshme veprojnë si një mbrojtëse e heshtur e metabolizmit.

Kur bien në kontakt me ujin në stomak dhe në zorrë, ato shndërrohen në një lloj xheli viskoz, i cili ngadalëson procese të ndryshme të tretjes dhe sjell përfitime që shkojnë shumë përtej rregullsisë së zorrëve.

Si i pastrojnë fibrat gjakun?

Efekti më i rëndësishëm i fibrave të tretshme lidhet me kontrollin e kolesterolit.

Mendoje këtë xhel si një sfungjer që, ndërsa kalon nëpër zorrë, kap një pjesë të yndyrave dhe të acideve biliare të pasura me kolesterol përpara se ato të ripërthithen në gjak.

Mëlçia, duke vënë re se rezervat e acideve biliare po pakësohen, detyrohet të marrë kolesterolin LDL (i njohur si kolesteroli “i keq”) nga qarkullimi i gjakut për të prodhuar acide biliare të reja.

Në këtë mënyrë, niveli i kolesterolit dhe i yndyrave në gjak ulet në mënyrë natyrale.

Studimet shkencore tregojnë se rritja e konsumit të ushqimeve të pasura me fibra, si bishtajoret ose tërshëra, ndihmon në përmirësimin e profilit lipidik.

Kjo mënyrë ushqyerjeje është një element kyç në strategjitë parandaluese dhe ndihmon në uljen e rrezikut që muret e arterieve të ngurtësohen ose të bllokohen.

Një frenues natyral për sheqerin në gjak

Nëse ke prirje për nivel të lartë të sheqerit në gjak ose dëshiron të shmangësh rritjet e menjëhershme të energjisë të ndjekura nga lodhja pas vakteve, fibrat e tretshme janë një aleat i rëndësishëm.

Xheli që formohet në aparatin tretës mbështjell molekulat e sheqerit, duke e bërë kalimin e tyre në gjak shumë më të ngadaltë dhe gradual.

Ky mekanizëm pengon pankreasin të prodhojë sasi të mëdha insuline në një kohë të shkurtër, duke mbrojtur në afat të gjatë ndjeshmërinë ndaj insulinës.

Përthithja më e ngadaltë e lëndëve ushqyese ndihmon gjithashtu që të ndihesh i ngopur për më gjatë, një aspekt që mund të bëjë diferencën nëse po përpiqesh të kontrollosh peshën trupore pa ndier vazhdimisht uri.

Ku mund t’i gjesh këto aleate në ushqimet e përditshme?

Burime shumë të mira të fibrave të tretshme gjenden në ushqime të zakonshme që ndoshta i konsumon tashmë, por që mund t’i përfshish në dietën tënde me më shumë ndërgjegjësim.

Bishtajoret, si thjerrëzat, fasulet dhe qiqrat, janë shumë të pasura me fibra të tretshme dhe përfaqësojnë një nga zgjedhjet më të mira për shëndetin kardiovaskular.

Edhe tërshëra dhe elbi janë drithëra të shkëlqyera për këtë qëllim falë pranisë së fibrave të veçanta të quajtura beta-glukane.

Sa i përket frutave, mund të zgjedhësh mollët, agrumet dhe frutat e pyllit, ndërsa ndër perimet dallohen lakrat e Brukselit, karotat dhe patëllxhanët.

Udhëzimet më të fundit rekomandojnë konsumimin e përditshëm dhe në sasi të mjaftueshme të këtyre ushqimeve për të arritur marrjen optimale të fibrave dhe për t’i siguruar organizmit mjetet e nevojshme për mbrojtjen e sistemit kardiovaskular.

Këshilla për t’i shtuar fibrat pa shqetësime

Nëse vendos të rrisësh sasinë e fibrave në dietën tënde, është normale të shqetësohesh për fryrjen e barkut ose shqetësime të tjera abdominale.

Shumë njerëz heqin dorë sapo shfaqen shenjat e para të gazrave, por sekreti për t’i shmangur këto probleme është rritja graduale.

Mikrobiota e zorrëve, pra bashkësia e baktereve që jetojnë në zorrë, ka nevojë për kohë për t’u përshtatur me një sasi më të madhe fibrash. Fillo duke shtuar porcione të vogla dhe, mbi të gjitha, pi shumë ujë.

Fibrat e tretshme funksionojnë siç duhet vetëm nëse kanë lëngje të mjaftueshme për të formuar xhelin mbrojtës për të cilin folëm.

Pa një hidratim të mirë, ky efekt nuk mund të realizohet dhe mund të ndodhë e kundërta, duke ngadalësuar tepër kalimin e ushqimit nëpër zorrë.

Nëse ndjek këto këshilla të thjeshta, brenda pak javësh mund të vësh re një përmirësim të përgjithshëm të mirëqenies, tretjes dhe vitalitetit tënd, shkruan thewom.com./os/

The post FOKUS – Cili është “sfungjeri” natyral që pastron arteriet nga yndyrat? appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 20 korrik /ATSH – AA/ – Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka lëshuar një paralajmërim të ashpër ndaj Iranit, duke deklaruar se Teherani do të përballet me pasoja të rënda nëse vriten ushtarë amerikanë.

Në një postim në rrjetin social Truth Social, Trump shkroi: “Sa herë që Irani vret një ushtar amerikan, do ta paguajë shumëfish për atë vdekje.”

Ai shtoi se ua ka dhënë këtë urdhër sekretarit të Mbrojtjes, Pete Hegseth, kryetarit të Shefave të Shtabit të Përbashkët, Daniel Caine, si edhe të gjithë drejtuesve të ushtrisë amerikane.

Deklarata e Trump vjen në një periudhë tensionesh të larta mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, duke sinjalizuar një qëndrim të ashpër të administratës amerikane ndaj çdo sulmi që mund të prekë forcat e saj ushtarake.  /os/

The post SHBA – Trump kërcënon Iranin: Çdo sulm ndaj ushtarëve amerikanë do të paguhet shtrenjtë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 30 korrik /ATSH – AA/ – Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio tha të dielën se Irani po përpiqet të përdorë Ngushticën e Hormuzit si mjet negocimi mes konfliktit të vazhdueshëm në Lindjen e Mesme, duke u kërkuar vendeve të tjera që të luajnë rol më të madh në mbrojtjen e rrugëve ndërkombëtare të anijeve.

“Është e qartë se Irani, të paktën disa njerëz në Iran, duan të kontrollojnë ngushticën dhe ta mbajnë atë si levë kundër botës”, u tha Rubio gazetarëve përpara se të nisej për në Filipine për të marrë pjesë në një takim të ministrave të jashtëm të Shoqatës së Kombeve të Azisë Juglindore (ASEAN).

Ai tha se disa figura brenda Iranit duket se synojnë të përdorin kontrollin e rrugës ujore strategjike si levë mbi komunitetin ndërkombëtar.

Rubio shtoi se ndërsa SHBA-ja do të vazhdojë të marrë hapat e nevojshëm për të garantuar sigurinë e tregtisë detare globale, vendet e tjera duhet të kontribuojnë më shumë duke ofruar mbështetje financiare ose burime ushtarake për të ndihmuar në ndarjen e përgjegjësisë.

“SHBA-ja do të bëjë dhe do të vazhdojë të bëjë atë që duhet për të mbrojtur transportin global, por vendet e tjera duhet të fillojnë të rriten dhe të ofrojnë, qoftë harduer apo financa, për të ndihmuar në bartjen e asaj barre”, tha ai.

Washingtoni është i hapur për të arritur zgjidhje diplomatike me Iranin, tha Rubio duke shtuar se nëse diplomacia dështon, situata nuk do të jetë në favor të Teheranit. Ai pretendon se iranianët po dërgojnë sinjale të dëshirës së tyre për të biseduar me SHBA-në.

Një raketë e vetme iraniane depërtoi mbrojtjen ajrore të Jordanisë të premten, pavarësisht nga përgjimi i shumicës së raketave në hyrje, tha ai duke shtuar se forcat amerikane goditën Iranin në përgjigje të lëshimit të raketave dhe dronëve që synonin anijet tregtare.  /os/

The post FOKUS – Rubio: Irani dëshiron ta përdorë Ngushticën e Hormuzit si mjet negociues appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ROMË, 20qershor /ATSH / – Sëmundjet që prekin trurin dhe sistemin nervor janë kthyer në shkakun kryesor të humbjes së shëndetit dhe aftësisë së kufizuar në mbarë botën, duke tejkaluar barrën e shumë sëmundjeve të tjera kronike.

Kjo është panorama që paraqesin studimi Global Burden of Disease 2021, i publikuar në revistën shkencore The Lancet Neurology, dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

Me rastin e Ditës Botërore të Trurit, që shënohet më 22 korrik me temën “Shëndeti i trurit: Qasje për të gjithë”, ekspertët bëjnë thirrje për garantimin e aksesit të barabartë në parandalim, diagnostikim të hershëm, trajtim dhe rehabilitim për të gjitha sëmundjet neurologjike.

Studimi, i cili analizoi të dhëna nga 204 vende, tregon se në vitin 2021, rreth 3.4 miliardë njerëz, ose më shumë se 40% e popullsisë së botës, jetonin me të paktën një çrregullim të sistemit nervor.

Në total, këto sëmundje shkaktuan rreth 443 milionë vite jete të humbura për shkak të vdekjes së parakohshme ose jetesës me aftësi të kufizuara, duke u bërë shkaku kryesor i barrës globale të sëmundjeve.

Krahasuar me vitin 1990, numri i përgjithshëm i rasteve është rritur me 18%, kryesisht për shkak të rritjes dhe plakjes së popullsisë.

Megjithatë, rreziku individual i standardizuar sipas moshës ka rënë me rreth 27%, çka tregon për përmirësime në parandalim dhe trajtim.

Ndër sëmundjet që kontribuojnë më shumë në këtë barrë janë goditja në tru (iktusi), migrena, neuropatia diabetike, encefalopatia neonatale, epilepsia, demenca dhe sëmundja e Alzheimerit. Iktusi mbetet shkaku kryesor i humbjes së shëndetit, ndërsa plakja e popullsisë po sjell një rritje të vazhdueshme të rasteve me demencë dhe Alzheimer.

Sipas studiuesve, një pjesë e konsiderueshme e këtyre sëmundjeve mund të parandalohet duke reduktuar faktorët e rrezikut të modifikueshëm, si hipertensioni arterial, diabeti, obeziteti, mungesa e aktivitetit fizik, duhanpirja dhe ndotja e ajrit. Kjo do të thotë se kujdesi për shëndetin e zemrës është njëkohësisht edhe kujdes për shëndetin e trurit.

Një tjetër sfidë e madhe mbetet qasja në kujdesin shëndetësor. Në shumë vende të botës, miliona njerëz nuk kanë mundësi të marrin në kohë shërbime neurologjike, ekzaminime diagnostikuese, rehabilitim apo trajtime të specializuara.

Për këtë arsye, OBSH u bën thirrje vendeve të forcojnë shërbimet neurologjike, të investojnë në trajnimin e personelit shëndetësor, të zhvillojnë rrjete të integruara të kujdesit dhe të përmirësojnë diagnostikimin e hershëm të sëmundjeve neurologjike, shkruan mondosanità.it.  /os/

The post FOKUS – Shëndeti i trurit, sfida e re globale: Mbi 3.4 miliardë njerëz jetojnë me një sëmundje neurologjike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 20 korrik /ATSH-ANSA/ – Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu “nuk do të arrestohet, në asnjë mënyrë dhe në asnjë rrethanë, gjatë qëndrimit të tij në Shtetet e Bashkuara”.

Deklarata u publikua në rrjetin social Truth Social, si reagim ndaj komenteve të kryebashkiakut të Nju Jorkut, Zohran Mamdani, i cili kishte lënë të hapur mundësinë e një arrestimi të Netanyahut nëse ai do të merrte pjesë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.

Trump shtoi se, sipas tij, “të vetmit që duhet të arrestohen janë ata që e kanë tërhequr Iranin në këtë spirale të paprecedentë vdekjeje dhe shkatërrimi”, duke argumentuar se kjo çështje duhej të ishte trajtuar vite më parë nga administratat e mëparshme amerikane. /os/

The post UASHINGTON – Trump: Netanyahu nuk do të arrestohet në asnjë rrethanë SHBA appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 20 korrik /ATSH-AA/ – Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së nuk njoftoi dhjetëra lëndime ushtarake dhe dëmtime të pajisjeve të shkaktuara nga sulmet iraniane në javën para një sulmi fatal të premten, raportoi gazeta “New York Times”.

Lajmi, duke cituar disa zyrtarë amerikanë, pretendonte se Teherani ekzekutoi tre sulme kundër forcave amerikane në Jordani përpara sulmit që vrau dy ushtarë dhe la një tjetër të zhdukur.

Këto incidente të mëparshme supozohet se rezultuan në lëndime të shumta të pjesëtarëve të shërbimit dhe dëmtime të disa helikopterëve. Megjithatë, Pentagoni mbajti heshtje në lidhje me këto viktima, duke përmendur domosdoshmërinë e sigurisë operacionale.

Një zyrtar ushtarak vuri në dukje se Komanda Qendrore (CENTCOM) nuk është e mandatuar ligjërisht për të raportuar lëndime, veçanërisht kur personeli kthehet shpejt në detyrë.

Numri i përgjithshëm i personelit amerikan të vrarë që nga fillimi i luftës më 28 shkurt ka arritur në 16 ndërsa më shumë se 400 të tjerë janë plagosur.

As Pentagoni dhe as CENTCOM-i nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesës së Anadolu-t për koment mbi raportin.  /os/

The post FOKUS – NYT: Pentagoni fshehu të dhënat për plagosjen e ushtarëve amerikanë në luftën me Iranin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

PRAGË, 20 korrik /ATSH/ – Qeveria çeke miratoi  një projektligj që mund të ndalojë përdorimin e telefonave celularë në shkolla nga shtatori i vitit 2027, nëse miratohet nga parlamenti.

Ministri i Arsimit, Robert Plaga, tha se kabineti mbështeti njëzëri propozimin, i cili u paraqit bashkërisht nga ai dhe kryeministri Andrej Babis.

Projektligji do të ndalonte përdorimin e telefonave celularë nga fëmijët në kopshte, shkolla fillore dhe klasat e ulëta të gjimnazeve shumëvjeçare.

Ndalimi do të zbatohej jo vetëm gjatë mësimeve, por edhe gjatë pushimeve, në kafeteritë e shkollave dhe gjatë aktiviteteve vullnetare në mjediset e shkollës.

Propozimi përfshin përjashtime për studentët që kanë nevojë për pajisje elektronike për arsye mjekësore ose nevoja të veçanta arsimore.

Shkollat ​​gjithashtu do të mund të lejojnë përdorimin e tyre gjatë mësimeve ose udhëtimeve shkollore kur konsiderohet e nevojshme për qëllime arsimore.

Masa duhet të miratohet ende nga parlamenti çek përpara se të hyjë në fuqi.  /os/

The post PRAGË – Republika Ceke ndalon përdorimin e telefonave celularë në shkolla appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

LONDËR, 20 korrik /ATSH – ANSA/ – Një studim i ri i publikuar në revistën shkencore Nature zbulon se jo të gjithë neuronet e trurit janë të specializuar për një funksion të vetëm.

Përkundrazi, shumica e tyre janë neurone “generaliste”, të afta të kryejnë shumë detyra të ndryshme, njësoj si një “thikë zvicerane” me shumë funksione.

Në këtë përfundim kanë arritur studiuesit e Institutit Zuckerman në Universitetin Columbia (SHBA), pasi analizuan një numër shumë të madh regjistrimesh të aktivitetit të trurit të minjve.

Studimi ka si autor të parë shkencëtarin italian Lorenzo Posani, aktualisht në Paris Brain Institute, ndërsa një nga drejtuesit e kërkimit është neuroshkencëtari Stefano Fusi.

Rezultatet zgjuan interes të madh në komunitetin shkencor, duke u shkarkuar mbi 11 mijë herë para publikimit zyrtar në revistën Nature.

“Duhet të heqim dorë nga ideja se truri është si një makinë me ingranazhe, ku secili ka një funksion të caktuar,” shprehet Fusi.

“Truri nuk funksionon në këtë mënyrë. Shumica e neuroneve janë në gjendje të japin një gamë të gjerë përgjigjesh dhe kjo i lejon trurit të zgjidhë një numër të madh detyrash të ndryshme”, shton ai.

Për të arritur në këtë përfundim, studiuesit analizuan të dhëna nga konsorciumi International Brain Laboratory, që përfshinin aktivitetin e neuroneve në 43 rajone të korteksit cerebral të minjve, të matur në nivelin e neuroneve individuale.

Rezultatet treguan se në zonat primare shqisore, si ajo përgjegjëse për shikimin, neuronet janë më të specializuara

. Megjithatë, në pjesën më të madhe të rajoneve të tjera të trurit, neuronet shfaqin përgjigje shumë më të larmishme dhe kryejnë funksione të ndryshme.

Sipas studiuesve, neuronet e specializuara ekzistojnë, por ato përbëjnë përjashtimin dhe jo rregullin.

Për më tepër, është shumë e rrallë që dy neurone të sillen në të njëjtën mënyrë. Çdo neuron ka një mënyrë unike funksionimi, gjë që rrit fleksibilitetin dhe fuqinë përpunuese të trurit.

Ky zbulim mund të ndryshojë mënyrën se si shkencëtarët e kuptojnë organizimin dhe funksionimin e trurit, duke hapur rrugë për studime të reja mbi inteligjencën, të mësuarit dhe sëmundjet neurologjike.  /os/

The post FOKUS – Zbulim shkencor: Shumica e neuroneve kryejnë më shumë se një funksion appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ROMË, 19 korrik /ATSH-ANSA/ – Deri në 45% e rasteve të demencës mund të parandalohen ose të shtyhen në kohë përmes një stili jetese të shëndetshëm dhe masave të thjeshta parandaluese. Ky është përfundimi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), e cila publikoi udhëzimet e reja për uljen e rrezikut të rënies njohëse dhe demencës.

Sipas OBSH-së, mbi 57 milionë njerëz jetojnë aktualisht me demencë në mbarë botën, ndërsa çdo vit regjistrohen rreth 10 milionë raste të reja. Sëmundja e Alzheimerit mbetet forma më e zakonshme e demencës, duke përbërë 60–70% të të gjitha rasteve.

Edhe pse ende nuk ekziston një kurë përfundimtare për demencën, ekspertët theksojnë se shumë faktorë rreziku mund të kontrollohen.

Pirja e duhanit, konsumimi i tepërt i alkoolit, izolimi social, mungesa e aktivitetit fizik, ndotja e ajrit, si edhe sëmundje si hipertensioni, diabeti dhe kolesteroli i lartë, janë ndër faktorët kryesorë që rrisin rrezikun.

Udhëzimet e reja rekomandojnë ushtrimin e rregullt fizik, stimulimin e trurit me aktivitete njohëse, pjesëmarrjen në aktivitete sociale, një ushqyerje të shëndetshme, lënien e duhanit, kufizimin e alkoolit dhe uljen e ekspozimit ndaj ndotjes së ajrit.

Po ashtu, theksohet rëndësia e trajtimit të sëmundjeve kardiometabolike dhe përdorimit të aparateve të dëgjimit kur ato janë të nevojshme.

Nga ana tjetër, OBSH nuk rekomandon përdorimin e vitaminave B dhe E, acideve yndyrore omega-3, multivitaminave apo suplementeve minerale për parandalimin e demencës, përveç rasteve kur është konstatuar mungesë e tyre.

Sipas drejtorit të përgjithshëm të OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, vendet kanë tashmë në dispozicion rekomandime të qarta dhe të mbështetura në prova shkencore, të cilat mund të zbatohen menjëherë për të mbrojtur shëndetin njohës të popullatës.  /os/

The post FOKUS – Si mund të parandalohen 45% e rasteve të demencës? appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

NJU MEKSIKO, 19 korrik /ATSH – AA/ – Finalja e Kupës së Botës FIFA 2026 sjell përballë dy nga kombëtaret më të suksesshme në futbollin ndërkombëtar, Spanjën dhe Argjentinën, rivaliteti i të cilave ka qenë jashtëzakonisht i baraspeshuar ndër dekada.

Spanja synon titullin e saj të dytë të Kupës së Botës, ndërsa kampionia në fuqi, Argjentina, kërkon kurorën e katërt dhe triumfin e dytë radhazi.

Nëse ia del, Argjentina do të bëhej kombëtarja e parë që nga Brazili në vitin 1962 që mbron titullin e Kupës së Botës dhe vetëm skuadra e tretë që fiton dy tituj radhazi pas Italisë (1934, 1938) dhe Brazilit (1958, 1962).

Ja një vështrim mbi rrugëtimin e të dyja skuadrave drejt finales dhe bilancin e tyre në përballjet direkte.

– Rrugëtimi i Spanjës drejt finales

Spanja e nisi fushatën në Grupin H me një barazim pa gola ndaj debutueses së turneut, Kepit të Gjelbër, përpara se të mposhtte Arabinë Saudite 4-0. Mikel Oyarzabal shënoi dy gola, ndërsa talenti i ri Lamine Yamal realizoi golin e tij të parë në Kupën e Botës.

Spanja siguroi vendin e parë në grup me një fitore 1-0 ndaj Uruguait, falë golit të Alex Baena në pjesën e parë, duke eliminuar njëkohësisht skuadrën amerikanojugore.

Faza me eliminim direkt nisi me një fitore bindëse 3-0 ndaj Austrisë. Oyarzabal shënoi dy herë, ndërsa Pedro Porro realizoi golin e tij të parë me kombëtaren, teksa Spanja kontrolloi ndeshjen nga fillimi deri në fund.

Ndeshja për fazën e 1/16 së finales rezultoi shumë më e vështirë, me golin e Mikel Merinos në minutën e 90-të që vulosi fitoren 1-0 ndaj Portugalisë dhe i dha fund karrierës së Cristiano Ronaldos në Kupën e Botës.

Spanja u përball me një provë edhe më të vështirë në çerekfinale kundër Belgjikës. Fabian Ruiz i dha epërsinë Spanjës, përpara se Belgjika të shënonte golin e parë të pësuar nga “La Roja” në turne. Edhe një herë vendimtar ishte Merino, i cili realizoi nga rikthimi i topit në minutën e 88-të për të siguruar fitoren 2-1 dhe kualifikimin në gjysmëfinale.

Përballë Francës, Spanja zhvilloi një nga paraqitjet më të plota të turneut. Oyarzabal shënoi nga pika e bardhë në fillim të ndeshjes, ndërsa Pedro Porro finalizoi një aksion të rrjedhshëm të skuadrës në pjesën e dytë për të vulosur fitoren 2-0. Mbrojtja e disiplinuar dhe kontrolli i topit nuk i lanë Francës asnjë mundësi për t’u rikthyer në lojë.

Pas një fillimi jo bindës të turneut, Spanja arriti në finalen e Kupës së Botës pa pësuar humbje, duke kombinuar qëndrueshmërinë në mbrojtje me cilësinë në sulm dhe qetësinë në momentet vendimtare, vetëm një fitore larg titullit të dytë botëror.

– Rrugëtimi i Argjentinës drejt finales

Rruga e Argjentinës drejt finales së dytë radhazi të Kupës së Botës FIFA është karakterizuar nga shkëlqimi i Lionel Messit, rikthimet dramatike dhe fitoret e vështira në fazën me eliminim direkt.

Kampionia në fuqi e nisi fushatën në Grupin J me një fitore bindëse 3-0 ndaj Algjerisë, ku Messi realizoi “hat-trick” për të barazuar rekordin e atëhershëm të Miroslav Klose me 16 gola në Kupën e Botës. Më pas ai shënoi të dy golat në fitoren 2-0 ndaj Austrisë, duke u rikuperuar pas një penalltie të humbur në fillim të ndeshjes dhe duke i siguruar Argjentinës fitoren e dytë radhazi.

Argjentina siguroi vendin e parë në grup me fitoren 3-1 ndaj Jordanisë. Giovani Lo Celso dhe Lautaro Martinez i dhanë kontroll skuadrës së rotacionuar të Lionel Scalonit, përpara se Messi të hynte nga stoli dhe të realizonte një goditje dënimi karakteristike, duke zgjeruar rekordin e tij të golave në Kupën e Botës.

Faza me eliminim direkt rezultoi shumë më sfiduese. Argjentina i shpëtoi eliminimit përballë debutueses së turneut, Kepit të Gjelbër, duke fituar 3-2 pas vazhdimeve në një ndeshje dramatike të fazës së 1/32-s.

Messi hapi serinë e golave, ndërsa Lisandro Martinez dhe një autogol siguruan kualifikimin.

Më pas kampionia në fuqi realizoi një nga rikthimet më të jashtëzakonshme të turneut kundër Egjiptit në fazën e 1/16-s. Duke humbur 2-0 vetëm 11 minuta para fundit, Cristian Romero nisi rikthimin, Messi barazoi rezultatin, ndërsa Enzo Fernandez shënoi me kokë golin e fitores në kohën shtesë për të kompletuar përmbysjen dramatike 3-2.

Një tjetër ndeshje e tensionuar pasoi në çerekfinale, ku Argjentina mposhti Zvicrën 3-1 pas vazhdimeve. Alexis Mac Allister i dha epërsinë “Albiceleste”-s, por pasi Zvicra e çoi ndeshjen në kohë shtesë, Julian Alvarez dhe Lautaro Martinez shënuan në fund për ta dërguar Argjentinën në katërshen më të mirë.

Në gjysmëfinale, Argjentina mposhti Anglinë 2-1 me një tjetër rikthim në fund të ndeshjes, duke siguruar finalen e dytë radhazi të Kupës së Botës dhe duke mbetur në rrugën drejt mbrojtjes së titullit të fituar në Katar katër vite më parë.

– Bilanci i përballjeve

Spanja dhe Argjentina janë përballur 14 herë në ndeshje zyrtare dhe miqësore, me nga gjashtë fitore për secilën skuadër, ndërsa dy ndeshje kanë përfunduar në barazim.

Pavarësisht historisë së gjatë në futboll, dy kombëtaret janë përballur vetëm një herë më parë në një Kupë Bote të FIFA. Ky takim u zhvillua në Angli në vitin 1966, kur Argjentina fitoi 2-1 ndaj Spanjës në fazën e grupeve.

Përballjet e tyre më të fundit kanë qenë të gjitha miqësore. Spanja regjistroi fitoren më të thellë mes dy skuadrave me rezultatin 6-1 në Madrid në vitin 2018, ndërsa Argjentina kishte fitore të rëndësishme me rezultatin 4-1 në vitin 2010 dhe 2-1 në vitin 2006.

Bilanci i baraspeshuar bën që asnjëra kombëtare të mos hyjë në finale me avantazh historik, duke përgatitur skenën për përballjen e dytë mes tyre në Kupën e Botës dhe të parën në fazën me eliminim direkt.

1. Me Argjentinën që synon dy tituj radhazi të Kupës së Botës dhe Spanjën që kërkon ta ngrejë trofeun për herë të dytë në histori, finalja e vitit 2026 do të bëhet kapitulli më i rëndësishëm deri më tani në një rivalitet që ka mbetur i baraspeshuar për gjashtë dekada.  /os/

The post BOTËRORI 2026 – Çfarë duhet të dini para ndeshjes Spanjë-Argjentinë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

PALERMO, 19 korrik /ATSH -AA/ – Zjarret pyjore kanë vazhduar të përhapen në disa zona të ishullit italian të Siçilisë,.

Një zjarr që shpërtheu të premten në shpatet e Malit Iato, pranë Palermos, u përhap me shpejtësi në tre anët e malit, i favorizuar nga erërat e forta, si dhe vazhdoi të digjej gjatë natës pranë zonave të banuara.

Numri i qyteteve italiane nën nivelin më të lartë të alarmit për valën e të nxehtit pritet të ulet gjatë fundjavës, megjithëse temperaturat ekstreme dhe rreziqet për shëndetin do të vazhdojnë në pjesën më të madhe të vendit.

Sipas Ministrisë italiane të Shëndetësisë, 16 qytete janë në alarm të kuq, ndërsa numri pritet të bjerë në 14 qytete në fillim të javës së ardhshme.

Meteorologët presin që vala aktuale e të nxehtit të fillojë të dobësohet nga dita e hënë, ndërsa anticikloni afrikan do të zhvendoset drejt perëndimit.

Megjithatë, Italia jugore dhe ishujt pritet të mbeten nën temperatura shumë të larta, edhe pse parashikohet një rënie e lehtë e tyre.  /os/

The post SICILI – Zjarret pyjore përfshijnë ishullin italian appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KIEV, 19 korrik /ATSH – ANSA/ – Kryeqyteti ukrainas Kiev është goditur gjatë natës nga një sulm i fuqishëm rus, me më shumë se 40 raketa balistike dhe hipersonike, si dhe rreth 120 dronë sulmues.

Sipas autoriteteve ukrainase, sulmi zgjati rreth pesë orë dhe shkaktoi të paktën një viktimë dhe 16 të plagosur në zonën e Kievit. Ekipet e emergjencës vijuan operacionet e shpëtimit në disa zona të qytetit.

Shpërthimet dëmtuan ndërtesa banimi dhe infrastruktura në disa lagje të kryeqytetit. Dëme u raportuan edhe në rajonin e Odesës dhe zona të tjera të Ukrainës.

Moska konfirmoi sulmin, duke deklaruar se kishte goditur objektiva ushtarake dhe logjistike, përfshirë portin e Juzhnit në rajonin e Odesës.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e cilësoi sulmin si “një nga sulmet më të mëdha me raketa balistike” ndaj Kievit.

Ai tha se forcimi i mbrojtjes kundërajrore dhe kundër raketave mbetet prioriteti kryesor i Ukrainës dhe kërkoi nga aleatët furnizime të reja me sisteme dhe raketa interceptuese.

Sipas Zelenskyt, gjatë javës së fundit Rusia ka përdorur kundër Ukrainës rreth 1.450 dronë sulmues, mbi 1.640 bomba ajrore të drejtuara dhe 99 raketa të llojeve të ndryshme.  /os/

The post FOKUS – Kievi nën zjarr: Rusia lëshon mbi 40 raketa dhe 120 dronë në sulmin masiv appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

NJU JORK, 19 korrik /ATSH -AA/ – Kryetari i Bashkisë së New Yorkut, Zohran Mamdani, ka deklaruar se administrata e tij po shqyrton nëse ka autoritet ligjor për të arrestuar kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, nëse ai viziton qytetin për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në muajin shtator.

“Besoj se kryeministri Netanyahu e ka vendin në Hagë. Ai është një kriminel lufte i akuzuar nga Gjykata Penale Ndërkombëtare”, tha Mamdani në një podkast të The New York Times.

Mamdani tha se është në “një bisedë aktive” me Departamentin Juridik të New Yorkut për të përcaktuar nëse ka autoritetin për t’i udhëzuar Departamentit të Policisë së New Yorkut (NYPD) që të ndalojë një lider të huaj.

“Çfarëdo që ligji më lejon të bëj në New York, atë do të bëjmë, por nuk do të hartojmë ligjet tona për këtë qëllim”, tha ai.

Gjatë fushatës së tij për kryetar bashkie, Mamdani kishte deklaruar më herët se do të përpiqej të zbatojë urdhër-arrestin e Gjykatës Penale Ndërkombëtare ndaj Netanyahut nëse lideri izraelit do të vizitonte New Yorkun.

Netanyahu e hodhi poshtë këtë mundësi në një intervistë të fundit me drejtuesin radiofonik Sid Rosenberg, duke e akuzuar Mamdanin se mbështet Hamasin.

“Mendoj se ai duhet të shikojë se kë po dënon dhe kë po lavdëron. Ai po dënon Izraelin, të vetmen demokraci që qëndron krah për krah me vlerat amerikane”, tha Netanyahu.

Mamdani ka dënuar vazhdimisht fushatën ushtarake të Izraelit në Gaza, ndërsa ka dënuar gjithashtu sulmin e Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor të vitit 2023.

Në intervistë, Mamdani kritikoi gjithashtu politikën amerikane ndaj Gazës, duke theksuar se “është e vështirë të gjendet një qasje politike më e dështuar sesa ajo që vendi ynë ka ndjekur ndaj Gazës dhe Palestinës”.  /os/

The post NJU JORK – Mamdani: Po shqyrtojmë autoritetin për arrestimin e Netanyahut gjatë vizitës së tij në OKB appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BERLIN, 18 korrik / ATSH – AA/ – Ministri i Punëve të Brendshme i Gjermanisë, Alexander Dobrindt, ka ngritur nivelin e kërcënimit ndaj sigurisë në vend, duke paralajmëruar se planet për sulme që synojnë Gjermaninë janë “qartësisht të identifikueshme”.

Sipas gazetës gjermane Welt am Sonntag, Dobrindt tha se rritja e numrit të raportimeve dhe informacionit të inteligjencës e ka çuar në ngritjen e nivelit të mëparshëm abstrakt të kërcënimit në një “nivel të lartë kërcënimi”.

“Kjo do të thotë se Gjermania duhet të jetë e përgatitur për rrezikun e sulmeve terroriste në çdo kohë”, tha ai, duke shtuar se sulmet e planifikuara synojnë jo vetëm infrastrukturën kritike, por edhe individë dhe institucione.

Dobrindt tha se autoritetet gjermane të sigurisë së fundmi penguan një sulm të planifikuar me bombë, i cili dyshohet se ishte organizuar nga persona të rekrutuar që vepronin për shërbime të huaja të inteligjencës.

Ministri gjerman gjithashtu njoftoi planet për zgjerimin e kompetencave të agjencive gjermane të inteligjencës përmes një reforme të legjislacionit për inteligjencën, e cila pritet të shqyrtohet nga kabineti qeveritar më vonë gjatë kësaj vere.

Sipas ndryshimeve të propozuara, shërbimet e inteligjencës do të lejohen të ndërhyjnë drejtpërdrejt në situata të caktuara me rrezik të lartë, në vend që të kufizohen vetëm në mbledhjen dhe analizimin e informacionit.

Ai tha se projektligji mund t’u japë oficerëve të inteligjencës së brendshme të drejtën të hyjnë dhe të kontrollojnë banesa në situata urgjente terroriste, nëse policia nuk është në gjendje të reagojë në kohë.

Reformat do t’u japin gjithashtu agjencive gjermane të inteligjencës së brendshme dhe të jashtme kompetenca të kufizuara operacionale, përfshirë mundësinë për të ndërmarrë “masa mbrojtëse” me qëllim pengimin e aktiviteteve të spiunazhit ose sulmeve të planifikuara.

Këto masa do të kërkojnë miratimin paraprak të Këshillit të Pavarur Mbikëqyrës të vendit.

Dobrindt theksoi se ndarja mes shërbimeve të inteligjencës dhe policisë do të mbetet në fuqi, duke shtuar se arrestimet do të vazhdojnë të kryhen ekskluzivisht nga autoritetet policore.

Kabineti qeveritar i vendit pritet t’i diskutojë reformat e propozuara më 13 gusht.  /os/

The post BERLIN – Dobrindt: Gjermania është e përgatitur për rrezikun e sulmeve terroriste në çdo kohë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TEL AVIV, 19 korrik /ATSH – ANSA/ – Ministrja izraelite për Mbrojtjen e Mjedisit, Idit Silman, ka riklasifikuar krokodilët nga kategoria e kafshëve të egra në atë të “faunës së egër të rritur në robëri”, duke hapur rrugën që ata të përdoren për qëllime sigurie, përfshirë parandalimin e arratisjeve nga burgjet.

Vendimi mbështet propozimin e ministrit të Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben Gvir, i cili ka sugjeruar që burgjet ku mbahen të burgosur palestinezë të rrethohen me krokodilë.

Ai është frymëzuar nga qendra e ndalimit për emigrantët në Florida, e njohur si “Alligator Alcatraz”.

“Po mendoni të arratiseni? Mendohuni edhe një herë”, shkroi Ben Gvir në Facebook, duke publikuar një imazh të krijuar me inteligjencë artificiale ku ai shfaqej me një krokodil në zinxhir.

Sipas televizionit izraelit Channel 13, Autoriteti i Natyrës dhe Parqeve të Izraelit e kundërshtoi këtë nismë, pasi riklasifikimi ua kalon mbikëqyrjen e krokodilëve institucioneve të sigurisë. Në këtë kategori përfshihet edhe Shërbimi Penitenciar i Izraelit, i drejtuar nga Ben Gvir.

Rregullorja, e cila ka hyrë në fuqi, lejon rritjen e krokodilëve të Nilit vetëm nga institucione të sigurisë dhe vetëm nëse merren masa për të parandaluar daljen e tyre në natyrë, si dhe pasi ministri i Mbrojtjes së Mjedisit të vlerësojë se mbajtja e tyre është e nevojshme për arsye sigurie.  /os/

The post TEL AVIV – Izraeli lejon përdorimin e krokodilëve për sigurinë e burgjeve appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 19 korrik /ATSH ANSA/ – Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM) ka njoftuar se ka përfunduar një tjetër seri sulmesh ndaj objektivave ushtarake në Iran, në natën e tetë radhazi të operacioneve amerikane.
Sipas një deklarate të publikuar nga CENTCOM në rrjetin social X, sulmet kanë goditur me sukses struktura iraniane të mbikëqyrjes bregdetare dhe mbrojtjes ajrore, mjete detare, si edhe depo ku ruheshin raketa dhe dronë. Sipas ushtrisë amerikane, qëllimi i operacionit është dobësimi i mëtejshëm i kapaciteteve ushtarake të Iranit.
Në deklaratë thuhet gjithashtu se forcat amerikane kanë goditur edhe objektiva të lidhura me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), të cilat, sipas CENTCOM-it, më 17 korrik kishin kryer sulme ndaj ushtarëve amerikanë në Jordani.  /os/

The post UASHINGTON – SHBA: CENTCOM njofton një tjetër valë sulmesh ndaj Iranit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TEHERAN, 19 korrik /ATSH-AA/ – Zv/ministri i Punëve të Jashtme i Iranit, Kazem Gharibabadi, ka deklaruar se Teherani ka pezulluar zbatimin e zotimeve të tij në kuadër të memorandumit të fundit të mirëkuptimit, pasi “SHBA-ja shkeli zotimet e saj”.

“SHBA-ja ka shkelur dhe pezulluar të gjitha zotimet e saj në kuadër të memorandumit të mirëkuptimit të Islamabadit”, tha Gharibabadi në një deklaratë të publikuar nga agjencia gjysmëzyrtare iraniane e lajmeve Fars.

“Edhe ne kemi pezulluar zotimet tona, nuk po i zbatojmë ato dhe jemi të angazhuar me mbrojtjen e vendit”, shtoi ai.

Tensionet janë rritur në Lindjen e Mesme, ku SHBA-ja dhe Irani vazhdojnë të shkëmbejnë sulme.

Përshkallëzimi ushtarak vjen pavarësisht memorandumit të mirëkuptimit të ndërmjetësuar nga Pakistani, i nënshkruar në muajin qershor, me synimin për t’i dhënë fund luftës dhe për të arritur një marrëveshje të qëndrueshme paqeje.  /os/

The post TEHERAN – Irani: Pezullojmē memorandumin e mirëkuptimit me SHBA-në appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 19 korrik /ATSH -AA/ – Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së këtë javë ka arritur në përfundimin se ligji që kërkonte heqjen e TikTok-ut nga pajisjet qeveritare nuk zbatohet më për versionin aktual amerikan të aplikacionit.

Opinioni ligjor u publikua gjashtë muaj pasi operacionet e TikTok-ut në SHBA iu transferuan një grupi sipërmarrjesh, shumica e të cilave janë amerikane, ndërsa kompania ByteDance me bazë në Pekin mbajti një pjesëmarrje prej 19,9 për qind.

TikTok-u është përballur prej vitesh me shqyrtim të shtuar në SHBA për shkak të shqetësimeve lidhur me sigurinë kombëtare, duke e vënë platformën përballë rrezikut të një ndalimi në mbarë vendin.

Në fund të vitit 2022, Kongresi i SHBA-së miratoi me mbështetje dypartiake një ligj që kërkonte nga agjencitë e degës ekzekutive të heqin TikTok-un nga pajisjet federale. Sipas ABC News, ligji zbatohej gjithashtu për “çdo aplikacion ose shërbim pasardhës të zhvilluar ose ofruar nga ByteDance Limited ose nga një entitet në pronësi të ByteDance Limited”.

Të enjten, Zyra e Këshilltarit Ligjor e Departamentit të Drejtësisë tha në një opinion prej 12 faqesh, drejtuar zv/këshilltarit të presidentit, se ligji nuk zbatohet më për versionin aktual amerikan të TikTok-ut.

“Kongresi ndaloi vetëm versionin e TikTok-ut që ndante të njëjtat karakteristika problematike të pronësisë”, thuhet në opinion.

Megjithatë, pavarësisht këtij vlerësimi ligjor, agjencitë federale mund të vazhdojnë ta ndalojnë aplikacionin në pajisjet qeveritare për arsye të menaxhimit të personelit, përfshirë produktivitetin.

Kufizimet fillimisht u vendosën për shkak të shqetësimeve të sigurisë kombëtare se informacione të ndjeshme qeveritare mund të aksesoheshin nga entitete kineze përmes aplikacionit.

Në vitin 2024, Kongresi i SHBA-së miratoi legjislacion që synonte të ndalojë efektivisht TikTok-un në të gjithë SHBA-në, nëse ByteDance nuk do të shiste operacionet e saj amerikane. Një ditë para se ligji të hynte në fuqi, presidenti Donald Trump udhëzoi Departamentin e Drejtësisë të mos e zbatonte atë, duke theksuar se administrata e tij po punonte për një marrëveshje.  /os/

The post FOKUS – SHBA ndalon instalimin e TikTok-ut në pajisjet federale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ROMË, 19 korrik /ATSH -AA/ – Shoqata italiane e biznesit Confesercenti ka bërë të ditur se vapa ekstreme mund t’i kushtojë ekonomisë italiane nga 6 deri në 12 miliardë euro në vit, ekuivalente me 0,2 deri në 0,4 për qind të prodhimit të brendshëm bruto (PBB), paralajmëroi të shtunë.

Siç raporton agjencia italiane e lajmeve ANSA, shoqata tha se periudhat gjithnjë e më të shpeshta të vapës intensive po rrisin kostot e energjisë, po ulin produktivitetin, po detyrojnë bizneset të bëjnë investime shtesë dhe po pakësojnë xhiron në sektorët më të ekspozuar ndaj temperaturave të larta.

“Të jetosh me 30 deri në 60 ditë vapë intensive çdo vit mund t’i kushtojë ekonomisë italiane nga 6 deri në 12 miliardë euro”, tha Confesercenti.

Vlerësimi përfshin ndikimin e kombinuar të rritjes së konsumit të energjisë, uljes së produktivitetit të punës, investimeve të detyrueshme për t’u përshtatur me temperaturat në rritje dhe rënies së shpenzimeve të konsumatorëve.

Presidenti i shoqatës Confesercenti, Nico Gronchi, e përshkroi vapën ekstreme si “një taksë të vërtetë klimatike”, e cila është shndërruar në një faktor strukturor ekonomik.

“Ajo ndikon te investimet, produktiviteti, shpenzimet dhe zakonet e konsumatorëve, përfshirë turizmin”, tha Gronchi.

Ai paralajmëroi se ndikimi ekonomik i rritjes së temperaturave nuk mund të përballohet vetëm nga familjet dhe bizneset individuale.

“Është një sfidë që nuk mund të kapërcehet duke ia lënë zgjidhjen iniciativës së familjeve dhe bizneseve. Nevojiten ndërhyrje strukturore”, tha ai.  /os/

The post KLIMË – Vapa ekstreme mund t’i kushtojë Italisë mbi 13 miliardë dollarë në vit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.