❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Yesterday — 21 July 2026Java News

Festivali i denoncimeve shpëton vetëm socializmin

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
21 July 2026 at 19:40

Nga Ilir Yzeiri

Protesta që po vazhdon në sheshin para Kryeministrisë tani nuk mund të quhet më as manifestim, as revolucion, as kryengritje. Ajo ngjan me ato mbledhjet e zgjeruara të Frontit Demokratik Antifashist ku, ashtu si në filmat e kinostudios «Shqipëria e Re», çdo natë, bij të popullit, ngjiten në podium dhe shajnë e mallkojnë armikun e brendshëm e ndonjëherë edhe atë të jashtëm ; një protestues arriti deri aty sa tha që nuk ia kemi nevojën as Europës dhe as Amerikës.

Një tjetër u ankua se këta armiqtë që kanë qeverisur në gjithë këta vjet shkatërruan fabrikat, uzinat e gjithçka ishte ndërtuar para se të vinte kapitalizmi shqiptar. Si për ta përmbyllur këtë paradigmë, një protestues tjetër i bëri thirrje SPAK-ut të hetojë e të fusë në burg armiqte e shpallur nga populli antifashist.

Debati i madh që nisi para disa kohësh për sulmin me « review » ndaj biznesit, siç vinin re shumë analistë, të kujtonte shprenësimin e ish- kulakëve dhe tregtarëve të mëdhenj.

Mirepo paradoksi më i madh është se këtë narrativë e kanë bërë për vete një kategori që frymëzojnë protestuesit të cilët vijnë nga fusha e shoqërisë civile apo gazetarisë dhe që janë prej atyre familjeve të cilat, në të shkuarën, ose kanë qenë të lidhura me komunizmin, ose, në disa raste, kanë qenë të goditura nga reformat që ndërmorrën komunistët sapo erdhën në pushtet.

KĂ«ta nuk janĂ« kundĂ«rshtarĂ« apo pinjollĂ« tĂ« kundĂ«rshtarĂ«ve politikĂ« tĂ« komunistĂ«ve, janĂ« diku nĂ« mes. NĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« parĂ«t e tyre janĂ« akuzuar prej komunistĂ«ve se ishin indiferentĂ« ndaj LuftĂ«s Nacionalçlirimtare. KĂ«ta ngjajnĂ« mĂ« shumĂ« me ata personazhet e Dantes te Ferri qĂ« ai i linte nĂ« oborr, pra qĂ« nuk ishin tĂ« denjĂ« as pĂ«r t’ia kallur nĂ« Ferr, por as pĂ«r t’i lĂ«nĂ« jashtĂ«.

ËshtĂ« e çuditshme se si ripĂ«rsĂ«riten nĂ« nĂ«nvetĂ«dijen kolektive klishetĂ« e mĂ«dha dhe stereotipitĂ« qĂ« janĂ« pĂ«rpunuar pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« nĂ« socializĂ«m dhe qĂ« shĂ«rbejnĂ« si modele tĂ« gatshme pĂ«r tĂ« kuptuar e shpjeguar botĂ«n. VetĂ«dija kolektive shqiptare u formĂ«sua nga narrativa 45-vjeçare e socializmit dhe nga fjalimet e Enver HoxhĂ«s, nga teksti i madh i shkruar prej fitimtarĂ«ve tĂ« LuftĂ«s Nacionalçlirimtare dhe qĂ« kishte nĂ« themel tĂ« zhvillimit tĂ« shoqĂ«risĂ« luftĂ«n.

Sipas asaj narrative shoqëria zhvillohet përmes luftës dhe përmes asgjësimit të kundërshtarit. Ndaj edhe sot askush nuk e kupton se çfarë po ndodh në këtë vend. Shoqatat e ruajtjes dhe të mbrojtjes së natyrës apo ato të mbrojtjes së habitatit të shpendëve janë tretur dhe tani është bërë më e vështirë të kuptohet nëse protesta që nisi nga shqetësimi që ngritën ato për dëmtimin që po u bëhet zonave të mbrojtura, e zgjidhi apo nuk e zgjidhi atë problem.

UnĂ« do tĂ« kisha dashur qĂ« miqtĂ« tĂ« kĂ«tyre organizatave, qĂ« bĂ«jnĂ« njĂ« punĂ« tĂ« shkĂ«lqyer, si PPNEA dhe AOS, tĂ« distonacohen nga narrativa e prodhuar tani nĂ« fund dhe t’i dalin zot zemĂ«rmit qytetar tĂ« Flamengove. ZemĂ«rimi qytetar qĂ« nisi me metaforĂ«n e ZvĂ«rncit dhe qĂ« u rrĂ«mbye nga inati politik i atyre subjekteve qĂ« duan tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga zhvillime tĂ« tilla, po e dĂ«mton kauzĂ«n e natyrĂ«s.

Shqipëria ka shumë probleme, demokracia dhe kapitalizmi shqiptar ka sjellë edhe mjaft padrejtësi e krim, po ashtu, por kjo protestë dhe ky zemërim qytetar duhet të respektojë autorët dhe ata që i hapën sytë shoqërisë mbi një sjellje jo ligjore të qeverisë ndaj zonave të mbrojtura. Nga një pikëpamje tjetër gjithçka që ndodh është e ligjshme dhe e drejtë. Pra edhe ata që protestojnë përditë edhe pse janë rrudhur, edhe ata kanë të drejtën e tyre që të denoncojnë e të marrin fjalën në shesh.

Problemi është se si do të zgjidhet ky ngërç i krijuar atëherë kur të ketë dalë edhe qytetari i fundit që do të marrë fjalën në publik. Mirëpo, me qenë se protesta, për fat të keq është nën zgjedhën e klishesë dhe stereotipisë së narrativës socialiste që e shpjegonte zhvillimin me anë të luftës dhe të përmbysjes, dhe me qenë se protestuesit nuk zbritën nga mali me armë në dorë dhe të çlironin vendin nga pushtuesit e huaj e veglat e tyre, si ata që imitojne këta protestues, atëherë ata do të mbeten si personazhet që luajnë një film të njohur, pra do ta transferojnë përpjekjen e tyre nga realiteti në ligjërim. Ligjërimi apo gjuha janë gracka të rrezikshme për shoqëri të pazhvilluar si kjo e jona.
Protestuesit mendojnĂ« se duke deonocuar, duke mallkuar, duke nxjerrĂ« arkivole nĂ« shesh apo duke bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r kryengritje, e kanĂ« realizuar qĂ«llimin e tyre dhe madje shkojnĂ« edhe mĂ« tej dhe tregojnĂ« edhe si do ta bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rmbysje – duke e tĂ«rhequr zvarrĂ« Edi RamĂ«n. PĂ«r fat tĂ« keq, e gjithĂ« kjo betejĂ« zhvillohet nĂ« ligjĂ«rim dhe protesta nis dalngadalĂ« e kthehet nĂ« njĂ« roman, pra nĂ« njĂ« trillim.

NĂ«se pesha e narrativĂ«s socialiste nuk do tĂ« ishte aq e rĂ«ndĂ« nĂ« nĂ«nvetĂ«dijen e atyre qĂ« i dalin zot protestĂ«s, gjerat do tĂ« ishin mĂ« tĂ« thjeshta. Do tĂ« ishte krijuar njĂ« LĂ«vizjĂ« me njĂ« grup drejtues, do tĂ« ishin regjistruar nĂ« GjykatĂ« si forcĂ« politike dhe gjithĂ« kĂ«to energji qĂ« i harxhojnĂ« nĂ« shesh mund t’i kishin shpenzuar duke organizuar degĂ«t e kĂ«saj LĂ«vizjeje nĂ« gjithĂ« vendin, madje edhe nĂ« diasporĂ«. Por kjo nuk bĂ«n pjesĂ« nĂ« kulturĂ«n demokratike tĂ« shqiptarĂ«ve. Te ne udhĂ«heqĂ«si del nga lufta dhe jo nga paqja, nga pĂ«rmbysja dhe jo nga dialogu.

Before yesterdayJava News

Edi Rama – Paradoksi i njĂ« postmoderni tĂ« urryer

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
4 July 2026 at 19:16

Nga Ilir Yzeiri

Ajo që po ndodh me protestat, por sidomos urrejtja që shfaqin në rrjetet sociale shumë adresa shqiptarësh kundër Edi Ramës, është joproporcionale, jo korrekte dhe, në një masë të madhe, shpreh një paradoks. Dhe ky paradoks është vetë kryeministri i Shqipërisë.

Edi Rama e feston ditëlindjen e tij më 4 korrik, ditën e Pavarësisë së Amerikës dhe, pikërisht me këtë fuqi të madhe ose për shkak të kësaj fuqie të madhe, është vënë dy herë përballë shqiptarëve në mënyrë masive. Ata ia kundërshtuan planin e tij për të marrë mbetjet e armëve kimike në nëntorin e largët të vitit 2013. Ai manifestim zgjoi te shqiptarët ndjenjën sublime të atdheut, madje në parrullat e atëhershme u arrit deri atje sa të shkruhej që «Shqipëria nuk do të bëhet Hiroshima e Europës» duke përzier narrativën e bombës atomike në Hiroshimë me antiamerikanizmin europeist majtist. E njëjta gjë po ndodh edhe sot. Protesta që nisi me kundërshtimin e drejtë të organizatave mjedisore ndaj projektit të zhvillimit të zonës Pishë-Poro -Nartë, u transformua në një lëvizje antiamerikane dhe antisioniste me qenë se në qendër të këtij projekti ishte dhëndrri dhe vajza e Presidentit Amerikan, Donald Trump. Ashtu si edhe në protestat për ndalimin e ardhjes së armëve kimike, edhe tani, një pjesë e frymëzimit vinte e vjen nga Kosova dhe nga shqiptarët e Maqedonisë të cilët kujtohen për Shqipërinë sa herë që vjen në pyetje Amerika. Edi Rama shenjon më mirë se cilido tjetër lider i këtij vendi tipin e drejtuesit liberal, postmodern dhe pa referenca historike. Modeli i zhvillimit që ai i ka imponuar këtij vendi me drejtimin afatgjatë, është paradoksi. Ata që kanë qeverisur para tij dhe, mes tyre Berisha, sidomos, mund të veçohen për principialitetin regresiv të shpallur e të mbrojtur. Berisha hyri në politikën shqiptare si aktori kryesor që krijoi kaosin me tokën dhe ligjin e saj. Siç dëshmonte tani në fund ish-Presidenti Bamir Topi, ligji famëkeq 7051 për ndarjen e tokës bujqësore është bërë me këmbënguljen e Berishës.

Socialists nĂ« atĂ« kohĂ« nuk donin qĂ« toka qĂ« do t’u shpĂ«rndahej fermerĂ«ve, tĂ« jepej me tituj pronĂ«sie, por nĂ« pĂ«rdorim. Berisha Ă«shtĂ« autori i masakrave dhe luftĂ«s civile tĂ« vitit 1997, por ai asnjĂ«herĂ« nuk ka qenĂ« i urryer sa ç’ështĂ« Edi Rama sot. Edhe Enver Hoxha, ai qĂ« aplikoi luftĂ«n famĂ«keqe tĂ« klasave, nuk Ă«shtĂ« i urryer nĂ« rrjetet sociale sa Edi Rama sot.

Paradoksi është se edhe shqiptarët e Kosovës, në masë të madhe, e quajnë Edi Ramën tradhtar dhe Sali Berishën që i shiste naftë Milosheviçit apo që zhduku Remzi Hoxhën, e quajnë patriot. Edi Rama si postmodernist nuk i kushton vëmendje referencave. Ai pati kurajon që në vizitën e parë në Beograd dhe të dytën në historinë e marrëdhënieve mes Serbisë e Shqipërisë ta përmendte pavarësinë e Kosovës atje në krah të Vuçiçit, ashtu si, po me të njëjtën lehtësi, ta bënte Vuçiçin aleat për të demokratizuar Ballkanin, madje të botonte bashkë me të një artikull për promovimin e Ballkanit në BE.

Edi Rama ishte i pari që me lehtësinë më të madhe shpalli moratoriumin për gjuetinë, ndaloi projektin shkatërrues të ndërtimit në Kalivaç. Po ashtu, anuloi edhe dhjetëra e dhjetëra leje që Sali Berisha kishte dhënë për të shkatërruar Valbonën me ndërtime hecesh mbi ata lumë e të tjerë lumenj. Pastaj, me po atë lehtësi që anuloi ato leje, i hapi rrugë ndërtimit të një kompleksi në Manastir në parkun e Butrintit.

Duke qenë postmodern dhe idhtar i liberalizmit, ai i ndërpreu lidhjet me zhvillimin arkitektonik të Tiranës dhe me semantikën e sintaksën e saj. Në vend të tyre ndërtoi një sintaksë tjetër duke e bërë Tiranën laborator për eksperimentet e gjithë arkitektëve të Europës. Me këtë rast ai harroi një thënie të njohur që, nëse do ta shkatërrosh një vend, gjej një ekonomist të mirë që kërkon vetëm fitim dhe një arkitekt që kërkon vetëm ndërtim. Duke qenë nga natyra krenar dhe egocentrist në disa raste, Rama zgjodhi paradoksin dhe konfliktin si forma të qeverisjes.

Ai nuk u interesua kurrë që të ishte vetë në qendër të projekteve madhështore që do të konsolidonin shtetin demokratik. Rasti më flagrant ishte Reforma në Drejtësi, e cila u krye dhe u realizua larg vëmendjes strategjike kombëtare dhe në liri të plotë të atyre që shkatërruan një sistem për të ndërtuar një korporatë, e cila, sot, në shumicën e rasteve, është kthyer në dëm të lirisë së qytetarëve dhe në mbrojtje të padrejtësisë.

Ky paradoks lidhet gjithnjë me natyrën e Edi Ramës si postmodernist që ka në themel gjithnjë ndërtimin e diçkaje të re pa lidhje me të shkuarën, madje duke e shkatërruar atë. Vizioni i tij postmodern ka sjellë një ndryshim të dukshëm të Shqipërisë dhe këtë nuk mund ta mohojë askush, por paradoksi qëndron pikërisht te zhvillimi kontradiktor.

Njeriu që u dha gjithë pushtetin prokurorëve dhe gjytarëve, është masakruar prej tyre dhe ata ia arritën që në këta vjet të ndërtojnë, ku me të drejtë, ku pa të drejtë, narrativën e një vendi që ka një qeveri të kriminalizuar e të korruptuar. Dhe falë kësaj lehtësie, sot janë harruar Gërdeci dhe 21 janari.

Duke ndërtuar institucione të dobëta dhe në dukje demokratike, Edi Rama nuk arriti të ndalonte e të kontrollonte fluksin e parave të pista që ushqenin zhvillimin në këtë vend.

Në emër të lirisë dhe të ndarjes së institucioneve dhe mosndërhyrjes së pushtetit ekzekutiv, u krijuan paradokse të mëdha. Konsorciumi që do të ndërtojë në qendër të Tiranës kullën me emrin Mali i Tiranës, është në hetim për para të ardhura nga trafikimi i drogës. Mesa duket, zhvillimi i lirë dhe pa asnjë kontroll nuk sjell gjithnjë paqe dhe demokraci. Protesta e këtyre ditëve nisi vërtet nga Zvërneci dhe pati në fillim frymëzim ambientalist, por, përditë e më shumë, ajo po nxjerr në pah se modeli postmodernist dhe ai liberal nuk mund të jenë të suksesshëm në një vend që vjen nga shtypja e gjatë dhe nga barazitizmi.

Urrejtja që ka shpërthyer këto ditë ndaj Ramës, por edhe ndaj atyre që mbështesin projektin e tij, është ajo që thoshte filozofi Byung Chul Han se njeriu postmodern vjen një moment dhe kalon nga përtacia mendore në zemërim të thellë. Zemërimi i thellë është shenja që ajo shoqëri nuk ka vdekur.

Ndaj edhe Edi Rama i ka provokuar shqiptarët më shumë se Berisha që dogji Shqipërinë, por sot pretendon se protestat janë kundër Ramës dhe më shumë se Albin Kurti i cili dashurohet në Kosovë sepse është kundër Amerikës dhe Europës dhe se mbyll bizneset shqiptare të Kosovës në mëngjes dhe pasdite nis protestuesit në Tiranë.

Përse Veliaj e zotëroi tërësisht hapësirën publike për një javë

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
13 May 2026 at 15:10
Nga Ilir Yzeiri
Që nga paraqitja e tij në Gjykatën Administrative më 8 maj e deri në fund të javës që pasoi, Erion Veliaj ishte tema e ditës në të gjithë median shqiptare. Ai u rendit i pari duke lënë pas të gjithë aktorët e tjerë politike, të gjitha ngjarjet sensitive që kishte kjo periudhë dhe, për herë të parë, vëmendja ndaj tij kaloi madje edhe kryeministrin Edi Rama. Nuk arritën ta largonin vëmendjen nga Veliaj as koncerti i madh në Sheshin « Italia » në nderim të Ennio Morikones, as protesta e PD-së që u mbajt në të njëtën ditë me paraqitjen e tij në Gjykatën Adnministrative. Jehona vijoi edhe në mediat ndërkombëtare dhe këto ditë një gazetë e njohur e Belgjikës, atje ku ndodhen institucionet e rëndësishme të BE-së, « MorningBrussels », me autor Martin Banks i kushtoi një reportazh të zgjeruar kësaj ngjarjeje duke e vendosur atë në një sfond të gjerë e duke vënë theksin te ndjeshmëria e lartë që ka zgjuar në Shqipëri e në botë rasti Veliaj.
Paralelisht me atë paraqitje të Veliajt ishte edhe fillimi i gjyqit ndaj ish-presidentit Ilir Meta apo vijimi i gjyqit për ish-kryeministrin Berisha dhe dhëndrrin e tij. Por, nëse paraqitja e Ilir Metës në gjykatë dy javë më parë, tronditi opinionin publik kur ai u shfaq i dërrmuar fizikisht në kafazin e qelqtë, këtë radhë, kur ai u paraqit në seancën e gjykimit në themel, vëmendja ishte normale.

Po përse Veliaj ka zënë kryet e vendit në hapësirën publike këto ditë ? Përse opinioni i gjerë po tregon interes për fatin e kryetarit të bashkisë në detyrë Erion Veliaj që mbahet në paraburgim prej gati 500 ditësh ? Arsyet janë të shumta, por ajo që tërhoqi vëmendjen këtë radhë ishte padia e tij ndaj prokurorit Olsi Dado, të cilin Veliaj e akuzon se është emëruar në detyrën e prokurorit jashtë normave dhe kritereve ligjore. Për këtë rast u shprehën më parë edhe ish-presidenti i Republikës Bamir Topi i cili tha se në dosjen e tij nuk ka asnjë dokument përveç shkresës përcjellëse nga ish-prokurorja e përgjithshme Ina Rama. Përfaqësuesja e presidencës aktuale tha në seancën paraprake se nëse një kërkesë e tillë do të kishte ardhur sot, Olsi Dado nuk do të ishte emëruar prokuror i Republikës.

Për seancën gjyqësore të datës 8 maj është folur gjatë. Ajo mori një vlerë të posaçme për shkak se atë ditë aty u paraqit edhe aktori më i madh shqiptar i ditëve tona Robert Ndrenika. Robert Ndrenika e përqafoi Veliajn, e puthi në ballë dhe i tha fjalët që tashmë janë bërë të njohura se çfarë të mbetet nga burgu vij e bëj unë. Reshtimi i hapur i Ndrenikës në krah të Veliajt nxiti urrejtjen dhe fyerjet te ato portale apo te ata individë të cilët prej kohësh e kanë dekonstruktuar edhe punën edhe personazhin e Veliajt, atë vetë e familjen e tij.

Ndërkohë, në anë tjetër, e morën fjalën personalitete të njohura dhe akademikë që jo vetëm mbrojtën Ndrenikën, por i treguan publikut për herë të parë me tone të forta se kultura shqiptare e ndëshkimit popullor komunist duhet të marrë fund. Veliaj është një i ndaluar i pafajshëm deri në një vendim të formës së prerë. Ndërkaq, nëse e sheh këtë ngjarje nga një anë tjetër do të vëresh se popullariteti i Veliajt që mbuloi gjithë aktorët e tjerë vjen nga një shkak i vetëm : për herë të parë publiku pa një shfaqje të drejtpërdrejtë të gjyqeve.

Deri tani në hapësirën publike ka mbizotëruar kultura e dhunës dhe e linçimit mbi të ndaluarit nga SPAK. Kontakti i parë i Veliajt me publikun dhe zhvillimi i një seance e cila, megjithëse u ndalua që të transmetohej live, u përcoll, megjithatë, përmes gazetarëve që ishin atje, krijoi më në fund përfytyrimin e pritur se e mira dhe e keqja tani kanë një emër. Veliaj ka gjetur një argument të thellë juridik dhe i kërkon instancave përkatëse që të shprehen nëse është apo jo i ligjshëm emërimi i porkurorit Olsi Dado. Ata që e kanë për detyrë të sqarojnë këtë pozicion, për fat të keq, duan ta fshehin këtë skandal.

Institucioni që duhet të shprehet për këtë çështje jo vetëm që bëri një paraqitje qesharake në atë seancë, por, tani në fund, ne pamë se çfarë debatesh dhe çfarë cilësie kanë mbledhjet e atij institucioni, në të cilat Kryetarja e KLP-së ulëret e shkel ligjin, ndërsa prokurori i njohur Sokol Stojani shfaqet i tronditur.

Por ngjarja e Veliajt ka edhe anën e vet politike. Erion Veliaj e ka shpallur veten të pafajshëm dhe ka akuzuar politikën, segmente të caktuara të superstrukturës që ndaj tij është ngritur një kurth. Mënyra e trajtimit të tij dhe të çështjes së tij tani i kanë bindur edhe mbështetësit e shumtë të Erion Veliajt se ai është një viktimë e një kombinacioni tipik shqiptar. Heshtja e Partisë Socialiste ndaj skandaleve që po vihen re përditë në çështjen Veliaj, trajtimi çnjerëzor i tij në burgjet shqiptare në kohën kur ministër i drejtësisë ishte socialisti i përkëdhelur nga Rama, Ulsi Manja të bën të dyshosh se brenda Partisë Socialiste diçka është thyer keq. Veliaj tani po fiton mbështetjen e gjerë të popullit socialist sepse të gjithë po binden se ai përfaqëson anën e drejtë të politikës shqiptare dhe se kundërshtarët e tij, ata që nuk e duan lidershipin e tij këtë radhë u gabuan.

Një ditë i mbështjellë me mjerimin e gjykatave shqiptare

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
9 May 2026 at 11:16
Nga Ilir Yzeiri
Ditën e premte, më 8 maj, shkova të ndiqja seancën gjyqësore që do të mbahej në ngarkim të prokurorit Olsi Dado, ndaj të cilit, kryetari i Bashkisë në detyrë, zoti Erion Veliaj, që mbahet i izoluar prej gati 500 ditësh në ambientet e paraburgimit në Durrës, ka ngritur padinë në Gjykatën Administrative dhe i kërkon këtij institucioni që të shprehet nëse emërimi i Olsi Dados si prokuror në vitin 2008 është i ligjshëm apo jo ?

Nganjëherë nuk duhen shumë studime, nuk duhen investigime të holla apo raporte me shumë fletë. Mjafton një ditë që ti të kuptosh mjerimin tragjik të drejtësisë shqiptare. Godina e Gjykatës Administrative, ashtu si shumica e godinave të gjykatave apo të prokurorive, është një ambient që dikur ka shërbyer për një fushë tjetër dhe tani është përshtatur për Gjykatë. E futur thellë, diku afër spitalit ushtarak, ajo ngjan si ato godinat e dikurshme të drejtorive rajonale të barnave për brejtësit e foragjereve. Disa zyra tani janë përshtatur për salla gjykimi.

Pasi regjistrohemi, dĂ«gjojmĂ« nĂ« altoparlant spikeren qĂ« lajmĂ«ron se dikush duhet tĂ« futet nĂ« sallĂ«n 1. Ti mendon se ato janĂ« salla gjyqesh. NĂ« fakt janĂ« zyra tĂ« ngushta qĂ« janĂ« improvizuar pĂ«r salla gjykimesh. Na vjen radha edhe neve pĂ«r t’u futur nĂ« tĂ« vetmen sallĂ« tĂ« madhe tĂ« GjykatĂ«s Administrative tĂ« TiranĂ«s. ËshtĂ« sa njĂ« dhomĂ« shtĂ«pie. Kamerat vendosen nĂ« fund dhe para tyre jane tre rreshta ulĂ«sesh me nga katĂ«r tĂ« tilla. Ngjishemi nĂ« njĂ« resht dhe falĂ« koleges sime, Klodi Lala, arrij tĂ« gjej njĂ« cep sa pĂ«t t’u mbĂ«shtetur. Hyn Veliaj i shoqĂ«ruar me dy policĂ« trupmĂ«dhenj dhe skenat e takimi tĂ« tij me NdrenikĂ«n apo dhe me ne tĂ« tjerĂ«t i panĂ« tĂ« gjithĂ«. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r hyn edhe avokati qĂ« do tĂ« mbrojĂ« prokurorin Olsi Dado dhe pĂ«rfaqĂ«suesja e presidencĂ«s. Hyn gjykatĂ«si dhe tĂ« tjerat janĂ« bĂ«rĂ« publike. Ne qĂ« ishim nĂ« sallĂ«, e kuptuam se vendimin pĂ«r tĂ« mos transmetuar live seancĂ«n, gjykatĂ«si e kishte marrĂ« qysh mĂ« parĂ«, sepse, kur ai tha qĂ« gjykata tĂ«rhiqet pĂ«r tĂ« marrĂ« vendim, ai u kthye vetĂ«m pas dy minutash dhe lexoi dy faqe tekst tĂ« cilat nuk mund t’i kishte shkruar nĂ« ndĂ«rkohĂ«n qĂ« u tĂ«rhoq pĂ«r tĂ« marrĂ« vendimin.

Qysh kĂ«tu ti kupton se gjykatat tona jo vetĂ«m qĂ« nuk janĂ« serioze, por janĂ« tĂ« parat qĂ« shkelin procedurat. Nis gjyqi. Erion Veliaj merr fjalĂ«n, por gjykatĂ«si Ă«shtĂ« i kujdesshmĂ« qĂ« t’ia ndĂ«rpresĂ« fjalĂ«n disa herĂ« duke i kujtuar se duhet qĂ« nĂ« fjalĂ«n e tij t’i pĂ«rmbahet logjikĂ«s juridike, pra « procedurĂ«s » dhe jo anĂ«s subjektiv qĂ« ka çdo diskurs juridik. Pra ai nuk duhet tĂ« tregojĂ« se çfarĂ« ka prodhuar veprimi i njĂ« prokurori i cili Ă«shtĂ« paditur se Ă«shtĂ« emĂ«ruar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme, por duhet qĂ« vetĂ«m tĂ« paraqesĂ« argumente juridike. TĂ« gjithĂ« e dimĂ« qĂ«, kur fjalĂ«n e merr i pandehuri, dhe aq mĂ« tepĂ«r njeriu qĂ« Ă«shtĂ« marrĂ« me pĂ«rdhunĂ« nga zyra dhe mbahet nĂ« paraburgim pa asnjĂ« tĂ« drejtĂ«, nga njĂ« prokuror qĂ«, siç po del tani, Ă«shtĂ« emĂ«ruar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme, gjykata, jo vetĂ«m qĂ« duhet ta respektojĂ«, por duhet t’i japĂ« gjithĂ« hapĂ«sirĂ«n e nevojshme.

Mirëpo këtu nis paradoksi. Për gjykatësin që drejtonte seancën, Erion Veliaj shihej si një fajtor, megjithëse ai është ende i pafajshëm. Ndaj tij dhe ndaj avokatit të tij gjykatësi bënte kujdes që të tregonte « procedurën » dhe ta « respektonte » atë. Sapo kthehej nga ana tjetër, ai squllej dhe tregohej gjithë edukatë. Kulmi arriti kur ai thërret përfaqësuesen e KLP-së, e cila tani ishte edhe ajo e paditur prej Veliajt si palë që e ka për detyrë të verifikojë ligjshmërinë e Olsi Dados si prokuror.

Ne po prisnim të shihnim një zonjë apo zotëri nga vendi ku ishte ulur pala e paditur, pra avokati i Olsi Dados, përfaqësuesin e Presidencës të veshur me një kostum serioz, siç e kërkonte serioziteti i asaj salle. Por, jo, nga reshti para meje, pra nga reshti i sallës u ngrit një zonjë apo zonjushë e veshur si për të dalë pasdite për kafe me shoqet e lagjes dhe me mëngë zhapone, e theksoj me mëngë zhapone dhe me një veshje që nuk ishte korrekte për atë sallë. Mirëpo gjykatësi, që i kujtoi një të ftuari në sallë që të hiqte syzet e zeza, jo vetëm që nuk u shqetësua nga veshja dhe paraqitja joserioze e përfaqësues se KLP-së, por sillej ndaj saj si të ishte vartës i KLP-së.

Që këtu serioziteti i asaj seance mori fund. Gjykatësi ka të drejtë të marrë vendimin që ai e gjykon të drejtë, sepse ai e ka tagrin në atë proces. Por, për ne që ishim në atë sallë dhe për seriozitetin e asaj seance, nuk mund të pranohet një përfaqësuese e palëve në gjykim me atë veshje.

Mendoni tani se çfarĂ« Ă«shtĂ« KLP-ja. ËshtĂ« po ky institucion ndaj tĂ« cilit njĂ« emision investigativ satirik nĂ« vend ka publikuar njĂ« video skandaloze dhe ndaj personit qĂ« shfaqet nĂ« atĂ« video, nuk Ă«shtĂ« marrĂ« asnjĂ« masĂ«. Kujtoni se çfarĂ« ka ndodhur nĂ« raste tĂ« tjera kur janĂ« publikuar video tĂ« tilla skandaloze nga emisionet investigative satirike. TĂ« nesĂ«rmen e publikimit tĂ« videove tĂ« tilla, ata persona ose janĂ« larguar nga puna, ose janĂ« arrestuar. MirĂ«po gjykatĂ«si i seancĂ«s, jo vetĂ«m qĂ« e pranoi pĂ«rfaqĂ«suesen e KLP-sĂ« me atĂ« veshje nĂ« sallĂ«, por ia pranoi edhe arsyetimin e refuzimit tĂ« padisĂ« sĂ« Veliajt. Situata u bĂ« qesharake kur avokat Ndreca e pyeti atĂ« nĂ«se vendimi i paraqitur nĂ« dosje dhe i nĂ«nshkruar nga Zv/kryetari i KLP-sĂ«, Ă«shtĂ« i tiji personal, apo Ă«shtĂ« nĂ«nshkruar pasi Ă«shtĂ« mbledhur KLP-ja ? Ajo, me naivitet, tha le tĂ« vijĂ« nĂ«nkryetari ta sqarojĂ« kĂ«tu nĂ« sallĂ«. TĂ« gjithĂ« qeshĂ«m. NdĂ«rsa gjykatĂ«si, qĂ« e kishte paracaktuar qĂ« mĂ« parĂ« atĂ« qĂ« do tĂ« bĂ«nte, ndĂ«rhyri dhe nisi tĂ« bĂ«jĂ« punĂ«n e zĂ«dhĂ«nĂ«sit tĂ« KLP-sĂ« duke lexuar nenet e funksionit tĂ« kryetarit tĂ« KLP-sĂ«. ÇfarĂ« mjerimi !!! Si mund t’i besosh atij gjykatĂ«si fatin tĂ«nd.

Tani e kuptoj se ç’heqin ata qindra qytetarĂ« shqiptarĂ« nĂ« dyert e gjykatave dhe me gjyqtarĂ« tĂ« tillĂ« qĂ« bĂ«jnĂ« kujdes tĂ« jenĂ« me shkelĂ«sin e ligjit. M’u kujtua filmi i famshĂ«m amerikan « KushĂ«riri Vini » me Xhoe Peshin. Ngjarja zhvillohet nĂ« njĂ« qytet periferik tĂ« AmerikĂ«s dhe dy djem tĂ« rinj janĂ« ndaluar se akuzohen qĂ« kanĂ« vrarĂ« njĂ« tjetĂ«r nĂ« supermarket. Nuk kanĂ« avokat dhe kujtohen qĂ« njĂ« kushĂ«ri i tyre, avokati qĂ« e luan mjeshtĂ«risht Xhoe Peshi, vjen pĂ«r t’i mbrojtur. I veshur si gjysmĂ« hipi me zinxhirĂ« nĂ« qafĂ«, me kĂ«pucĂ« kauboji ai paraqitet nĂ« sallĂ« dhe situatat komike janĂ« tjetĂ«r gjĂ«. Ajo qĂ« mĂ« bĂ«ri pĂ«rshtypje ishte se kryetari i gjykatĂ«s e thĂ«rret dhe i thotĂ« dil jashtĂ«, bli njĂ« kostum dhe eja nĂ« seancĂ«. E mbyll seancĂ«n derisa ai hyri me kostum. GjithĂ« shtjellimi i filmit Ă«shtĂ« tjetĂ«r gjĂ«, por aty ti mund tĂ« shohĂ«sh njĂ« gjykatĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet ai qĂ« jep drejtĂ«si.

Gjykatësi ynë bënte kujdes të justifikonte përfaqësuesen e KLP-së, atë që duhet ta kishte nxjerrë nga salla dhe ta urdhërionte të vinte e veshur me kostum serioz dhe, kur ajo tha që duhet të vijë Nënkryetari i KLP-së, menjëherë të ndërpriste seancën dhe ta sillte atë në sallë. Hyrja në kishë, xhami apo çdo vend të shenjtë, ashtu si edhe hyrja në Gjykatë kur mbahet një seancë gjyqësore, kanë diçka hijerëndë. Që këtu nis seriozitetit. Por, siç e thashë, ishte një ditë në mjerimin e gjykatave shqiptare. Nuk e di se si Parlamenti i Shqipërisë nuk reagon. Po jetojmë në kohën që balancat e pushteteve po tronditen. Shqiptarët kanë votuar deputetët dhe Parlamenti është pushteti real i popullit. Nuk mund të ndodhë në asnjë demokraci që një prokuror i paligjshëm dhe një gjyqtar i nënshtruar nga trysnia e antiligjit të shkatërrojnë demokracinë që nuk po e ndërtojmë dot.

Nga tragjedia harruam një detaj

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
4 May 2026 at 20:36

Nga Ilir Yzeiri

Tragjedia e Durrësit është e rëndë dhe kur pasoja janë humbjet e jetëve të fëmijëve, tragjedia njerëzore i kalon edhe vetë caqet e dhimbjes. Përtej saj nuk ka as fjalë as edhe ndonjë formë tjetër që mund të të bëjë të harrosh atë që ka ndodhur. Tragjeditë, aksidentet janë pjesë e jetës njerëzore dhe asnjëherë nuk mund të shpëtojmë prej tyre. Kujt i shkonte ndërmend se natën e ndërrimit të viteve, në Zvicër, në vendin më të zhvilluar të Europës, do të humbnin jetën në një diskotekë në Kransmontana 40 të rinj. Natyrisht ka edhe plot raste të tjera në të cilat aksidentet kanë shkaktuar viktima të pafajshme, për të mos llogaritur luftërat e fundit dhe fëmijët që po vdesin përditë. Mirëpo, ngjarja e Durrësit, pra tragjedia jonë, ka një anë tjetër të rëndë.

Fëmijët nuk ishin në rrugë, nuk ishin as në diskotekë, nuk ishin as në luftë, ishin në trotuar duke luajtur. Po përse në trotuar ? Sepse ashtu i kemi katandisur ne. Sepse kapitalizmi ynë i egër nuk i ka llogaritur kurrë fëmijët. Ndërtimet mbytëse në çdo cep nuk i llogarisin kurrë ata. Këtu te ne ankthi dhe etja për të fituar mbi çdo gjë dhe mbi gjithçka po ua vret ëndrrat dhe lojërat fëmijëve. Kush mund të më thotë mua se ku duhet të luajnë fëmijët ? Në blloqet e pallateve që të marrin frymën të gjitha hapësirat i zënë makinat dhe gangsterët e fortë që parkojnë edhe brenda hyrjeve të pallateve. Rrugët e lagjeve janë kthyer si pista makinash sepse nga periferitë e Tiranës zbresin si të çmendur pilotët e vdekjes dhe marrin përpara çdo gjë.

Ndaj rasti i DurrĂ«sit tregoi njĂ« anĂ« tragjike tĂ« kapitalizmit shqiptar, tĂ« cilĂ«n anĂ« jo vetĂ«m nuk po e korrigjojmĂ«, por po e theksojmĂ« dhe po e bĂ«jmĂ« mĂ« tĂ« ekspozuar pĂ«r tragjedi tĂ« tjera. FĂ«mijĂ«ria e shqiptarĂ«ve Ă«shtĂ« shenjuar nĂ« disa mĂ«nyra. PĂ«r ata qĂ« janĂ« rritur nĂ« kohĂ«n e komunizmit, rruga ishte edhe fusha e sportit edhe kĂ«ndi i lojĂ«rave, sepse makinat private nuk ekzistonin. MĂ« kujtohet fĂ«mijĂ«ria ime nĂ« qytetin e bukur tĂ« PeshkopisĂ«, nĂ« mesin e viteve ’60. Kishim tre fusha pĂ«r tĂ« luajtur- fushĂ«n e lagjes, atĂ« tĂ« shkollĂ«s dhe fushĂ«n Rinia. HapĂ«sira pa fund. Pas viteve ’90, gjithçka u bĂ« truall, nuk kishte mĂ« tokĂ«, por truall dhe ndĂ«rtim. Pa asnjĂ« kriter. Kur planifikohet njĂ« kompleks apo kur jepet njĂ« lejĂ« ndĂ«rtimi asnjĂ«herĂ« nuk mendohen fĂ«mijĂ«t, hapĂ«sira qĂ« duhet pĂ«r ta. TĂ« mos flasim pĂ«r shkollat tĂ« cilat janĂ« pĂ«rshtatur pa asnjĂ« kriter dhe ato private qĂ«, nĂ« disa raste, ndĂ«rtohen edhe pa kriteret e ambientit. FĂ«mijĂ«t tanĂ« janĂ« tĂ« burgosurit e mĂ«dhenj tĂ« makutĂ«risĂ« sonĂ« qĂ« e ka kthyer gjithĂ« kĂ«tĂ« vend nĂ« njĂ« truall.

Edhe aty ku ka terrene sportive ato sakrifikohen për ndërtime. Sot fëmijët tanë që kur lindin mësohen me erën e tymit të duhanit dhe me zhurmat e kafenesë. Nënat e reja, heroinat e kohës sonë, nuk dinë se ku të shkojnë. Jeta e tyre është fëmija në krah dhe me vrap te bari i lagjes sepse vetëm aty ka pak hapësirë. Nëse del nga pallati aty në lagje duhet të hapësh sytë ku do hedhësh këmbën se tri katër makina janë parkuar para teje. Rruga e ngushtë është e zënë dhe për të kaluar aty duhet të matesh mirë derisa të shkosh në kafe.

Unë nuk i paragjykoj ato nëna të reja që bashkë me fëmijët e tyre kalojnë pjesën më të madhe të kohës së lirë në kafe. Më thoni ju ku të shkojnë ? Kur rriten e bëhen për në shkollë nis një izolim i dytë. Shkolla të vogla, të mbyllura, pa ambiente të mëdha. Aty si në një garnizon ushtarak rrijnë fëmijët derisa vijnë prondërit e i marrin dhe i plasin në shtëpi.

PĂ«r ta nuk ka kohĂ« tĂ« lirĂ«, nuk ka hapĂ«sira qĂ« tĂ« jenĂ« tĂ« tyret. Kur janĂ« nĂ« moshĂ«n e pubertit mund tĂ« rrinĂ« vetĂ«m nĂ« hyrje tĂ« pallatit, por edhe aty si nĂ« gjemba se do tĂ« jenĂ« tĂ« rrethuar nga motorĂ«t, makinat dhe furgonĂ«t qĂ« kalojnĂ« nĂ« çdo sekondĂ« tĂ« ditĂ«s. Si zogj tĂ« trembur pastaj shohin nga bari i lagjes derisa tĂ« dalĂ« ndonjĂ« pjesĂ«tar i familjes e t’i marrĂ« edhe atĂ« nĂ« kafe. VogĂ«lushĂ«t e DurrĂ«sit guxuan tĂ« kthejnĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« vetme qĂ« ka mbetur e lirĂ« -trotuarin- nĂ« njĂ« fushĂ« loje. Por u gabuan. Ku ta dinin ata se edhe ajo hapĂ«sirĂ« Ă«shtĂ« e zĂ«nĂ« nga tĂ« çmendurit qĂ« popullojnĂ« kĂ«tĂ« vend.

Ina Rama dhe Olsi Dado ose përdhosja e republikës

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
4 April 2026 at 21:00

Nga Ilir Yzeiri

Ne kemi frikë ta përmendim fjalën «Republikë» në ligjërimin publik sepse shteti që kemi ndërtuar nuk ka asgjë të përbashkët me një sistem të tillë. Republika do të duhej të ishte shteti apo vendi i qytetarëve të cilët ndjehen të përfaqësuar në strukturat e shtetit të tyre.

Republika është një marrëdhënie, është një detyrim ligjor, është administrimi i hapësirës sonë publike, ligjore, ideore dhe emocionale. Më së pari Republika shënohet nga dhënia e drejtësisë dhe nga slogani i famshëm se përpara ligjit jemi të gjithë të barabartë. Mirëpo, ne, në këtë 30 vjet, kemi nderruar një shtet të padrejtë, të pabarabartë.

QytetarĂ«t thirren njĂ« herĂ« nĂ« katĂ«r vjet pĂ«r tĂ« zgjedhur pĂ«rfaqĂ«suesit e tyre dhe votojnĂ« pĂ«r ata kandidatĂ« qĂ« ka vĂ«nĂ« nĂ« listĂ« kryetari i partisĂ«. Pasi zgjidhen askush nuk do t’ia dijĂ« mĂ« pĂ«r zgjedhĂ«sit. Parlamenti kthehet nĂ« njĂ« maskaradĂ« ku parakalojnĂ« vetĂ«m sharjet e fyerjet dhe ku ligjet miratohen pa asnjĂ« debat dhe pa asnjĂ« diskutim.

Mirëpo gjëja më e rëndë është se ky qytetar që voton, jo vetëm që shkelet me këmbë, por pushteti i tij nuk i hyn në punë askujt. Sot Shqipëria është pa gjykata, sepse një popullsi me 2 milion e 800 mijë banorë ka rreth 200 mijë çështje të cilat nuk shqyrtohen në të gjitha shkallët e drejtësisë. Ndërkaq, përfaqësuesit europianë, me cinizëm na thonë se ne kemi bërë reformë në drejtësi. Ata jo vetëm që nuk ia kanë idenë, por as që nuk duan që ky vend të quhet një Republikë normale. Shihni për këtë prononcimet e Gonzatos për deklasifikimin e shpifjes dhe do të bindeni se për europianët jo vetëm që jemi si ato vendet e botës së tretë, por pak më keq.

E ndoqa me vëmendje referendumin për disa ndryshime në sistemin e drejtësisë në Itali. Ajo që më bëri përshtypje ishte prania në media e prokurorit të njohur italian Nicola Gratteri. I famshmi magjistrat kalabrez jeton nën mbrojtje sepse është bërë i njohur sidomos për luftën ndaj Ndrangetës. Mirëpo ai nuk mungon asnjëherë në debate publike. E sheh vazhdimisht nëpër studio televizive dhe me rastin e referendumit u vu edhe në krye të një forumi për mbrojtjen e «JO»-së. Tani vijmë te këta prokurorët tanë. Ina Rama, përditë e më shumë, po akuzohet se ka shkelur ligjin dhe ka promovuar një noter si prokuror dhe ky është Olsi Dado.

Ky i fundit i ka bërë një atentat Republikës duke ndaluar në mënyrë çnjerëzore njeriun më të votuar në Shqipëri, Erion Veliajn. Ina Rama ishte prokurore e Përgjithshme kur ndodhi tragjedia e 21 janarit. Ajo u fye dhe u poshtërua nga Sali Berisha dhe pas atij poshtërimi mbylli gojën.

Kolegët e saj e akuzojnë rëndë se ajo ka prishur provat e asaj masakre. Mirëpo ajo nuk del në publik dhe të sqarojë pozicionin e saj. Nuk del siç del kolegu i saj në Itali që mbron Republikën nga ata politikanë që duan ta deformojnë atë. Përkundrazi ajo i bën atentat Republikës dhe fut në godinën e Prokurorisë një njeri që, siç po del tani, nuk ka asnjë lidhje me detyrën që kryen. E imagjinoni dot se në çfarë pozite jemi. E përfytyroni dot profilin e Nikola Gratterit dhe të Ina Ramës që u bën nder shokëve të gjimnazit, çunave nga Durrësi????

ËshtĂ« e paimagjinueshme heshtja e PartisĂ« Socialiste dhe po ashtu jo e drejtĂ« pĂ«rpjekja pĂ«r tĂ« inicuar njĂ« garĂ« tjetĂ«r pĂ«r BashkinĂ« e TiranĂ«s. Cili mund tĂ« jetĂ« ai kryetar bashkie qĂ« mund tĂ« kandidojĂ« nĂ« vend tĂ« Erion Veliajt pĂ«r sa kohĂ« qĂ« Olsi Dado dhe soji i tij mund t’i bĂ«jnĂ« gjĂ«mĂ«n nĂ« çdo moment. Sot Republika ka rĂ«nĂ« sepse ajo Ă«shtĂ« nĂ« dorĂ«n e atyre qĂ« mund ta shkatĂ«rrojnĂ« sistemin me fuqinĂ« e pakontrolluar qĂ« u ka dhĂ«nĂ« kjo mazhorancĂ« e paaftĂ« dhe frikacake. NĂ«se Olsi Dado dhe Ina Rama nuk largohen nga sistemi i drejtĂ«sisĂ«, ne duhet tĂ« pĂ«rgatitemi qĂ« tĂ« tjera atentate do t’i bĂ«hen RepublikĂ«s.

Ambasadorët, Europa dhe komunizmi që nuk e pamë kurrë

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
12 March 2026 at 22:03

Nga Ilir Yzeiri

QĂ« nga viti 1990 kur studentĂ«t u derdhĂ«n rrugĂ«ve me parrullĂ«n « E duam ShqipĂ«rinĂ« si gjithĂ« Europa ! », kanĂ« kaluar 36 vjet. QĂ« nga viti 1944 deri nĂ« vitin 1990, kur komunistĂ«t erdhĂ«n nĂ« pushtet dhe na premtuan se do tĂ« na çonin nĂ« komunizĂ«m, kaluan 46 vjet. Sipas njĂ« llogarie tĂ« thjeshtĂ« shqiptarĂ«t po jetojnĂ« nĂ« pritje tĂ« realizmit tĂ« Ă«ndrrĂ«s pĂ«r t’u bashkuar me familjen europiane po aq kohĂ« sa, pĂ«rafĂ«rsisht, jetuan ata qĂ« prisnin tĂ« shkomin nĂ« komunizĂ«m- nĂ« njĂ« rend pa klasa, me barazi shoqĂ«rore e me mirĂ«qĂ«nie pĂ«r tĂ« gjithĂ«.

Komunistët e kishin më të qartë vizionin e tyre utopik dhe punonin thuajse çdo ditë që ai realitet të mbetej një vizion, pra të mos realizohej kurrë. Tani që kemi fituar lirinë dhe, me qenë se të gjithë nuk kemi asnjë iluzion se utopia që na është premtuar është një realitet që ekziston, sepse Europa Perëndimore, Bashkimi Europian nuk janë utopi, janë topose realë, një dorë e fshehtë, që duket sikur mban një shkop magjik në dorë, na e largon këtë ëndërr dhe toposin real na e kthen në një utopi.

GjithnjĂ«, madje çdo ditĂ« e çdo muaj qĂ« kalon, ne marrim mesazhe negative dhe sipas kumteve qĂ« lĂ«shojnĂ« ambasadorĂ«t e akredituar nĂ« vendin tonĂ«, ne jemi pĂ«rsĂ«ri fajtorĂ«, kemi shumĂ« punĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« ende. TĂ« krijohet pĂ«rshtypja se Ă«ndrra jonĂ« pĂ«r t’u futur nĂ« EuropĂ« nuk Ă«shtĂ« njĂ« akt, njĂ« veprim, pra, nuk varet nga ajo qĂ« bĂ«jmĂ« ne, ajo Ă«shtĂ« njĂ« gjendje e vazhdueshme, njĂ« pĂ«rpjekje pa fund, ashtu si kĂ«shilla qĂ« u dha Jezusi ndjekĂ«sve tĂ« tij qĂ« ju duhet tĂ« synoni modelin, por tĂ« tillĂ« nuk do bĂ«heni kurrĂ«.

AmbasadorĂ«t e huaj nĂ« TiranĂ« gjithnjĂ« mĂ« kanĂ« kujtuar atĂ« Komisionin NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« Kontrollit qĂ« administroi ShkodrĂ«n nĂ« vitet 1913-194, pas tĂ«rheqjes sĂ« Malit tĂ« Zi. Pra njĂ« asgjĂ«- njĂ« agjenci tĂ« madhe burokratĂ«sh qĂ« mbledh informacione pĂ«r hesap tĂ« vet, qĂ« shkruan raporte dhe mbledh fakte qĂ« nuk kanĂ« lidhje me mĂ«nyrĂ«n se si do tĂ« zhvillohet ShqipĂ«ria, por qĂ« do t’i shĂ«rbejnĂ« ndonjĂ« plani strategjik nga ato qĂ« futen nĂ« sirtarĂ«t e burokracive europiane e dalin pas qindra vjetĂ«sh. VeçanĂ«risht reagimet e ambasadorĂ«ve pas çdo veprimi qĂ« lidhet me SPAK janĂ« jo vetĂ«m tĂ« papranueshme, por edhe cinike. PĂ«rse?

Para dy ditĂ«sh qarkulloi njĂ« video e kryetarit tĂ« burgosur tĂ« BashkisĂ« sĂ« Stambollit, Imamoglu qĂ« hyn nĂ« njĂ« sallĂ« tĂ« madhe gjykate, pa pranga, i rrethuar me policĂ« dhe nĂ« prani tĂ« qindra mbĂ«shtetĂ«sev tĂ« tij tĂ« pranishĂ«m nĂ« atĂ« sallĂ« qĂ« brohorisnin emrin e tij si nĂ« stadium dhe ai qĂ« i pĂ«rshĂ«ndeste duke buzĂ«qeshur. ËshtĂ« gjykata turke. Pra, jemi nĂ« Turqi, nĂ« atĂ« vend qĂ« BE-ja, pra shefat e kĂ«tyre ambasadorĂ«ve tĂ« TiranĂ«s, e qortojnĂ« si autoritar e me plot epitete tĂ« tjera.

Ndërsa në Shqipëri, ai SPAKU i Altin Dumanit dhe Olsi Dados ka një vit që e trajton në mënyrë çnjerëzore njeriun më të votuar në Tiranë, Erion Veliajn, i cili kur paraqitet në gjykatë futet në kafaz i izoluar, ndryshe nga kolegu i tij në Stamboll. Si ka mundësi që këta ambasadorë nuk bënë një deklaratë të vetme për këtë krim shtetëror?

Si ka mundësi që ambasadorët e vendeve Perëndimore që ne i kemi si model nxisin burgimin, linçimin publik dhe frymëzojnë SPAK-un që të bëjë arrestime dhe gjyqe popullore ? Ne kemi besuar se Europa është kampionia e lirisë dhe e prezumimit të pafajsisë. Po si ka mundësi që ambasadorët e Tiranës kërkojnë të imponojnë në Shqipëri modelin e Putinit me arrestime pa fund dhe nuk nxisin dhënien e drejtësisë. A jeni njohur me rezultatet e këtij spektakli politik që bën SPAKU në Tiranë, zotërinj ambasadorë?

Një ark peshk, Lefter Koka i tejkalon afatet e paraburgimit sepse nuk i ngrihet akuzë dhe pasi qëndron dy vjet në burg lirohet. Shqipëria e varfër sakrifikoi nga buxheti i saj për të ndërtuar një drejtësi të lirë e të pavarur, por dështoi.

Mali i dosjeve që nuk shqyrtohen nga gjykatat tona do të na zërë të gjithëve përfund, sepse Shqipëria u entuziazmua aq shumë nga fjala SPAK sa tani ka harruar se drejtësinë e jep gjykata dhe jo prokurori politik.

ËshtĂ« e paimagjinueshme tĂ« mendosh se nĂ« njĂ« kohĂ« kur bota, siç shkruante me tĂ« drejtĂ« Zhak Attali kĂ«to ditĂ«, Ă«shtĂ« nĂ« prag tĂ« njĂ« LuftĂ« tĂ« re BotĂ«rore, kur Amerika ka lĂ«kundur besimin te demokracia e vĂ«rtetĂ«, kur Europa po paraqitet e pĂ«rçarĂ«, gati e sĂ«murĂ« dhe nĂ« njĂ« krizĂ« tĂ« thellĂ« identiteti, ambasadorĂ«t e ShqipĂ«risĂ« merren me humorin e SPAK.

Si ka mundësi që këta ambasadorë nuk kanë përfillur opinionin e elitave shqiptare të cilët në hapësirën publike kanë vënë alarmin se Shqipëria po kthehet në një shtet e republikë prokurorësh të cilët nuk kanë asnjë motiv për të dhënë drejtësi, por vuajnë nga protagonizmi politik dhe nuk është çudi të jenë edhe nën frymëzimin e atyre që duan ta mbajnë këtë vend nën avujt e një mirazhi pafund.

Protagonizmi nacional-romantik i Edi Ramës

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
20 February 2026 at 17:51

Nga Ilir Yzeiri

Vështruar nga perspektiva e sotme, miti i krijimit të shtetit shqiptar, ka nevojë të ridimensionohet. Pasi dështuan betejat me armë për pavarësinë, Ismail Qemali dhe një grup patriotësh shpallën mëvetësinë në Vlorë. Por u desh Konferenca e Ambasadorëve të Londrës që të përcaktonte kufijtë, më saktë, të copëtonte territorin e shqiptarëve duke shpërblyer fqinjët e Veriut e të Jugut me territore nga i yni.

Kosova sot Ă«shtĂ« njĂ« shtet mĂ« vete dhe sapo festoi 18-vjetorin e PavarĂ«sisĂ«. Pas rĂ«nies sĂ« diktaturĂ«s dhe pas shpĂ«rbĂ«rjes sĂ« ish-JugosllavisĂ«, nĂ« Ballkan Ă«shtĂ« rritur pesha e shqiptarĂ«ve. ShqiptarĂ«t nĂ« Mal tĂ« Zi apo ata nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut sot kanĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« drejta se mĂ« parĂ«. MegjithatĂ« dy shtetet me shqiptarĂ«, ShqipĂ«ria e Kosova vijojnĂ« tĂ« mbyten mĂ« sĂ« shumti nga grindjet e brendshme dhe nuk po arrijnĂ« tĂ« krijojnĂ« njĂ« model europian tĂ« qeverisjes qĂ« do t’u jepte atyre dinjitetin e duhur. KatĂ«r drejtues tĂ« njohur tĂ« UÇK-sĂ« mbahen prej 6 vjetĂ«sh nĂ« burg dhe Prokurori Special kĂ«rkoi pĂ«r secilin prej tyre 45 vjet burgim.

Në Shqipëri, numri i të burogosrve pa gjyq në raport me popullsinë është gati i përafërt me atë të Rusisë. Por si të mos mjaftonte kjo, narrativa politike në të dyja shtetet me shqiptarë zien nga urrjetja ndaj-njëri tjetrit. Në Shqipëri, tranzicioni i gjatë dhe i lodhshëm është mbërthyer e ka ngecur në vend nga autori i vetëm i destruksionit politik, social e kulturor që është Sali Berisha. Pasi rrëmbeu me dhunë kreun e PD-së dhe pasi u shpall non grata nga amerikanët, britanikët dhe tani në fund, i izoluar edhe nga europianët, ai dhe ndjekësit e tij të paktë kanë shpallur si devizë molotovin mbi forcat e rendit dhe mbi kryeministrinë.

Në Kosovë ndarja politike nuk është aq e thellë dhe e vrazhdë sa në Shqipëri, por urrejtja dhe mospranimi i tjetrit janë njësoj. Në këto kushte, të gjithë harrojnë se Pavarësia e Shqipërisë dhe ajo e Kosovës, janë në tërësinë e tyre vullnet politik i SHBA-ve dhe Europës. Sot, kur rendi i ri botëror është vënë në pikëpyetje, shqiptarët nuk mund të kenë luksin që të qeverisen sikur janë qendra e Ballkanit.

Konflikti që ka dalë hapur mes europianëve dhe amerikanëve risjell në vëmendje edhe njëherë përsëritjen e historisë. Nëse në shekullin e XX vendimet e Konferencës së Ambasadorëve, por edhe të tjerat që pasuan projektuan dhe njohën Shqipërinë që kemi sot, ne nuk duhet të harrojmë se gjithçka që ndodhi më pas vendosej përsëri në tryezat e diplomacisë europiane dhe asaj amerikane në vitin 1920. Orientimi ynë i brendshëm politik gjithnjë ka qenë shkaku i konflikitit. Ahmet Zogu pati meritën e madhe të konsolidimit të shtetit deri në përplasjen me Nolin.

Për fat të keq, ne, në disa raste, e kemi ndarë fatin e brendshëm me fqinjët grabitqarë. Zogu erdhi nga Beogradi dhe u mbështet edhe nga europianët atëherë kur Noli nuk pranoi të bënte zgjedhje parlamentare pas asaj që njihet sie Revolucioni i Qershorit. Noli, njeriu dhe shqiptari më i famshëm, ai që luajti një rol vendimtar në pranimin e Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve, nuk pranoi që të dëgjonte europianët dhe kështu i hapi rrugën rikthimit të Zogut. Vitet e mbretërisë shqiptare mund të gjykohen në shumë rrafshe, por ato gjithsesi e konsoliduan shtetin shqiptar. Ajo që ndodhi me ardhjen e komunistëve dihet. Por ajo që harrohet shpesh është vetëdija që u krijua dhe u mbajt ndezur ndër shqiptarë se Kosova nuk është Serbi gjatë gjithë asaj periudhe që quhet si Lufta e Ftohtë. Dhe që nga viti 1998 ne kemi një realitet tjetër.

Ky realitet u shfaq edhe në takimin e fundit të Bordit të Paqes në Uashington, aty ku presidenti amerikan mbajti një fjalim sipas sitilit të tij, por pikërisht aty, Edi Rama u shfaq si një diplomat karriere dhe i dha një dimension tjetër çështjes shqiptare. Në anën tjetër presidentja Osmani u shfaq si një garanci më shumë për mbështetjen amerikane. Mirëpo e gjitha kjo vetëm sa e rriti personalitetin e Edi Ramës dhe e shfaqi atë si një lider nacional-romantik që në arenën ndërkombëtare ka si prioritet çështjen shqiptare.

Ndërkaq, ai e di se kur të vijë në Shqipëri do të gjejë të njëjtin vend që vuan nga dhuna e opozitës, që tani në fund po shfaq simptomat e shtetit që është kapur nga Republika e Prokurorëve dhe se të gjitha reformat që ndërmerren nuk frymëzojnë shqiptarët, për shkak se në perceptimin e tyre ky vend është në kaos e në luftë të përhershme politike. Në Kosovë, Lëvizja Vetëvendosje fitoi bindshëm zgjedhjet, por qeverisja e saj është përballë sfidash të vjetra.

ËshtĂ« e paimagjinueshme se si dy vende qĂ« aspiruan tĂ« rrĂ«zojnĂ« diktaturĂ«n, ShqipĂ«ria, dhe tĂ« fitojĂ« lirinĂ« e pavarĂ«sinĂ« nga Serbia- Kosova- kĂ«to dy vende nuk po arrijnĂ« tĂ« ndĂ«rtojnĂ« njĂ« shtet qĂ« do tĂ« zhvillohej nga vetĂ« shqiptarĂ«t. PĂ«r fat tĂ« keq, kjo nuk po ndodh sepse edhe nga ShqipĂ«ria edhe nga Kosova tĂ« rinjtĂ« largohen e pĂ«rsĂ«ri largohen


Ne – lulet, ju- varret

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
21 January 2026 at 18:05

Nga Ilir Yzeiri

Në mitologjinë popullore, para se ajo të zëvendësohej me arsyen e besueshme të dijes, populli kishte perfeksionuar një sistem shenjash në natyrë me anë të së cilave parashikonte deri edhe fatin e tij. Ndërsa në shoqëritë që drejtohen nga arsyeja e dijes, dukuritë që përsëriten me të njëjtin ritëm, bëhen bartëse të një shënjueshmërie të caktuar. Kështu, 21 janari është shenja që tregon falimentimin e shtetit demokratik dhe triumfin e krimit mbi drejtësinë. Sa herë që qeveria shqiptare del në Bulevard dhe, çdo 21 janar, vendos lule në Bulevard, ne, të gjithë duhet të kujtohemi se ato lule janë shkelur me këmbë nga një drejtësi e falimentuar dhe nga prokurorë si Altin Dumani apo Olsi Dado që, në këtë ritual përshpitjeje, nxjerrin gjuhën e tallen në heshtje me varret e atyre katër dëshmorëve. Në fjalimin e fundit që mbajti kryeministri kanadez në Davos, ndër të tjera, tha se « nostalgjia nuk është një strategji ». Kryeministri Rama, çdo vit, përsërit qortimin e druajtur ndaj prokurorisë që nuk po e zbardh këtë krim monstruoz. I mbërthyer nga nostalgjia e narrativës së drejtësisë së pavaruar që ai e mbështeti dhe të Reformës që ai e nxiti, Kryeministri Rama, tani, me gjysmë zëri po pohon se, në disa aspekte, ajo reformë nuk bëri gjë tjetër, por vetëm krijoi një klan porkurorësh politikë që po e shaktërrojnë drejtësinë në këtë vend. Faktet tronditëse që publikohen për ditë mbi shkeljet e të drejtave të njeriut, dosjet sa një mal që presin të gjykohen, qytetari i pambrojtur, i kanë bërë prokurorët e SPAK-ut edhe më arrogantë edhe më trima mbi të pafajshmit. Ajo që po ndodh me Erion Veliajn do të mjaftonte që Parlamenti Shqiptar të inicionte urgjentisht thirrjen e komisioneve të posaçme për të hetuar e pastaj për të dënuar ata prokurorë që po shkelin Kushtetutën e po torturojnë njerëzit duke i mbajtur pa asnjë vendim gjyqësor në burg. 21 janari duhet të na shërbejë për të rifreskuar edhe njëherë memorien e për të parë në dritë të syrit të vërtetën. Të vrarët e Gërdecit, të vrarët në Bulevard dhe zhdukja e Remzi Hoxhës janë krime që nuk janë bërë as në diktaturat e Amerikës Latine, por ato janë amnistuar nga prokuroria e Altin Dumanit dhe Olsi Dados. Nëse Reforma në Drejtësi paska qenë inicuar për të ndarë popullin në ata që hapin varre dhe në ata që hedhin lule në Bulevard, më mirë të mos e kishim bërë.

Sot ne po jetojmĂ« nĂ« njĂ« epokĂ« krejt tjetĂ«r. Po merr fund gjithçka e ndĂ«rtuar pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore dhe rendi i ri botĂ«ror do tĂ« nĂ« sjellĂ« sfida tĂ« paparashikuara. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, fati ynĂ« politik duhet tĂ« kalojĂ« nĂ« duart e shqiptarĂ«ve. Mjaft mĂ« me deklarata sterile tĂ« Gonzatos apo tĂ« ambasadorĂ«ve tĂ« tjerĂ« pĂ«r SPAK-un e pĂ«r ReformĂ«n nĂ« DrejtĂ«si. Vende si Rumania e Bullgaria, qĂ« janĂ« edhe anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«, e bĂ«nĂ« dhe e zhbĂ«nĂ« atĂ« reformĂ« kur panĂ« se prokurorĂ«t nisĂ«n tĂ« sillen si vrasĂ«s me pagesĂ«. Ne vazhdojmĂ« akoma t’i japim pushtet njĂ« prokurori si Olsi Dado qĂ« mban e torturon nĂ« qeli njeriun mĂ« tĂ« votuar tĂ« shqiptarĂ«ve, kryetarin e bashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s, tĂ« njohur si tĂ« tillĂ« edhe nga Gjykata Kuushtetuese, zotin Erion Veliaj. Si mund tĂ« besojnĂ« familjet e tĂ« vrarĂ«ve qĂ« pas 15 vjetĂ«sh kjo drejtĂ«si e ndĂ«rtuar keq do tĂ« vĂ«rĂ« para pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« vrasĂ«sit ? Kjo drejtĂ«si u ka dhĂ«nĂ« atyre statusin a prokurorit publik qĂ« nxin ShqipĂ«rinĂ« dhe ata nga vrasĂ«s janĂ« kthyer nĂ« heronj tĂ« sĂ« keqes, sepse prokuroria e Altin Dumanit dhe Olsi Dados e mbushi vendin me narrativĂ«n e hajdutĂ«ve, tĂ« korrupsionit dhe me telenovela brekĂ«sh e sutjenash.

Ndaj, ato lule në Bulevard dhe ajo nostalgji për kohën kur ndërtuam Reformën në Drejtësi, tani janë bërë një telenovelë e bezdisshme.

Po sikur ta mbyllim edhe parlamentin?

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
20 January 2026 at 12:49

Nga Ilir Yzeiri

Nëse ka një institucion publik të pavlefshëm për shqiptarët, të dëmshëm, të dhunshëm, të neveritshëm, ai është Parlamenti i Shqipërisë. Para disa ditësh, Kryeministri Rama, në një takim të gjatë e të lodhshëm me deputetët socialistë, në fillim, e pastaj me kryetarët e bashkive më pas, mesa duket, duke parë të vetmin kameraman që e ndiqte dhe e regjistronte fjalimin e tij dhe takimin në tërësi deri në fund, ashtu si një fëmijë i urtë që dëgjon muhabetet që bëhën në një dhomë miqsh, ky kameraman i RTSH-së, u bë shkak, mesa duke,t që Kryeministri ynë të kalojë nga argumenti i përmbytjes, i punës së bashkive, i plastamasit dhe plastikës të RTSH-ja.

UnĂ« jam i bindur qĂ« kjo ka ndodhur pĂ«r shkak tĂ« bezdisĂ« qĂ« i ka shkaktuar Kryeministrit ajo kamera e RTSH-sĂ« qĂ« e ka ndjekur deri nĂ« fund. ËshtĂ« njĂ«soj si ajo historia e shtĂ«pisĂ« qĂ« po pĂ«rmbytet dhe fĂ«mijĂ«s qĂ« qan. Nuk ke ç’t’i bĂ«sh ujit qĂ« po tĂ« mbyt dhe i fut njĂ« pĂ«llĂ«mbĂ« fĂ«mijĂ«s qĂ« po qan. PavarĂ«sisht se nĂ« dukje nuk kishte asnjĂ« lidhje pĂ«rmendja e RTSH-sĂ« nĂ« atĂ« takim, nĂ« subkoshiencĂ«n e Kryministrit tonĂ« zien njĂ« shqetĂ«sim tjetĂ«r: çfarĂ« duhet tĂ« bĂ«jmĂ« me institucionet publike? ÇfarĂ« duhet tĂ« bĂ«jmĂ« me atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« traditĂ«, çfarĂ« duhet tĂ« bĂ«jmĂ« me tĂ« shkuarĂ«n, si duhet tĂ« sillemi me ato institucione qĂ« shenjojnĂ« anĂ«n e pĂ«rbashkĂ«t tonĂ«n.

Historia e shtetit shqiptar Ă«shtĂ« njĂ« dramĂ« e dhimbshme dhe, pĂ«r fat tĂ« keq, lindja e tij, pra e shtetit tonĂ«, nuk u promovua si njĂ« histori e pĂ«rbashkĂ«t, por si njĂ« luftĂ« me dy tĂ« kundĂ«rta. MbretĂ«ria e Zogut u shenjtĂ«rua mbi rrĂ«nojat e qeverisĂ« sĂ« Nolit nĂ« mĂ«rgim. Pra, Noli, mĂ«rgata amerikane qĂ« pat krijuar dhe ndihmuar qĂ« tĂ« ndĂ«rtohej shteti shqiptar, u pĂ«rzu nga ShqipĂ«ria. Mbreti Zog iku vetĂ« dhe u arratis pas pushtimit italian. Erdhi komunizmi dhe pas fitores sĂ« tyre dhe pas mbarimit tĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore, ata qĂ« kishin bashkĂ«punuar me fashizmin patĂ«n tĂ« njĂ«jtin fat. Pas viteve ’90, sa herĂ« qĂ« Sali Berisha ikte nga pushteti, nĂ« atĂ« çast shpartallohej edhe jeta parlamentare.

Zhak Atali, nĂ« njĂ« koment tĂ« fundit vinte re se edhe Parlamenti Francez ka nisur tĂ« ballkanizohej. ShqipĂ«ria nuk po arrin tĂ« bĂ«het njĂ« vend normal dhe tĂ« kuptojĂ« se çdo tĂ« thotĂ« tĂ« qeverisesh nĂ« demokraci. Ata qĂ« lindĂ«n nĂ« vitin 1990 sot janĂ« 36 vjeç dhe tĂ« tjerĂ«t pas tyre edhe mĂ« tĂ« rinj, por tĂ« gjithĂ« sĂ« bashku, nĂ« kĂ«ta 30 vjet, kanĂ« dĂ«gjuar pĂ«r vendin e tyre vetĂ«m se shqiptarĂ«t janĂ« banditĂ«, se dikur komunistĂ«t vrisnin torturonin, masakronon, ndĂ«rsa tani pas viteve ’90, kĂ«tu njerĂ«zit nuk bĂ«jnĂ« gjĂ« tjetĂ«r po merren me drogĂ«, bĂ«jnĂ« krime, shtet nuk ka sepse vendin e drejtojnĂ« banditĂ«t, korrupsioni Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« si pĂ«rshĂ«ndetje. Tani edhe njĂ« parti e vogĂ«l nxjerr çupĂ«lina e djelmth tĂ« rinj nĂ« rrugĂ« dhe i pyet se a do tĂ« vini tĂ« dalim malit nĂ« luftĂ« kundĂ«r korrupsionit? Shyqyr qĂ« na u pastruan sytĂ« nga Altin Dumani sepse, sa ishte nĂ« krye tĂ« SPAK-ut, ai na kujtonte pĂ«rditĂ« se kĂ«tu tĂ« gjithĂ« vjedhin, tĂ« gjithĂ« janĂ« hajdutĂ«. E kini vĂ«nĂ« re qĂ« korrupsioni ka «rĂ«në» qĂ« kur u zhduk Altin Dumani nga ekrani?

NĂ« kĂ«tĂ« festival tĂ« marrĂ«sh institucionet publike vĂ«rtet janĂ« njĂ« barrĂ« dhe nuk i duhen askujt. Sipas kĂ«saj narrative kĂ«tu secili duhet t’i dalĂ« zot vetes. TĂ« bĂ«jmĂ« nga njĂ« televizion pĂ«r mĂ«hallĂ« (nĂ« fakt kĂ«tĂ« e kemi arritur bashkĂ« me portalet), nga njĂ« universitet pĂ«r lagje dhe nga njĂ« spital pĂ«r katĂ«r shtĂ«pi. Yryshi qĂ« ka marrĂ« privati kĂ«tu te ne Ă«shtĂ« i frikshĂ«m. Gjithçka qĂ« Ă«shtĂ« publike jo vetĂ«m qĂ« shihet si armiqĂ«sore, por ajo, nĂ« nĂ«nvetĂ«dije, pĂ«rjetohet edhe si e krijuar nga shqiptarĂ«t armiq. Ne kĂ«shtu vepruam edhe me ushtrinĂ« edhe me pasuritĂ« e saj. Po pĂ«rse kemi neveri nga ajo qĂ« Ă«shtĂ« publike dhe e pĂ«rbashkĂ«t?

Përse ende nuk po gjejmë një vijë të mesme dhe të pranojmë të shkuarën tonë ashtu siç ka ndodhur dhe ta tregojmë atë ashtu siç duhet. Përgjigjja është e thjeshtë. Në vetëdijen tonë kolektive ne nuk jemi shkpëutur ende nga mendësia e klanit, e grupit dhe fisit dhe në ndërtimin e jetës nuk e kemi pranuar forcën dhe imperativin e asaj që është e përbashkët. Të ndarë në tre ose katër besime, edhe fenë e kemi përdorur për të rritur narcizizimin dhe egoizmin tonë ose për ta përdorur si një mur ndarës me shqiptarin e ndryshëm. Ne asnjëherë nuk e kemi pranuar qyetetin si hapësirë të përbashkët. Krijimi i metropolove të mëdha sot, nuk shihet si një mundësi për të jetësuar anët e jetës së përbashkët, por si një shans për të triumfuar uni krahinor, klanor e kriminal nganjëherë.

Tirana është bërë vërtet e bukur, por shihni sa pak ambiente të përbashkëta ka, sa pak terrene sportive, vende që u takojnë të gjithëve. Deri edhe futbollin kombëtar ne e kemi privatizuar nga një njeri i vetëm që quhet Armando Duka. Nuk ka vend në botë që të ketë privatizuar deri edhe kombëtaren. Universitetet publike thuajse po shuhen, spitali publik megjithë investimet marramendëse që janë bërë është i privatizuar nga brenda. Ndaj edhe ai lapsusi frojdian i kryeministrit tonë që kur pa kameramanin e RTSH-së që rrinte e filmonte akoma kur gjithë të tjerët kishin ikur, ai e telendesi televizionin publik në një mjedis ku flitej për përmbytjen dhe bashkitë, tregon se drama është më e madhe. Ajo që është publike në këtë vend, për fat të keq ka mbetur jetime.

Përmbytja me llumin e gënjeshtrave dhe e vërteta jetime

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
15 January 2026 at 13:04

Nga Ilir Yzeiri

Në të gjitha tekstet e komunikimit pranohet se media, e cila qëndron në mes të publikut që e ndjek, pra e lexon ose e sheh, dhe ngjarjeve, në asnjë rast nuk tregon me saktësi atë që ndodh, sepse për të rrëfyer, fjala vjen, se çfarë ndodhi me përmbytjen në Shqipëri do të duhej të përshkruhej me detaje çdo episod në çdo cep të Shqipërisë ku ishte vënë re kjo dukuri. Pra, do të duheshin mijëra faqe, dhjetëra orë transmetim, e kështu me radhë. Ndaj, raportimet serioze, për të dhënë një panoramë sa më pranë së vërtetës mbështeten te të dhënat dhe te shifrat, pra tregojnë edhe atë që nuk duket ose atë që publiku nuk mund ta shohë. Alarmizmi, spektakolarizimi i së keqes janë më afër natyrës perverse të njeriut i cili, përgjithësisht, tërhiqet më shumë nga shfaqja e së keqes sesa nga neutraliteti i rutinës. Gjatë përmbytjeve që ndodhën kohët e fundit, raportimet dhe foltoret e habereve të darkës zienin nga turbullira që shkaktonte vlimi i urrjetjes kundër atyre që kishin vjedhur hidrovoret, që kishin mbyllur kanalet, shkurt, të krijohej përshtypja se vendi ishte pranë një apokalipsi.

Në fakt, dekore dhe skena të tilla, gati hollivudiane, me përmbytje e me shtëpi nën ujë, një bari me një dele në krah që e shpëton nga uji janë sugjestionuese dhe e çojnë efektin konotativ të imazhit në shkallën më të lartë. Dhe, ashtu, në delir, publikut i përcillet ideja se në përmbytjen e radhës askush nuk do të shpëtojë gjallë. Ndërkaq, inxhinierë të zotë, profesionistë që kanë punuar një jetë të tërë në projektime e në zbatime veprash të mëdha, ndodhen diku në një cep të autostradës së madhe të informacionit dhe ata, herë pas herë, reagojnë duke treguar me fakte një realitet tjetër. Për çudi, postimet e tyre nuk kapen nga algoritmi dhe nuk shumëfishohen sepse në ato informacione është e vëreta neutrale, ajo që nuk prodhon efekte negative që të ndezin turmën. Një ndër ta është edhe inxhinieri Bardhyl Bejo. Ja si shkruan ai për këtë rast :

« Nuk e di, por shpesh tĂ« kap pezmatim nga mĂ«nyra se si media e ndjek situatĂ«n e pĂ«rmbytjes tĂ« kĂ«tyre ditĂ«ve. NjĂ« disfatizĂ«m i pajustifikuar e tepĂ«r “djallĂ«zor” sipas mendjes sime. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, kur edhe tĂ« ashtuquajtur profesionistĂ« e shumĂ«fishojnĂ« kĂ«tĂ« gjendje. Dje dĂ«gjova apo lexova njĂ« qĂ« e mbante veten pĂ«r inxhinier, pĂ«r çudi 
 gjeodet (nga ata qĂ« rilevojnĂ« terrenin) qĂ« merte pĂ«rsipĂ«r tĂ« “sqaronte” situatĂ«n teknike tĂ« 
 tunelit tĂ« “famshĂ«m” tĂ« LlogarasĂ«. Diku ka rrjedhur njĂ« curril uji dhe ai pretendonte tĂ« jepte njĂ« panoramĂ« inxhinierike pĂ«rfundimtare. Uji ka mbuluar sipĂ«rfaqen e jashtme tĂ« tunelit thotĂ« ky “inxhinier”, shpĂ«lan apo gĂ«rryen betonin dhe e DOBËSON atĂ«, ku pĂ«rveçse dĂ«mtohet hekuri, krijohen hapĂ«sira prej nga futet uji brenda. ÇfarĂ« batakçi “profesionist”! PĂ«r dijeni, nĂ« raste shiu, jo vetĂ«m tuneli por gjithëçka nĂ«n sipĂ«rfaqe “noton” nĂ« ujĂ«. Pa dyshim edhe tuneli. Por, sĂ« pari, uji nuk e dĂ«mton betonin. PĂ«rkundrazi e ndihmon jo vetĂ«m tĂ« ruajĂ« markĂ«n e projektuar, por edhe (me kohĂ«) ta rrisĂ« atĂ«. SĂ« dyti, tuneli nuk Ă«shtĂ« njĂ« strukturĂ« qĂ« punon si njĂ« urĂ«, ku dĂ«mtimi i njĂ« seksioni influencon nĂ« krejt urĂ«n. Çdo metĂ«r tuneli, nga pikĂ«pamja konstruktive, kryesisht, thuajse punon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur. Pse ta zgjas?! Ta fiksojmĂ« mirĂ«.

Tunelet, pas realizimit tĂ« tyre, aq mĂ« tepĂ«r kur si nĂ« rastin e LlogarasĂ« ka filluar ndĂ«rtimi para 4 vitesh dhe Ă«shtĂ« venĂ« nĂ« funksionim njĂ« vit mĂ« parĂ« sipas projektit, Ă«shtĂ« njĂ« konstruksion ndĂ«rtimor i padĂ«mtueshĂ«m (kĂ«rkon detyrimisht mirĂ«mbajtje e vĂ«zhgim tĂ« kujdesshĂ«m) dhe i sigurtĂ«, pĂ«rveç nĂ« raste tĂ«rmeti me 10 e mĂ« tepĂ«r shkallĂ« Rihter, katastrofĂ« qĂ« mund tĂ« rrafshojĂ« gjithëçka, sĂ« pari reliefin malor ku ai Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar. Edhe njĂ« fjalĂ« pĂ«r pĂ«rmbytjen e fushave. TashmĂ« Ă«shtĂ« e qartĂ« pse ndodhin pĂ«rmbytjet e fushave, aq mĂ« tepĂ«r ato tĂ« zonĂ«s bregdetare. Le tĂ« shpresojmĂ« se dĂ«mtimet e kĂ«tij viti, si dhe tĂ« atyre qĂ« kanĂ« ndodhur mĂ« parĂ«, e kanĂ« nxjerĂ« fare qartĂ« mungesĂ«n “kriminale” tĂ« mirĂ«mbajtjes tĂ« elementĂ«ve e veprave mbrojtĂ«se. Por, nuk duhet qĂ« tĂ« na hutojĂ« paniku. DĂ«mi i kĂ«tij viti nuk Ă«shtĂ« i pallogaritshĂ«m, katastrofik.

PĂ«rkundrazi nĂ« krahasim me ndĂ«rtimet dhe mirĂ«mbajtjen “mizerabĂ«l” qĂ« kemi realizuar, dĂ«mi Ă«shtĂ« minimal, i pĂ«rballueshĂ«m. Nga 750 mijĂ« ha tokĂ« bujqĂ«sore, nga tĂ« cilat afro 250 mijĂ« nĂ« zonĂ«n fushore e bregdetare, janĂ« pĂ«rmbytur rreth 13 apo14 mijĂ« ha, dmth rreth 5 pĂ«rqind e zonĂ«s fushore dhe 2 pĂ«rqind e totalit. Le tĂ« shpresojmĂ« se dĂ«mi Ă«shtĂ« i kĂ«tij rendi dhe moti do tĂ« pĂ«rmirĂ«sohet.”, pĂ«rfundon inxhinier Bardhyl Bejo. ÇfarĂ« tĂ« shtosh mĂ« shumĂ«? ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se media nuk i raporton publikut, por e krijon atĂ«, pra, me mĂ«nyrĂ«n si e zgjedh lajmin, si e tregon dhe çfarĂ« kĂ«rkon tĂ« arrijĂ«, ajo ndĂ«rton njĂ« publik qĂ« mendon ashtu si autori i lajmit. Kjo krijon atĂ« pasqyrimin binar, pra dypalĂ«sh tĂ« realitetit, kur mediat janĂ« nĂ«n trysninĂ« politike. NĂ« mes gjithnjĂ« gjĂ«ndet njĂ« informacion neutral. Por ai, nĂ« kushtet e rrjeteve sociale dhe nĂ« kohĂ«n kur agjenti digjital pĂ«rcakton edhe dendĂ«sinĂ« e pĂ«rhapjes dhe pĂ«lqimet pĂ«r atĂ« lajm, deformimi, e keqja si virtyt i viktimave imagjinare dhe pĂ«rhapje e fake news-it janĂ« mĂ« tĂ«rheqĂ«se dhe qarkullojnĂ« mĂ« me lehtĂ«si. Ndaj edhe postimet e inxhinier Bardhyl Bejos nuk e tĂ«rheqin agjentin digjital dhe gazetarĂ«t qĂ« raportojnĂ« pĂ«r ditĂ«t e kiametit.

 

Atreiu, Mikele Plaçido dhe heroizmi pa ide

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
23 December 2025 at 18:58

Nga Ilir Yzeiri

Atreiu Ă«shtĂ« njĂ« personazh i romanit « La storia infinita » ( Historia e pafund) e MajkĂ«ll Ende. Ky roman dhe personazhi i tij ishin moda dhe frymĂ«zimi i tĂ« rinjve sidomos nĂ« vitet ’80 e mĂ« pas. Ka shumĂ« interpretime tĂ« mundshme tĂ« kĂ«tij romani, i cili pĂ«rqendrohet nĂ« tema tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si fantazia, kujtesa dhe Ă«ndrrat. VetĂ« Ende nuk Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur kurrĂ« tĂ« propozojĂ« njĂ« interpretim zyrtar, duke besuar se ato qĂ« dalin nĂ« mendjet e secilit prej lexuesve tĂ« tij janĂ« po aq tĂ« vlefshme. Sigurisht, njĂ« karakteristikĂ« qĂ« i ka tĂ«rhequr dashamirĂ«sit e librave drejt kĂ«saj historie, pĂ«r mĂ« shumĂ« se dyzet vjet, Ă«shtĂ« njĂ« nga metaforat e saj mĂ« tĂ« dukshme, e cila i sheh librat si njĂ« arratisje nga realiteti dhe njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rjetuar aventura tĂ« pabesueshme nĂ« mendje. PikĂ«risht kĂ«tĂ« personazh kanĂ« zgjedhur tĂ« rinjtĂ« e AleancĂ«s Nacionale nĂ« manifestimin politik qĂ« mbahet çdo vit qysh nga 1998 nĂ« RomĂ« dhe qĂ« njihet si takimet me Atreiun.

KĂ«tĂ« radhĂ« mĂ« bĂ«ri pĂ«shtypje pjesĂ«marrja e Mikele Placçidos atje. NĂ«se tĂ« tjerĂ« pjesĂ«marrĂ«s u parodizuan nga emisionet satirike italiane, tĂ« cilĂ«t, siç thoshin disa prej tyre, shkuan atje pĂ«r tĂ« siguruar « bukĂ«n e gojĂ«s »,  e pĂ«r t’i rĂ«nĂ« nĂ« sy kryeministres, veçanĂ«risht personazhe nga bota e spektaklit apo e RAI-t, pĂ«r Mikele Plaçidon nuk u tha njĂ« gjĂ« e tillĂ« dhe ai vetĂ«, nĂ« kĂ«tĂ« manifestim tregoi njĂ« histori tjetĂ«r. HerĂ«n e parĂ« e kam dĂ«gjuar Xhorxhia Melonin dhe partinĂ« e saj, kur ajo fitoi 3.5 %, tha ai. U bĂ«ra kurioz dhe pastaj nĂ« zjgedhjet e tjera ajo fitoi 7.8%. AtĂ« ditĂ« ishim nĂ« njĂ« drekĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« time me shumĂ« vetĂ« dhe unĂ« sapo dĂ«gjova kĂ«tĂ« rezultat thashĂ« : KĂ«tej e tutje do tĂ« votoj pĂ«r kĂ«tĂ« vajzĂ« sepse ka arritur vetĂ« tĂ« rritet e tĂ« bĂ«het e besueshme pĂ«r mua. NjĂ« miku im u ngrit e mĂ« ulĂ«riti : « Fashist ! Fashist ! Fashist !
 » UnĂ« qesha dhe i thashĂ« se nuk mĂ« bĂ«n pĂ«rshtypje kjo qĂ« thua ti e pĂ«rfundoi rrĂ«fimin Plaçido.

Ndërsa mua më bën përshtypje kjo që ndodh te ne. Krijohen parti të reja dhe drejtuesit e tyre, menjëherë duan të paraqiten si Mesia, si shpëtimtarë. Mirëpo nëse i shohim gjërat në këtë vështrim, ato nuk kanë një model për të na treguar si Atreiu, por janë bërë ca zëdhënës të neveritshëm të narrativës së Berishës dhe shfaqen në publik si prokurorët e gjyqeve speciale dhe e dyta nuk kanë durim të punojnë pa u ndier në të gjithë Shqipërinë që nga 60 mijë të bëhen 120 mijë e më pas edhe më shumë. Në anën tjetër, opozita tradicionale e ka shpallur me kohë se qëllimi i saj nuk është ndërrimi i pushtetit, por ruajtja e Sali Berishës.

Kjo që po ndodh me partitë e vogla dhe me opozitën në tërësi është ajo që quhet heroizmi pa ide. Ato formacione politike që vrasin shpresën dhe nuk ngjallin optimizëm u ngjajnë për fat të keq grupeve radikale ektremistë të cilat e mbështesin aksionin e tyre vetëm lufta. Në rastin tonë te lufta me fjalë, duke e ndotur kështu ambientin dhe në raste të tjera edhe në luftëra me armë siç ndodh me ISIS apo ndonjë organizatë tjetër terroriste. Askujt prej këtyre opozitarëve tanë që duan pushtetin me çdo kusht nuk ju bën përshtypje se Perëndimi tani po bëhet gati të festojë Krishtlindjet dhe pastaj Vitin e Ri. Vetëm në Tiranë ndodh që para kryeministrisë 200 veta, që thonë se janë opozita e këtij vendi, hedhin molotovë dhe gjithë Tirana e Shqipëria vrapon në markete e në koncerte për të pritur siç duhet këto festa.

Përse shqiptarët duan Europën, por jo Shqipërinë

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
17 December 2025 at 15:40

Nga Ilir Yzeiri 

Të dhënat e fundit të Barometrit të Ballkanit që organizohet nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal të BE-së, janë kontradiktore, sepse, nga njëra anë, paraqesin ëndrrën dhe dëshirën e gjithë vendeve të rajonit që të anëtarësohen në BE e, nga ana tjetër, në shumicë, duan të ndërtojnë jetën jashtë vendeve të tyre. Shqiptarët kanë numrin më të madh të të anketuarve që duan të largohen për një jetë më të mirë në Europë dhe, ashtu si gjithë vendet e rajonit, edhe ata e mbështesin integrimin në Bashkimin Europian dhe kanë besim se kjo do të ndodhë deri në vitin 2030. Ndryshe nga retorikat ballkanase të folklorit nacionalist, popujt e këtyre vendeve e mirëpresin bashkëpunimin rajonal.

Të dhënat janë këto : 64% e të anketuarve mbështesin bashkëpunimin rajonal, por këtu barometri vlerëson se sa më i ngritur të jetë niveli i edukimit dhe formimit të këtyre anëtarëve aq më i madh është bashkëpunimi. 71% e të rinjve besojnë se anëtarësimi në BE është i mirë për ekonominë. 64 % mbështesin anëtarësimin në Europë, pra 10% më shumë se vitin e kaluar. 66% thonë se inflacioni dhe çmimet e larta e rrisin koston e jetesës dhe janë një problem i madh për to. 64% besojnë se bashkëpunimi rajonal mund ta përmirësojë jetesën në rajon, 26% nuk janë të kënaqur me punësimin në vendin e tyre. 68 % e tyre thonë se duan të punojnë dhe jetojnë jashtë. 77% nuk ju besojnë partive politike. 60 % kanë besim të fortë në Bashkimin Europian dhe 44% e shqiptarëve duan të emigrojnë përgjithmonë, duke qëndruar në vend të parë për numrin e atyre që kanë dëshirë emigrimin.

Kjo tablo dhe kĂ«to shifra paraqesin njĂ« pamje reale tĂ« jetĂ«s nĂ« Ballkan dhe, vĂ«shtruar nga njĂ« pikĂ«pamje tjetĂ«r, nuk ndryshojnĂ« shumĂ« nga ato shifra qĂ« publikojnĂ« edhe vende tĂ« tjera europiane tĂ« Lindjes, por edhe tĂ« PerĂ«ndimit. Kriza qĂ« ka mbĂ«rthyer EuropĂ«n Ă«shtĂ« njĂ« shenjĂ« e sĂ«mundjes nĂ« tĂ« cilĂ«n lĂ«ngon planeti. LuftĂ«ra qĂ« po zgjasin e nuk dinĂ« tĂ« pĂ«rfundojnĂ«. Krisja dhe çarja e AleancĂ«s euro-amerikane, pĂ«r tĂ« mos harruar edhe aktin terrorist tĂ« Hamasit dhe fĂ«mijĂ«t e vrarĂ« nĂ« Gaza qĂ« e rindezĂ«n edhe njĂ«herĂ« zjarrin e luftĂ«rave edhe ashtu tĂ« pashuar nĂ« Lindjen e Mesme dhe, nga ana tjetĂ«r, Ukraina e shkatĂ«rruar dhe kriza e mjedisit. Harta e zymtĂ« e planetit nuk ka si tĂ« mos reflektohet edhe nĂ« Ballkan e aq mĂ« tepĂ«r nĂ« ShqipĂ«ri. MirĂ«po, te ne, duket se asnjĂ« lloj progresi nuk na çliron nga sindroma e braktisjes sĂ« atdheut. ËshtĂ« njĂ« gjĂ« tjetĂ«r lĂ«vizja e lirĂ«, hapja, dĂ«shira pĂ«r tĂ« udhĂ«tuar e shkolluar jashtĂ« dhe Ă«shtĂ« tjetĂ«r gjĂ« dĂ«shira pĂ«r ta ndĂ«rtuar jetĂ«n jo nĂ« vendin tĂ«nd.

KĂ«tĂ« krizĂ« tĂ« thellĂ« identitare ne nuk po dimĂ« tĂ« adresojmĂ« dhe, pĂ«r fat tĂ« keq, as porgresi, zhvillimi apo luksi nuk po e korrigjon atĂ«. ÇfarĂ« ka qĂ« nuk shkon ? Mund tĂ« ketĂ« shumĂ« arsye, por unĂ« mendoj se kryesorja Ă«shtĂ« mungesa antropologjike e kulturĂ«s sĂ« ndarjes sĂ« hapĂ«sirĂ«s, e mirĂ«kuptimit hapĂ«sinor. Bota u vu nĂ« rregull sipas kuptimit biblik kur u shkĂ«put nga kaosi. TĂ« jetosh nĂ« rrĂ«mujĂ« totale, nĂ« mungesĂ« tĂ« rregullit e tĂ« drejpeshimit hapĂ«sinor Ă«shtĂ« njĂ« nga shenjat qĂ« tregon se kultura jote e jetĂ«s nuk Ă«shtĂ« e harmonizuar me dĂ«shirat e tĂ« gjithĂ« bashkĂ«shtetasve tĂ« tu. Pa hyrĂ« thellĂ« nĂ« histori, jeta jonĂ« dhe kuptimi i saj Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi parimin e egoizmit dhe krenarisĂ« individuale. Fshatrat tona, si nĂ« mal ashtu edhe nĂ« fushĂ«, kishin dhe kanĂ« shumĂ« pak hapĂ«sira tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta. Shenja e tyre mĂ« e lakmuar ishin e janĂ« kufijtĂ« me njĂ«ri-tjetrin dhe kodi i komunikimit ndĂ«rkomunitar mbĂ«shtetej mbi parimin e kufirit, ndarjes.

Qytetet u zhvilluan vonë dhe socializmi u dha një identitet tjetër. Ai e rrafshoi me dhunë krenarinë dhe egoizmin individual dhe ndërtoi hapësira sociale të mbështetura mbi ideologji që nuk rezistuan gjatë. Pas rënies së komunizmit, shqiptarët u derdhën nëpër qytete dhe riaktivizuan kultin e egoizmit vrastar dhe nisën të ndërtojnë përsëri kufijtë. Vini re ndërtimet që bëhen kudo. Banesa makabre ngjitur me njëra-tjetrën pa asnjë hapësirë të përbashkët që mund të shërbejë si kënd lojërash për fëmijë apo për terrene sportive apo thejsht edhe si një oaz i qetë pa beton. Ky kaos urban që vjen nga rrëmuja jonë mentale ka nxjerrë në reliev vetëm një parim për jetën-pasurimin. Në Shqipëri jeta ka kuptim vetëm nëse pasurohesh dhe ia hedh tjetrit. Në këtë vend arsimi, edukimi, shkenca kërkimi shkencor, punërat e rëndomta që nxisin jetën normale nuk kanë peshë. Por hapësira e përbashkët nuk janë vetëm bota materiale. Siç thoshte Hegeli bota jashtë është refleks i ideve tona. Në çdo vend që të shkosh, ti, përmes arkitekturës dhe mënyrës se si është ndarë hapësira, kupton edhe mentalitetin e atij vendi.

Objektet e kultit, Akademitë, Universitetet, Bibliotekat, gjithë historia e ideve gjenden në ato hapësira perëndimore. Ndërsa te ne ato objektet që reflektojnë ide janë të rrënuara dhe më së shumti zotërojnë mbeturina historike që tregojnë më shumë portretin tonë si viktima të historisë. Jashtë nesh nuk ka hapësira të përbashkëta idesh apo mendimesh. Ajo thënia e famshme e Pashko Vasës « feja e shqiptarit është shqiptaria » ka mbetur pa shënjueshmëri, sepse ne nuk e kemi ushqyer këtë koncept me virtytet e qytetërimit Perëndimor. Secili nga ne nënkupton vetëm mburrjen me këtë term dhe shfaqjen banale të folklorit heroik me fantazma luftërash. Ndaj, shqiptarët, qysh në kohë të vjetra shquheshin për dy gjëra : emigracion dhe mercenarizëm. Për fat të keq, ende nuk po e kuptojmë se këto dy plagë po na dëmtojnë dhe po e bëjnë këtë vend si një stacion të përkohshëm për të marrë trenin për një vend tjetër.

The post Përse shqiptarët duan Europën, por jo Shqipërinë first appeared on JavaNews.al.

Tri gjërat që do të ndryshojnë botën sipas Zheremi Rifkin

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
8 December 2025 at 11:39

Nga Ilir Yzeiri

Para disa ditĂ«sh, ekonomisti amerikan me famĂ« botĂ«rore Zheremi Rifkin ishte nĂ« Itali pĂ«r tĂ« promovuar librin e tij tĂ« fundit “PLANETI UJË” (PLANET WATER). Në  vitin 2008, ai ishte i pari qĂ« hodhi idenĂ« e Green Deal apo tĂ« marrĂ«veshjes sĂ« gjelbĂ«r, njĂ« ide qĂ« u pĂ«rqafua nga Bashkimi Europian dhe gjithĂ« bota e cila kĂ«rkonte qĂ« tĂ« zĂ«vendĂ«sohej sa mĂ« shpejt energjia e fosileve me atĂ« tĂ« rinovueshmen nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« shmangej efekti i gazit serrĂ«.

Tani ai ka ngritur njĂ« alarm tjetĂ«r. Sipas tij, nĂ« qoftĂ« se nuk do tĂ« mĂ«sojmĂ« tĂ« sillemi ndryshe me ujin, jeta e planetit do tĂ« jetĂ« nĂ« rrezik. Mendimet e tij ai i dha edhe nĂ« njĂ« intervistĂ« nĂ« gazetĂ«n italiane. ËshtĂ« uji, jo toka, qĂ« na bĂ«n unikĂ« nĂ« univers. Hidrosfera, pĂ«r shkak tĂ« ngrohjes globale, po rebelohet, siç tregohet nga frekuenca gjithnjë  nĂ« rritje e ngjarjeve ekstreme tĂ« motit qĂ« dĂ«mtojnĂ« ekosistemet dhe infrastrukturĂ«n dhe shpesh çojnĂ« nĂ« vdekje. Epoka e karburanteve fosile duhet tĂ« marrĂ« fund sa mĂ« shpejt tĂ« jetĂ« e mundur, pĂ«rndryshe speciet tona do tĂ« rrezikohen tĂ« zhduken. E vetmja gjĂ« qĂ« duhet bĂ«rĂ« Ă«shtĂ« tĂ« ridimensionojmĂ« qasjen tonĂ« pĂ«r ujin si njĂ« burim jete dhe jo si njĂ« burim pĂ«r t’u shfrytĂ«zuar; tĂ« mĂ«sojmĂ« tĂ« pĂ«rshtatemi me hidrosferĂ«n nĂ« vend qĂ« ta pĂ«rshtatim hidrosferĂ«n me ne, siç kemi bĂ«rĂ« pĂ«r gjashtĂ« mijĂ« vjet me radhĂ«. PĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«, do tĂ« duhet tĂ« miratojmĂ« njĂ« MarrĂ«veshje Blu sĂ« bashku me MarrĂ«veshjen e GjelbĂ«r qĂ« Bashkimi Evropian e ka lançuar tashmĂ«. Ky Ă«shtĂ« shansi ynĂ« i fundit pĂ«r tĂ« kaluar nga njĂ« EpokĂ« Progresi qĂ« po vdes nĂ« njĂ« EpokĂ« Rezistence nĂ« zhvillim e sipĂ«r.

Koha Ă«shtĂ« tani; çdo gjĂ« tjetĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« shpĂ«rqendrim. Po pĂ«rse UJI DUHET VËNË NË QENDËR TË GJITHCKAJE Arsyeja Ă«shtĂ« e thjeshtĂ«, vijon ai: jemi nĂ« krizĂ« dhe nĂ«se nuk bĂ«jmĂ« asgjĂ«, ngrohja globale do tĂ« shkaktojĂ« zhdukjen tonĂ«. Problemi Ă«shtĂ« se pĂ«r t’iu pĂ«rgjigjur krizĂ«s, po pĂ«rdorim tĂ« njĂ«jtin manual udhĂ«zimesh qĂ« na solli deri kĂ«tu, kur duhet tĂ« rimendojmĂ« gjithçka. Pika e fillimit Ă«shtĂ« uji: pa tĂ«, nuk do tĂ« kishte jetĂ« nĂ« TokĂ«; Ă«shtĂ« hidrosfera qĂ« pĂ«rcakton litosferĂ«n , me tokĂ«n, pemĂ«t dhe bimĂ«t. GjashtĂ« mijĂ« vjetĂ«t e qytetĂ«rimit tonĂ« kanĂ« qenĂ« vite tĂ« qytetĂ«rimit hidraulik: ne jemi pĂ«rpjekur nĂ« mĂ«nyrĂ« progresive tĂ« kontrollojmĂ« ujin dhe ta vĂ«mĂ« atĂ« nĂ« shĂ«rbimin tonĂ«: digat, argjinaturat, ujĂ«sjellĂ«sit, rezervuarĂ«t janĂ« fazat e kĂ«saj historie qĂ« shtrihet nga Mesopotamia deri nĂ« ditĂ«t e sotme, duke kaluar nĂ«pĂ«r RomĂ«n e LashtĂ«.” Po çfarĂ« Ă«shtĂ« rebelimi i hidrosferĂ«s?”

Ajo që po ndodh, vijon ai, është kulmi i dy revolucioneve industriale të nxitura nga lëndët djegëse fosile. Sistemi filloi të shembet në korrik 2008. Tani loja e fundit ka filluar, çmimet rriten dhe bien, dhe të gjithë flasin për tarifat.

Por njĂ« sistem i ri ekonomik Ă«shtĂ« mbi ne: inteligjenca artificiale, printerĂ«t 3D dhe energjia e rinovueshme do tĂ« jenĂ« shtyllat kyçe tĂ« njĂ« bote tĂ« re, tĂ« decentralizuar. MirĂ«po- “NĂ« realitet, sistemi ekonomik duket gjithnjĂ« e mĂ« i centralizuar çdo ditĂ«: disa kompani tĂ« Silicon Valley kanĂ« njĂ« pĂ«rqendrim tĂ« tillĂ« pushteti sa duket se janĂ« nĂ« gjendje tĂ« drejtojnĂ« botĂ«n. ËshtĂ« vĂ«rtet kĂ«shtu ? Ja si pĂ«rgjigjet Rifkin : KompanitĂ« e mĂ«dha tĂ« Silicon Valley nuk do tĂ« jenĂ« mĂ« kĂ«tu pas tridhjetĂ« vjetĂ«sh. Bota reale po ndryshon, teknologjitĂ« mundĂ«sojnĂ« njĂ« ekonomi gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ« dhe ndryshimi i klimĂ«s po riformĂ«son gjeografinĂ« sepse dĂ«mi qĂ« shkakton nuk njeh kufij. E ardhmja nuk u pĂ«rket shteteve, por bio-rajoneve, domethĂ«nĂ« rajoneve qĂ« ndajnĂ« ekosistemet dhe kujdesen pĂ«r to. Dhe e vetmja mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« tĂ« vendosim ujin pĂ«rsĂ«ri nĂ« qendĂ«r. AsnjĂ« nga ato qĂ« them nuk Ă«shtĂ« teorike: po ndodh tashmĂ« kudo, thjesht nuk jemi nĂ« gjendje t’i lexojmĂ« shenjat.”Pasi frymĂ«zuat MarrĂ«veshjen e GjelbĂ«r tĂ« Bashkimit Evropian, tani po bĂ«ni thirrje pĂ«r njĂ« MarrĂ«veshje Blu. Ku jemi aktualisht? – e pyet gazetari i Corriere della SerĂ«s. Kjo ndodhi pavarĂ«sisht nga unĂ«, pĂ«rgjigjet Rifkin. Po mbaroja librin Planet Aqua dhe Komiteti Ekonomik dhe Social Evropian tha: na duhet njĂ« MarrĂ«veshje Blu sepse nuk kemi ujĂ«. NdonjĂ«herĂ« kemi shumĂ«, ndonjĂ«herĂ« nuk kemi mjaftueshĂ«m; nuk mund ta menaxhojmĂ« industrinĂ« nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«. Pastaj ndĂ«rhyri Komiteti i Rajoneve.

Dhe nĂ« atĂ« pikĂ« filluam tĂ« shkonim nĂ« Parlamentin Evropian: tani po punojmĂ« me tĂ« gjitha palĂ«t dhe duhet ta falĂ«nderoj Kryeministren Giorgia Meloni sepse, kur ishte presidente e G7, ajo institucionalizoi Koalicionin e Ujit G7 . Ishte njĂ« gjĂ« e shkĂ«lqyer.”MegjithatĂ«, Shtetet e Bashkuara po shkojnĂ« nĂ« drejtim tĂ« kundĂ«rt. NjĂ« president fitoi me sloganin. Nafta e para e provokon gazetari. Do tĂ« them diçka qĂ« do tĂ« habisĂ« shumĂ«, vijon Rifkin. 87% e infrastrukturĂ«s energjetike nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s Ă«shtĂ« nĂ« pronĂ«si tĂ« shteteve, jo tĂ« qeverisĂ« federale. Dhe kjo ndryshon gjithçka. Merrni San Antonion: Ă«shtĂ« qyteti ynĂ« i gjashtĂ« mĂ« i madh. NĂ« vitin 2010, mĂ« telefonuan pĂ«r tĂ« kuptuar se ku duhet tĂ« investonin nga ana e energjisĂ«; ata hezitonin midis energjisĂ« bĂ«rthamore dhe asaj tĂ« erĂ«s.

UnĂ« i binda ata, dhe sot Teksasi Ă«shtĂ« prodhuesi mĂ« i madh i energjisĂ« sĂ« erĂ«s nĂ« Shtetet e Bashkuara. Dhe shumica e shteteve tĂ« tjera me mazhorancĂ« republikane prodhojnĂ« gjithashtu energji tĂ« erĂ«s dhe diellore; nuk Ă«shtĂ« politika qĂ« vendos fatin tonĂ«, por ekonomia. Produkti i dytĂ« mĂ« i shitur i konsumit nĂ« AmerikĂ« tani Ă«shtĂ« njĂ« kamionçinĂ«, njĂ« kamion macho, Ford F150, dhe Ă«shtĂ« elektrik. NĂ« Uashington DC ata do tĂ« duhet tĂ« pajtohen me atĂ« qĂ« ndodh nĂ« botĂ«n reale dhe me idetĂ« e reja qĂ« vijnĂ« nga universitetet ku programet e diplomimit mbi ujin janĂ« shumĂ«fishuar dhe ku printerĂ«t 3D janĂ« nĂ« shtĂ«pi. Sistemi akademik nĂ« Shtetet e Bashkuara Ă«shtĂ« vĂ«rtet i tronditur sepse po humbet fondet publike dhe shumĂ« studiues po planifikojnĂ« tĂ« shpĂ«rngulen nĂ« EvropĂ«, vazhdon gazetari. “Kjo Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«, – vijon Rifkin, por nĂ«se pĂ«rqendrohemi vetĂ«m kĂ«tu, do ta humbasim thelbin: idetĂ« e reja qĂ« vijnĂ« nga universitetet po e ndryshojnĂ« ekonominĂ« dhe pĂ«r rrjedhojĂ« edhe botĂ«n.”A Ă«shtĂ« demokracia nĂ« AmerikĂ« nĂ« rrezik?

Sigurisht, Ă«shtĂ« nĂ« rrezik, por po ndodh diçka mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme: botĂ«kuptimi perĂ«ndimor po hyn nĂ« krizĂ« dhe ideja thellĂ«sisht amerikane qĂ« njerĂ«zit duhet tĂ« mendojnĂ« vetĂ«m pĂ«r pasurimin e tyre me çdo kusht, madje edhe duke shkatĂ«rruar natyrĂ«n, sepse kjo nĂ« fund tĂ« fundit do t’u sjellĂ« dobi tĂ« gjithĂ«ve, kjo ide Ă«shtĂ« tronditur. Kultura jonĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kulturĂ« e bazuar nĂ« shfrytĂ«zimin e tokĂ«s, dhe kjo Ă«shtĂ« qesharake sepse uji Ă«shtĂ« burimi ynĂ« i jetĂ«s. FetĂ« dhe filozofitĂ« lindore flasin pĂ«r jetesĂ«n nĂ« njĂ« planet me ujĂ«, dhe pĂ«r to, tĂ« kuptuarit e transformimit pĂ«r tĂ« cilin po flas do tĂ« jetĂ« mĂ« i lehtĂ«. Evropa dhe Azia kanĂ« shumĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta dhe ndajnĂ« njĂ« kontinent, EurazinĂ«, i shkĂ«putur vetĂ«m nga katĂ«r ura me TurqinĂ«.

Amerika mund tĂ« ketĂ« sukses vetĂ«m nĂ«se mĂ« tĂ« rinjtĂ«, Gjenerata Z, Alfat dhe Betat, e kuptojnĂ« kĂ«tĂ«. UnĂ« jam i moshuar, por kam shpresĂ«n time tek tĂ« rinjtĂ«, vijon ai. Do tĂ« doja qĂ« ata tĂ« mbanin mend tre gjĂ«ra: sĂ« pari, secili prej nesh Ă«shtĂ« njĂ« ekosistem i lidhur me natyrĂ«n; sĂ« dyti, neuronet pasqyrĂ« na lejojnĂ« tĂ« ndiejmĂ« empati dhe tĂ« mendojmĂ« kolektivisht, dhe kjo na jep forcĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme; dhe sĂ« treti, duhet ta riemĂ«rtojmĂ« planetin tonĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kur njĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« pyesĂ« mamin dhe babin: Si quhet ky vend?, ata t’i thonĂ«: – ZemĂ«r, ti jeton nĂ« njĂ« planet me ujĂ«. Kjo do ta ndryshojĂ« tĂ« gjithĂ« paradigmĂ«n pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« historisĂ«.

The post Tri gjërat që do të ndryshojnë botën sipas Zheremi Rifkin first appeared on JavaNews.al.

Veliaj fiton lirinë, në ditën kur u shua Fatos Nano

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
3 November 2025 at 18:54

Nga Ilir Yzeiri

Ka një përkim që ngjan si një rastësi fatale dita kur Erion Veliaj u paraqit në Gjykatën Kushtetuese me ditën kur Fatos Nano, u nda nga jeta. Në Festivalin e pasioneve dhe ideve për liderin socialist që u nda nga jeta, të gjithë sillnin në mend burgosjen e tij nga Berisha dhe imazhi i Nanos me pranga në duar, në vitin e largët 1993, përqasej me imazhin e Erion Veliajt, po ashtu në pranga, duke u ngjitur në shkallët e Gjykatës Kushtetuese, po nën masa të ashpra sigurie si dikur Fatos Nano që shoqërohej nga policia e Berishës. Duket se në këta 30 vjet nuk ka ndryshuar asgjë. Frocat e errëta të së keqes luajnë ende me fatet e njeriut dhe me liritë e tij ashtu si atëherë kur morën dhe futën në burg Fatos Nanon.

Ish-kryetari i Partisë Socialiste u shua në një spital të Tiranës pikërisht atëherë kur sapo ishte mbyllur seanca gjyqsore në Gjykatën Kushtetuese në të cilën Erion Veliaj kishte ankimuar vendimin e këshillit bashkiak dhe të qeverisë për shkarkimin e tij, si dhe dekretin e presidentit Begaj për të shpallur zgjedhjet në Tiranë ende pa u shprehur Gjykata Kushtetuese. Gjykata Kushtetuese duket se ka mbetur i vetmi institucion i drejtësisë në këtë vend që nuk frikësohet nga metodat militariste të SPAK-ut dhe as nga ndonjë presion tjetër. Me vendimin në favor të Erion Veliajt, kjo trupë jo vetëm që legjitimoi autoritetin e saj të merituar, jo vetëm që na dha të gjithëve një fije shpresë, por na tregoi gjithashtu se, përveç saj, gjithë të tjerat, duke filluar nga Gjykata e Lartë dhe gjithë hallkat e tjera të gjyqësorit që janë vënë në thundrën e metodave të ashpra të SPAK-ut, e kanë humbur legjitimitetin moral e profesional dhe se vendi është në një gjendje anormale.

Përkimi fatal i dy pamjeve i asaj të Erion Veliajt që ngjitet me pranga në duar në shkallët e Gjykatës Kushtetuese dhe i asaj të Fatos Nanos me pranga në duar në vitin e largët 1993 që na rierdhi në kujtesë këto ditë, na shtyn të bëjmë edhe një paralelizëm tjetër dhe të shohim historinë e këtij tranzicioni me një vështrim dramatik. Në vitin e largët 1993 u burgos Fatos Nano nga regjimi i Sali Berishës. Fatos Nano doli nga burgu pas revolucionit popullor që shpërtheu pas rënies së firmave piramidale. Paradoksi është se arkitekti i asaj masakre nuk u gjykua kurrë dhe socialistët, me naivitet, jo vetëm që nuk bënë drejtësi për mbi 2000 të vrarë, por u tërhoqën në meskinitete pa fund dhe Berisha në opozitë nisi të ndërtojë një narrativë tjetër e cila u kthye në klishe. Korrupsioni iu faturua socialistëve dhe me aurelon e njeriut të « ndershëm » Berisha u kthye përsëri në pushtet në vitin 2005. Si të mos mjaftonte hedhja në erë e pasurive të shqiptarëve dhe mbi 2000 të vrarë, ky njeri kreu dy masakra të tjera, Gërdecin dhe 11 janarin. Ndërsa aferat kouurptive të tij dhe të familjes së tij u bënë shkak që Departamenti i Shtetit ta shpallë « non grata ».

Reforma në drejtësi e shpallur si një revolucion i madh në shoqërinë shqiptare tani po rezulton një dështim spektakolar. Pas Fatos Nanos me pranga në duar, Ilir Beqja arrestohet pa akuzë dhe kulmin e arrin rrëmbimi i Erion Veliajt pas një letre anonime. Nuk ka tallje më të madhe se kjo. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për ta njohur Erion Veliajn si kryetar të Bashkisë së Tiranës është një kambanë alarmi për Parlamentin e Shqipërisë që drejtohet në shumicë nga socialistët. Ata duhet të ndërhyjnë urgjentisht në procedurat penale dhe të ndalin dorën e SPAK që vazhdon të mbajë në qeli Lefter Kokën për një çështje që nuk e kanë hetuar ende, Ilir Beqjan dhe sidomos Erion Veliajn.

NĂ«se Partia Socialiste nuk e lexon me qetĂ«si dhe me gjakftohtĂ«si vendimin e GjykatĂ«s Kushtetuese dhe nĂ«se ajo nuk mobilizon forcat demokratike pĂ«r t’i shkurtuar duart SPAK-ut, atĂ«herĂ« ky vend jo vetĂ«m qĂ« nuk do tĂ« gjejĂ« drejtĂ«sinĂ« kurrĂ«, por do tĂ« futet nĂ« njĂ« spirale edhe mĂ« tĂ« rrezikshme tĂ« shkeljes sĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut. VetĂ«m tani unĂ« i jap tĂ« drejtĂ« zonjĂ« Zaçe qĂ« kĂ«rkonte transparencĂ« dhe drejtĂ«si nĂ« pĂ«rzgjedhjen e emrave pĂ«r nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese. Dhe vetĂ«m tani nuk arrij tĂ« kuptoj se si njĂ« anĂ«tar i GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«, nĂ« votimin pĂ«r njĂ« anĂ«tar tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese bĂ«n njĂ« shenjĂ« nĂ« fletĂ«n e votimit.

Vetëm tani e kuptoj se si parada e fjalimeve të institucioneve të ashtuquajtura të reja të drejtësisë në Parlamentin shqiptar ngjante si një mbledhje e mërzitshme e plenumeve të PPSH-së. Socialistët duhet të kuptojnë më në fund se të jesh me SPAK nuk je me drejtësinë, por je me njërën palë dhe në rastin e SPAK-ut tonë me palën më të keqe, me atë që shkel ligjet dhe ka mbushur burgjet me të dyshuar. Ndërsa arkitektët e së keqes janë jashtë dhe tallen me ta.

The post Veliaj fiton lirinë, në ditën kur u shua Fatos Nano first appeared on JavaNews.al.

Mbrojtja e natyrës, shkenca dhe qeveria shqiptare

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
5 October 2025 at 19:56

Nga Ilir Yzeiri

ShqipĂ«ria po hap grupkapitujt e fundit me Bashkimin Europian nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« plotĂ«simin e dokumentit ligjor me kĂ«tĂ« familje tĂ« madhe, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« Ă«ndrra e shqiptarĂ«ve pĂ«r tĂ« qenĂ« pjesĂ« e saj tĂ« bĂ«het realitet. PĂ«r kĂ«tĂ« temĂ« thuajse nuk flitet fare nĂ« shtypin shqiptar e nĂ« debate publike. ËshtĂ« e paimagjinueshme se si shqiptarĂ«t tĂ« cilĂ«t ankohen se kaluan diktaturĂ«n mĂ« tĂ« egĂ«r nĂ« EuropĂ«, qĂ« shpallin me tĂ« madhe se janĂ« vendi mĂ« i lashtĂ« i kontinentit, tani qĂ« mundĂ«sia pĂ«r t’u integruar edhe formalisht nĂ« familjen e madhe europiane, po bĂ«het realitet, nuk flasin e nuk diskutojnĂ« pĂ«r temat e mĂ«dha qĂ« kanĂ« nĂ« tryezĂ« dhe qĂ« janĂ« pĂ«rafrimi i legjislacionit shqiptar me atĂ« tĂ« Bashkimit Europian.

Për fat të keq edhe këtë radhë ne po dëshmojmë më së shumti që jemi popull folklorik dhe që identitetin tonë kombëtar e shpallim vetëm si shenjë të luftërave butaforike. Kur vjen puna që të ballafaqohemi me Europën dhe me shpirtin e saj, nuk shqetësohemi shumë që të bëhëmi europianë edhe me mënyrën e sjelljes, të respektimit të ligjit, të ndërtimit të jetës shoqërore sipas atij modeli që e ëndërrojmë.

Në takimin e fundit në Vienë, më 23 shtator, Kryeministri Rama, duke folur për grupkapitujt e fundit, deklaroi se Mjedisi është më sfiduesi dhe se për këtë kapitull kemi rënë dakord që të shtyhet pas anëtarësimit. Po pse?

ÇfarĂ« problemesh ka qeveria shqiptare me mjedisin? PĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s, duhet thĂ«nĂ« se nĂ« fillim tĂ« mandatiti tĂ« tij tĂ« parĂ«, kryeministri Rama u tregua i vendosur qĂ« tĂ« impononte njĂ« qasje tjetĂ«r ndaj ruajtjes sĂ« mjedisit dhe habitatit tĂ« tij. Moratoriumi i gjuetisĂ« ishte njĂ« nga kĂ«to masa.

Ndërsa shmangia e katastrofave mbi lumin Vjosë ishte vërtetë një meritë e qeverisë së tij, por edhe e presionit të lartë qytetar nga brenda e jashtë. Mirëpo, fill pas kësaj, shoqatat e ruajtjes dhe mbrojtjes së peizazhit natyror vunë alarmin se qeveria po e prishte korntratën me natyrën.

Ndërtimi i aeroportiti të Vlorës në një zonë të mbrojtur ku ekosistemi është i tillë që nuk ta mundëson atë sepse shkatërrohet hapësira Karavasta -Nartë që është habitati apo shtëpia e Flamengove, pelikanëve dhe zogjve të tjerë migratorë, i detyroi këto shoqata që të ngrinin zërin, të protestonin dhe ta ndërkombëtarizonin këtë çështje.

Po ashtu, ndërhyrja në Ligjin për zonat e mbrojtura në mënyrë që të hiqen nga ky inventar zona që mund të kthehen në ndërtime turistike, siç është planifikimi për resortin gjigand në zonën e Nartës dhe Sazanit, i dha një goditje tjetër vizionit që kishte shfaqur në fillim qeveria e zotit Rama për ruajtjen e mjedisit natyror. Organizma të ndryshme ndërkombëtare e kishin paralajmëruar qeverinë shqiptare se kur të vijë puna për çeljen e grupkapitujve për mjedisin, qeveria nuk do ta kalonte lehtë provimin. Dhe ja dita erdhi.

Siç e pohoi edhe vetë kryeministri Rama, mjedisi është më sfiduesi dhe këtë kapitull kemi rënë dakord që ta shqyrtojmë pas anëtarësimit. A do ta lejojë Komisioni Europian këtë? Të presim. Për të katërtin apo të pestin vit me radhë, në Tiranë mbahet Kongresi ndërkombëtar i nanoteknologjisë dhe nanoshkencës.

Kjo inisiativë e prof. Arben Merkoçit, një prej shkencëtarëve të shquar botërorë në këtë fushë po bëhet realitet dhe ideja e tij që në Shqipëri të ngrihet Institutit Ndërkombëar Ballkanik i Nanoteknologjisë ishte një ide joshëse, por vetëm sa u deklarua dhe mbeti në heshtje.

Qeveria shqiptare dhe vetë Kryeministri Rama, para disa vjetësh morën pjesë vetë në dorëzimin e një godine në kompleksin universitar të Bujqësisë në Kamëz këtij projekti. Mirëpio kaluan tre vjet dhe megjithëse Arben Merkoçi vijonte të sillte në Shqipëri edhe nobelistë në takimin e përvitshëm të nanoteknologjisë, qeveria dukej se e kishte braktisur këtë nismë.

Sivjet, në çelje të këtij kongresi, ishte kryeministri Rama i cili foli jo vetëm për inteligjincien artificiale por edhe për nanteknologjinë dhe nanshkencën duke premtuar që ta shtyjë më tej ngritjen e një Instituti Ndërkombëtar të nantekonlogjisë në Tiranë.

Ditë më parë në Tiranë u mbajt edhe sesioni i radhës i konferencës së një organizmi tjetër shkencor që ka në përbërje një nga shkencëtarët po ashtu të njohur në botë. Ai është Niko Qafokui që para disa vjetësh është shpallur si shkencëtari që bën pjesë në 3% të atyre që kanë ndikim në botë. Edhe ai ka marrë inisiativën që të sjellë një Laborator të madh shkencor në Tiranë në mënyrë që ky Laborator të bëhet një vatër tërheqëse për kërkuesit shkencorë në mënyrë që të ringjallet shpresa për dijen e shkencën. A do të ndodhë kjo? Të presim.

The post Mbrojtja e natyrës, shkenca dhe qeveria shqiptare first appeared on JavaNews.al.

Erion Veliaj – Vetmia e pamerituar dhe demokracia e frikĂ«s

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
3 October 2025 at 11:23

Nga Ilir Yzeiri 

Nuk e di pse kisha njĂ« shpresĂ« tĂ« vagullt qĂ« Gjykata e LartĂ« do ta kthente nĂ« shtĂ«pi Erion Veliajn. Por dje u binda se edhe ky institucion Ă«shtĂ« nĂ«n pushtetin e frikĂ«s qĂ« ka ngjallur terrori i prokurorĂ«ve tĂ« SPAK-ut mbi kĂ«do qĂ« nuk i nĂ«nshtrohet pasionit tĂ« tyre tĂ« mbrapshtĂ« pĂ«r tĂ« goditur ata qĂ« disa grupe tĂ« errĂ«ta, tĂ« lidhura me politikĂ«n apo me qarqe kriminale tĂ« biznesit apo edhe mĂ« shumĂ« se aq, i kanĂ« vĂ«nĂ« nĂ« shĂ«njestĂ«r pĂ«r t’i linçuar. Erion Veliaj tani Ă«shtĂ« vetĂ«m sepse Partia Socialiste e braktisi dhe e la nĂ« dorĂ« tĂ« atyre qĂ« i bĂ«nĂ« atentat demokracisĂ« shqiptare duke sfiduar nĂ« mes tĂ« ditĂ«s dhe nĂ« sy të të gjithĂ«ve, tĂ« gjitha institucionet e kĂ«tij vendi. RrĂ«mbimi dhe mbajtja nĂ« burg e Erion Veliajt pa asnjĂ« akuzĂ« bindĂ«se, nisur vetĂ«m nga njĂ« copĂ« letĂ«r anonime ishte njĂ« goditje e rĂ«ndĂ« pĂ«r Edi RamĂ«n dhe PartinĂ« Socialiste. NĂ« fillim u duk se Edi Rama do tĂ« lĂ«vizte tĂ« gjitha fijet qĂ« ka si pushtetmbajtĂ«si absolut i kĂ«tij vendi pĂ«r ta zhbĂ«rĂ« kĂ«tĂ« inkursion kriminal tĂ« SPAK-ut. Dhe ashtu u duk nĂ« fillim. MirĂ«po, pastaj, gjithçka u venit. 

Tërheqja e Ramës dhe porosia që ai u dha të tijve që të mos prononcoheshin për rastin Veliaj, në emër të parimit se PS-ja nuk ndërhyn në drejtësinë shqiptare, në rastin e Veliajt, ishte jo bindëse. Njëjtësimi i PS-së me prokurorë si Olsi Dado dhe lënia e fatit të Veliajt në dorë të një trupe që po shkelte ligjet dhe po përdhoste në mënyrë flagrante të drejtat e njeriut në këtë vend, nuk mund të quhej dhe të shpallej parim. Partitë politike janë organizime vullnetare që bazohen mbi respektin dhe solidaritetin. Në të gjithë botën, solidariteti si parim human nënkupton jo vetminë, por përkrahjen, ndihmën. Si mund të lihet vetëm Erion Veliaj përballë hijenave që duan ta shqyejnë vetëm sepse ai nuk miratoi një kat shtesë për prokurorin Olsi Dado ? Si mund të lihet vetëm Erion Veliaj përballë një sistemi gjykatash të kalbura, të trembura dhe të mbushura me të paaftë të cilat nuk kanë kurajon të tregojnë se drejtësinë e jep gjykata, prokurori akuzon. 

Erion Veliaj nuk shpalli dhe as nuk krijoi ndonjë fraksion që mund të rrezikonet ndarjen e PS-së. Përkundrazi ai ishte frymëzimi i saj për shumë e shumë qytetarë që shihnin te ai njeriun e punës dhe të shpresës. Pikërisht për këtë ai u vu në shënjestër të një grupi halucinant të PD-së, të cilët, për muaj me radhë, si të ndërkryer ulërinin para zyrës së tij duke i përmendur një aferë të sajuar, një shpifje të ndyrë të një italiani që tani u provua se ishte gënjeshtër. As atëherë unë nuk pashë solidaritet të familjes së PS-së me Veliajn. I vetmi që përgjonte prapa ferrave të urrejtjes dhe lëshonte jargë triumfi ishte Olsi Dado, prokurori-noter e ndërtues beniamini i Ina Ramës që Berisha e quajti « lavire bulevardi », i cili më 10 shkurt, me bekimin edhe të Altin Dumanit, i hodhi prangat Veliajt. Të gjithë këta ishin siguruar më parë që Ulsi Manja do ta trajtonte Veliajn në qeli si një kriminel të rrezikshëm dhe do të mbanin ndaj tij një qëndrim çnjerëzor. Po në këtë rast ku ishte solidariteti i PS-së. Unë e kuptoj Edi Ramën kur thotë se ne nuk marrim në mbrojtje askënd dhe nuk do të jemi në krah të askujt kur ai bie në dorë të Olsi Dados apo Altin Dumanit. Por e kam të vështirë të kuptoj se si mund të mos ndërhyjë për një trajtim dinjitoz apo si nuk u shpreh të paktën njëherë për trajtimin çnjerëzor që Ulsi Manja i bënte Veliajt në burg. 

Vetmia e Erion Veliajt pa asnjĂ« shkak dhe braktisja qĂ« po i bĂ«n PS-ja Ă«shtĂ« njĂ« sinjal i keq pĂ«r demokracionë e brendshme tĂ« asaj partie. Aty askush nuk mund ta ndiejĂ« vetĂ«n të sigurtĂ«. Frika nga linçimi, nga zilia, nga hakmarrja dhe braktisja e trishtë tĂ« kujton kohĂ«t e errĂ«ta tĂ« nĂ«nĂ«s sĂ« kĂ«saj partie – PartisĂ« sĂ« PunĂ«s – e cila luftĂ«n e brendshme e shpallte si parim tĂ« ruajtjes sĂ« partisĂ« nga shkelĂ«sit. Sot Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« kuptohet se pĂ«rse PS-ja nuk shprehet dhe nuk mbron apo nuk Ă«shtĂ« nĂ« krah tĂ« Ilir Beqajt fjala vjen i cili edhe trajtohet nĂ« mĂ«nyrĂ« çnjerĂ«zore nĂ« qeli dhe ka hedhur poshtĂ« tĂ« gjitha akuzat, dhe sidomos të Erion Veliajt i cili jo vetĂ«m ka hedhur poshtĂ« çdo akuzĂ«, edhe opinioni i juristĂ«ve mĂ« tĂ« shquar tĂ« kĂ«tij thotĂ« se ndaj tij po ushtrohet dhunĂ« ligjore dhe se arrestimi dhe mbajtja nĂ« burg e tij Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me tĂ« gjitha ligjet dhe kodin penal tĂ« kĂ«tij vendi. Nuk dua tĂ« merrem me vendimin e fundit të RamĂ«s pĂ«r ta pushuar nga puna Veliajn dhe pĂ«r tĂ« shpallur zgjedhjet nĂ« TiranĂ«. Kjo Ă«shtĂ« jo vetĂ«m e padrejtĂ« por tĂ« shtyn nĂ« arsyetime qĂ« unĂ« nuk dua t’i bĂ«j. 

 

 

The post Erion Veliaj – Vetmia e pamerituar dhe demokracia e frikĂ«s first appeared on JavaNews.al.

Virgjëreshat shqiptare dhe orientimi i tyre seksual

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
27 September 2025 at 13:00

Nga Ilir Yzeri

KĂ«to ditĂ« ka pasur njĂ« debat sipas stilit shqiptar pĂ«r orientimin seksual tĂ« njĂ« kategorie unike antropologjike shqiptare qĂ« njihen me emrin « virgjĂ«resha » ose « burrnesha ». Aty nga viti 2014, pĂ«r nevojat e mia akademike, pĂ«rgatita njĂ« kumtesĂ« qĂ« e mbajta nĂ« njĂ« aktivitet ndĂ«rkombĂ«tar nĂ« Bukuresht, me titullin « VirgjĂ«reshat shqiptare nĂ« kĂ«rkim tĂ« njĂ« vendi antropologjik » (Partages, genrĂ©s de l’espace, Universiteti « Spiru Haret », Bucarest, 2014, Ilir Yzeiri- Les vierges albanais Ă  la recherche d’un lieu antropologique, June 5-6, 2014 ». Nga ai studim po sjell disa konsiderata pwr kwtw argument. VirgjĂ«reshat shqiptare janĂ« femra qĂ« zgjedhin tĂ« jetojnĂ« si burra. PĂ«r kĂ«tĂ«, ato betohen para njĂ« jurie prej dymbĂ«dhjetĂ« vetĂ«sh qĂ« nuk do tĂ« shkelin virgjĂ«rinĂ«. Disa prej tyre ndĂ«rrojnĂ« edhe pamjen, duke prerĂ« flokĂ«t dhe duke u veshur me rrobe meshkujsh. Ato fitojnĂ« statusin e mashkullit dhe kanĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« njĂ« jetĂ« mĂ« tĂ« lirë ; mund tĂ« mbajnĂ« armĂ«, mund tĂ« dalin nĂ« mal tĂ« kullosin bagĂ«tinĂ«, tĂ« sillen si meshkujt, madje duke gĂ«zuar edhe disa nga kĂ«naqĂ«sitĂ« e tyre, si pirjen e duhanit apo alkoolin.

ËshtĂ« njĂ« dukuri relativisht e vjetĂ«r qĂ«, sipas albanologĂ«ve tĂ« huaj, shfaqet diku nga shekulli XVII dhe prek zonat e Veriut tĂ« ShqipĂ«risĂ«, MalĂ«sinĂ« e Madhe, Malin e Zi dhe Bosnjen. Ajo Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« re nga albanologĂ« tĂ« huaj, si Hahn apo udhĂ«tarĂ« tĂ« ndryshĂ«m, si Durheim, dhe Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar edhe nga misionarĂ« katolikĂ« qĂ« shĂ«rbenin nĂ« kĂ«to zona, dhe kishin interesa pĂ«r studime etnologjike e antropologjike[1]. Pas rĂ«nies sĂ« komunizmit, nĂ« ShqipĂ«ri numĂ«roheshin dhjetĂ«ra virgjĂ«resha tĂ« cilat, shumĂ« shpejt, u gjendĂ«n tĂ« rrethuara nga kureshtja e pothuajse tĂ« gjitha mediave tĂ« globit. GazetarĂ«, fotografĂ«, e lloj-lloj kuriozĂ«sh, vĂ«rshuan nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r t’i parĂ« nga afĂ«r dhe pĂ«r tĂ« gjurmuar jetĂ«n e tyre. U botuan artikuj, pothuajse, nĂ« tĂ« gjitha tĂ« pĂ«rditshmet e mĂ«dha tĂ« globit si « New York Times », « Daily Mail », u prodhuan dokumentarĂ«, filma, u botuan libra artistikĂ« dhe nĂ« vitin 2000, njĂ« antropologe angleze, Antonia Yuong » boton librin « Women Who Become Men »[2].

QoftĂ« kjo autore, qoftĂ« edhe gazetarĂ« apo dijetarĂ« tĂ« ndryshĂ«m qĂ« janĂ« marrĂ« apo qĂ« merreshin me kĂ«tĂ« dukuri, nĂ« fillim, u joshĂ«n nga ideja se pas kĂ«tyre virgjĂ«reshave, mund tĂ« fshihej njĂ« formĂ« e fshehtĂ« e homoseksualitetit, e lashtĂ«, dhe e panjohur mĂ« parĂ«. MirĂ«po, shumĂ« shpejt, ata vunĂ« re se kjo dukuri, nĂ« rastin shqiptar, homoseksualiteti, pra, nuk ekzistonte. PĂ«r ta shpjeguar fenomenin, mĂ« parĂ«, duhet tĂ« dimĂ« se cili ishte vendi i femrĂ«s nĂ« Kanun. Aty raporti mashkull/femĂ«r paraqitet nĂ« njĂ« formĂ« brenda sĂ« cilĂ«s shtresĂ«zohen disa kuptime, dhe, nĂ« raportin femĂ«r/ mashkull, Kanuni shqiptar reflekton njĂ« gjendje tĂ« lashtĂ« tĂ« jetĂ«s shoqĂ«rore qĂ« gjendet, fjala vjen, edhe te popujt gjermanikĂ«. Aty, vendi i femrĂ«s, disa herĂ«, plotĂ«sohet me figurĂ«n e mashkullit. VirgjĂ«reshat janĂ« njĂ« ilustrim i qartĂ« i kĂ«tij sistemi. Mallkimi mĂ« i madh pĂ«r njĂ« femĂ«r, sipas Kanunit, Ă«shtĂ« shterpĂ«sia, paaftĂ«sia e saj pĂ«r t’u bĂ«rĂ« nĂ«nĂ«, pĂ«r t’u riprodhuar. E virgjĂ«r quhesh derisa nuk je martuar ose nĂ« qoftĂ« se refuzon tĂ« martohesh. KĂ«tĂ« vullnet ato ia deklarojnĂ« familjes sĂ« tyre.

NĂ« qoftĂ« se ajo ka qenĂ« e fejuar, atĂ«here ajo do tĂ« betohet para njĂ« jurie prej 12 vetĂ«sh qĂ« do tĂ« rrijĂ« pĂ«rjetĂ« e virgjĂ«r dhe familja Ă«shtĂ« e shtrĂ«nguar qĂ« tĂ« kthejĂ« dhuratat qĂ« ka marrĂ« nga familja e djalit. Femrat nĂ« malĂ«sitĂ« e Veriut tĂ« ShqipĂ«risĂ« e zgjedhin kĂ«tĂ« status jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar fejesĂ«n, por edhe pĂ«r motive tĂ« tjera. NjĂ« nga arsyet mĂ« tĂ« shpeshta Ă«shtĂ« e drejta e trashĂ«gimisĂ« e cila, disa here, u jepet atyre qĂ« kanĂ« statusin e « virgjĂ«reshave ». Sipas Kanunit, femra Ă«shtĂ« e zhveshur nga e drejta e pronĂ«sisĂ«. Ajo as nuk merr dhe as nuk trashĂ«gon asgjĂ« prej pasurisĂ« familjare. Studiuesit e lidhin kĂ«tĂ« me njĂ« reminishencĂ« tĂ« shmangies sĂ« matriarkatit, sepse, nĂ« qoftĂ« se femrĂ«s do i njihej ky status, atĂ«here nĂ« familjen e burrit do tĂ« vĂ«rshonin anĂ«tarĂ«t e e familjes nga vija e nĂ«nĂ«s.[3] Po ashtu, sipas njĂ« ligji tjetĂ«r tĂ« pashkruar, nĂ« qoftĂ« se dy vajza mbeteshin jetime, atĂ«here sipas besimit qĂ« “dy vajza bĂ«jnĂ« njĂ« djalĂ«â€, kĂ«to tĂ« dyja, nĂ« qoftĂ« se deklaroheshin “virgjĂ«resha”, mund tĂ« gĂ«zonin njĂ« jetĂ« tĂ« natyrshme, duke shfrytĂ«zuar gjithĂ« pasurinĂ« e babait, megjithĂ«se ai, babai, mund tĂ« kishte trashĂ«gimtarĂ« meshkuj nga ana e tij, si djemtĂ« e vĂ«llait, fjala vjen.

NdĂ«rkaq, nĂ«se mbetet jetime vetĂ«m njĂ« vajzĂ«, pa pasur tĂ« tjerĂ« meshkuj nĂ« familjen e vĂ«llezĂ«rve tĂ« babait, ajo, me kushtin qĂ« tĂ« deklarohet virgjĂ«reshĂ«, mund tĂ« gĂ«zojĂ« trashĂ«giminĂ« e tĂ« atit. Por, nĂ« qoftĂ« se ajo ka dhe tĂ« tjerĂ« tĂ« afĂ«rm meshkuj, kĂ«ta duhet tĂ« llogarisin edhe pjesĂ«n e saj e cila Ă«shtĂ« e barabartĂ« me tĂ« tyren. VirgjĂ«resha e administron atĂ« deri nĂ« vdekjen e saj. Kur ajo vdes, pasuria e saj i kalon trashĂ«gimtarĂ«ve meshkuj. Po ashtu, nĂ«se prindĂ«rit vdesin dhe lĂ«nĂ« njĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« madhe “virgjĂ«reshĂ«â€ dhe disa tĂ« tjerĂ« mĂ« tĂ« vegjĂ«l, ajo merr pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« e menaxhimit tĂ« familjes. Madje edhe kur fĂ«mijĂ«t meshkuj rriten, asaj i mbeten pĂ«rgjegjĂ«sitĂ«, tĂ« cilat mund t’i hiqen vetĂ«m nĂ«se ajo i refuzon vetĂ«. NĂ« tĂ« tilla raste shefi i familjes duhet tĂ« veprojĂ« dhe tĂ« marrĂ« vendime vetĂ«m nĂ« bashkĂ«punim me tĂ«. NjĂ« tjetĂ«r motiv pĂ«r tĂ« mbetur virgjĂ«reshĂ« mund tĂ« jetĂ« edhe dashuria pĂ«r familjen ose egocentrizmi familjar. Kjo ndodh atĂ«here kur prindĂ«rit nuk janĂ« tĂ« aftĂ« tĂ« menaxhojnĂ« familjen, qoftĂ« pĂ«r shkaqe tĂ« moshĂ«s, qoftĂ« pĂ«r shkaqe tĂ« tjera. NĂ« kĂ«tĂ« rast, duke mos pasur fĂ«mijĂ« tĂ« tjerĂ« qĂ« tĂ« marrin kĂ«to pĂ«rgjegjĂ«si, vajza heq dorĂ« nga martesa dhe betohet se do tĂ« rrijĂ« virgjĂ«reshĂ«.

Por kĂ«to janĂ« raste tĂ« rralla sepse, sipas besimit tĂ« malĂ«sorĂ«ve, Ă«shtĂ« turp i madh tĂ« mos martosh vajzĂ«n, tĂ« mos e shkĂ«mbesh kĂ«tĂ« mall. NĂ« shumĂ« raste, vajza qĂ« Ă«shtĂ« betuar si virgjĂ«reshĂ« merr rrobat e mashkullit, vishet si burrĂ« dhe, ashtu si djali, shfaq formĂ«n sublime tĂ« mashkullit – mbajtjen e armĂ«s. VirgjĂ«reshat dallohen nga vajzat e tjera sepse ato kolliten si burrat dhe ashtu si ata mbajnĂ« shallin, kĂ«sulĂ«n, dhe xhoken, njĂ« lloj xhakete e shkurtĂ«r e zezĂ«. Ato kĂ«rkojnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« qĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« jetĂ«n e mashkullit; zgjedhin tĂ« punojnĂ« tokĂ«n, tĂ« pinĂ« duhan. Disa studiues, sidomos etnologĂ«t e shkollĂ«s romantike tĂ« VienĂ«s, mendojnĂ« se “virgjĂ«reshat nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« kastĂ«â€. Studiuesit janĂ« tĂ« ndarĂ« sa i takon vlerĂ«simit tĂ« tyre. Injac Zamputi, njĂ« studiues i njohur shqiptar, mendon se kur njĂ« vajzĂ« Ă«shtĂ« e rrĂ«mbyer nga çështjet qĂ« i pĂ«rkasin fisit dhe ndien nĂ« veten e saj energji tĂ« mjafta pĂ«r t’i shĂ«rbyer vendit si tĂ« ishte djalĂ« (sidomos kur shtĂ«pia e prindit nuk ka djalĂ«), ajo mund ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« qĂ« tĂ« mos konsiderohet tepricĂ« nĂ« shtĂ«pi apo nĂ« fis tĂ« vet, por me njĂ« kusht qĂ« Ă«shtĂ« dhe njĂ« sakrificĂ«: ajo duhet tĂ« heqĂ« dorĂ« nga funksioni kryesor qĂ« ka gruaja nĂ« atĂ« shoqĂ«ri, domethĂ«ne duhet tĂ« qĂ«ndrojĂ« pĂ«rgjithmonĂ« e virgjĂ«r, pa shkuar te burri dhe tĂ« heqĂ« dorĂ« nga mĂ«mĂ«sia.

Ajo duhet tĂ« heqĂ« dorĂ« nga jeta e saj seksuale. Duhet tĂ« mendojĂ«, tĂ« veprojĂ« e tĂ« vishet si burrĂ«. Po Kanuni nuk ia njeh tĂ«rĂ«sisht kĂ«tĂ« status. Ajo ka vetĂ«m “lirinĂ« me ndejĂ« me burra”[4]. Sipas Zamputit, kĂ«to virgjĂ«resha janĂ« identifikuar mĂ« pas me figurat e grave luftĂ«tare, heroina, qĂ« nga roli i mashkullit kanĂ« marrĂ« vetĂ«m guximin, trimĂ«rinĂ« dhe sakrificĂ«n pĂ«r nevoja tĂ« ruajtjes sĂ« territorit tĂ« fisit, apo dhe tĂ« kombit. Studiuesit kanĂ« vĂ«nĂ« re se virgjĂ«reshat shqiptare janĂ« krejtĂ«sisht tĂ« ndryshme nga zakoni i heterisĂ« joniane. NĂ« fakt, heteret joniane dhe virgjĂ«reshat shqiptare janĂ« dy shenja tĂ« kundĂ«rta, sepse tĂ« parat ndĂ«rrojnĂ« kuptim dhe pĂ«rafrohen me burrin, por pa marrĂ« prej tij utopinĂ« e kĂ«naqĂ«sisĂ« seksuale, kurse ato joniane refuzojnĂ« jetesĂ«n me burrin, por nuk heqin dorĂ« nga kĂ«naqĂ«sia seksuale. Studiuesit bien nĂ« njĂ« mendje se Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« pĂ«rcaktohet vjetĂ«rsia e kĂ«tij zakoni qĂ« i kalon kufijtĂ« e MalĂ«sisĂ«. Ata kanĂ« hetuar se nĂ« njĂ« krahinĂ« tjetĂ«r, nĂ« atĂ« tĂ« Matit, pra mĂ« nĂ« verilindje, ky zakon ndeshet ende edhe nĂ« periudhĂ«n e kalimit nĂ« islamizĂ«m.

Por si duhet pajtuar koncepti kanunor se gruaja Ă«shtĂ« caktuar, nĂ« radhĂ« tĂ« pare, pĂ«r tĂ« shkuar te burri qĂ« t’i sigurojĂ« atij shtimin e konakut me kĂ«tĂ« praktikĂ« virgjĂ«rimi? Studiuesit mendojnĂ« se ky Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rjashtim[5], sepse po tĂ« kishte rrezikuar riprodhimin, Kanuni nuk do ta kishte lejuar. Ai mund tĂ« lidhet edhe me njĂ« zakon tjetĂ«r tĂ« jetĂ«s sĂ« fiseve tĂ« MalĂ«sisĂ«, gjurmĂ«t e tĂ« cilit sipas Zamputit i gjejmĂ« nĂ« njĂ« dokument tĂ« vitit 1617: “Burrat nuk martohen derisa tĂ« bahen tridhjetĂ« vjeç dhe vajzat njĂ«zetĂ« e pesĂ«. Vajzat nuk dallohen prej meshkujve sepse janĂ« tĂ« rrueme flokĂ«sh dhe veshin rroba burrash dhe kur martohen i lĂ«nĂ« flokĂ«t tĂ« rriten”[6].  NĂ« hapĂ«sirĂ«n utopike tĂ« pĂ«rkushtimit pĂ«r punĂ«t e fisit, femra e malĂ«sisĂ« projektohej si e ngjashme me burrin, dhe, gjithmonĂ«, pĂ«r tĂ« kryer kĂ«tĂ« mision, ajo heq dorĂ« nga feminiliteti dhe transferohet nĂ« hapĂ«sirĂ«n e mashkullit. Por, ka dhe raste kur, edhe pasi e ka mbaruar kĂ«tĂ« mision, ajo nuk arrin tĂ« rikthehet nĂ« hapĂ«sirĂ«n e utopisĂ« sĂ« femrĂ«s, sepse njĂ« pasion tjetĂ«r, ai pĂ«r vĂ«llain qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i madh se tĂ« gjitha pasionet e tjera, e tĂ«rheq deri nĂ« vetĂ«flijim. NĂ« legjendat shqiptare, nĂ« atĂ« tĂ« Gjergj Elez AlisĂ«, fjala vjen, motra, pasi ka ndĂ«njtur nĂ«ntĂ« vjet duke mjekuar tĂ« vĂ«llain e plagosur me ujĂ«t e burimit nĂ«ntĂ«vjeçar, kur vĂ«llai, pasi Ă«shtĂ« ngritur nga shtrati ku rrinte pĂ«r nĂ«ntĂ« vjet, dhe pasi ka vrarĂ« nĂ« dylyftim bajlozin, vdes, po ashtu edhe motra shuhet nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ« me tĂ«:

Te dy zemrat po pr’i herĂ« janĂ« ndalun[7]

Një shembull tjetër i virgjërisë së përkohshme është edhe ai i motrës së Skënderbeut, e cila, pas vdekjes së Vojsavës qëndroi virgjëreshë dersia u kthye i vëllai që e martoi dhe i vuri nderin në vend. Sepse nderi suprem i vajzës në malësi është të bëhet gruaja e burrit. Te virgjëreshat e betuara disa studiues kanë parë edhe një aspekt të virgjërisë asketike kristiane. Sipas tyre, për ta kristalizuar në Kanun konceptin e virgjërisë mund të ketë ndikuar virgjëria asketike kristiane. Të nxitur nga këta misionarë, disa nga vajzat malësore dhe fushore, atëhere kur nisi të praktikohej virgjëria kristiane, i prishën fejesat e detyruara dhe, për të shmangur hakmarrjen dhe gjakderdhjen që mund të shkaktonte një vendim i tillë, përqafuan këtë lloj virgjërie.

*Komenti i ADN-së 129

(1)Dr. Ernesto Cozzi, La donna albanese,  ANTHROPOS, Revue internationale d’ethnologie et de linguistique, Sonderabdruck, band VII, 1912, Ëien, Osterreich, p.309-335.

[2] Antonia Yuong, Oxford[u.a.] Berg 2000

[3] Shih Cozzi E. vep e cit., f.318.

[4] Kanuni § 1228

[5] Cozzi, E. , Zamputi, I.

[6] Nga njĂ« letĂ«r e datĂ«s 23 tetor 1617 e tĂ« quejtunit sulltan Jahja nĂ« „ Sultan Jahja drll imperial casa ottomana, etc, publicati da Vittorio Catuldi, Trieste 1889, fq.506, cituar sipas I. Zamputi, f. 119

[7] Po aty, Gjerjg Elez alia,

The post Virgjëreshat shqiptare dhe orientimi i tyre seksual first appeared on JavaNews.al.

Rasti bullgar dhe Erion Veliaj

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
25 September 2025 at 12:47

Nga Ilir Yzeiri

EUalive.net është një media e pavarur, e regjistruar në Belgjikë, me qendra editoriale në Bruksel dhe Sofje, dhe me një rrjet partnerësh që shtrihet nga Ukraina në Serbi. E krijuar nga Georgi Gotev, një gazetar veteran nga Euractiv.com, EUalive i është përkushtuar ofrimit të raportimeve me cilësi të lartë, analizave të thella dhe opinioneve të larmishme, me fokus në rajonet e nënraportuara të Evropës. Misioni ynë është të thellojmë kuptimin publik të çështjeve të BE-së për një audiencë të gjerë globale, thuhet në hyrje të kësaj platforme. Më datën 25 shtator ajo boton shkrimin

Në Bullgari, antikorrupsioni shndërrohet në represion

Rasti i kryetarit të bashkisë Blagomir Kotsev ka një ndikim të madh mbi qytetin e Varnës, ku ndikimi rus kërkon të depërtojë, me autorw Georgi Gotev dhe Emilia Milcheva

(EUalive 23 shtator 2025). Wshtw interesant se rasti qw pwrshkruhet aty wshtw i njwjtw me atw tw Erion Veliajt. Ja çfarw shkruajnw autorwt e kwtij investigimi :

Programi i RimĂ«kĂ«mbjes dhe RezistencĂ«s (RRF) i Bashkimit Evropian nuk kishte pĂ«r qĂ«llim kurrĂ« tĂ« financonte represionin. Ai u krijua pĂ«r tĂ« rindĂ«rtuar ekonomitĂ« dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rforcuar reformat demokratike. MegjithatĂ«, nĂ« Bullgari, historia e kryetarit tĂ« bashkisĂ« sĂ« VarnĂ«s, Blagomir Kotsev, zbulon se si njĂ« moment historik reformash – krijimi i njĂ« komisioni tĂ« pavarur antikorrupsion – jo vetĂ«m qĂ« ka dĂ«shtuar, por Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« instrument kontrolli politik.

Një kryetar bashkie pas hekurave

Blagomir Kotsev, kryetari i zgjedhur i bashkisë së Varnës, që përfaqëson një forcë opozitare, është sot një i burgosur politik i mbajtur nën masa të sigurisë së lartë pa një vendim fajësie. I kufizuar në një orë qëndrim jashtë në ditë, i nënshtruar kufizimeve të rënda në kontaktin me komunitetin e tij dhe i privuar nga procesi i rregullt ligjor, Kotsev është bërë simboli i mënyrës se si komisioni antikorrupsion, një moment i domosdoshëm i RRF-së, po përdoret si armë.

Mbrojtja e tij është dokumentuar me dosje të mbajtura çështjesh, zbulime të vonuara të fakteve dhe abuzime procedurale që i heqin prezumimin e pafajësisë.

Kotsev nuk Ă«shtĂ« i vetĂ«m. TĂ« paktĂ«n tre zyrtarĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« opozitĂ«s mbeten tĂ« burgosur pa vendime. PikĂ«risht organi qĂ« synon tĂ« sigurojĂ« pavarĂ«sinĂ« dhe transparencĂ«n nĂ« qeverisje po i hesht zĂ«rat e opozitĂ«s. PĂ«r VarnĂ«n, njĂ« qendĂ«r strategjike nĂ« Detin e Zi, kjo nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« tragjedi lokale – Ă«shtĂ« njĂ« dobĂ«si gjeopolitike.

Pse Varna ka rëndësi

Varna Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« sesa kryeqyteti detar i BullgarisĂ«. ËshtĂ« qendra logjistike e NATO-s nĂ« Detin e Zi dhe njĂ« qytet ku ndikimi rus historikisht Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur tĂ« depĂ«rtojĂ«. NĂ«se njĂ« kryetar bashkie opozitar mund tĂ« burgoset nĂ«n maskĂ«n e ‘antikorrupsionit’, precedenti Ă«shtĂ« i rrezikshĂ«m: Moska fiton kur qeverisja demokratike nĂ« Varna lĂ«kundet. Erozioni i lirive politike nĂ« njĂ« qytet kaq strategjikisht tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m minon jo vetĂ«m demokracinĂ« bullgare, por edhe sigurinĂ« kolektive tĂ« EvropĂ«s.

Nga reforma në regres

Plani i RimĂ«kĂ«mbjes dhe RezistencĂ«s i BullgarisĂ« kĂ«rkonte nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qartĂ« krijimin e njĂ« organi anti-korrupsion tĂ« pavarur politikisht dhe financiarisht, tĂ« emĂ«ruar pĂ«rmes proceseve transparente dhe tĂ« rishikuar nga kolegĂ«t nga GRECO. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ajo qĂ« ekziston Ă«shtĂ« njĂ« komision i karakterizuar nga politizimi dhe instrumentalizimi. Dosjet parlamentare dhe parashtrimet e mbrojtjes tregojnĂ« pĂ«r pengimin e çështjeve tĂ« ZyrĂ«s sĂ« Prokurorit Publik Evropian, fshehjen e provave dhe vonesat nĂ« kĂ«rkime. Paraburgimi i Kotsev nuk Ă«shtĂ« pĂ«rjashtim – Ă«shtĂ« prova mĂ« e qartĂ« e kapjes sistemike.

Dilema e Evropës

FRF është një instrument i bazuar në performancë: reformat së pari, fondet së dyti. Komisioni tani përballet me një zgjedhje. A do ta shpërndajë këstin e dytë prej 653 milionë eurosh nga paratë e taksapaguesve evropianë, ndërsa reforma historike e Bullgarisë prodhon të burgosur politikë, apo do të këmbëngulë që paratë evropiane të mos subvencionojnë të kundërtën e asaj që synohej të arrihej? Besueshmëria e FRF-së dhe qëndrimi i BE-së ndaj sundimit të ligjit janë në dyshim.

Një pauzë e nevojshme

Historia e Blagomirit Kotsev nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me burgosjen e padrejtĂ« tĂ« njĂ« kryetari bashkie – ka tĂ« bĂ«jĂ« me faktin nĂ«se taksapaguesit evropianĂ« do tĂ« financojnĂ« institucionet qĂ« e pĂ«rforcojnĂ« demokracinĂ« apo ato qĂ« e çmontojnĂ« atĂ«. Fati i VarnĂ«s ka njĂ« rĂ«ndĂ«si tĂ« jashtĂ«zakonshme, si njĂ« qytet nĂ« vijĂ«n e parĂ« tĂ« sigurisĂ« nĂ« Detin e Zi, ashtu edhe si njĂ« provĂ« e vendosmĂ«risĂ« sĂ« BE-sĂ«. PĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara me pĂ«rgjegjĂ«si, Brukseli duhet tĂ« reflektojĂ« nĂ«se lirimi i pagesĂ«s sĂ« ardhshme tĂ« RRF-sĂ« nĂ« kushtet aktuale do tĂ« shpĂ«rblente reformĂ«n apo represionin.

PĂ«rfundimi nuk lind nga ideologjia, por nga logjika: derisa Bullgaria tĂ« tregojĂ« se kuadri i saj antikorrupsion Ă«shtĂ« vĂ«rtet i pavarur, se respektohet procesi i rregullt ligjor dhe se tĂ« burgosurit politikĂ« si Kotsev janĂ« tĂ« lirĂ« t’u shĂ«rbejnĂ« zgjedhĂ«sve tĂ« tyre, Komisioni duhet tĂ« japĂ« njĂ« sinjal. NjĂ« pauzĂ« nuk Ă«shtĂ« ndĂ«shkim; Ă«shtĂ« ndoshta e vetmja mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« ruajtur integritetin si tĂ« RRF-sĂ« ashtu edhe tĂ« premtimit demokratik tĂ« EvropĂ«s.

Kur lexon këto reshta vëren se forcat regresive si ato që kanë krijuar Komisionin Antikorrupsion në Bullgari, si SPAK në Shqipëri godasin njerëzit më të afrimuar politikisht dhe trajtimi ndaj tyre në paraburgim është çnjerëzor. Nuk po përmend këtu rastin e kryetarit të bashkisë së Stambollit. Vetëm se në këtë rast duhet të bëjmë një dallim. Në Shqipëri, mazhoranca ia ka shitur të drejtën për të luftuar korrupsionin një trupe gjyqtarësh e prokurorësh pa identitet dhe pa moral juridik e qytetar. Në emër të pavarësisë së drejtësisë, qeveria shqiptare ia ka deleguar këtë pushtet një trupe që tani ka dalë jashtë kontrollit dhe ka vënë në pikëpyetje demokracinë. Në Bullgari e në Turqi qeveria ka kapur drejtësinë dhe e përdor atë politikisht. Për fat të keq në të trija rastet, rezultati është i njëjtë.

The post Rasti bullgar dhe Erion Veliaj first appeared on JavaNews.al.

Erion Veliaj, fati i një lideri në rritje

✇Java News
By: Ilir Yzeiri
12 September 2025 at 22:00

Nga Ilir Yzeiri

Rasti i Erion Veliajt Ă«shtĂ« njĂ« nga dĂ«met mĂ« tĂ« rĂ«nda qĂ« mund t’i bĂ«het demokracisĂ« sĂ« brishtĂ« tĂ« njĂ« vendi si yni dhe tregon se sa tĂ« rĂ«nda mund tĂ« jenĂ« shkeljet e tjera tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut nĂ« kĂ«tĂ« vend. QĂ« nga koha e rrĂ«mbimit tĂ« dhunshĂ«m tĂ« tij nga BKH-ja, me urdhĂ«r tĂ« njĂ« prokurori qĂ« nuk ka punuar asnjĂ« ditĂ« si rojtar i ligjit, e deri mĂ« sot, janĂ« botuar me dhjetĂ«ra e mĂ« shumĂ« opinione nga profesionistĂ« tĂ« tĂ« gjitha kategorive tĂ« cilĂ«t kanĂ« argumentuar se ajo qĂ« po ndodh me Veliajn Ă«shtĂ« vetĂ«m maja e ajsbergut e njĂ« sistemi represiv qĂ« Ă«shtĂ« instaluar nĂ« ShqipĂ«ri pas miratimit tĂ« ReformĂ«s nĂ« DrejtĂ«si. Fataliteti nuk qĂ«ndron te ajo qĂ« po ndodh, por te mazhoranca e cila, me arsyetime jo bindĂ«se dhe tĂ« trishta, pĂ«rpiqet ta mbrojĂ« reformĂ«n me argumentin e foshnjes me pelenat, duke krijuar pĂ«rshtypjen se ashtu si nĂ« socializĂ«m, Kodi Penal dhe sistemi i drejtĂ«sisĂ« nuk mund tĂ« preken.

Pikërisht atëherë kur të gjithë prisnin që mazhoranca të ndërhynte e të korrigjonte Kodin Penal, në publik u hodh një draft i një kodi tjetër penal i cili, jo vetëm që nuk adresonte asnjë nga shqetësimet që kishte ngritur opinioni në këta vjet sa i takon pushtetit represiv të prokurorëve, por e kishte forcuar atë. Pastaj me të dy ata që e paraqisnin në opinion u bë edhe qesharak. Shoqëria shqiptare po mbahet në terr informativ dhe askush nuk flet qartë e drejt e të thotë se ne jemi Republikë Parlamentare dhe të gjitha pushtetet e tjera rrjedhin prej këtij Pushteti solemn. Mazhoranca e ka për detyrë që të gjejë mekanizma në mënyrë që në të gjitha institucionet e drejtësisë që ndërtohen nga Parlamenti, të shpallet vullneti i popullit dhe jo ai i një grushti prokurorësh që spekulojnë me drejtësinë.

Në Asamblenë e PS-së, kryeministri Rama, me të drejtë, adresoi edhe aty disa shqetësime që ka sjellë pushteti i pakontrolluar i prokurorëve dhe përmendi me emër edhe rastin Veliaj. Ai tha se GJKKO-ja nuk po del dot nga varësia e SPAK-ut. Ndonëse të drojtura e të përmbajtura, vërejtjet e kryeministrit Rama të krijojnë përshtypjen se nuk do të mbeten vetëm aty, por mund të shtyhen më tej. Të presim. Personalisht nuk dua të bie në konspiracionizëm, por e kam të vështirë ta shpjegoj lëvizjen e fundit të Ramës në lidhje me Veliajn. Jam i bindur që ai jo vetëm e vlerëson Veliajn, por e ka treguar në shumë raste, madje edhe në mbledhjen e fundit të Asamblesë, më dt. 11 shtator, se Veliaj është marrë peng nga një prokuror që ka konflikt të hapur interesi, intrigant dhe i paaftë, i cili vetë ka shkruar një letër anonime me akuza qesharake.

MirĂ«po, mĂ« duket çudi se si kryeministri pati durimin dhe nuk i dekretoi zgjedhjet pĂ«r BashkinĂ« e HimarĂ«s derisa Gjykata, nĂ« tĂ« trija shkallĂ«t, u shpreh pĂ«r fatin e Belerit dhe tani ndĂ«rpreu mandatin e Valiajt. GjithnjĂ« nĂ« historinĂ« e re tĂ« demokracisĂ« shqiptare ka diçka nga konspiracioni helen. Edhe nĂ« rastin e Veliajt, njĂ« pistĂ« e besueshme ishte dhe Ă«shtĂ« hakmarrja greke ndaj RamĂ«s. MirĂ«po, gjithnjĂ« brenda konspiracionit, disa tĂ« tjerĂ« nxituan tĂ« thonĂ« se Veliaj, pas kĂ«tij qĂ«ndrimi tĂ« RamĂ«s, u eleminua nga lidershipi i PS-sĂ« dhe dikush tjetĂ«r u projektua nĂ« vend tĂ« tij. NĂ«se do tĂ« analizonim antropologjinĂ« e PS-sĂ«, ajo Ă«shtĂ« njĂ« forcĂ« politike me organizim vertikal dhe aty fati i liderit tĂ« ardhshĂ«m pĂ«rcaktohet nga vullneti i atij qĂ« drejton nĂ« atĂ« çast PS-nĂ«. Ishte vullneti i Ramiz AlisĂ« pĂ«r t’ia lĂ«nĂ« partinĂ« Nanos dhe vullneti i Nanos pĂ«r ta dorĂ«zuar partinĂ«.

Në atë rast partia ishte në duart e Ruçit dhe ai e mandatoi te Rama. Sot është herët të flitet për pasardhësin e Ramës, por një gjë është e sigurtë. Edi Rama vjen nga shkolla moderne e politikës dhe e di mirë se drejtimi i PS-së nesër duhet të kalojë përmes një lideri me vizion e pasion, gjithashtu. Asnjëherë më parë PS-ja, pas Edi Ramës, nuk ka pasur një lider tjetër më të aftë e më energjik sesa Erion Veliaj. Sot ai është i mbyllur në mënyrë të dhunshme në qelitë e Durrësit, por ky nuk është fatalitet.

Absurdi me drejtĂ«sinĂ« shqiptare mund tĂ« zgjasĂ« edhe pak, por Erion Veliaj do tĂ« kthehet edhe mĂ« i fuqishĂ«m pas kĂ«saj qĂ« i ndodhi, sepse ky linçim publik e ndihmoi atĂ« qĂ« tĂ« kuptonin tĂ« gjithĂ« se nĂ« karrierĂ«n e tij politike ai jo vetĂ«m qĂ« nuk ka abuzuar, por ka zgjuar zilinĂ« e tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« kanĂ« dashur t’i shkatĂ«rrojnĂ« karrierĂ«n. Ne nuk kemi drejtĂ«si dhe gjykata tĂ« lira e tĂ« pavarura.

UnĂ« do tĂ« doja tĂ« besoja se Gjykata e LartĂ«, sĂ« cilĂ«s Veliaj i Ă«shtĂ« drejtuar pĂ«r rekurs, do tĂ« gjejĂ« forcĂ«n dhe dinjitetin e ligjit qĂ« ta ktheje nĂ« shtĂ«pi Erion Veliajn sepse tani dosja ka shkuar nĂ« GjykatĂ« dhe ai nuk rrezikon asnjĂ« provĂ«. Nuk dua tĂ« pĂ«rmend kĂ«tu rastin e kryebashkiakut tĂ« New Yorkut qĂ« pati dyfishin e akuzave tĂ« Veliajt dhe vazhdoi i qetĂ« punĂ«n derisa gjykata e liroi nga tĂ« gjitha akuzat, por dua tĂ« mendoj se Veliajt i ra barra tĂ« provonte marrĂ«zinĂ«, ligĂ«sinĂ« dhe urrejtjen e njĂ« prokurori dhe tĂ« drejtuesit tĂ« tij. Ndoshta kĂ«tĂ« llogari ai nuk e kishte bĂ«rĂ« kur u pĂ«rfshi nga LĂ«vizja « Mjaft » nĂ« PS. Veliaj e ka tĂ« gjithĂ« fatin me vete. ËshtĂ« i ri, i pafajshĂ«m dhe viktimĂ« e njĂ« koalicioni tĂ« egĂ«r keqdashĂ«s. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, ai shihet nga PS-ja si e vetmja mundĂ«si e trashĂ«gimit tĂ« pĂ«rvojĂ«s sĂ« Edi RamĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« vend. GjithĂ« problemi tani Ă«shtĂ« durimi dhe koha.

The post Erion Veliaj, fati i një lideri në rritje first appeared on JavaNews.al.

❌
❌