Pretendimi: Ekziston një mur i akullt në Antarktidë, i cili përforcohet nga forcat e errëta me teknologjinë HAARP dhe manipulimin e motit

Verdikti: E paprovuar

——————————————————————-

Rrjetet konspiracioniste kanë nisur të përziejnë teori të ndryshme konspirative për të krijuar hibridë të çuditshëm, të paraqitura si këshilla frymëzuese ndriçimi shpirtëror. Një postim i majit 2026 pretendon se “muri i akullit të Antarktidës,” i cili është “manifestim fizik i sa i ngrirë është kolektivi në frikë,” mbahet nga “forcat e errëta” me anë të teknologjive si “HAARP” dhe “manipulim moti.”

Ky postim përzien teorinë e “murit të akullit në Antarktidë” që rrjedh nga konspiracionistët e Tokës së Sheshtë, me teoritë konspirative që rrethojnë sistemin famëkeq HAARP, një projekt studimor amerikan në Alaskë.

Pretendime të tilla të jashtëzakonshme duhet, detyrimisht, të shoqërohen me prova të jashtëzakonshme. Megjithatë, si zakonisht, konspiracionistët nuk ofrojnë asnjë provë, aq më pak të jashtëzakonshme.

“Muri i akullit”, ose ideja se Antarktida nuk është një kontinent në fund të globit, por në të vërtetë një mur që rrethon Tokën, është një koncept i konspiracionistëve të Tokës së Sheshtë, që besojnë se Toka nuk është një planet i rrumbullakët, por një rrafsh i sheshtë.

Në vitin 2019, Konferenca Ndërkombëtare e Tokës së Sheshtë thuhet se u përpoq të organizonte një lundrim në Antarktidë për të provuar teorinë e tyre. Lundrimi, megjithatë, nuk ndodhi.

Antarktida ndodhet në jug të planetit tonë, dhe rrethohet nga Oqeani Jugor. 

Platformat e akullit ekzistojnë në Antarktidë, dhe kërkimet tregojnë se ato luajnë një rol kyç në ruajtjen e temperaturave të oqeanit, gjë që stabilizon klimën.

Megjithatë, këto nuk janë mure që rrethojnë skajin e një Toke të sheshtë.

Gjeologia akullnajore Bethany Davies tha për USAToday se nuk do të ishte e mundur që muri i pretenduar i akullit të ekzistonte pa një masë tokësore të lidhur me të.

Antarktida “është e rrethuar nga platformat lundruese të akullit, të cilat më parë janë ngatërruar nga teoricienët e Tokës së Sheshtë me mure akulli”, tha ajo. “Platformat e akullit duhet të ngjiten në kontinent… Një mur rrethor akulli do të ishte i paqëndrueshëm dhe për shkak të mungesës së rrjedhës së akullnajës, akulli i akullnajave do të hollohej me shpejtësi dhe do të shpërbëhej.”

Sipas Shkollës Klimatike të Columbia University, “nëse Toka do të ishte e sheshtë, do ta dinit, sepse shumë gjëra do të funksiononin ndryshe.” Studiuesit vunë në dukje se, nëse Toka do të ishte e sheshtë, gjëra si graviteti, dielli dhe fushat magnetike nuk do të silleshin siç sillen aktualisht.

Ndërkaq, projekti studimor shkencor amerikan i quajtur HAARP është një projekt i përbashkët i Forcave Ajrore Amerikane dhe Marinës Amerikane i krijuar në vitin 1993, i cili i ka kaluar më vonë Universitetit të Alaskës Fairbanks (UAF) në vitin 2015.

HAARP shfaqet shpesh në narrativat konspiracioniste si një veprimtari djallëzore që përfshin shkaktimin e tërmeteve, uraganëve, përmbytjeve, thatësirave, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve.

Karakteristika e tij kryesore është një transmetues me frekuencë të lartë që përdoret për të studiuar jonosferën, pjesë e atmosferës së sipërme të tokës. Duke analizuar se si valët e radios ndërveprojnë me elektronet në jonosferë, studiuesit në HAARP janë në gjendje të studiojnë fenomene, të tilla si efektet e aurora borealis, ose dritat veriore, në sistemet radio dhe komunikimet e avionëve në lartësi të mëdha.

Që në krijimin e tij, HAARP ka qenë në shënjestrën e teorive konspirative. Fakti që puna studimore që kryen HAARP nuk është lehtësisht e kuptueshme nga publiku i gjerë, bën që këtij projekti t’i vishen fuqi mbinatyrore duke e etiketuar si shkaktar i përmbytjeve, uraganeve, thatësirave, tërmeteve, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve. Në 2016, dy burra nga Georgia, ShBA, u arrestuan me një arsenal masiv armësh. Ata kishin në plan të shkatërronin HAARP sepse besonin se instituti kërkimor manipulonte motin, kontrollonte mendjet e njerëzve, madje edhe rrëmbente shpirtra.

Sipas shkrimtarit të shkencës, Mick West, “mënyra për të përgënjeshtruar teoritë konspirative rreth HAARP është të përpiqesh t’i shpjegosh njerëzve ekzaktësisht çfarë HAARP bën. Shpjegoi se është thjesht një radiotransmetues që është në një vend në Alaska dhe mund të ndikojë vetëm në një sasi të vogël ajri mbi të. Shpjegoji se fuqia e përdorur nga ky radiotransmetues është shumë shumë e vogël krahasuar me çfarë do të duhesh për të bërë disa nga gjërat që po pretendohen.”

The post Antarktida e mbuluar nga akulli, por jo nga teknologjia HAARP appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vaksinat kundër tetanozit janë të panevojshme sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se vaksina kundër tetanozit është nga vaksinat më absurde të të gjitha kohërave sepse njerëzit mund të ekspozohen vetëm nëpërmjet kafshëve dhe vënia e peroksidit në plagë eliminon rrezikun e infeksionit.

Tetanozi është një sëmundje akute infektive e shkaktuar nga sporet e bakterit Clostridium tetani, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Bakteri është anaerob, që do të thotë se pasi të jetë në gjendje të fjetur, mund të lulëzojë në mjedise pa oksigjen. Kjo karakteristikë i bën plagët e thella vendin ideal për mbirjen e sporeve.

Barry Pakes, një specialist i shëndetit publik në Universitetin e Torontos, tha për AFP se është e vërtetë që pastrimi i një prerjeje të cekët me peroksid ose një antiseptik tjetër mund të vrasë bakteret sipërfaqësore që shkaktojnë tetanoz.

“Por nuk është aty ku qëndron problemi,” tha ai. “Problemi është kur bakteret pothuajse injektohen në indin tuaj.”

Ai tha se skenari “klasik” i rrezikut të tetanozit të shkeljes së një gozhde të ndryshkur është kaq i njohur sepse këto lloje lëndimesh i shtyjnë sporet thellë në mish, ku mjekimet e sipërfaqshme nuk mund t’i arrijnë ato.

Pasi privohen nga oksigjeni, bakteret fillojnë të lëshojnë një toksinë që shkakton simptoma të tetanozit si dhimbje koke, ethe dhe kriza.

“Pastaj sëmuresh shumë, shumë dhe potencialisht mund të vdesësh prej tij,” tha Pakes. “Ashtu si pothuajse çdo gjë tjetër, nuk e shohim shpesh për shkak të vaksinimit.”

Ashtu si me shumicën e vaksinave, vaksinat kundër tetanozit i stërvisin qelizat në trup për të forcuar përgjigjen imunitare ndaj një infeksioni specifik, duke parandaluar rezultate të rënda.

Pakes tha se imunizimi kundër tetanozit funksionon mirë në bashkëpunim me vaksinat e tjera, prandaj ekzistojnë vaksina të kombinuara si Vaxelis 6-në-1.

Earl Rubin, një specialist i sëmundjeve infektive pediatrike në Spitalin e Fëmijëve në Montreal, u pajtua që vaksinimi mbetet i nevojshëm dhe tha se vaksinat përforcuese rekomandohen afërsisht çdo dhjetë vjet.

Ato gjithashtu mund të administrohen kur një pacient vjen me një plagë të thellë dhe ekspozim të mundshëm ndaj baktereve që shkaktojnë tetanoz.

Rubin gjithashtu hodhi poshtë pretendimin se ekspozimi ndaj kafshëve të fermës është e vetmja mënyrë që njerëzit mund të infektohen me tetanoz.

“Është një bakter që gjendet në mjedis, kështu që nuk keni pse të jeni afër një kafshe,” tha ai.

Ndërsa bakteret gjenden në jashtëqitjet e kafshëve, ato janë gjithashtu në dhe, pluhur dhe objekte si gozhda të ndryshkura, shpjegoi Rubin.

The post Tetanozi nuk mund të luftohet pa vaksinim appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kanceri është parazit, por nuk e lënë askënd ta dijë sepse nuk duan të humbasin para.

Verdikti: E paprovuar

———————————————————-

Në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se kanceri në të vërtetë është një parazit që mund të trajtohet me antiparazitarë, por kjo është mbajtur e fshehtë nga mjekësia.

Si zakonisht, për këtë pretendim të jashtëzakonshëm nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Kanceri ndodh për shkak të mutacioneve në qeliza që rezultojnë në rritje dhe proliferim të pakontrolluar. Infeksioni me agjentë të caktuar biologjikë mund të rrisë rrezikun e kancerit në mënyra të ndryshme. Një shembull i njohur është papillomavirusi i njeriut (HPV), i cili mund të dëmtojë drejtpërdrejt ADN, duke prodhuar mutacione. HPV mund të shkaktojë kancer të qafës së mitrës, orofaringut dhe anal.

Të tjerë janë viruset e hepatitit B dhe C. Infeksioni kronik me këto viruse rrit shumë shanset e një personi për të zhvilluar kancer të mëlçisë, pasi të dy viruset mund të bëjnë më të mundshëm transformimin kanceroz në mënyrë direkte ose indirekte, për shembull duke i bërë mutacionet më të mundshme ose duke ndërhyrë në ciklin qelizor, i cili kontrollon proliferimin e qelizave.

Disa nga këto procese ndodhin edhe gjatë infektimit me disa parazitë. Agjencia Ndërkombëtare për Hulumtimin mbi Kancerin (IARC), pjesë e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, njeh infeksionin kronik me tre krimba (Schistosoma haematobium, Opistorchus viverrini dhe Clonorchis sinensis) si kancerogjen i Grupit 1. S. haematobium është i lidhur me kancerin e fshikëzës, ndërsa si O. viverrini ashtu edhe C. sinensis shoqërohen me kolengiokarcinomën (një kancer i kanalit biliar).

Sipas një artikulli të IARC të botuar në vitin 2012, provat shkencore deri më tani tregojnë për inflamacionin kronik si forcën lëvizëse pas transformimit kanceroz në qeliza. Kjo ndodh në mënyra të ndryshme, si nëpërmjet sekretimit të sinjaleve kimike që nxisin rritjen dhe mbijetesën e tumorit, si dhe prodhimin e radikaleve të lira që dëmtojnë ADN-në.

Institutit Kombëtar amerikan i Kancerit (NCI) tha për Health Feedback se, megjithëse disa parazitë mund të shkaktojnë kancer, “ka shumë faktorë të tjerë rreziku që janë identifikuar dhe se prania e një faktori rreziku nuk është një garanci që kanceri do të zhvillohet”.

Pra, megjithëse infeksioni kronik me disa parazitë mund të çojë në kancer, pretendimi i se kanceri është një grup parazitësh nuk është i saktë. Shumë faktorë të ndryshëm rreziku rrisin gjasat e një personi për të zhvilluar kancer, si për shembull duhani, obeziteti, dhe alkooli. Kanceri nuk shkaktohet vetëm nga parazitët, as nuk përbëhet nga parazitë.

Nuk ka prova të mjaftueshme për pretendimin se barnat antiparazitare si ivermectina janë efektive në trajtimin e kancerit te njerëzit.

Ndërsa hidroksilklorina dhe ivermectina janë testuar në disa studime paraklinike për të përcaktuar efektin e tyre në qelizat kancerogjene, për momentin, këto studime nuk ofrojnë provat e nevojshme për të arritur në përfundimin se secili nga ilaçet trajton në mënyrë efektive kancerin te njerëzit.

Rezultatet e këtyre studimeve janë gjithashtu të përziera. Disa raportuan se klorokina, një ilaç që është shumë i ngjashëm me hidroksilklorinën, mund të ngadalësonte rritjen e tumorit te minjtë, por studime të tjera vëzhguan rritjen e përshpejtuar të tumorit.

Njësoj, studimet për efektin e ivermectin në kancer deri më tani janë të kufizuara në studimet paraklinike në kulturat qelizore (qelizat që rriten në laborator). Susanne Arnold, një drejtore e asociuar për përkthimin klinik në Qendrën e Kancerit Markey në Kentaki, tha për Associated Press se studime të tilla nuk janë të mjaftueshme për të provuar se ilaçi funksionon tek njerëzit, duke shtuar “Unë nuk di asnjë raport të provave klinike që kanë dhënë rezultate të suksesshme te njerëzit me kancer.”

Peter Lee, kryetar i departamentit të imunonokologjisë në City of Hope, i cili kryen kërkime mbi efektin e ivermectin në kancerin e gjirit në kombinim me ilaçe të tjera, i tha AFP se “ivermectin është në gjendje të vrasë qelizat e kancerit”, por se kjo duhet të kombinohet me “aktivizimin imunitar” dhe “ne jemi në procesin e të zbuluarit”.

Ai gjithashtu theksoi se kombinimet e barnave funksionojnë vetëm me doza të caktuara të marra në kohë specifike: “Thjesht të thuash se dikush duhet të marrë pak ivermectin që mori nga një veteriner – kjo nuk do të shkonte aspak.”

NCI deklaroi se ivermectin është miratuar nga Administrata e Ushqimit dhe Barnave e ShBA për trajtimin e disa infeksioneve parazitare, bazuar në gjetjet në provat klinike. Në të kundërt, “nuk ishte në dijeni të ndonjë prove klinike të ngjashme” që vërteton se ivermectin është efektive kundër çdo kanceri. 

The post Asnjë bazë për shpjegimin e kancerit si një grup parazitësh appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo është një foto e vërtetë që tregon një shenjë kufiri në Zvërnec

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

——————————————————————–

Një imazh që ka xhindosur rrjetet sociale shqiptare duket se tregon një gardh me tela me gjemba, mbi të cilin është vendosur një shenjë që e deklaron këtë gardh si kufirin Zvërnec-Shqipëri, në gjuhën shqipe dhe angleze, me dy flamuj, njërin shqiptar dhe tjetrin izraelit.

Imazhi i  mësipërm nisi të qarkullonte në rrjete sociale pasi ambientalistët denoncuan ndërhyrjet e para të makinerive në brendësi të zonës së mbrojtur Pishë Poro–Nartë, duke hapur rrugë, kryer rrethime dhe përgatitur terrenin për ndërtim. 

Sipas raportimeve, në zonë nuk ka asnjë tabelë informuese, ndërsa aktivistët mjedisorë i lidhin punimet me projektet e mëdha turistike ku është përfolur si investitor Jared Kushner, dhëndrri i presidentit amerikan Trump, i cili ka origjinë hebreje. 

Me gjasa, këto rrethana kanë frymëzuar krijimin e imazhit të mësipërm, i cili nuk është i vërtetë, siç është siç është intepretuar nga përdoruesit e zemëruar të mediave sociale, por është gjeneruar me anë të programeve kompjuterik me inteligjencën artificiale (AI).

Një tregues i hershëm është sintaksa e çalë e shenjës në anglisht, e cila do të përkthehej në “Zvërnec kufiri – Shqipëri.” Sintaksa e saktë në anglisht do të ishte “Zvërnec-Albania Border”.

Më tej, Faktoje konfirmoi origjinën e gjeneruar të imazhit me anë të mjetit zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon pamjet e gjeneruara me agjentin e OpenAI bazuar në praninë e një gjurme SynthID me origjinë nga OpenAI. 

Mjeti detektues i OpenAI konfirmoi se gjeti një gjurmë SynthID që e ka origjinën nga OpenAI në imazh, pra ky i fundit është gjeneruar me AI, specifikisht me OpenAI.

SynthID është projektuar për t’i mbijetuar prerjes, rregullimeve të ngjyrave, foto të ekranit dhe kompresimit të skedarëve, duke e bërë atë shumë të gjurmueshëm.

The post E gjeneruar kjo tabele me flamurin izraelit në “kufirin” e Zvërnecit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Pfizer ka publikuar këtë listë zyrtare 9-faqëshe të efekteve anësore të vaksinës anti-Covid.

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————

Një listë që po qarkullon në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se është lista zyrtare 9-faqëshe të efekteve anësore të vaksinës anti-Covid e bërë publike nga prodhuesi farmaceutik Pfizer. Postimi rendit një listë me të paktën 47 efekte anësorë, të cilat sillen si provë se ata që nuk pranuan të vaksinohen gjatë pandemisë kishin të drejtë. 

Ndër efektet anësore të pretenduara janë një sërë sëmundjesh kërcënuese për jetën, si dështimi i zemrës, dëmtimi i mëlçisë dhe goditja në tru.

Si zakonisht, pretendimi nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë.

Së pari, lista nuk është e re, dhe as Pfizer nuk e “publikoi” atë, siç pretendon postimi. 

Një listë e ngjashme u shfaq në një artikull të vitit 2023 nga media argjentinase El Cronista, e cila citonte një artikull të vitit 2022 nga The South African. Këto artikuj pretendonin se Pfizer i kishte dhënë Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave (FDA) një listë me mbi 1200 efekte anësore të mundshme të lidhura me vaksinën. 

Lista e dorëzuar në FDA përshkruante ngjarjet mjekësore të raportuara në tre muajt e parë pas autorizimit të vaksinës midis individëve të vaksinuar, por kjo nuk do të thotë që vaksina shkaktoi këto ngjarje. Përdorimi i termit “efekte anësore” në këto pretendime është dezinformues, pasi nënkupton një marrëdhënie shkak-pasojë që nuk është vërtetuar.

Lista buron nga një dokument i Pfizer i paraqitur FDA-së në fillim të vitit 2021 si pjesë e Aplikimit të kompanisë për Licencë Biologjike për miratimin e vaksinës COVID-19. Ky dokument përfshin Ngjarjet e Padëshiruara me Interes të Veçantë (AESI) të mbledhura nga agjencitë shëndetësore në 63 vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara.

Këto ngjarje të padëshiruara u mblodhën nga sistemet kombëtare të raportimit, siç është Sistemi i Raportimit të Ngjarjeve të Padëshiruara të Vaksinës (VAERS) në ShBA dhe sistemi i Kartës së Verdhë në Mbretërinë e Bashkuar. Ndërsa këto sisteme janë kritike për monitorimin e sigurisë së vaksinës, ato nuk mund të përdoren të vetme për të vendosur një lidhje shkak-pasojë midis vaksinimit dhe ngjarjeve mjekësore të raportuara. Siç Faktoje ka shpjeguar më parë, baza të dhënash të tilla janë të dobishme për identifikimin e modeleve, por kërkojnë hetime të mëtejshme për të përcaktuar shkakësinë.

Kushdo që ka qasje në internet mund të shtojë një raport në listën e raporteve të VAERS. Faqja e saj e internetit paralajmëron shprehimisht kundër përfundimeve të pajustifikuara bazuar në materialin VAERS sepse lista ofron vetëm një numër shënimesh të paverifikuara në lidhje me çdo ngjarje shëndetësore që njerëzit përjetojnë pasi vaksinohen.

Lista në vetvete nuk mund të përdoret për të vërtetuar ose përcaktuar shkakun, pasi gjithë çka tregon është një lidhje kronologjike midis vaksinimit dhe një ngjarjeje shëndetësore, jo një lidhje shkak-pasojë.

Vetë dokumenti sqaron në metodologji se rastet në këtë listë vijnë nga raporte spontane nga autoritetet shëndetësore, revistat mjekësore, programet dhe studimet e Pfizer, “pavarësisht nga vlerësimi i shkakësisë,” domethënë, pavarësisht nëse ekziston apo jo një marrëdhënie shkakësore e provuar.

Për më tepër, raporti paralajmëron shprehimisht se një grumbullim raportesh “nuk do të thotë domosdoshmërisht se një efekt i padëshiruar specifik është shkaktuar nga ilaçi”, kështu që shfaqja e një termi në listë nuk vërteton se vaksina e shkaktoi atë efekt.

Dokumenti i Pfizer i rendit këto gjendje mjekësore si “ngjarje të padëshiruara” dhe jo “efekte anësore”. Është e rëndësishme të dallohen këto terma. Sipas Agjencisë Evropiane të Barnave (EMA), një ngjarje e padëshiruar përkufizohet si “çdo ngjarje e padëshiruar mjekësore tek një pacient ose subjekt i hetimit klinik, të cilit i është administruar një produkt farmaceutik dhe që nuk duhet domosdoshmërisht të ketë një marrëdhënie shkakësore me këtë trajtim.”

The post Lista 9-faqëshe e Pfizer nuk përmban efektet anësore të vaksinës appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon sulmin ndaj një mashkulli trans që ka hyrë në banjën e grave në Brazil duke ekspozuar organet e tij gjenitale 

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————————-

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon një sulm ndaj një burri trans që ka hyrë në banjën e grave në Brazil duke ekspozuar organet e tij gjenitale.

Në video duken dy persona që nxjerrin me dhunë një person të tretë nga çfarë duket të jetë një sallë pritjeje, duke e rrahur rëndë gjatë këtij procesi. Çfarë po thonë është e vështirë për t’u kuptuar, përveç akuzës se viktima nuk ka “respekt për njerëzit”.

Në një pjesë të videos shfaqet një datë: 17 nëntor 2022.

Një kërkim me fjalë kyçe për raportime të mundshme në lidhje me incidentin na çoi te një artikull në faqen e medias braziliane Es Hoje, e cila vepron në shtetin brazilian të Espírito Santo. Në atë artikull, lexojmë se një sherr ndodhi më 11 nëntor 2022, në poliklinikën Vila Batista në Vila Velha.

Google Maps konfirmon se poliklinika përputhet me atë që tregohet në videon e mësipërme.

Sipas Es Hoje, një grindje u përshkallëzua në përleshje fizike. Disa dëshmitarë e konfirmuan këtë për Es Hoje. Diskutimi lindi pasi njëra nga palët e përfshira fyeu stafin dhe tjetra i mbrojti ata. Në këtë artikull nuk thuhet asgjë për shfaqjen e organeve gjenitale, dhe nuk ka ndonjë raportim për këtë në media të tjera braziliane.

Lydia Lourenço, një gazetare në Es Hoje, konfirmoi për kolegët e Newtral se përleshja nuk kishte të bënte fare me një mashkull trans që kishte ekspozuar organet gjenitale në një tualet publik.

Çfarë ndodhi në të vërtetë, sipas gazetares, ishte se dy meshkuj trans vizituan klinikën. Një prej tyre u konfliktua me stafin mjekësor, ndërsa pala tjetër mbrojti mjekët. Më pas, kjo përballje përshkallëzoi në përplasjen fizike të treguar në video.

Megjithëse postimi i mësipërm pretendon se në Brazil, ndryshe nga në ShBA apo Europë, një burrë trans në tualetin e grave do të rrihej, një incident tjetër i xhiruar në dhjetor 2022, një muaj pas atij që tregon video, në Universitetin e Brasilia, tregon një burrë trans duke i bërtitur dhe kërcënuar një studente, e cila vuri në dyshim praninë e tij në banjën e grave. Në nëntor 2025, në të njejtin universitet, një tjetër studente u arrestua pasi i tha një personi mashkull që identifikohej si jo-binar të largohej nga tualeti i grave. Në 2026, transgjinorja Erika Hilton u zgjodh në krye të Komitetit për të Drejtat e Grave në parlamentin brazilian. Në Gusht 2025, një shtet i paidentifikuar europian i dha azil politik feministes braziliane Isabella Cepa e cila përballej me 25 vjet burg në vendin e saj sepse kishte postuar në rrjete sociale se ishte “e zhgënjyer kur dëgjova se gruaja më e votuar në Sao Paulo [Hilton] —më vonë u zbulua në të gjithë vendin —ishte një burrë.”

The post Kjo rrahje jo ndaj një mashkulli trans që hyri në banjon e grave appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Elon Musk nis lëvizjen anti-Soros

Verdikti: E paprovuar

——————————————————————-

Lajmi se miliarderi afrikano-jugor Elon Musk ka nisur një lëvizje kundër miliarderit hungarez George Soros po qarkullon në media dhe rrjete sociale shqipfolëse. Artikujt citojnë Musk të ketë thënë se falë pasurisë së tij ai mund të “blejë e shesë” dhjetra herë mbështetësin e “shoqërisë së hapur”. 

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk sillet asnjë provë, burim apo referencë.

Sipas pretendimeve, “Musk njoftoi se po nis një fushatë të plotë kundër George Sorosit dhe rrjetit të organizatave që filantropi miliarder ka mbështetur prej kohësh.”

Megjithatë, një njoftim i tillë nuk shfaqet ndokund në llogarinë zyrtare të Musk në X/Twitter, nga ku ai poston përditë dhe nuk ka hezituar më parë të flasë kundër miliarderit tjetër.

Në vitin 2023, Musk sulmoi Soros në një postim në X duke e akuzuar atë se e urrente njerëzimin, disa ditë pasi Soros zbuloi se kishte shitur një pjesë modeste të aksioneve të Teslës.

Megjithatë, deri më tani ai nuk ka njoftuar ndonjë “lëvizje anti-Soros.”

Artikujt dhe postimet në shqip citojnë një Jonathan Gregory si autor. Me këtë emër, Faktoje gjeti postimin që duket se ishte zanafilla e këtij lajmi të sajuar, postuar më 20 maj nga një profil i quajtur Jonathan Gregory.

Ky profil poston disa herë në ditë pretendime të jashtëzakonshme pa dhënë asnjë lloj prove për t’i mbështetur. Ndër to përfshihen pretendime se Sasha Obama lëshoi një deklaratë bombë se babai i saj, ish presidenti Barack Obama, vrau shefin e tij të kuzhinës; Hilary Clinton ka udhëruar vrasjen e njerëzve, përfshi Jeffrey Epstein; dhe administrata e Biden i dërgoi 2 milionë dollarë terroristit që komplotoi vrasjen e Ivanka Trump.

Faqja e kontaktit dhe informacionit bazë të Jonathan Gregory e përshkruan atë si “komedian”. Ditëlindja e tij shënohet si 1 Prilli, Dita e Gënjeshtrave.

The post Një satirë sfida e Musk për shkatërrimin e George Soros appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon presidentin amerikan Donald Trump duke shfletuar dosjen e presidentit kinez Xi Jinping 

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————

Një video nga vizita zyrtare e presidentit amerikan Donald Trump në Kinë po qarkullon në media dhe rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, me pretendimin se ajo tregon “Trump teksa i hedh një vështrim të shpejtë asaj që dyshohet se ishin shënimet ose dokumentet e Presidentit kinez Xi Jinping mbi tavolinë.”

Skena u xhirua më 14 maj gjatë një banketi shtetëror në Pekin, si pjesë e udhëtimit dy-ditor të presidentit amerikan në Kinë, që synonte lehtësimin e tensioneve midis superfuqive rivale.

Pamjet e banketit të transmetuara në kanalin zyrtar të Shtëpisë së Bardhë në YouTube tregojnë se dosja ishte tashmë në tavolinë përpara se udhëheqësit të uleshin.

Xi shihet duke u larguar nga tavolina rreth minutës 2:10 për të ngritur një dolli në podium. Trump shihet duke hapur dosjen në minutën 2:25 dhe duke e parë shkurtimisht.

Pasi Xi mbaroi fjalimin dhe u kthye në vend, Trump shtrëngoi duart me udhëheqësin kinez dhe e mori dosjen në fjalë me vete në podium, siç vërehet në klipin e mëposhtëm, të cilin Faktoje e shkëputi nga pamjet e drejtpërdrejta të transmetuesit shtetëror kinez Phoenix TV.

http://faktoje.al/wp-content/uploads/2026/05/Screen-Recording-2026-05-26-110015.mp4

Një detaj tjetër i dukshëm është emblema e stampuar në dosje. Ajo i ngjan Vulës së Presidentit të Shteteve të Bashkuara. Në qendër, mund të shihet shqiponja amerikane kokëbardhë, shpendi kombëtar i Shteteve të Bashkuara. Një krahasim midis pamjes nga klipi dhe vulës tregon se ato duken identike.

Pra, është e qartë se dosja i përkiste Trump, jo Xi Jinping. Trump me gjasa e hapi atë për t’i hedhur një sy fjalimit që do të jepte pak minuta më vonë.

The post Trump nuk lexoi vjedhurazi shënimet e presidentit kinez Jinping appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kullat celulare që tregohen në këtë video janë një sistem armësh i projektuar për të vrarë njerëz me armë të padukshme

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————————————-

Në rrjetet konspiracioniste vijon të qarkullojë pretendimi se kullat celulare 5G janë pjesë e një sistemi armësh projektuar për të vrarë njerëz me armë të padukshme. 

Në versionin më të fundit, ky pretendim shoqërohet me një video në gjuhën e angleze ku një burrë dëgjohet të pretendojë se nëse jeni vaksinuar, kulla 5G lidhet drejtpërdrejt me nanoteknologjinë në trupin tuaj. Sipas tij, kjo provohet nga “një patentë e Universitetit Rockefeller.”

Si zakonisht, për të mbështetur këtë pretendim të jashtëzakonshëm nuk ofrohet asnjë provë, burim apo referencë.

Në fakt ky pretendim është i përbërë nga disa pretendime që Faktoje i ka përgënjeshtruar më parë.

Si fillim kemi pretendimin e jashtëzakoshëm se nëse jeni vaksinuar keni nanoteknologji në gjak. 

Siç Faktoje ka shpjeguar më parë, vendet në mbarë botën kanë sisteme të mbikëqyrjes së sigurisë së vaksinave që mbulojnë miliarda njerëz dhe do të sinjalizonin nëse diçka si “nanorobotët” po gjeheshin tek njerëzit. Nuk ka patur asnjë shqetësim sigurie në lidhje me ‘nanobotët’ në vaksina. Administrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) dhe agjenci homologe në vende të tjera nuk kanë përcaktuar se të ashtuquajturit ‘nanobotë’ gjenden ose tek njerëzit ose tek vaksinat mRNA. Kontrolli i cilësisë, kriteret e dokumentacionit dhe kriteret e vlerësimit të pavarur laboratorik të FDA janë më të rreptat në botë. 

Ndërkaq, patenta e Universitetit Rockfeller, ka të bëjë me “përbërjet e nanopjesëzave të ferritinës dhe metodat për të moduluar aktivitetin qelizor.” Në dokumentet bashkëngjitur patentës nuk përmendet fare vaksina anti-Covid apo vaksinimi në përgjithësi. 

5G është një brez i ri i shërbimit të telefonisë celulare. Antenat dërgojnë dhe marrin fusha elektromagnetike me radiofrekuencë (RF EMF). 5G përdor “teknologjinë e formimit të rrezeve”, e cila lejon që fushat elektromagnetike me radiofrekuencë të shkojnë direkt aty ku duhet.

Fusha elektromagnetike (EMF) e gjeneruar nga antenat e telekomunikacionit nuk është jonizuese. Kjo do të thotë se nuk ka ndikim negativ në trupin e njeriut, nuk ndërhyn në strukturën qelizore, nuk e modifikon atë dhe nuk ndikon në funksionet e saj.

Komisioni Ndërkombëtar për Mbrojtjen nga Rrezatimi Jo-Jonizues (ICNIRP), pas 7 vitesh kërkimesh, publikoi udhëzimet e vitit 2020 mbi kufizimin e ekspozimit ndaj fushave elektromagnetike. Ato përfshijnë informacion rreth 5G.

Komisioni thotë se efekti kryesor që fushat elektromagnetike me radiofrekuencë kanë në trupin e njeriut është rritja e temperaturës së indeve të ekspozuara. Trupi mund të përballojë rritje të vogla të temperaturës së trupit, si përmes ushtrimeve fizike, por ekspozimi ndaj radiofrekuencës dhe rritja e temperaturës mund të jenë të rrezikshme mbi një prag të caktuar.

Eric van Rongen, kryetar i ICNIRP, tha se nuk ka prova që fushat elektromagnetike shkaktojnë efekte shëndetësore si kanceri, elektro-mbindjeshmëria, infertiliteti ose ndonjë gjë tjetër. Dy efektet e vetme shëndetësore të njohura janë stimulimi nervor deri në 10 MHz dhe ngrohja nga 100 kHz.

Marvin C. Ziskin, Profesor Emeritus i Radiologjisë dhe Fizikës Mjekësore, tha se nuk ka bazë për të pritur që 5G do të shkaktojë probleme negative shëndetësore, me kusht që të respektohen kufijtë e ekspozimit.

The post Asnjë bazë për rrezikun e të vaksinuarëve nga kullat celulare 5G appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Trupi i njeriut ka një organ të 80-të që kupton manipulimin, por ai është i mbajtur i fshehtë që në vitin 1953 kur u zbulua

Pretendimi: E paprovuar

——————————————————————–

Në një video që ka marrë 6 mijë pëlqime në Facebook, natyropati Altin Joka pretendon se, ndryshe nga ç’mësohet nga mjekësia dhe shkenca, trupi i njeriut ka një organ të 80-të, i cili kupton manipulimin. Megjithatë, pretendon Joka, ky organ magjik është mbajtur sekret që nga zbulimi i tij në 1953.

Megjithatë, për të mbështetur këto pretendime të jashtëzakonshme, natyropati nuk ofron ndonjë provë, burim, apo referencë. Madje ai as nuk jep emrin e këtij organi të mrekullueshëm.

Duke kërkuar me fjalë kyçe në rrjet, Faktoje gjeti se kjo narrativë mistike e organit të fshehur qarkullon të paktën që nga fillimi i majit 2026 në gjuhën angleze, në formën e një postimi që është shpërndarë duke u kopjuar fjalë për fjalë nëpër platforma të ndryshme.

Pretendimet në anglisht e quajnë këtë organ mistik “trupi nexus.” Një kërkim në literaturën shkencore me Google Scholar nuk jep ndonjë artikull apo studim që përmban këtë emër apo përputhet me përshkrimin e mësipërm.

Nuk ka prova që një ekip ushtarak i Walter Reed zbuloi dhe klasifikoi një organ të fshehur në vitin 1953. Në literaturën mjekësore nuk ekziston asnjë studim 7-vjeçar që përfshiu 4 mijë ushtarë.

Versioni më i hershëm i postimit në anglisht duket se është postuar në një Twitter më 14 maj 2026 nga llogaria Whiplash347. 

Një hetim i vitit 2022 nga Logically, një grup shkencëtarësh të të dhënave dhe programuesish, zbuloi se Whiplash347 dhe një tjetër influencer konspiracionist kishin bindur mijëra ndjekës të tyre të investonin në kriptomonedha mashtruese duke bërë që ndjekësit e tyre të humbisnin së bashku miliona dollarë. Njëri prej tyre u vetëvra pasi humbi më shumë se 100 mijë dollarë. Mesa duket, fatkeqësisht, ‘organi’ i tyre nuk e ka ndjerë manipulimin.

Disa shkencëtarë kanë argumentuar se trupi i njeriut në fakt ka 80 organe, duke përfshirë si organin e 80-të jo ndonjë detektor gënjeshtrash mes stomakut dhe shtyllës kurrizore, por intersticiumin, një rrjet kanalesh që rrjedhin rreth dhe midis qelizave dhe indeve tona.

Intersticiumi u zbulua vetëm në 10 vitet e fundit dhe konsiston në kanale të mbushura me lëngje që duket se kanë role të shumëfishta në trupin tonë, duke përfshirë mbështjelljen dhe mbështetjen e indeve tona, transportimin e oksigjenit, lëndëve ushqyese dhe produkteve të mbeturinave, dhe duke luajtur një rol në sistemin tonë imunitar.

The post Një manipulim teoria e organit të fshehur që kupton manipulimin appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon teknologjinë e teleportimit, e cila është zhvilluar që në vitet 1960, por mbajtur sekret ndërsa ish-presidenti amerikan JFK donte t’ia zbulonte botës

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

————————————————————-

Një video që po qarkullon në rrjete konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon teknologjinë e teleportimit, e cila është zhvilluar që në vitet 1960, por mbajtur sekret. Video shoqërohet edhe me pretendimin se ish-presidenti amerikan John F. Kennedy donte t’ia zbulonte botës këtë teknologji dhe për këtë, lihet trlë kuptohet, ai edhe u vra.

Si zakonisht, megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet ndonjë burim apo referencë nga është lëshuar kjo video.

Kjo, me gjasa, sepse video e mësipërme nuk është e vërtetë. Ajo është gjeneruar me anë të programeve kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se video është postuar fillimisht në TikTok në janar të këtij viti. 

Siç vërehet në kapjen e ekranit të mësipërme, video është etiketuar nga vetë autori si e gjeneruar me AI.

The post Teknologjia e teleportimit nuk është realizuar prej viteve 1960 appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon kopertinën e botimit të vitit 2026 të revistës The Economist

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————–

Një postim i majit 2026 nga publicisti i teorive konspiracioniste Alfred Cako përmban një imazh të frikshëm dhe kaotik që pretendohet se është kopertina e botimit të vitit 2026 e revistës britanike The Economist, dhe përmban simbole që tregojnë se çfarë “ata” do të na bëjnë, përfshi dhe “ngjarjen e planifikuar” të hantavirusit.

Megjithatë, nëse mendoni se “ata” për ndonjëfarë arsye kanë vendosur të detajojnë planet e tyre të liga në kopertinën e revistës The Economist, mos u frikësoni ende nga imazhi i kobshëm i postuar nga Cako. 

Imazhi i mësipërm nuk ka qenë ndonjeherë në kopertinën e The Economist, dhe në fakt është gjeneruar me programe te inteligjencës artificiale (AI).

Një kërkim pamor me Google Lens, konfirmoi se imazhi është etiketuar si “Bërë me Google AI.” Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

Imazhi i gjeneruar duket se është frymëzuar nga kopertina e vërtetë e botimit special të The Economist, “Bota Përpara në 2026”, i cili u botua në nëntor 2025. 

Kopertina e botimit “Bota Përpara në 2026” e The Economist, botuar më nëntor 2026

Kopertina e mësipërme u punua nga artistët Andrew Rae dhe Elizabeth Delphin.

Botimi vjetor i The Economist, i cili përqendrohet te e ardhmja, botohet çdo nëntor që nga viti 1986, për të ofruar një udhëzues mbi trendet, temat dhe njerëzit që ka të ngjarë të formësojnë vitin e ardhshëm.

The post E manipuluar kjo kopertinë e The Economist që parashikoi hantavirusin appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: “Hanta” në hebraisht do të thotë gënjeshtër

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————–

Pas shpërthimit të hantavirusit të Andeve në anijen turistike MV Hondius në maj 2026, në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se fjala “hanta” do të thotë “gënjeshtër” ose “mashtrim” në hebraisht. Kështu, jepet ideja se hantavirusi në vetvete është një mashtrim i hebrenjve.

Pretendimi duket se rrjedh nga konfuzioni midis dy fjalëve të ndryshme hebraike me drejtshkrime të ngjashme: “חנטה” dhe “חרטא”.

Fjala që postimet në rrjete sociale zakonisht e paraqesin si “hanta” (“חנטה”) nuk do të thotë “mashtrim”, “gënjeshtër” ose “e rreme.”

Fjalorët hebraikë e përkufizojnë këtë fjalë (e cila transliterohet edhe si “khanta” ose “chanta”) si “pjekje e frutave”. Ata gjithashtu rendisin një folje të lidhur (të transliteruar si “hanat” ose “chanat”) si “të balsamosësh”, ose, kur i referohen një peme, “të japësh fryte” ose “të piqesh”.

Një fjalë tjetër zhargon hebraike, “חרטא”, shpesh e transliteruar si “kharta”, “harta” ose “chartah”, mund të nënkuptojë diçka më afër “marrëzisë”, “mbeturina” ose “budallallëqe”, sipas një skedari në Urban Dictionary nga viti 2005.

Postimet në rrjete sociale duket se e kanë marrë kuptimin zhargon të fjalës “kharta” dhe e kanë ngatërruar atë me “hanta”, një fjalë tjetër, përpara se ta lidhin këtë përkthim të gabuar me “hantavirus”.

Profesor Ghil’ad Zuckermann, një gjuhëtar dhe specialist i rigjallërimit të gjuhës izraelite në Universitetin Flinders (Australi), i shpjegoi Mother Jones se teoria po qarkullon për shkak të një ngatërrese midis dy fjalëve: termi korean “hanta”, emri i lumit, është ngatërruar me “khárta” (חרטא), një shprehje zhargon izraelite që do të thotë “budallallëk, gënjeshtër”. Shkronjat hebraike që korrespondojnë me tingujt “N” dhe “R”, specifikon më tej eksperti, janë në fakt grafikisht të ngjashme.

Zuckermann tha se një term tjetër zhargon izraelit, “khantarísh” (חנטריש), do të thotë “budallallëk, person i pavlerë, mashtrues”. “Teorikisht, ky term mund të shkurtohet në khánta”, tha ai. Por, ai shtoi: “Unë personalisht njoh qindra mijëra folës të gjuhës izraelite dhe nuk kam dëgjuar kurrë asnjë prej tyre të thotë khánta, ndërsa khárta është e zakonshme”.

Njësoj, Aaron Koller, profesor i hebraishtes në Universitetin e Kembrixhit në Mbretërinë e Bashkuar tha për Fake News Tragač se “konfuzioni ndoshta lindi për shkak të fjalës kharta (חרטא), e cila në hebraisht do të thotë në të vërtetë ‘mashtrim’, ‘gënjeshtër’, ‘budallallëk’ ose ‘diçka e rreme'”. Ai gjithashtu shtoi se në hebraisht fjala që shqiptohet “hanta” përfaqëson fazën e hershme të rritjes së frutave të një bime. 

Ndërkaq, emri “hantavirus” nuk e ka origjinën nga zhargonet hebraike. Burime shkencore dhe të shëndetit publik e gjurmojnë emrin te lumi Hantaan, i cili rrjedh nëpër Korenë e Veriut dhe të Jugut, dhe në brigjet e së cilit në vitin 1978 studiuesit izoluan për herë të parë virusin përgjegjës për ethet hemorragjike koreane.

Një raport historik i Qendrës amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC) mbi ethet hemorragjike koreane, një nga sëmundjet që shkakton hantavirusi, tha se “prototipi i virusit u izolua në vitin 1978 dhe u emërua sipas lumit Hantaan”. Shkencëtarët më vonë klasifikuan viruse të tjera të lidhura ngushtë si “hantaviruse”. E njëjta etimologji shfaqet në burime të tjera shkencore, si dhe në fjalorin Merriam-Webster.

Më tej, shpërthimi në MV Hondus nuk është hera e parë që njerëzimi has hantaviruset. 

Hantaviruset janë një grup virusesh që barten nga brejtësit dhe transmetohen me jashtëqitjet dhe urinën e tyre. Hantaviruset mund të shkaktojnë një sërë sëmundjesh, nga sëmundje të lehta, të ngjashme me gripin, deri te sëmundje të rënda të frymëmarrjes. Shumica e hantaviruseve nuk përhapen nga personi në person, megjithëse transmetimi midis njerëzve ka ndodhur me një lloj të virusit në raste të rralla.

Shpërthimi i parë i regjistruar i hantavirusit me transmetim nga njeriu te njeriu ndodhi në Argjentinë në vitin 1996. Studiuesit dokumentuan një tjetër shpërthim ku virusi u përhap midis njerëzve në vitin 2018. Të dy shpërthimet përfshinin variantin e virusit të Andeve (ANDV) të hantavirusit, i cili është varianti i vetëm i njohur që mund të përhapet nga personi në person.

The post Hanta nuk do të thotë mashtrim në gjuhën hebreje appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Hulumtimet e sotme vërtetojnë se soda e bukës lufton kancerin

Verdikti: E paprovuar

———————————————————-

Në rrjetet konspiracionsite, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se soda e bukës është ilaçi më i lirë në botë, i cili është ‘varrosur’ nga kompanitë e mëdha farmaceutike. Postimet më tej pretendojnë se në 1924 mjekët përdornin sodën e bukës për të luftuar infeksionet, ndërsa hulumtimet e ditëve të sotme kanë provuar se soda lufton kancerin.

Si zakonisht, për të mbështetur këtë pretendim të jashtëzakonshëm, nuk sillet asnje provë, burim apo referencë. Nuk citohet asnjë burim historik dhe as “hulumtimi i sotëm.”

Soda e bukës, e njohur edhe si bikarbonat natriumi, është një përbërës kimik që përdoret zakonisht në gatim dhe pastrim shtëpiak. Është një substancë alkaline, që do të thotë se zvogëlon aciditetin. Kjo veti ka bërë që ajo të përdoret edhe për qëllime mjekësore, të tilla si lehtësimi i urthit ose mostretjes duke neutralizuar acidin e tepërt të stomakut.

Disa studime kanë shqyrtuar nëse bikarbonati i natriumit mund të përdoret për të ndryshuar nivelet e pH-it të tumoreve, të cilat studimet kanë treguar se lulëzojnë në mjedise acidike. Bikarbonati i natriumit është alkalik, që do të thotë se zvogëlon aciditetin.

Një studim të tillë sugjeroi se bikarbonati i natriumit “mund të ndikojë në kanceret e transplantuara në minj ose qelizat e rritura në laborator, duke neutralizuar aciditetin në mikroambientin që rrethon menjëherë një tumor”.

Një punim shkencor i vitit 2020 shqyrtoi gjithashtu përdorimin e bikarbonatit të natriumit si një formë e “terapisë tampon” për të zvogëluar aciditetin e tumorit, por paralajmëroi se “nuk ka prova klinike të mjaftueshme për të mbështetur që terapia rutinë kundër kancerit mund të zëvendësohet me ujë të pijshëm që përmban sodë buke”.

Megjithatë, sipas  Cancer Research UK, organizata më e madhe e pavarur në botë për kërkimin e kancerit, “nuk ka pasur prova klinike të publikuara të bikarbonatit të natriumit si një trajtim për kancerin”. Organizata paralajmëron gjithashtu se “dozat e larta të bikarbonatit të natriumit mund të çojnë në pasoja shumë serioze”.

Dr. Thomas Drake, hulumtues klinik në Universitetin e Edinburgut, tha për Full Fact se “ndërsa është e vërtetë që në laborator kushtet alkaline vrasin qelizat kancerogjene, këto kushte vrasin edhe qelizat normale. Si qelizat normale ashtu edhe ato kancerogjene nuk mund të rriten në kushte acidike ose alkaline. Konsumi i sasive të mëdha të bikarbonatit të natriumit nga goja nuk ka gjasa të ketë ndonjë përfitim në trajtimin ose rrezikun e kancerit dhe nuk ka shije shumë të mirë. Në fakt, konsumimi i sasive të mëdha do të rezultojë në thjesht nxjerrjen e tij në urinë dhe potencialisht mund të jetë i dëmshëm, veçanërisht për njerëzit me probleme me veshkat.”

Dr. Suzanne Zaremba, lektore e të ushqyerit në Shkollën e Mjekësisë, Universiteti i Dundee, tha: “Në fund të fundit, nuk ka literaturë shkencore që të mbështesë konsumin e sodës bikarbonat ose dietave alkaline për shërimin e kancerit. Individët që jetojnë me kancer janë jashtëzakonisht të prekshëm ndaj ‘kurave të kancerit’ që nuk mbështeten nga prova shkencore dhe për këtë arsye nuk përfshihen në udhëzimet e trajtimit klinik. Këto moda janë potencialisht shumë të rrezikshme për shëndetin.”

Terapitë e paprovuara kundër kancerit kanë një ndikim negativ në shëndet. Disa studime kanë zbuluar se përdorimi i terapive të paprovuara kundër kancerit shoqërohet me një rrezik në rritje të vdekjes tek pacientët me kancer, pasi ato i bëjnë pacientët të refuzojnë terapitë mjekësore të pranuara kundër kancerit.

Në vitin 2012 një ish-onkolog italian i quajtur Tullio Simoncini nuk u lejua të vazhdonte praktikën, sepse kishte përdorur bikarbonatin e natriumit në vend të kimioterapisë. Sipas agjencisëitaliane të lajmeve ANSA, Tullio Simoncini u dënua për vrasje të paqëllimshme në vdekjen e një pacienti, tumori në tru i të cilit u trajtua pa sukses me ose sodë buke.

The post Soda e bukës nuk lufton kancerin edhe pa presionin e farmaceutikës appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Seriali vizatimor “The Simpsons” parashikoi në 2012 shpërthimin e hantavirusit në anijen MV Hondius.

Verdikti: E pavërtetë

————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullojnë pretendime se shpërthimi i hantavirusit të Andeve në kroçierën MV Hondius në maj 2026 ishte ‘parashikuar’ nga seriali vizatimor amerikan The Simpsons.

Artikulli i referuar në komente flet për një episod të “transmetuar në vitin 2012 (Sezoni 23, Episodi 19) paraqet një skenar të ngjashëm, ku një anije turistike përfshihet nga një emergjencë biologjike dhe një virus vdekjeprurës përhapet me shpejtësi mes pasagjerëve, duke shkaktuar panik dhe masa karantine.”

Megjithatë, ky përshkrim është i pasaktë.

Episodi 19 i sezonit të 23 të The Simpsons mban titullin “Një gjë krejtësisht argëtuese që Bart nuk do ta bëjë më kurrë.” Sipas përshkrimit në Wikipedia, në këtë episod, familja Simpson shkon për pushime në një anije turistike. Duke shpresuar ta zgjasë udhëtimin, Bart shpik një histori për një pandemi që po përhapet në botën e jashtme, në përpjekje për të bindur pasagjerët dhe ekuipazhin të qëndrojnë në anije për një kohë të pacaktuar.

Megjithatë, më parë, seriali “The Simpsons” ka ‘parashikuar’ disa ngjarje, duke përfshirë këtu zgjedhjen e Donald Trump si president i ShBA në 2016, fituesin e një çmimi Nobel, dhe një grip të rrezikshëm që filloi në Azi, ndër të tjera. 

Kjo, sipas vetë autorëve të serialit, nuk vjen si pasojë e ndonjë aftësie mbinatyrore për të parë të ardhmen por thjesht si pasojë e faktit që seriali ka mbi 700 episode dhe transmetohet që nga viti 1989. “Nëse bën më shumë episode për më shumë dekada se gjithë serialet e tjera, do të parashikosh më shumë gjëra saktësisht,” tha autori Matt Selman. Ndërsa Bill Oakley, një ish-skenarist i The Simpson, tha për The Hollywood Reporter se çfarë shihet nga disa si ‘parashikime’ të bëra nga seriali janë në fakt thjesht koinçidenca “sepse episodet janë aq të vjetra sa historia ripërsëritet. Shumica e këtyre episodeve janë bazuar në ngjarje të vërteta që kanë ndodhur në vitet ‘60, ‘70 ose ‘80.”

Faktoje ka përgënjeshtruar dhe më parë ‘parashikime’ të supozuara nga The Simpsons.

The post Hantavirusi nuk është një prej parashikimeve të “The Simpsons” appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon një burrë që hyn aksidentalisht në skenë ndërsa po xhirojnë dhe po përgatisin një tjetër farsë me Hantavirusin

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————————

Në rrjetet konspiracionste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një video që duket se tregon një grup personash të veshur me kostume mbrojtëse nga biorreziqet në një pistë avionësh, ndërsa një burrë i veshur me rroba normale, kalon pranë një çast. 

Video pretendohet se tregon “një burrë që hyn aksidentalisht në skenë ndërsa po xhirojnë dhe po përgatisin një tjetër farsë me Hantavirusin.”

Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet e mësipërme janë shkëputur nga një video më e gjatë nga 10 maji që tregon pasagjerë nga Hondius, anija turistike e prekur nga hantavirusi, në Aeroportin Jugor të Tenerife, Spanjë.

Sipas mediave vendase, 14 pasagjerët spanjollë me të mbërritur e tyre në pistën e aeroportit, u transferuan në Spitalin Gomez Ulla në Madrid.

Në versionin e plotë të videos, vërehet se burri që kalon në pistë, në fakt, mban një maskë mbrojtëse e cila nuk duket në klipin e mësipërm ku burri shfaqet me kurriz.

Një tjetër punonjës i aeroportit shfaqet në video, edhe ky pa kostum mbrojtës, por vetëm me një maskë.

A dëshmojnë këta dy punonjës pa kostume mbrojtës që hantavirusi është një farsë? Vështirë.

Me gjasa, dy personat me maskë janë staf i pistës së avionit, të cilëve nuk i duhej një kostum i plotë mbrojtës si ato të stafit mjekësor sepse ata nuk do të kishin kontakt të afërt me pacientët e infektuar.

Kontakti shumë i ngushtë dhe i zgjatur është i nevojshëm për transmetimin nga personi në person, si në raste kur njerëzit ndajnë hapësirat e jetesës ose mund të jenë ulur direkt pranë dikujt në një fluturim të gjatë.

Më tej, hantaviruset, dhe specifikisht hantavirusi i Andeve, nuk janë të panjohur për njerëzimin. 

Hantaviruset janë një grup virusesh që barten nga brejtësit dhe transmetohen me jashtëqitjet dhe urinën e tyre. Hantaviruset mund të shkaktojnë një sërë sëmundjesh, nga sëmundje të lehta, të ngjashme me gripin, deri te sëmundje të rënda të frymëmarrjes. Shumica e hantaviruseve nuk përhapen nga personi në person, megjithëse transmetimi midis njerëzve ka ndodhur me një lloj të virusit në raste të rralla.

Shpërthimi i parë i regjistruar i hantavirusit me transmetim nga njeriu te njeriu ndodhi në Argjentinë në vitin 1996. Studiuesit dokumentuan një tjetër shpërthim ku virusi u përhap midis njerëzve në vitin 2018. Të dy shpërthimet përfshinin variantin e virusit të Andeve (ANDV) të hantavirusit, i cili është varianti i vetëm i njohur që mund të përhapet nga personi në person.

Sipas autoriteteve shëndetësore të Afrikës së Jugut dhe OBSh, ky ishte i njëjti lloj hantavirusi që laboratorët gjetën në shpërthimin e MV Hondius që nga 6 maji.

Edhe pse hulumtimet sugjerojnë se një variant i hantavirusit mund të përhapet midis njerëzve, studimet dhe ekspertët bien dakord se është një ngjarje relativisht e pazakontë.

Një studim i shpërthimit të 2018 gjeti vetëm një infeksion nozokomial, që do të thotë një që ndodhi në një mjedis spitalor pas pranimit të një pacienti, midis më shumë se 80 punonjësve të kujdesit shëndetësor që kujdeseshin për pacientët me virusin në një spital, edhe pse ata përdornin pajisje të kufizuara mbrojtëse personale. Studimi gjeti dy infeksione të tilla në një spital më të vogël rural. Ai gjithashtu zbuloi se vetëizolimi dhe karantina ishin masa shumë efektive kundër përhapjes së virusit, duke përgjysmuar shkallën e përhapjes.

Studimi zbuloi se ata që ishin infektuar nga “super-përhapësit” kishin qenë përgjithësisht pranë tyre për periudha të gjata kohore në ngjarje shoqërore. Studiuesit zbuluan se një “super-përhapëse”, e cila ishte gruaja e një “super-përhapësi” tjetër të ndjerë, infektoi 10 persona në funeralin e burrit të saj, një ngjarje që zakonisht përfshin kontakt të ngushtë fizik midis shumë njerëzve për një periudhë të zgjatur kohore.

Në një studim të shpërthimit të 1996, njerëzit që u infektuan me ANDV nga një person tjetër kishin qenë gjithashtu përgjithësisht në kontakt të ngushtë me atë person, që përfshinte jetesën së bashku, punën në shtëpinë e një personi të infektuar ose udhëtimin me një person të infektuar në një makinë për një periudhë të zgjatur kohore.
Dr. Lucille Blumberg, ish-zëvendësdrejtoreshë në Institutin Kombëtar për Sëmundjet Ngjitëse të Afrikës së Jugut, tha për CNN: “Ky nuk është Covid. Ky nuk është vërtet Covid. Nuk është as grip. Është një ngjarje e pazakontë nga personi në person dhe mund të ketë ndodhur për shkak të, ndoshta, një mjedisi të mbyllur në një anije.”

The post Ky operacion për hantavirusin jo i inskenuar qëllimisht appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon një grua që ndalohet nga policia në Letoni sepse dyshohej se mbante një çantë me flamurin rus

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një video që tregon dy policë duke folur me një grua. Video shoqërohet me pretendimin se policia e kishte ndaluar gruan sepse kishin ngatërruar ngjyrat e çantës së saj me flamurin rus.

Megjithëse video e mësipërme është e vërtetë, pretendimi që e shoqëron është i rremë.

Kontaktuar nga Faktoje, kreu i Marrëdhënieve me Publikun në Policinë e Shtetit të Letonisë, Simona Gravite, shpjegoi se ngjarja e mësipërme ka ndodhur në 9 maj 2026 në qytetin Salaspils.

Më 9 maj në Rusi festohet Dita e Fitores, që shënon fitoren e Bashkimit Sovjetik mbi Gjermaninë naziste në vitin 1945. 

Më 9 maj të këtij viti, sqaroi Gravite, Policia Shtetërore e Letonisë veproi në një mënyrë të përforcuar në të gjithë territorin e vendit me qëllim parandalimin e shkeljeve që lidhen me “glorifikimin e agresionit ushtarak dhe krimeve të luftës.” Kështu, vëmendje e veçantë iu kushtua edhe vendeve përkujtimore dhe vendeve ku njerëzit mund të mblidheshin.

Sa i përket incidentit të mësipërm, Gravite shpjegoi se “policia i kushtoi vëmendje edhe individëve që kishin mbërritur në vendin specifik me qëllim sqarimin e rrethanave dhe përcaktimin e identitetit të tyre. Në këtë rast, dokumentet e identifikimit të personit u kontrolluan, nuk u gjetën shkelje dhe nuk u vendos asnjë gjobë.”

Kështu, sipas policisë letoneze, policia e ndaloi gruan në video për të përcaktuar identitetin e saj, jo sepse çanta e saj mbante ngjyrat e flamurit rus.

The post Ky kontroll i policisë letoneze jo nga ngatërresa e flamurit rus appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Hantavirusi ka mbërritur në Kosovë dhe kjo video tregon një prezantues që po numëron rastet e hantavirusit të regjistruar në vend

Verdikti: E pavërtetë

———————————————-

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se hantavirusi ka mbërritur në Kosovë. Ky lajm shoqërohet me videon e një prezantuesi, i cili flet për numrin e “rasteve” në disa qytete të vendit.

Hantavirusi është një sëmundje e rrallë, por serioze që zakonisht transmetohet nga brejtësit, veçanërisht përmes jashtëqitjes ose urinës së tyre.

Më 4 maj 2026, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSh) raportoi një shpërthim të hantavirusit në anijen turistike MV Hondius, të ankoruar në ishullin e Kepit të Gjelbër. Ky shpërthim infektiv kishte shkaktuar tre vdekje dhe një pacient në gjendje kritike, sipas deklaratës.

Megjithatë, kosovarët nuk duhet të alarmohen. Lajmi është i pavërtetë.

Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti versionin e plotë të videos së mësipërme. 

Ajo është botuar nga kanali në Youtube i medias kosovare ATV më 12 maj 2026. Prezantuesi në video nuk flet për hantavirusin kur numëron rastet nëpër qytete, por për fruthin. 

Më 12 maj 2026, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) njoftoi se nga 16 prilli 2026 në Kosovë janë konfirmuar 14 raste me fruth: 5 raste në Ferizaj, 3 në Prishtinë, 3 në Kaçanik, dhe nga një rast në Lipjan, Fushë Kosovë dhe Gjilan.

Ndërkaq, në një njoftim të 8 majit 2026, IKShPK informoi qytetarët se “ethet hemorragjike me sindromë veshkore (EHSV), të shkaktuara nga hantaviruset, nuk janë sëmundje e re në Kosovë. Numri i rasteve të raportuara ndër vite mbetet i ulët dhe i qëndrueshëm. Gjatë periudhës 2021–2025 janë raportuar gjithsej tetë raste, sipas viteve: dy raste në vitin 2021, një rast në vitin 2022, me nga dy raste në vitin 2023 dhe 2024 dhe një rast në vitin 2025. Këto të dhëna tregojnë një prevalencë të ulët të sëmundjes në vend.”

Pretendimi se hantavirusi ka “mbërritur” në Kosovë është përgënjeshtruar edhe nga kolegët e Hibrid.info.

The post E manipuluar kjo kronikë televizive për rastet e hantavirus në Kosovë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kina ka mbyllur kufijtë për qytetarët amerikanë për shkak të një shpërthimi të hantavirusit

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se Kina ka mbyllur kufijtë për të gjithë qytetarët amerikanë për shkak të një shpërthimi të hantavirusit.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk jepet asnjë provë apo burim përveç “postimeve në rrjete sociale.”

Ndërkaq, udhëzimet e Departamentit amerikan të Shtetit për udhëtimet në Kinë nuk përmendin ndonjë ndalim dhe janë përditësuar për herë të fundit dy muaj më parë. Presidenti i ShBA, Donald Trump, vizitoi Kinën për bisedime me Presidentin kinez Xi Jinping më 13 maj.

Ministria e Jashtme e Kinës i tha Reuters se pretendimi ishte “lajm i rremë,” ndërsa Departamenti amerikan i Shtetit tha se nuk ishte në dijeni të ndonjë ndalimi për amerikanët që udhëtojnë në Kinë.

Një shpërthim i hantavirusit të Andeve u raportua në fillim të majit në bordin e një anijeje turistike dhe që atëherë ka vrarë tre persona. 18 nga pasagjerët e anijes janë karantinuar në ShBA, ose në Nebraska ose në Atlanta.

Qendra amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve tha në një telefonatë për mediat më 13 maj se rreziku për popullatën e përgjithshme amerikane mbetet i ulët. Në të njëjtën linjë, Instituti i Shëndetit Publik në vendin tonë ka theksuar se nuk ka asnjë rast aktiv të virusit dhe risku për Shqipërinë dhe kontinentin është shumë i ulët.

The post Kina nuk ka mbyllur kufijtë për amerikanët pas zbulimit të hantavirus appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se ShBA është shumë pranë zhvillimit të një ilaçi që ndalon vdekjen

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————————-

Më 14 maj, mediat dhe portalet shqipfolëse raportuan në masë se presidenti amerikan Donald Trump kishte shokuar me deklarata se ShBA kishte zhvilluar dhe testuar një kurë për vdekjen.

Artikujt i referohen një klipi të shkurtër ku Trump dëgjohet të thotë: “E dimë se ky ilaç funksionon, sepse kemi marrë njerëz që kishin vdekur. Kishim një person të cilit i ishin bërë ritet e fundit… dhe më pas u përmirësua. Funksionon. Tek disa të tjerë nuk do të funksionojë, por po mësojmë shpejt.” 

Megjithatë, asnjë media serioze amerikane apo ndërkombëtare nuk ka raportuar se Trump njoftoi zhvillimin e një kure për vdekjen.

Kjo sepse deklarata e mësipërme është nxjerrë nga konteksti dhe interpretuar literalisht nga aktorë mediatikë në kërkim të klikimeve dhe të mësuar me deklaratat e pazakonta të Trump.

Për ta rivendosur deklaratën në kontekst, Faktoje gjeti videon e plotë nga ku është shkëputur klipi që po qarkullon në media.

Ajo tregon një event për kujdesin shëndetësor të nënave në Shtëpinë e Bardhë më 11 maj 2026, në të cilin Trump mori pjesë.

Në videon e plotë dhe zbardhjen e fjalës së Trump në të, vërehet se Trump po fliste për Aktin e të Drejtës për të Provuar, legjislacion i miratuar gjatë administratës së tij të parë, që u lejon pacientëve në fazë terminale të provojnë trajtime që normalisht do të shiheshin si shumë të rrezikshme ose të patestuara sa duhet:

“Pra, E Drejta për të Provuar ka qenë — ka qenë një nga sukseset e mëdha.

Përsëri, askush nuk flet për këtë. Ne kemi shpëtuar mijëra jetë, Oz. Por e dini çfarë është ndoshta edhe më e rëndësishme? Ne kemi mësuar shumë shpejt se disa ilaçe funksionojnë dhe disa jo. Me fjalë të tjera, disa ilaçe — marrin një person që është i sëmurë në gjendje terminale, dhe — dhe ka raste të shumta, dhe pa pritur shtatë vjet, dhjetë vjet, ne — meqë ra fjala, mendojmë se e kemi prerë përgjysmë.

Por — por ju nevojitet një periudhë kohore. Pa pritur shumë, shumë vite, ne e dimë që ilaçi funksionon sepse kemi marrë njerëz që ishin të vdekur — kemi pasur një person që i është bërë ritet e fundit, kishte ikur. Fëmijët po qajnë, dhe ia kemi filluar këtë ilaç dhe personi është përmirësuar. Funksionon, e dini, dhe disa nuk funksionojnë.

Por mëson shumë shpejt. Mendoj se quhet testi përfundimtar, apo jo? E dini, ata i testojnë të gjitha këto gjëra. Ata përdorin kafshë kudo. Ata përdorin gjithçka për të testuar. Një person do të vdesë. Pra, ata nuk e donin sepse nuk donin të paditeshin për të — e dini, kompanitë farmaceutike nuk donin të paditeshin nëse nuk funksiononte.”

Qartazi, në kontekst, kuptohet se Trump po tregohej hiperbolik për të theksuar se në ç’gjendje të keqe ishte personi që kishte marrë ilaçin eksperimental.

Nëse presidenti amerikan do të shpallte vërtet shpikjen e një kure për vdekjen ai nuk do ta harxhonte këtë lajm në një event shëndetësie nënash, por me gjasa do të shihnim një prezantim shumë më madhështor nga një ish yll i reality show-ve.

The post Një keqinterpretim deklarata e Trump për zbulimin e kurës ndaj vdekjes appeared first on Faktoje.al.