❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 21 July 2026Faktoje

Leku nuk zëvendësohet së shpejti nga monedha europiane

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
21 July 2026 at 16:23

Pretendimi: Lamtumirë Lekut, Euro vjen në Shqipëri si monedhë zyrtare

Verdikti: Mungon konteksti

Esmeralda Topi 

Publikimi i projektligjit tĂ« ri “PĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, nĂ« tĂ« cilin parashikohet zyrtarizimi i Euro si njĂ« monedhĂ« zyrtare, ka shĂ«rbyer qĂ« disa portale informative t’i japin “lamtumirĂ«n e parakoshme Lekut”.

Titujt krijojnë përshtypjen se Shqipëria ka nisur tashmë këtë proces të ndryshimit të monedhës edhe pse një kapërcim i tillë do të dojë shumë vite pas anëtarësimit të plotë të vendit në Bashkimin Europian si dhe nuk ndodh automatikisht pa plotësuar më parë disa kritere ekonomike. 

Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë përfshin një kapitull të posaçëm për anëtarësimin e vendit në Unionin Monetar Evropian. Në të parashikohet se, pas adoptimit të Euros, Banka e Shqipërisë do të zbatojë politikën monetare sipas rregullave të Bashkimit Evropian dhe Euro do të bëhet monedha zyrtare e vendit.

Këto dispozita u interpretuan në rrjete sociale si sinjal se Shqipëria po kalon së shpejti në Euro. Por projektligji thekson gjithashtu se ato nuk hyjnë në fuqi me miratimin e ligjit. 

NĂ« nenin 116 pĂ«rcaktohet se: “Kreu XV i kĂ«tij ligji hyn nĂ« fuqi nĂ« datĂ«n e anĂ«tarĂ«simit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« Unionin Monetar Evropian”

Pra, dispozitat që flasin për Euron nuk do të zbatohen menjëherë dhe as pas hyrjes në fuqi të ligjit. Ato do të aktivizohen vetëm pasi Shqipëria të jetë bërë pjesë e Unionit Monetar Evropian, një proces që vjen pas anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe përmbushjes së kritereve për hyrjen në Eurozonë.

Edhe Banka e ShqipĂ«risĂ« sqaron pĂ«r Faktoje se kĂ«to dispozita nuk nĂ«nkuptojnĂ« njĂ« kalim tĂ« menjĂ«hershĂ«m nĂ« Euro. Sipas institucionit, pĂ«rfshirja nĂ« projektligj e kapitujve qĂ« lidhen me anĂ«tarĂ«simin nĂ« Bashkimin Evropian dhe mĂ« pas nĂ« Unionin Monetar Evropian Ă«shtĂ« pjesĂ« e “procesit tĂ« harmonizimit tĂ« legjislacionit shqiptar me acquis tĂ« Bashkimit Evropian” dhe nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« vendim pĂ«r adoptimin e Euros.

“AnĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Evropian nuk nĂ«nkupton automatikisht adoptimin e Euros. Pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, njĂ« vend vazhdon tĂ« ketĂ« monedhĂ«n e tij kombĂ«tare dhe politikĂ«n e vet monetare”, sqaron Banka e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.

Banka Qendrore sqaron se kalimi në monedhën evropiane është një proces më vete, që kërkon përmbushjen e kritereve ekonomike dhe ligjore, përfshirë kriteret e Maastricht-it, si dhe vlerësimin nga institucionet evropiane.

“Dispozitat e pĂ«rfshira nĂ« projektligj kanĂ« njĂ« natyrĂ« pĂ«rgatitore dhe synojnĂ« harmonizimin e kuadrit ligjor me atĂ« tĂ« BE-sĂ«. Ato nuk pĂ«rcaktojnĂ« njĂ« afat apo njĂ« datĂ« pĂ«r adoptimin e Euros”, thuhet nĂ« sqarimin e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.

Për Faktoje, eksperti i ekonomisë Ardian Civici shpjegon se drafti është pjesë e procesit të harmonizimit të legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Evropian.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« projektligj i pritur prej njĂ« kohe relativisht tĂ« gjatĂ«, pasi ligji i fundit daton nĂ« vitin 1997. QĂ« prej asaj kohe kanĂ« ndryshuar shumĂ« gjĂ«ra dhe janĂ« shtuar kĂ«rkesa tĂ« reja. KĂ«tĂ« herĂ«, projektligji pasqyron edhe fazĂ«n shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ku ndodhet ShqipĂ«ria nĂ« procesin e integrimit nĂ« Bashkimin Evropian”, thotĂ« Civici.

Sipas tij, kapitulli që lidhet me Bankën Qendrore dhe sistemin monetar është pjesë e negociatave me BE-në dhe nuk nënkupton se Euro do të zëvendësojë Lekun në një të ardhme të afërt.

“Hapi i parĂ« mbetet anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« i ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian dhe pastaj vjen dhe zĂ«vendĂ«simi i Lekut me Euron”, shprehet ai.

Eksperti shpjegon se vetĂ«m pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, ShqipĂ«ria mund tĂ« integrohet nĂ« Sistemin Evropian tĂ« Bankave Qendrore dhe tĂ« nisĂ« procedurat pĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e EurozonĂ«s.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« proces relativisht i gjatĂ«. Nuk Ă«shtĂ« diçka qĂ« mund tĂ« ndodhĂ« nesĂ«r. Fillimisht, ShqipĂ«ria duhet tĂ« bĂ«het anĂ«tare me tĂ« drejta tĂ« plota e Bashkimit Evropian. Kjo fazĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme, pasi kĂ«rkon pĂ«rshtatjen e legjislacionit dhe tĂ« sistemit bankar me standardet evropiane.”

Sipas Civicit, edhe në skenarin më optimist, zëvendësimi i Lekut me Euron kërkon të paktën shtatë vite, ndërsa në vende të tjera të Bashkimit Evropian ky proces ka zgjatur edhe 10 deri në 12 vjet.

Vlen tĂ« pĂ«rmendet se vende si Suedia, Hungaria, Polonia, Çekia, Rumania apo Bullgaria, vijojnĂ« tĂ« pĂ«rdorin monedhĂ«n e tyre kombĂ«tare edhe pas njĂ« apo dy dekadash anĂ«tarĂ«simi nĂ« BE.

The post Leku nuk zëvendësohet së shpejti nga monedha europiane appeared first on Faktoje.al.

Before yesterdayFaktoje

“Legjenda” e dy avionĂ«ve zjarrfikĂ«s

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
16 July 2026 at 15:15

Në Shqipëri, verat e fundit kanë sjellë gjithnjë rrezikun e zjarreve që përpijnë mijëra hektarë pyje e kullota, duke lënë pas dëme të mëdha mjedisore. Paralelisht me këtë kërcënim të përsëritur, premtimi për krijimin e një kapaciteti ajror zjarrfikës ka mbetur i pambajtur. Në janar 2026, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes, Pirro Vëngu, deklaroi se Shqipëria ishte ende në proces për sigurimin e avionëve zjarrfikës, duke ndryshuar afatet e mëparshme të shpallura nga qeveria.

“Po blejmĂ« dy avionĂ« zjarrfikĂ«s, nĂ« terma afatmesĂ«m do kemi katĂ«r. NĂ« buxhetin 2026 Ă«shtĂ« buxheti pĂ«r 2. Jemi duke negociuar kontratĂ«n”, deklaroi VĂ«ngu.

Sipas tij, synimi ishte që njëri prej avionëve të mbërrinte gjatë këtij viti, por ai pranoi se operacionalizimi i plotë mund të kërkonte më shumë kohë.

“Afati operacional, duke ditur qĂ« do prodhohen pĂ«r ne dhe duhet tĂ« formojmĂ« edhe pilotĂ«t, na çon nĂ« 2027 pĂ«r t’i pasur nĂ« veprimtari zjarrfikĂ«se”, shtoi ministri.

Ministria nuk jep statusin e kontratës

Faktoje iu drejtua Ministrisë së Mbrojtjes për të mësuar se në çfarë faze ndodhet procesi i blerjes së dy avionëve zjarrfikës. Përgjigjja e institucionit nuk jep të dhëna konkrete mbi kontratën.

“Informacioni lidhur me kontratĂ«n e cilĂ«suar do tĂ« detajohet nĂ« njĂ« komunikim tĂ« mĂ«vonshĂ«m”, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e MinistrisĂ« sĂ« Mbrojtjes.

Kjo përgjigje vjen pas një serie deklaratash të ndryshme nga zyrtarët e mbrojtjes për të njëjtën çështje. Në gusht 2025, ministri Pirro Vëngu deklaronte se procedura ishte përfunduar:

“Kemi alokuar fonde dhe kemi pĂ«rfunduar procesin pĂ«r blerjen e dy avionĂ«ve zjarrfikĂ«s. Buxheti Ă«shtĂ« i siguruar dhe procedurat pĂ«r blerjen e tyre janĂ« realizuar”, deklaronte ai.

Por pas një kërkese për informacion nga Faktoje, Ministria e Mbrojtjes sqaroi se procesi ishte ende në zhvillim dhe se nuk bëhej fjalë për avionë zjarrfikës të dedikuar, por për avionë shumërolësh me përdorime të tjera, përfshirë edhe kapacitete për ndërhyrje në zjarre.

2025, një nga vitet më të rënda për zjarret

Ndërsa procesi për avionët vijon, zjarret kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme. Sipas të dhënave të Sistemit Europian të Informacionit për Zjarret në Pyje (EFFIS), pjesë e shërbimit Copernicus, gjatë vitit 2025 në Shqipëri u regjistruan 132 zjarre, që dogjën rreth 59,933 hektarë sipërfaqe me pyje dhe kullota. 

Për vitin 2026, të dhënat e përditësuara të EFFIS tregojnë deri tani 9 zjarre dhe rreth 528 hektarë sipërfaqe të djegur. 

EFFIS

Megjithatë, rreziku mbetet i lartë. Shërbimet europiane të monitorimit të klimës kanë paralajmëruar se temperaturat ekstreme dhe kushtet e thata po rrisin rrezikun e zjarreve në Europë. Copernicus ka raportuar se vitet e fundit kanë qenë ndër më të nxehtat e regjistruara, me 2025 si një nga vitet më të nxehta në historinë e matjeve. 

Nga premtimi i Peleshit te “legjenda” e dy avionĂ«ve

Premtimi për avionët zjarrfikës nuk është i ri. Në janar 2023, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes, Niko Peleshi, deklaroi se Shqipëria do të blinte dy avionë shumërolësh për ndërhyrje në raste zjarresh dhe emergjencash.

“JanĂ« disa mjete mĂ« modeste nĂ« kosto, mĂ« tĂ« manovrueshme dhe mĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r situatat tona tĂ« zjarreve”, deklaroi Peleshi.

Një vit më pas, në tetor 2024, Faktoje verifikoi se avionët nuk ishin blerë ende. Ministria parashikonte që ata të viheshin në funksion në fund të vitit 2025 ose në fillim të vitit 2026. 

Në mars 2025, gjatë fushatës elektorale, kryeministri Edi Rama premtoi se avionët do të ishin në dispozicion që atë verë. Por disa muaj më pas (në korrik 2025) Ministria e Mbrojtjes konfirmoi për Faktoje se Forcat e Armatosura nuk dispononin asnjë avion zjarrfikës. 

Sot, në mesin e vitit 2026, pas disa afateve të ndryshuara, statusi i kontratës për dy avionët mbetet ende i paqartë. Afati i radhës për vënien në funksion të tyre është shtyrë drejt vitit 2027, sepse, përveç prodhimit të avionëve, nevojitet edhe trajnimi i pilotëve përpara se ata të mund të përdoren në operacione zjarrfikëse.

PĂ«rfundim

Çdo vit, bashkĂ« me rrezikun e zjarreve, rikthehet edhe historia e avionĂ«ve zjarrfikĂ«s. Nga deklaratat e ministrave te zotimet e kryeministrit, publiku ka dĂ«gjuar shpesh nĂ« sezon vere apo nĂ« fushata se avionĂ«t do tĂ« mbĂ«rrijnĂ« “sĂ« shpejti”. Por ndĂ«rsa flakĂ«t vazhdojnĂ« tĂ« pĂ«rpijnĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« gjera, avionĂ«t mbeten ende nĂ« letĂ«r, nĂ« kontrata tĂ« paqarta dhe afate tĂ« ndryshuara. Derisa kontrata tĂ« bĂ«het transparente dhe avionĂ«t tĂ« mbĂ«rrijnĂ«, “legjenda e dy avionĂ«ve zjarrfikĂ«s” do tĂ« vazhdojĂ«.

The post “Legjenda” e dy avionĂ«ve zjarrfikĂ«s appeared first on Faktoje.al.

Pikat e forta dhe dobësitë e protestës në ditën e 19

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
18 June 2026 at 18:27

Kur një grup aktivistësh mjedisi u mblodhën në Zvërnec më 16 maj për të kundërshtuar punimet në Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë, pak kush do të kishte parashikuar se disa javë më vonë protesta do të mbushte sheshet e Tiranës, do të përhapej në qytete të tjera brenda dhe jashtë vendit, dhe do të detyronte kryeministrin të thyente heshtjen me reagime të vazhdueshme.

Sot, në ditën e saj të 19-të, protesta është kthyer në një nga lëvizjet qytetare më të qëndrueshme të viteve të fundit. Por çfarë e ka mbajtur gjallë dhe cilat janë kufijtë e saj?

Forca kryesore

PĂ«r analistin Andi Bushati, pĂ«rgjigjja nuk gjendet vetĂ«m te mbrojtja e njĂ« zone tĂ« mbrojtur. “Kjo protestĂ« ka shumĂ« mangĂ«si”, thotĂ« ai, duke renditur mungesĂ«n e liderĂ«ve, pĂ«rbĂ«rjen heterogjene dhe mesazhet shpesh kontradiktore. MegjithatĂ«, sipas Bushatit, pikĂ«risht ajo qĂ« duket si dobĂ«si Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« forca kryesore e lĂ«vizjes.

“Ata kanĂ« si qĂ«llim t’i japin fund autokracisĂ«, pĂ«r tĂ« rikthyer demokracinĂ«. Prandaj sloganet kryesore janĂ« ‘Rama dorĂ«hiqu’, ‘Rama ka maru’ dhe thirrjet kundĂ«r kryeministrit dhe shefit tĂ« opozitĂ«s qĂ« ngritĂ«n sĂ« bashku kĂ«tĂ« sistem me ndryshimet radikale kushtetuese tĂ« vitit 2008. PikĂ«risht kjo Ă«shtĂ« forca qĂ« e bĂ«n bashkĂ« atĂ« larushi individĂ«sh aq tĂ« ndryshĂ«m, pasja e objektivave tĂ« thjeshta, si rikthimi i demokracisĂ« dhe fundi i pushtetit personal,” pohon Bushati pĂ«r “Faktoje”.

Në këtë këndvështrim, revolta që nisi për Zvërnecin shkon përtej një shqetësimi mjedisor. Ajo po interpretohet si simbol i një pakënaqësie më të gjerë ndaj mënyrës se si merren vendimet publike dhe funksionojnë institucionet në Shqipëri. Bushati argumenton se shumë protestues ndjenë se nuk kishin më asnjë kundërpeshë institucionale ku të mbështeteshin.

“Jo vetĂ«m pushteti qĂ« kish ngritur telat me gjĂ«mba dhe po bĂ«hej gati pĂ«r njĂ« investim jo transparent, por edhe opozita ishte pushtuar nga njĂ« heshtje varri edhe pjesa dĂ«rrmuese e mediave tradicionale e censuruan ngjarjen. Edhe diplomatĂ«t e huaj luajtĂ«n rolin sikur asgjĂ« nuk po ndodhte”.

PikĂ«risht kjo ndjenjĂ« izolimi, sipas tij, shpjegon energjinĂ« e protestĂ«s. “Dhe ky rebelim Ă«shtĂ« forca reale e kĂ«tij revolucioni”, thekson Andi Bushati. 

Element interesant

Edhe pĂ«r analistin Lutfi Dervishi, elementi mĂ« interesant i ‘Revolucionit tĂ« flamingove’ nuk Ă«shtĂ« numri i protestuesve.

“NĂ« ditĂ«n e 19-tĂ«, avantazhi mĂ« i madh i ‘revolucionit tĂ« flamingove’ nuk Ă«shtĂ« numri i njerĂ«zve nĂ« shesh, por rezistenca dhe fakti qĂ« ka mbijetuar mĂ« gjatĂ« se sa parashikonin kundĂ«rshtarĂ«t dhe skeptikĂ«t e tij e ndoshta edhe vetĂ« nismĂ«tarĂ«t/organizatorĂ«t”.

Në një vend ku protestat shpesh shuhen brenda pak ditësh, vazhdimësia është bërë lajm në vetvete. Dervishi sheh si avantazh të madh faktin që protesta nuk është perceptuar si pronë e një partie politike.

“Kjo e ka bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« diskreditimin/kapjen e saj dhe mĂ« tĂ« lehtĂ« identifikimin e qytetarĂ«ve me tĂ«â€.

Ai vëren gjithashtu se vetë reagimi i qeverisë tregon se protesta ka prodhuar efekt.

“Fakti qĂ« kryeministri po jep shpjegime, po ndryshon narrativĂ«n dhe thotĂ« se qeveria do tĂ« nxjerrĂ« mĂ«sime, do tĂ« thotĂ« se protesta po jep rezultat”.

Sfida

Por Dervishi paralajmëron se sfida më e madhe ende nuk ka ardhur.

“Rreziku me tĂ« cilĂ«n ndeshet protesta Ă«shtĂ« konsumimi. Pushteti pret qĂ« protestuesit tĂ« lodhen dhe tĂ« pĂ«rçahen dhe koha Ă«shtĂ« aleati natyror i çdo qeverie dhe armiku natyror i çdo proteste”, argumenton Lutfi Dervishi pĂ«r Faktoje.

Një analizë të ngjashme ofron edhe Erjon Tase nga Akademia e Studimeve Politike. Sipas tij, vlera më e madhe e protestës është se ka treguar se shoqëria shqiptare nuk ka rënë në apati.

“NĂ« sheshe kanĂ« dalĂ« tĂ« rinj qĂ« nuk kanĂ« votuar kurrĂ«, profesionistĂ« qĂ« nuk kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e protestave dhe qytetarĂ« qĂ« nuk identifikohen me asnjĂ« parti”.

Kjo e bĂ«n lĂ«vizjen mĂ« autentike dhe mĂ« tĂ« besueshme. KĂ«rkesat qĂ« janĂ« artikuluar deri tani – transparencĂ«, llogaridhĂ«nie, mbrojtje e pasurisĂ« publike dhe e mjedisit – sipas Tases nuk janĂ« as tĂ« majta dhe as tĂ« djathta.

“Ato janĂ« kĂ«rkesa tĂ« njĂ« shoqĂ«rie qĂ« kĂ«rkon normalitet”. MegjithatĂ«, ai sheh edhe dobĂ«sinĂ« kryesore. “Mungesa e strukturĂ«s organizative”.

Sipas Tases, pa një grup organizator, pa objektiva të qarta dhe pa aleanca me shoqërinë civile, sindikatat apo grupet profesionale, protesta rrezikon të konsumojë energjinë e saj pa prodhuar ndryshim afatgjatë. Një tjetër element i rëndësishëm është komunikimi me faktorin ndërkombëtar. Tase sjell në vëmendje rastin e studentëve serbë, të cilët ndërtuan kanale të qëndrueshme komunikimi me partnerët ndërkombëtarë për të dokumentuar dhe shpjeguar pretendimet e tyre.

Paradoksi

Për pedagogun Ermal Hasimja, paradoksi i protestës është se pika e saj më e fortë dhe më e dobët është e njëjta.

“Protesta nuk ka pĂ«rfaqĂ«sues dhe kjo mundĂ«son qĂ« kushdo tĂ« identifikohet me tĂ«â€.

 Por mungesa e përfaqësimit e bën të vështirë përkthimin e energjisë qytetare në rezultat politik.

“NĂ« protestĂ« ka shumĂ« zhgĂ«njim, shpresĂ«, arsye, populizĂ«m dhe dĂ«shirĂ« pĂ«r ndryshim pozitiv. Ka gjithçka nga pak”

Ndoshta pikërisht kjo përzierje emocionesh shpjegon pse lëvizja vazhdon të tërheqë njerëz kaq të ndryshëm. Ndërkohë, pas 19 ditësh, protesta nuk ka arritur ende objektivat e vetshpallura; nga dorëheqja e kryeministrit e deri tek anullimi i ndryshimeve të ligjit për zonat e mbrojtura. Kryeministri Rama vijon ta mbrojë investimin e planifikuar në Zvërnec si një mundësi historike zhvillimi dhe ka përsëritur se nuk largohet duke kujtuar votat që e kanë sjellë në pushtet për të qeverisur vendin.

Fitorja

Por, siç vëren Dervishi, suksesi i një proteste nuk matet vetëm me rrëzimin e një qeverie apo me anulimin e një projekti.

“NdonjĂ«herĂ« fitorja nis kur ndryshon klimĂ«n politike”.

Dhe nĂ«se ka njĂ« gjĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n bien dakord tĂ« katĂ«r analistĂ«t, Ă«shtĂ« se kjo protestĂ« e ka prodhuar njĂ« ndryshim tĂ« tillĂ«: ka thyer ndjenjĂ«n e pafuqisĂ«, ka rikthyer pjesĂ«marrjen qytetare nĂ« qendĂ«r tĂ« debatit publik dhe ka treguar se edhe nĂ« njĂ« shoqĂ«ri tĂ« lodhur nga zhgĂ«njimet, aftĂ«sia pĂ«r t’u mobilizuar nuk Ă«shtĂ« zhdukur.

Pyetja që mbetet është nëse kjo energji do të arrijë të organizohet dhe të mbijetojë përtej momentit që e solli në rrugë.

The post Pikat e forta dhe dobësitë e protestës në ditën e 19 appeared first on Faktoje.al.

 Tirana qelbet erë

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
18 June 2026 at 10:29

Tirana qelbet erë

Mes vapës, ujërave të zeza dhe impiantit të braktisur në Kashari, Lana
rrjedh sot si kolektori i hapur i Tiranës

Nga Esmeralda Topi
Fotografitë: Atdhe Mulla

Fund maji në Tiranë nisi me vapë të menjëhershme. Termometri kaloi mbi 30 gradë, ndërsa përgjatë lumit Lanë era e rëndë u rikthye, si këmbanë e një krize mjedisore të tejzgjatur.

Në vend të një lumi që duhej të sillte freski, Lana që rrjedh mes përmes kryeqytetit, është kthyer në një kolektor të madh të ujërave të zeza të Tiranës. E vetmja gjë e bukur që mbetet është gjelbërimi përgjatë brigjeve, që këtë vit ka shpërthyer për shkak të shirave të shumtë që shoqëruan dimrin.

“Lumi i LanĂ«s kalon mes pĂ«rmes kryeqytetit por qĂ« nĂ« fakt Ă«shtĂ« njĂ« kolektor i ujĂ«rave tĂ« zeza apo ujĂ«rave tĂ« pĂ«rdorura tĂ« tĂ« gjithĂ« qytetit. Kjo Ă«shtĂ« pĂ«r tĂ« ardhur keq, sepse ka kohĂ« e kohĂ« tĂ« tĂ«ra qĂ« ka funksionuar kĂ«shtu”, thotĂ« pĂ«r Faktoje hidrobiologu Olsi Nika, duke e pĂ«rshkruar realitetin qĂ« sot Ă«shtĂ« i dukshĂ«m pĂ«r kĂ«do qĂ« ecĂ«n pranĂ« lumit.

“ËshtĂ« e dukshme se cili Ă«shtĂ« ndotĂ«si kryesor, janĂ« ujĂ«rat e pĂ«rdorura. Jo vetĂ«m ato qĂ« dalin nga tualetet, pra ujĂ«rat e zeza, por edhe ujĂ«rat e pĂ«rdorura nga çdo njĂ«si apo aktivitet ekonomik qĂ« shpesh herĂ« ka edhe ndotĂ«s me metale tĂ« rĂ«nda” shpjegon Nika.

“ËshtĂ« e dukshme se cili Ă«shtĂ« ndotĂ«si kryesor, janĂ« ujĂ«rat e pĂ«rdorura. Jo vetĂ«m ato qĂ« dalin nga tualetet, pra ujĂ«rat e zeza, por edhe ujĂ«rat e pĂ«rdorura nga çdo njĂ«si apo aktivitet ekonomik qĂ« shpesh herĂ« ka edhe ndotĂ«s me metale tĂ« rĂ«nda” shpjegon Nika. 

Përgjatë rrjedhës tuba të shumtë derdhin ujërat e përdorura dhe aromat e pakëndshme janë të pranishme kudo. 

“JanĂ« aromat e gjeosminave, mbetjeve fosfate e nitrate. JanĂ« substanca kimike qĂ« jo vetĂ«m krijojnĂ« erĂ«n e pakĂ«ndshme, por edhe dĂ«mtojnĂ« shĂ«ndetin tonĂ«â€ argumenton hidrobiologu. 

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« problem i mprehtĂ« sepse ka tĂ« bĂ«jĂ« me cilĂ«sinĂ« e jetĂ«s sĂ« njerĂ«zve. ËshtĂ« njĂ« lumĂ« lehtĂ«sisht i aksesueshĂ«m nga kushdo, nĂ« çdo kohĂ«. Ndoshta edhe nga fĂ«mijĂ«t qĂ« mund tĂ« kontaminohen e infektohen shpejt”, shton Nika. 

Një lumë që proteston

NĂ« mes tĂ« kĂ«tij peizazhi tĂ« ndotur, njĂ« instalacion i vendosur buzĂ« lumit shfaqet si njĂ« thirrje e fortĂ«: “Enough Is Enough”. Parrulla e shkruar nĂ« anglisht duket si zĂ«ri i vetĂ« lumit, njĂ« protestĂ« kundĂ«r degradimit qĂ« i Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« ndĂ«r vite.

Në Lanë, dominon ndotja kimike, por nuk mungojnë as mbetje plastike që lundrojnë sipërfaqes, materiale të ngurta të hedhura pa kujdes pranë Pallatit me Shigjeta.

Lana_Ndotja_Lumi_TR_052
Lana_Ndotja_Lumi_TR_051
Lana_Ndotja_Lumi_TR_053
Lana_Ndotja_Lumi_TR_043
Lana_Ndotja_Lumi_TR_046

“UjĂ«rat patjetĂ«r qĂ« duhet tĂ« trajtohen. Jo vetĂ«m nĂ« TiranĂ«, por kudo nĂ« ShqipĂ«ri. Ne sot nuk kemi njĂ« impiant trajtimi tĂ« ujĂ«rave tĂ« pĂ«rdorur efiçent qĂ« mbulon BashkinĂ« e TiranĂ«s. Madje edhe vetĂ«m Impianti nuk mjafton, por duhet e gjithĂ« infrastruktura mbĂ«shtetĂ«se”, pĂ«rfundon hidrobiologu Olsi Nika, duke e kthyer thirrjen e tij nĂ« njĂ« apel urgjent pĂ«r zgjidhje.

Impianti i Kasharit, projekti i lënë rrugës

Përtej brigjeve të Lanës, kriza e ujërave të ndotura lidhet drejtpërdrejt me mungesën e një impianti. Faktoje ka hulumtuar historinë e Impiantit të Kasharit, një projekt i nisur me bujë dhe i lënë në mes, që sot është kthyer në simbol të degradimit.

Impianti i ujrave te zeza_Kashar_008
Impianti i ujrave te zeza_Kashar_027
Impianti i ujrave te zeza_Kashar_010
Impianti i ujrave te zeza_Kashar_021
Impianti i ujrave te zeza_Kashar_003

Ky impiant, i financuar me kredi të butë nga Banka Japoneze për Bashkëpunim Ndërkombëtar (JICA), u kontraktua për 81 milionë euro dhe deri në ndërprerjen e kontratës në vitin 2018 ishin kryer rreth 70% e punimeve, me një kosto prej 56 milionë euro. Vendimi i Ministrisë së Infrastrukturës për ta ndërprerë kontratën në mënyrë të njëanshme solli jo vetëm degradimin e objektit, por edhe një faturë shtesë prej 13.5 milionë euro dëmshpërblim pas vendimit të Gjykatës së Arbitrazhit Ndërkombëtar.

Sot, në vend të një impianti që duhej të trajtonte mbi 94 mijë metra kub ujë të ndotur në ditë, Kashari është një kantier i braktisur, i ruajtur vetëm nga kontrata të mirëmbajtjes dhe roje fizike. Ndërkohë, ujërat e zeza vazhdojnë të derdhen pa trajtim në Lanë dhe lumin e Tiranës, duke e transferuar ndotjen më tej në Ishëm e Adriatik.

Impianti i Kasharit, projekti i lënë rrugës

Historia e impiantit të Kasharit, të lënë rrugës dhe të kthyer në një kantier të braktisur, u rikthye në vëmendje të politikës nga deputeti socialist i Tiranës, Erion Braçe, gjatë seancës së fundit parlamentare. 

“Tirana po hyn nĂ« ditĂ«t, javĂ«t edhe muajt ku qelbet erĂ«.
Ta themi siç Ă«shtĂ«â€ deklaroi Braçe

“Tirana po hyn nĂ« ditĂ«t, javĂ«t edhe muajt ku qelbet erĂ«. Ta themi siç Ă«shtĂ«â€ deklaroi Braçe, duke pĂ«rmendur temperaturat e larta, mungesĂ«n e reshjeve dhe rĂ«nien e prurjeve nĂ« lumenjtĂ« e TiranĂ«s si faktorĂ« qĂ« e pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« situatĂ«n.

Braçe iu referua një letre të UKT-së, ku pranohet se ujërat e ndotura derdhen në Lanë, lumin e Tiranës dhe me gjasë në Erzen. Për të, ky fakt ishte llogaria më e qartë e dështimit të projektit në Kashar. Një impiant i nisur, i ndërprerë dhe i pazgjidhur, që sot e lë kryeqytetin pa mbrojtje mjedisore dhe shëndetësore.

Nga ana tjetër, ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Enea Karakaçi, pranoi vonesat, por deklaroi se projekti është drejt zgjidhjes.

“Aktualisht jemi nĂ« fazĂ«n qĂ« konsulenti ka pĂ«rfunduar rishikimin e projektit dhe ka hartuar projektin e ri teknik. ShumĂ« shpejt pritet fillimi i procedurĂ«s konkurruese” tha ministri.

The post  Tirana qelbet erë appeared first on Faktoje.al.

E vërteta e lejes së ndërtimit për projektin në Zvërnec

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
16 June 2026 at 15:31

NjĂ« nga pikat mĂ« tĂ« debatuara tĂ« projektit turistik nĂ« ZvĂ«rnec ka qenĂ« ekzistenca ose jo e lejes sĂ« ndĂ«rtimit pĂ«r resortin e planifikuar nĂ« zonĂ«n e mbrojtur PishĂ« Poro–NartĂ«. QĂ« prej nisjes sĂ« punimeve nĂ« zonĂ« dhe shpĂ«rthimit tĂ« protestave, kjo çështje Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« nga argumentet kryesore tĂ« pĂ«rplasjes mes qeverisĂ«, aktivistĂ«ve tĂ« mjedisit dhe qytetarĂ«ve qĂ« kundĂ«rshtojnĂ« projektin.

Kryeministri Edi Rama ka deklaruar në mënyrë të përsëritur se nuk ekziston një leje ndërtimi për projektin në Zvërnec, por vetëm leje zhvillimi. 

Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit (KKTU), që kryesohet nga Kryeministri, është autoriteti përgjegjës për miratimin e lejeve të zhvillimit dhe ndërtimit për investime strategjike, projekte komplekse dhe zhvillime me rëndësi kombëtare. Rolin e sekretariatit teknik të këtij institucioni e ushtron Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZhT).

Ndaj, për të kuptuar nëse për projektin në Zvërnec ka ekzistuar apo jo një leje ndërtimi dhe cili është statusi i saj aktual, Faktoje analizoi deklaratat publike të Kryeministrit, dokumentet e KKTU-së (ato që janë të publikuara) dhe përgjigjen zyrtare të Agjencisë së Zhvillimit të Territorit.

ÇfarĂ« deklaron Kryeministri Rama?

QĂ« kur theu heshtjen pĂ«r projektin nĂ« ZvĂ«rnec, rreth njĂ« muaj pasi nĂ« terren (maj) kishin nisur punimet pĂ«r rrethimin e zonĂ«s nĂ« PishĂ« Poro–NartĂ«, kryeministri Edi Rama ka pĂ«rsĂ«ritur vazhdimisht se pĂ«r kĂ«tĂ« projekt nuk ekziston njĂ« leje ndĂ«rtimi.

Sipas Ramës, aktiviteti i kryer në terren mbështetej në një leje zhvillimi dhe jo në një leje ndërtimi.

“ËshtĂ« dhĂ«nĂ« leja e zhvillimit, e cila nuk Ă«shtĂ« leje e ndĂ«rtimit, por rrethimi i pronĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« e drejtĂ« e çdo pronari kur merr lejen e zhvillimit”, deklaroi Rama mĂ« 1 qershor. TĂ« njĂ«jtin qĂ«ndrim ai e ka pĂ«rsĂ«ritur nĂ« disa dalje publike. 

Edhe gjatë një takimi me gazetarë dhe përfaqësues të mediave europiane, Rama mohoi ekzistencën e një leje ndërtimi për projektin në Zvërnec.

“NĂ« qoftĂ« se dikush thotĂ« qĂ« ka njĂ« leje ndĂ«rtimi, atĂ«herĂ« duhet ta tregojĂ« kĂ«tĂ« leje ndĂ«rtimi. (
) Nuk ka njĂ« leje pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar, pĂ«r ndĂ«rtim, nĂ« qoftĂ« se nuk ka njĂ« vlerĂ«sim tĂ« ndikimit nĂ« mjedis”, u shpreh ai.

ÇfarĂ« tregojnĂ« dokumentet?

Ndërkohë, një dokument i shpërndarë gjerësisht në rrjetet sociale tregoi se për projektin në Zvërnec ishte zhvilluar një procedurë zyrtare pranë institucioneve përgjegjëse.

BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« mbledhje tĂ« datĂ«s 28 janar 2025 tĂ« KĂ«shillit KombĂ«tar tĂ« Territorit dhe Ujit (KKTU), ku nĂ« listĂ«n e rendit tĂ« ditĂ«s pĂ«rfshihej edhe objekti: “Leje ndĂ«rtimi pĂ«r objektin ‘Resort turistik nĂ« Gadishullin e ZvĂ«rnecit’, Blloku Rezidencial F1V2, F1V3, F1R6, me vendndodhje nĂ« PishĂ« Poro–NartĂ«, Bashkia VlorĂ«, me subjekt zhvillues shoqĂ«rinĂ« ‘ZvĂ«rnec South Adriatic Development’ sh.p.k.”

Fillimisht dokumenti sa më sipër (që për shumë u mor apriori si miratim) ngriti pikëpyetje mbi deklaratat e Kryeministrit dhe u bë një nga argumentet kryesore të kundërshtarëve. 

I pyetur drejtpërdrejt për rastin në fjalë në një intervistë televizive më 12 qershor, Rama vijoi të këmbëngulte se nuk kishte një leje ndërtimi për projektin.

“Po ngatĂ«rrojmĂ« dynjanĂ« me kĂ«to letra qĂ« hidhen e priten. Nuk Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« dhe nuk ka leje ndĂ«rtimi nĂ« zhvillimin nĂ« ZvĂ«rnec”, deklaroi ai.

Kryeministri argumentoi se, nëse leja do të ishte miratuar dhe në fuqi që në janar të vitit 2025, punimet do të kishin nisur prej kohësh. Sipas tij, dokumenti i publikuar nuk përbënte një leje ndërtimi të mirëfilltë.

“MĂ« nxirr lejen. Kjo nuk Ă«shtĂ« leje. ËshtĂ« njĂ« paragraf mbi njĂ« dokument qĂ« ka njĂ« sĂ«rĂ« lejesh”– kĂ«mbĂ«nguli Rama.

Për të kuptuar konkretisht se çfarë u bë me këtë dokument, (a ishte miratuar më pas, apo kishte mbetur thjesht pjesë e rendit të ditës, sa kohë nuk kishte një vendim të zbardhur), Faktoje iu drejtua zyrtarisht Agjencisë së Zhvillimit të Territorit.

ÇfarĂ« sqaron AZHT?

Në përgjigjen zyrtare për Faktoje, Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZhT) konfirmon se zhvilluesi kishte depozituar një aplikim për leje ndërtimi dhe Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit (KKTU) kishte marrë një vendim (28.01.2025) për miratimin me kusht të lejes për projektin në Zvërnec.

Përgjigjja zyrtare e AZhT për Faktoje.al

Sipas AZhT-sĂ«: “NĂ« lidhje me kĂ«tĂ« aplikim, KKTU me Vendimin Nr. 39 datĂ« 28.01.2025 ka miratuar me kusht Lejen e NdĂ«rtimit (
) vendimmarrje e cila nuk Ă«shtĂ« zbardhur si dhe nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« fuqi, pasi subjekti zhvillues ka depozituar deklaratĂ« noteriale, nĂ«pĂ«rmjet sĂ« cilĂ«s Ă«shtĂ« tĂ«rhequr aplikimi i sipĂ«rcituar. Ju bĂ«jmĂ« me dije se subjekti Ă«shtĂ« tĂ«rhequr nga aplikimi mĂ« datĂ« 27.03.2025”

Ky sqarim hedh dritë mbi statusin e procedurës administrative. Referuar AZhT-së, rezulton se ndërmjet datës 28 janar 2025, (KKTU e miratoi me kusht lejen), dhe më pas më 27 mars 2025 (kompania u tërhoq nga aplikimi). 

Sipas AZhT-së, kjo vendimmarrje për leje ndërtimi nuk është zbardhur dhe për pasojë nuk është më në fuqi. 

Pikëpyetja me lejen e zhvillimit 

NjĂ« tjetĂ«r çështje e paqartĂ« mbetet leja e zhvillimit. Sipas ligjit, kjo leje duhet tĂ« miratohet pĂ«rpara dhĂ«nies sĂ« lejes sĂ« ndĂ«rtimit. Referuar pĂ«rgjigjes zyrtare tĂ« AZhT-sĂ«, nĂ« bazĂ« tĂ« ligjit duhej qĂ« leja e zhvillimit tĂ« ishte miratuar pĂ«rpara se tĂ« jepej ‘leja e ndĂ«rtimit me kusht’ nĂ« fund tĂ« janarit.

Deri mĂ« tani, e vetmja gjĂ« qĂ« dimĂ« publikisht rreth kĂ«saj çështjeje Ă«shtĂ« njĂ« deklaratĂ« e njĂ« pĂ«rfaqĂ«sueseje tĂ« AgjencisĂ« sĂ« Territorit, e cila nĂ« emisionin “Opinion” tha se ekziston leja e zhvillimit, por nuk specifikoi datĂ«n e miratimit. Deri sot kjo leje nuk Ă«shtĂ« zbardhur dhe nuk gjendet e publikuar online.

PĂ«r çështjen sa mĂ« sipĂ«r qarkullon vetĂ«m njĂ« korrespondencĂ« komunikimi mes AZHT-sĂ« dhe kompanisĂ« zhvilluese, ku nĂ« fund tĂ« pĂ«rmbajtjes thuhet se: “AZHT do tĂ« vijojĂ« me procedurat pĂ«r lĂ«shimin e dokumentit tĂ« lejes sĂ« zhvillimit”.

Korrespodenca mes zhvilluesit dhe AZhT-së
PĂ«rfundim

Referuar përgjigjes zyrtare të Agjencisë Kombëtare të Territorit,rezulton se për projektin ka ekzistuar një vendim i KKTU-së për miratimin me kusht të lejes së ndërtimit, i cili ka mbetur në procedurë për rreth dy muaj, deri në tërheqjen e aplikimit nga kompania zhvilluese. 

Sipas AZhT-së, vendimi nuk është finalizuar dhe nuk prodhon efekte juridike sot. Në këtë kuptim, ekzistenca e një miratimi me kusht është një akt administrativ i dokumentuar, ndërsa mungesa e një leje ndërtimi aktive dhe të zbatueshme mbetet statusi aktual juridik i projektit. 

Pikërisht dallimi mes këtyre dy elementeve shpjegon pse deklaratat e Kryeministrit përbëjnë vetëm një gjysmë të vërtetë.

The post E vërteta e lejes së ndërtimit për projektin në Zvërnec appeared first on Faktoje.al.

Si po përballet gjenerata e artë me dezinformimin?

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
13 June 2026 at 13:00

Si përballen të moshuarit me dezinformimin?

Rrëfimet e tyre zbulojnë përmasat e rrezikut, nga mashtrimet shëndetësore
tek ofertat mashtruese në internet

Esmeralda Topi

Nga bisedat e mëngjesit në kafene, tek ekranet e telefonave celularë që shoqërojnë pasditet e gjata në shtëpi, informacioni është bërë pjesë e pandashme e jetës së të moshuarve shqiptarë. Por bashkë me lajmet, këshillat dhe komunikimin me familjarët, në ekranet e tyre kanë hyrë edhe mashtrimet.

Mashtrimet janë kthyer në modë

Fjalia e tij pĂ«rmbledh gjetjet e studimit “TĂ« moshuarit nĂ« epokĂ«n digjitale”, realizuar nga Faktoje me 207 tĂ« moshuar nĂ« TiranĂ«, DurrĂ«s, ShkodĂ«r dhe Korçë. Sipas studimit, 57% e tyre janĂ« shumĂ« tĂ« shqetĂ«suar pĂ«r pĂ«rhapjen e mashtrimeve online, ndĂ«rsa gjysma e konsiderojnĂ« veten tĂ« ndjeshĂ«m ndaj lajmeve tĂ« rreme.

"Mashtrimet janë kthyer në modë", thotë hidrologu në pension Xhafer Dautaj

 

“Mashtrimet janĂ« kthyer nĂ« modĂ«â€, thotĂ« hidrologu nĂ« pension Xhafer Dautaj, ndĂ«rsa ndjek me shqetĂ«sim ndryshimet qĂ« ka sjellĂ« epoka digjitale.

Në një qendër ditore për të moshuarit në Tiranë, mes bisedave për pensionet, shëndetin dhe fëmijët emigrantë, Lize Ndreu kujton një histori që i kushtoi jo vetëm para, por edhe zhgënjim.

‘Po bleve kĂ«to ilaçe kĂ«mbĂ«t e tua bĂ«hen si balerinë’

 

“MĂ« doli nĂ« internet njĂ« fotografi e njĂ« balerine dhe thoshte qĂ« po bleve kĂ«to ilaçet kĂ«mbĂ«t e tua do bĂ«hen si balerinĂ«. UnĂ« kam 20 vite qĂ« vuaj nga kĂ«mbĂ«t dhe i bleva”, tregon ajo.

Lize jeton me pension. MegjithatĂ« porositi dy kuti ilaçesh me shpreswn pĂ«r t’u ndjerĂ« mĂ« mirĂ«.
“Mora dy kuti, ndonĂ«se jam pensioniste dhe mezi i nxjerr ato dy lekĂ«.”
Ndonëse rezultati nuk erdhi kurrë, reklama iu shfaq sërish, me një emër tjetër produkti. Këtë herë ajo ruajti kutinë e parë.

“Kur erdhi korrieri e hapa dhe i krahasova. Ishin njĂ«soj. Ia ktheva dhe i thashĂ«: thuaji asaj zonjĂ«s mos tĂ« na gĂ«njejĂ« mĂ«.”

"Më doli në internet një fotografi e një balerine dhe thoshte që po bleve këto ilaçet këmbët e tua do bëhen si balerinë. Unë kam 20 vite që vuaj nga këmbët dhe i bleva"

 

Historia e saj pasqyron një nga format më të përhapura të dezinformimit që identifikon edhe studimi, mashtrimet që lidhen me shëndetin. Për 71.6% të të anketuarve, shëndeti është ndër temat më të prekura nga informacioni i rremë.

 

Historia e saj pasqyron një nga format më të përhapura të dezinformimit që identifikon edhe studimi, mashtrimet që lidhen me shëndetin. Për 71.6% të të anketuarve, shëndeti është ndër temat më të prekura nga informacioni i rremë.

‘Do tĂ« dĂ«rgoj 7 kilogramĂ« lekë’

 

Në një tjetër qendër të moshuarish në kryeqytet, 68-vjeçarja Lindita Xhaferi na rrëfen një histori krejt tjetër. Tre vite më parë, në Facebook, pranoi një kërkesë miqësie nga një burrë që prezantohej si gjeneral në Kabul.

"Më doli në internet një fotografi e një balerine dhe thoshte që po bleve këto ilaçet këmbët e tua do bëhen si balerinë. Unë kam 20 vite që vuaj nga këmbët dhe i bleva"

 

“Ai ishte gjeneral nĂ« Kabul. Ne kemi shumĂ« lekĂ«, tha. E besova pĂ«r Zotin, e besova.” Pak ditĂ« mĂ« vonĂ« erdhi telefonata. “PĂ«r tĂ« marrĂ« kutinĂ« duhet tĂ« paguash 5 milionĂ« lekĂ«.” KĂ«tu nisi tĂ« shembej mashtrimi. “Ore çun, unĂ« s’kam lekĂ« tĂ« ha bukĂ«, jo tĂ« paguaj 5 milionĂ« lekĂ«.” Rasti i LinditĂ«s Ă«shtĂ« shembulli klasik i mashtrimeve romantike qĂ« po qarkullojnĂ« nĂ« rrjetet sociale. Sipas studimit, WhatsApp dhe Facebook janĂ« ndĂ«r platformat mĂ« tĂ« pĂ«rdorura nga tĂ« moshuarit shqiptarĂ«. Rreth 42% e tyre pĂ«rdorin rrjetet sociale, duke hyrĂ« nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« ku informacioni, emocionet dhe mashtrimet shpesh ndĂ«rthuren. Por Lindita nuk u pĂ«rball vetĂ«m me njĂ« mashtrim. “MĂ« erdhi njĂ« mesazh. Shtype kĂ«tu, tha. Keni fituar njĂ« laptop.” KĂ«tĂ« herĂ« reagimi ishte ndryshe. “Nuk e besova.” PĂ«rvoja e mĂ«parshme e kishte bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« kujdesshme. Studimi tregon se megjithĂ«se 25.7% e tĂ« moshuarve priren ta besojnĂ« menjĂ«herĂ« njĂ« lajm pa e verifikuar, shumĂ« prej tyre zhvillojnĂ« mekanizma mbrojtĂ«s pas pĂ«rballjeve me mashtrime konkrete. NĂ« njĂ« stol tĂ« qĂ«ndrĂ«s komunitare nĂ« TiranĂ«, Klement Furxhiu, 73 vjeç, mekanik nĂ« pension, rrĂ«shqet me gisht mbi ekranin e telefonit.

"PĂ«rdor YouTube. Shoh lajme. Edhe Big Brother, Ferma VIP."

 

Për të, interneti është dritare informacioni dhe argëtimi. Një realitet që pasqyron transformimin e gjeneratës së tretë në Shqipëri. Edhe pse televizioni mbetet burimi kryesor i informacionit me 96.6% përdorim dhe 83.1% besueshmëri, platformat digjitale po zënë gjithnjë e më shumë vend në përditshmërinë e tyre. Kalimi nga ekrani i televizorit te ai i telefonit po ndodh gradualisht, por jo gjithmonë i shoqëruar me aftësitë e nevojshme për të dalluar të vërtetën nga mashtrimi. Pikërisht këtu qëndron shqetësimi më i madh.

 

Mbi njĂ« e treta e tĂ« moshuarve tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« studim deklarojnĂ« se lajmet e rreme kanĂ« ndikuar nĂ« vendime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« lidhen me shĂ«ndetin, financat ose votimin. NdĂ«rkohĂ« vetĂ«m 6.3% thonĂ« se e verifikojnĂ« gjithmonĂ« informacionin para se ta ndajnĂ« me tĂ« tjerĂ«t. MegjithatĂ«, mes historive tĂ« mashtrimit dhe pasigurisĂ«, tĂ« moshuarit duan tĂ« mĂ«sojnĂ«. MĂ« shumĂ« se gjysma e tyre shprehin interes pĂ«r tĂ« kuptuar se si funksionojnĂ« lajmet e rreme dhe si mund t’i identifikojnĂ« ato. Ata preferojnĂ« aktivitete komunitare, programe televizive dhe takime me specialistĂ«. Ndoshta sepse, siç tregojnĂ« rrĂ«fimet e ZhuljetĂ«s dhe LinditĂ«s, askush nuk Ă«shtĂ« imun ndaj mashtrimit. Por tĂ« gjithĂ« mund tĂ« bĂ«hen mĂ« tĂ« pĂ«rgatitur pĂ«r ta njohur atĂ«.

The post Si po përballet gjenerata e artë me dezinformimin? appeared first on Faktoje.al.

ÇfarĂ« humbasim? PishĂ« Poro-Narta pĂ«rpara protestĂ«s sĂ« Flamingove

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
5 June 2026 at 16:13

Dy vite më parë, kur u shkrepën këto fotografi, Pishë Poro-Narta njihej për flamingot, dunat ranore, pyjet me pisha bregdetare dhe qetësinë e një prej ekosistemeve më të rëndësishme ligatinore në Shqipëri.

Foto: Esmeralda Topi
Foto: Esmeralda Topi

Sot, e njĂ«jta zonĂ« Ă«shtĂ« kthyer nĂ« simbol tĂ« protestave “Revolucioni i Flamingove” kundĂ«r projektit turistik nĂ« ZvĂ«rnec.

Foto: Esmeralda Topi

PishĂ« Poro–Narta nuk Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« e zakonshme bregdetare, Ă«shtĂ« njĂ« nga nyjet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ekologjike tĂ« Adriatikut jugor. NĂ« kĂ«tĂ« ekosistem janĂ« identifikuar 18 tipe habitatesh: ujĂ«ra tĂ« Ă«mbla dhe tĂ« kripura, toka aluvionale, duna ranore dhe pyje bregdetare. GjatĂ« sezonit tĂ« shumimit dhe migrimit, laguna kthehet nĂ« njĂ« strehĂ« jetike pĂ«r dhjetĂ«ra specie shpendĂ«sh, mes tyre flamingot, pelikanĂ«t dhe breshkat detare.

Foto: Atdhe Mulla
Foto: Atdhe Mulla

NjĂ« pjesĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e projektit tĂ« planifikuar prek edhe zonĂ«n e Plazhit tĂ« Portonovos, njĂ« brez bregdetar rreth 15–20 km nga qyteti i VlorĂ«s, i njohur pĂ«r natyrĂ«n e tij tĂ« virgjĂ«r dhe pĂ«r turistĂ«t qĂ« kĂ«rkojnĂ« pĂ«rvoja tĂ« qeta e aventureske larg zonave tĂ« urbanizuara.

Foto: Atdhe Mulla
Foto: Atdhe Mulla
Foto: Atdhe Mulla
Foto: Atdhe Mulla

Në anën perëndimore shtrihet pylli bregdetar i Pishë Poros, një brez i dendur me pisha që krijon kufirin natyror mes lagunës dhe Detit Adriatik.

Foto: Atdhe Mulla

Në zemër të lagunës ndodhet ishulli i Zvërnecit, i lidhur me tokën përmes një ure druri që kalon mbi ujërat e cekëta. I mbuluar nga një masiv i dendur selvishtesh, ishulli është një nga pikat më të njohura të zonës, ku natyra dhe historia bashkëjetojnë.

Foto: Atdhe Mulla

Mes pemëve ngrihet Manastiri i Shën Mërisë Hyjlindëse, një monument kulture i shekullit XIV, që për shekuj ka mbetur pikë referimi shpirtërore dhe kulturore për banorët e zonës.

Foto: Atdhe Mulla
Foto: Atdhe Mulla

Dy vite mĂ« parĂ«, Faktoje paralajmĂ«roi se ndryshimet nĂ« ligjin e zonave tĂ« mbrojtura po hapnin rrugĂ«n pĂ«r zhvillime turistike nĂ« territore tĂ« paprekshme. “Djalli fshihet nĂ« detaje”, thoshin ambientalistĂ«t.

“Pjesa e ZvĂ«rnecit, midis LagunĂ«s sĂ« NartĂ«s dhe detit, qĂ« Ă«shtĂ« projekti i Kushnerit me vila, Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur”, deklaronte asokohe AleksandĂ«r Trajçe nga PPNEA.

Ndërsa eksperti i mjedisit Abdulla Diku theksonte se zhvillimi nuk duhet të bëhet në kurriz të natyrës.

“Nuk ka asgjĂ« tĂ« keqe nĂ«se investime tĂ« tilla bĂ«hen jashtĂ« zonave tĂ« mbrojtura. Vija bregdetare ka plot hapĂ«sira pĂ«r resorte dhe nuk ka pse tĂ« shkatĂ«rrohet natyra.”

Sot, këto detaje janë bërë epiqendra e një debati kombëtar. Protestat në Tiranë, në Plazhin e Dalanit dhe në vetë Zvërnec kanë marrë emrin e flamingove, duke e kthyer një specie të mbrojtur në simbol të një lëvizjeje publike.

The post ÇfarĂ« humbasim? PishĂ« Poro-Narta pĂ«rpara protestĂ«s sĂ« Flamingove appeared first on Faktoje.al.

Fotografia e autobusëve grekë për protestën e 1 qershorit është gjeneruar me AI

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
2 June 2026 at 13:58

Prej mbrëmjes së 1 qershorit, rrjetet sociale shqiptare janë mbushur me një fotografi ku shfaqet një radhë autobusësh pranë një pike kufitare, e shoqëruar me pretendimin se bëhej fjalë për protestues grekë që po hynin në Shqipëri për të marrë pjesë në protestën kundër projektit turistik në Pishë Poro-Nartë.

Fotografia nisi tĂ« qarkullojĂ« menjĂ«herĂ« pas protestĂ«s sĂ« zhvilluar nĂ« TiranĂ«, ku mijĂ«ra qytetarĂ« u mblodhĂ«n pĂ«r tĂ« dytĂ«n herĂ« nĂ« bulevardin “DĂ«shmorĂ«t e Kombit” pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar projektin nĂ« ZvĂ«rnec.

Pamje nga protesta 1 qershor, Tiranë

Verifikimi i kryer nga Faktoje tregon se fotografia nuk është e vërtetë. Për të konfirmuar origjinën e saj, Faktoje përdori mjetin zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.

Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.

SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r t’i mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.

Përtej verifikimit teknik, fotografia shfaq edhe disa elemente tipike të përmbajtjeve të gjeneruara me AI, si fytyra të paqarta në turmë, autobusë pothuajse identikë, tekst me formulime të pazakonta në pankarta dhe një kompozim tepër të rregullt të skenës. 

Këto karakteristika janë shpesh të pranishme në imazhet e krijuara artificialisht dhe përbëjnë sinjale shtesë që ngrenë dyshime mbi vërtetësinë e saj.

Si lindi pretendimi?

Fotografia u shfaq fillimisht gjatë një debati televiziv mbrëmjen e 1 qershorit. Në një televizion privat, analisti Artur Meçe pretendoi se po shfaqte një fotografi nga Kakavija, ku sipas tij dukeshin autobusë të organizuar nga shteti grek për të sjellë protestues në Shqipëri.

“Kjo Ă«shtĂ« protesta sot. Kjo Ă«shtĂ« foto e sotme”, deklaroi Meçe gjatĂ« emisionit.

Më pas, pretendimi u përhap në rrjete sociale dhe u publikua edhe nga disa portale shqiptare, të cilat iu referuan raportimeve të mediave greke.

NĂ« fakt, gazeta greke “Kathimerini” publikoi mĂ« 1 qershor njĂ« artikull lidhur me protestĂ«n e zhvilluar mĂ« 30 maj nĂ« ZvĂ«rnec. Artikulli i gazetarit Yannis Papadopoulos u publikua nĂ« orĂ«n 11:24 dhe pĂ«rmendte se dy autobusĂ« ishin nisur nga Athina pĂ«r protestĂ«n e sĂ« shtunĂ«s nĂ« ZvĂ«rnec, ndĂ«rsa pjesĂ«marrĂ«s tĂ« tjerĂ« kishin udhĂ«tuar me automjetet e tyre.

Pra, raportimi i “Kathimerini” nuk kishte lidhje me protestĂ«n e 1 qershorit nĂ« TiranĂ« dhe nuk shoqĂ«rohej me asnjĂ« fotografi tĂ« autobusĂ«ve nĂ« kufi.

Gjatë ditës së djeshme, kryeministri Edi Rama e paraqiti projektin si një mundësi transformuese për ekonominë, turizmin dhe imazhin e Shqipërisë, ndërsa kundërshtimet i pa si të motivuara politikisht apo të nxitura nga jashtë, përfshi këtu edhe Greqinë.

AI po përdoret për të manipuluar opinionin publik

Erion Tase, nga Akademia e Studimeve Politike, thotë për Faktoje se ky rast ilustron mënyrën se si inteligjenca artificiale mund të përdoret për të përhapur narrativa të rreme.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« rast kur inteligjenca artificiale pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« manipuluar opinionin publik dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rforcuar bindje tĂ« caktuara. NĂ« kĂ«tĂ« rast po shfrytĂ«zohet edhe elementi i tensioneve mes fqinjĂ«ve, ShqipĂ«risĂ« dhe GreqisĂ«, duke ushqyer narrativĂ«n se protestat janĂ« tĂ« organizuara nga jashtĂ« dhe nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« shqetĂ«sime reale tĂ« qytetarĂ«ve shqiptarĂ«â€, thotĂ« Tase.

Sipas tij, rasti i autobusëve grekë i ngjan edhe rasteve të tjera të fundit, ku fotografi të krijuara me AI janë përdorur për të mbështetur pretendime të pavërteta.

“KĂ«to raste duhet tĂ« na bĂ«jnĂ« mĂ« tĂ« kujdesshĂ«m pĂ«r atĂ« qĂ« shohim online. Inteligjenca artificiale e ka bĂ«rĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« lehtĂ« krijimin e materialeve bindĂ«se, ndaj qytetarĂ«t duhet tĂ« mbĂ«shteten te burime tĂ« besueshme informacioni dhe jo vetĂ«m te pĂ«rmbajtjet qĂ« qarkullojnĂ« nĂ« rrjetet sociale”, shton ai.

Edhe pedagogu i komunikimit dhe medias, Erlis Çela, e sheh rastin si njĂ« shembull tipik tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« inteligjencĂ«s artificiale pĂ«r tĂ« deformuar debatin publik.

“PĂ«rhapja e fotove tĂ« gjeneruara me AI si prova reale rrezikon tĂ« deformojĂ« debatin publik duke zĂ«vendĂ«suar faktet me perceptime tĂ« fabrikuara. ËshtĂ« provuar tashmĂ« se kĂ«to imazhe nuk synojnĂ« vetĂ«m tĂ« dezinformojnĂ«, por edhe tĂ« ndikojnĂ« mĂ«nyrĂ«n se si qytetarĂ«t interpretojnĂ« njĂ« ngjarje apo njĂ« kauzĂ«â€, thotĂ« Çela pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, shqetësimi më i madh në këtë rast lidhet me narrativën që kërkohet të ndërtohet rreth protestës.

“KĂ«to imazhe mund tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« diskredituar kauza, individĂ« apo grupe shoqĂ«rore dhe pĂ«r tĂ« polarizuar opinionin publik. Rasti nĂ« fjalĂ« pĂ«rpiqet tĂ« ushqejĂ« njĂ« narrativĂ« qĂ« e paraqet protestĂ«n kundĂ«r projektit tĂ« zhvillimit nĂ« zonĂ«n e ZvĂ«rnecit si njĂ« lĂ«vizje tĂ« mbĂ«shtetur apo tĂ« sponsorizuar nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, duke i veshur asaj edhe ngjyrime nacionaliste”

Çela vlerĂ«son se shoqĂ«ria shqiptare mbetet ende e papĂ«rgatitur pĂ«r t’u pĂ«rballur me dezinformimin e ndihmuar nga inteligjenca artificiale. Ndaj, sipas tij, nevojitet njĂ« angazhim mĂ« i madh si nĂ« edukimin e publikut, ashtu edhe nĂ« forcimin e kapaciteteve tĂ« mediave profesionale.

“Ka nevojĂ« urgjente tĂ« shtohen nismat pĂ«r edukimin mbi inteligjencĂ«n artificiale dhe median. Nga ana tjetĂ«r, duhet mĂ« shumĂ« punĂ« me komunitetin e gazetarĂ«ve dhe mediave profesionale, jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« demaskuar pĂ«rmbajtjet e rreme, por edhe pĂ«r tĂ« shpjeguar mekanizmat manipulues dhe qĂ«llimet qĂ« synohen tĂ« arrihen pĂ«rmes pĂ«rdorimit tĂ« AI”, pĂ«rfundon Çela. 

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja ALB BANIA e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

  • ShĂ«nim: Data 5 qershor 2026 faqja Portali 24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit tĂ« Faktoje. Lajmit tĂ« raportuar i Ă«shtĂ« ndryshuar vlerĂ«simi fillestar nĂ« Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Interesante e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Gazeta Online e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Aktualiteti.al e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Portali24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Tematika e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Pika.al e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

Shënim: Data 5 qershor 2026 faqja Online24 e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

The post Fotografia e autobusëve grekë për protestën e 1 qershorit është gjeneruar me AI appeared first on Faktoje.al.

Gardhi i ZvĂ«rnecit, Rama “pĂ«rballĂ«â€ ambientalistĂ«ve (ku manipuloi) 

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
1 June 2026 at 16:35

Kur ekskavatorët hynë në Pishë Poro-Nartë në fillim të majit, reagimi erdhi fillimisht nga terreni. Organizata mjedisore PPNEA publikoi pamje të makinerive që lëviznin mes dunave, ndërsa aktivistët ngritën alarmin për ndërhyrje brenda një prej zonave më të rëndësishme natyrore të vendit. 

Pasuan denoncimet, protestat lokale, reagimet në rrjetet sociale dhe më pas tubimet përpara Ministrisë së Mjedisit dhe Kryeministrisë në Tiranë.

PĂ«r gati njĂ« muaj, Kryeministri Edi Rama nuk foli publikisht pĂ«r çështjen, me pĂ«rjashtim tĂ« njĂ« deklarate tĂ« shkurtĂ«r tre ditĂ« mĂ« parĂ«, ku tha se shteti “nuk po falte gjĂ«â€. NjĂ« ditĂ« para protestĂ«s sĂ« zhvilluar nĂ« TiranĂ«, ai njoftoi se do tĂ« fliste sĂ«rish pĂ«r kĂ«tĂ« temĂ«.

Monologu 

NdĂ«rsa pas protestĂ«s ku qindra tĂ« rinj u mblodhĂ«n pĂ«rpara KryeministrisĂ«, kĂ«tĂ« tĂ« hĂ«nĂ« nĂ« mbledhjen e Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste, Rama mbajti pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« njĂ« “sqarim” tĂ« gjatĂ« publik pĂ«r çështjen.

Nuk ishte një deklaratë për mediat, as një konferencë pyetje-përgjigje. Ishte një monolog që zgjati 1 orë e 9 minuta, i mbushur me argumente ekonomike, krahasime me Greqinë e Malin e Zi, sulme ndaj kundërshtarëve të projektit dhe një përpjekje për të bindur publikun se reagimi ndaj investimit në Zvërnec po ndërtohet mbi keqinformim.

“Ju kam dĂ«gjuar, ju kam lexuar dhe ju kuptoj shumĂ« mirĂ«â€, tha Rama nĂ« hyrje tĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, duke iu drejtuar qytetarĂ«ve tĂ« revoltuar pas pamjeve ku njĂ« protestues tĂ«rhiqej zvarrĂ« nga rojet private tĂ« sigurisĂ«.

“Edhe unĂ« po njĂ«soj do revoltohesha dhe do rreshtohesha kundĂ«r qeverisĂ« dhe kundĂ«r kryeministrit”, shtoi ai.

Por pas kësaj hyrjeje, kryeministri ndryshoi drejtim. Sipas tij, opinioni publik është përballur me një version të shtrembëruar të realitetit.

“Ju kanĂ« manipuluar”, deklaroi Rama, duke krahasuar debatin me filmin hollivudian “Wag the Dog”, ku njĂ« luftĂ« e trilluar pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« manipuluar opinionin publik.

4 miliardë euro

Në qendër të argumentit të tij ishte ideja se Shqipëria po përballet me një mundësi historike investimi.

“PartnerĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m janĂ« bĂ«rĂ« bashkĂ« pĂ«r tĂ« investuar 4 miliardĂ« euro”, tha ai, duke e cilĂ«suar projektin si njĂ« hap drejt “LigĂ«s sĂ« KampionĂ«ve tĂ« turizmit global”.

Në fjalimin e tij, kryeministri Edi Rama mbrojti qasjen aktuale ligjore për zonat e mbrojtura, duke theksuar se peizazhi i mbrojtur nuk nënkupton ndalim të zhvillimit, por bashkëjetesë mes natyrës dhe aktivitetit ekonomik, për sa kohë respektohen procedurat dhe lejet përkatëse.

Por pikërisht aty ku kryeministri sheh një mundësi zhvillimi, ambientalistët shohin një precedent të rrezikshëm.

Ndryshimi ligjor

Aleksandër Trajçe, drejtues i Organizatës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri, PPNEA shpjegon për Faktoje:

“Me ligjin e vjetĂ«r, peizazhi i mbrojtur (kategoria 5) kishte zonim tĂ« brendshĂ«m me mbrojtje strikte, pĂ«rfshirĂ« zona qendrore ku nuk lejohej ndĂ«rtimi. Me ndryshimet e vitit 2024 u hoq koncepti i zonimit pĂ«r kĂ«tĂ« kategori, duke e hapur praktikisht gjithĂ« peizazhin pĂ«r ndĂ«rtime”

Sipas tij, ndryshimet ligjore të vitit 2024 hoqën pikërisht këtë mekanizëm mbrojtës.

(Neni 13 i shfuqizuar në vitin 2024)

“Heqja e konceptit tĂ« zonimit e hapi praktikisht tĂ« gjithĂ« peizazhin e mbrojtur ndaj zhvillimeve ndĂ«rtimore. Ky Ă«shtĂ« detaji qĂ« po anashkalohet nĂ« debat”

Pavarësisht ndryshimeve, Aleko Miho, ekspert mjedisi, thotë se, vlerat natyrore janë shumë herë më tepër. 

“Ato sĂ«bashku plotĂ«sojnĂ« kĂ«rkesat e njĂ« Parku KombĂ«tar, apo me vlera ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« njĂ« zone Ramsar. Kjo zonĂ« renditet si e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r shpendĂ«t (IBA) nga BirdLife International (BLI, 2023), me kritere A1, A4i, A4iii, B1i (2000), e klasifikuar si shumĂ« e kĂ«rcĂ«nuar. Zona Ă«shtĂ« gjithashtu ndĂ«r mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishmet nĂ« vend pĂ«r llojet bimore (IPA) (kodi A35). Zona Ă«shtĂ« kandidate pĂ«r rrjetin EUROPA 2000”

Miho thekson gjithashtu se ndërhyrja prek një territor me vlera të larta natyrore dhe status të mbrojtjes së veçantë.

“Vendi i rrethuar prek direkt tre monumente natyre: 1) Kodrat molasike tĂ« ZvĂ«rnecit, 2) LagunĂ«n Limopuo, e fshehur mes kĂ«tyre kodrave, dhe 3) Dunat e NartĂ«s/AkĂ«rnisĂ«, ndĂ«r mĂ« tĂ« ruajturat nĂ« gjithĂ« Mesdheun. TĂ« treja janĂ« tĂ« KategorisĂ« III tĂ« mbrojtjes sipas VKM/DCM 303/2019”.

Ndikimi në mjedis

NĂ« fjalimin e tij, Rama kĂ«mbĂ«nguli disa herĂ« se projekti nuk Ă«shtĂ« ende pĂ«rfundimtar. “Nuk kemi studimin mjedisor. Nuk ka ardhur akoma”, deklaroi ai. PikĂ«risht kjo deklaratĂ« ka ngritur shqetĂ«sime tĂ« reja tek organizatat mjedisore.

Olsi Nika nga ‘EcoAlbania’ argumenton se sipas legjislacionit shqiptar, VlerĂ«simi i Ndikimit nĂ« Mjedis nuk Ă«shtĂ« njĂ« procedurĂ« qĂ« mund tĂ« shtyhet pĂ«r mĂ« vonĂ«. “Ligji e pĂ«rcakton qartĂ« VNM-nĂ« si njĂ« detyrim paraprak dhe thelbĂ«sor qĂ« duhet tĂ« realizohet nĂ« fazat mĂ« tĂ« hershme tĂ« konceptimit dhe planifikimit tĂ« çdo projekti zhvillimor”, thotĂ« Nika pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, vetë logjika e ligjit kërkon që ndikimet e mundshme të vlerësohen përpara se autoritetet të japin miratime apo të lejojnë ndërhyrje në territor.

“Çdo ndĂ«rhyrje nĂ« territor pa njĂ« VNM tĂ« hartuar dhe tĂ« miratuar paraprakisht bie ndesh me parimin e parandalimit dhe me detyrimet e legjislacionit mjedisor nĂ« fuqi”

Ndërkohë, kryeministri këmbëngul se ajo që po ndodh aktualisht lidhet me studime paraprake dhe jo me ndërtimin e resortit.

“Lufta zhvillohet sot vetĂ«m me njĂ« gjĂ« konkrete, me njĂ« gardh tĂ« shĂ«mtuar dhe me njĂ« akt skandaloz tĂ« njĂ« kompanie sigurie”, tha ai.

Por për ambientalistët, problemi nuk është vetëm gardhi.

“TĂ« quash teori konspirative shqetĂ«simin publik pĂ«r ndĂ«rtimet nĂ« njĂ« zonĂ« tĂ« mbrojtur nuk e ndryshon realitetin nĂ« terren”, thotĂ« Nika.

“Po planifikohet ndĂ«rtimi i njĂ« qyteti me karakter tĂ« fortĂ« urban brenda njĂ« zone tĂ« mbrojtur, pĂ«rmes njĂ« procesi qĂ« ngre pikĂ«pyetje serioze ligjore, mjedisore dhe publike” pĂ«rfundon ai.

Laguna e Nartës

NjĂ« tjetĂ«r pikĂ« pĂ«rplasjeje lidhet me gjendjen ekologjike tĂ« lagunĂ«s. GjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, Rama tha se “Laguna Ă«shtĂ« nĂ« pikĂ« tĂ« hallit” dhe argumentoi se projekti do tĂ« ndihmojĂ« nĂ« rehabilitimin e saj. Por ambientalistĂ«t e hedhin poshtĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rshkrim, duke iu referuar tĂ« dhĂ«nave shkencore. 

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« interpretim vetjak. TĂ« dhĂ«nat shkencore tregojnĂ« se Laguna e NartĂ«s Ă«shtĂ« ndĂ«r lagunat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r biodiversitetin nĂ« Mesdhe”, thotĂ« Trajçe.

Ai përmend praninë e mijëra flamingove, pelikanit kaçurrel dhe dhjetëra specieve të tjera të mbrojtura si dëshmi të gjendjes ekologjike të zonës.

“Po tĂ« ishte laguna nĂ« gjendjen qĂ« pĂ«rshkruhet, kĂ«to specie nuk do tĂ« qĂ«ndronin aty. Prania e tyre Ă«shtĂ« vetĂ« treguesi shkencor i vlerĂ«s ekologjike tĂ« zonĂ«s” argumenton ai.

Krahasimi me Malin e Zi 

“Duhet tĂ« shohim edhe shembujt e rajonit,” tha Kryeministri Edi Rama gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij duke iu referuar Malit tĂ« Zi. 

Por Aleksandër Trajçe, thotë se shembulli i përdorur është i pasaktë.

“NĂ« Mal tĂ« Zi ka njĂ« rast shumĂ« tĂ« ngjashĂ«m me ZvĂ«rnecin, Kriporja e Ulqinit, ku kishte plane tĂ« qarta zhvillimi, madje me pĂ«rfshirjen e tĂ« njĂ«jtit investitor qĂ« pĂ«rmendet edhe nĂ« projekte tĂ« tjera nĂ« rajon. Aty u parashikua transformimi i njĂ« zone natyrore nĂ« njĂ« zonĂ« elitare zhvillimi, por pas reagimit tĂ« fortĂ« tĂ« shoqĂ«risĂ« civile, banorĂ«ve dhe komunitetit europian, planet u anuluan”

Sipas tij, ky është shembulli i vërtetë që duhet marrë në konsideratë, dhe jo rastet e monumenteve kulturore apo destinacioneve krejtësisht të ndryshme, siç është përmendur shpesh në debat publik.

“Krahasimi me raste si ShĂ«n Stefani nuk Ă«shtĂ« i njĂ« natyre tĂ« ngjashme, sepse kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me kontekste krejt tĂ« ndryshme ligjore dhe ekologjike,” shton Trajçe.

E ardhmja e zonës

Qeveria e sheh çështjen si një test për modelin ekonomik të Shqipërisë. Kryeministri e krahasoi projektin me investime të njohura turistike në Greqi, Kroaci dhe Mal të Zi dhe paralajmëroi se refuzimi i tij mund të trembë investitorët ndërkombëtarë.

“O do zgjedhim zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m me investitorĂ« tĂ« ekselencĂ«s, ose do zgjedhim njĂ« rrugĂ« tjetĂ«r”, tha ai.

Për qeverinë, Pishë Poro-Narta është një mundësi historike zhvillimi.

Ndërsa për ambientalistët, është prova më e madhe se si Shqipëria do të trajtojë pasuritë e saj natyrore në prag të integrimit evropian.

Vetëm pak ditë më parë, Komisioni Evropian reagoi për herë të parë për rastin e Pishë Poro-Nartës në një përgjigje ekskluzive për Faktoje, duke konfirmuar se po e ndjek nga afër situatën dhe duke e lidhur atë me detyrimet që Shqipëria duhet të përmbushë për kapitullin 27 të negociatave me Bashkimin Evropian.

Ndërsa sot, Prokuroria e Posaçme konfirmoi se ka nisur hetime mbi mënyrën e përfitimit të tokave në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, si edhe mbi procedurat e zbatimit të projektit për ndërtimin e resorteve turistike. 

Koordinatorja për të drejtën e informimit pranë SPAK, i tha Faktoje se në këtë fazë që është hetimi i çështjes, nuk mund të ndahen të dhëna të tjera për publikun.

The post Gardhi i ZvĂ«rnecit, Rama “pĂ«rballĂ«â€ ambientalistĂ«ve (ku manipuloi)  appeared first on Faktoje.al.

Komisioni Evropian paralajmĂ«ron: PishĂ« Poro–Narta, testi i parĂ« i ShqipĂ«risĂ« pĂ«r kapitullin 27

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
26 May 2026 at 17:00

NjĂ« muaj pas hyrjes sĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« Poro–NartĂ«, Komisioni Evropian ka reaguar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, duke e cilĂ«suar rastin si njĂ« provĂ« tĂ« kapacitetit tĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r tĂ« ruajtur zonat natyrore nĂ« kuadĂ«r tĂ« integrimit. NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje ekskluzive pĂ«r Faktoje, KE thekson:

“Komisioni Evropian po ndjek nga afĂ«r zhvillimet nĂ« peizazhin e mbrojtur PishĂ« Poro–NartĂ«. Delegacioni i BE-sĂ« nĂ« ShqipĂ«ri ka kĂ«rkuar informacion shtesĂ« nga autoritetet shqiptare dhe Ă«shtĂ« nĂ« kontakt me organizatat e shoqĂ«risĂ« civile”, thekson KE pĂ«r Faktoje.al

Ky qëndrim vjen në një moment kur kapitulli 27 për mjedisin dhe klimën është një nga kushtet më të ndjeshme të negociatave të Shqipërisë me BE. Komisioni rikujton se vendi duhet të përafrohet plotësisht me legjislacionin e BE-së, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitate, si dhe të shfuqizojë dispozitat e papajtueshme të ligjit për zonat e mbrojtura.

“PĂ«r tĂ« mbyllur kapitullin 27, ShqipĂ«ria duhet tĂ« demonstrojĂ« kapacitetin pĂ«r tĂ« menaxhuar zonat e ardhshme Natura 2000, pĂ«rfshirĂ« masat e ruajtjes qĂ« parandalojnĂ« degradimin e habitateve dhe specieve”, pĂ«rfundon reagimi i Komisionit Evropian. 

Protesta përpara Ministrisë së Mjedisit

NĂ« TiranĂ«, pĂ«rpara MinistrisĂ« sĂ« Mjedisit, u mbajt protesta e radhĂ«s. Qindra qytetarĂ«, aktivistĂ« dhe organizata mjedisore u mblodhĂ«n me thirrjen: “Ndaloni punimet!”

Protestuesit kërkuan ndërhyrjen e ministrit të mjedisit Sofjan Jaupaj, ndalimin e punimeve dhe transparencë për projektin e resortit turistik që do të ngrihet në brendësi të zonës. 

“Prej njĂ« muaji tashmĂ« makineritĂ« kanĂ« hyrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme, duke hequr zona pyjore, duke shkatĂ«rruar dunat, madje duke bllokuar edhe lidhjen e detit me lagunĂ«n. TĂ« gjitha kĂ«to po bĂ«hen pa asnjĂ« monitorim nga institucionet. Thirrja Ă«shtĂ« e qartĂ«: ndaloni punimet. TĂ« ikin sa mĂ« shpejt makineritĂ« nga brendĂ«sia e zonĂ«s sĂ« mbrojtur”, u shpreh Joni Vorpsi nga nga Organizata pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri, PPNEA. 

“Nuk ka mĂ« ligj qĂ« po funksionon nĂ« atĂ« territor. Mbi 6–7 km bregdet i janĂ« hequr aksesit tĂ« publikut. Nuk ka zhvillim nĂ« njĂ« vend kandidat pĂ«r BE qĂ« i mohon qytetarĂ«ve tĂ« vet tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« aksesuar 600 ha tokĂ« natyrore. Ky nuk Ă«shtĂ« zhvillim, ky Ă«shtĂ« njĂ« model qĂ« pasuron njĂ« grusht njerĂ«zish dhe u heq pasurinĂ« kombĂ«tare tĂ« gjithĂ«ve tĂ« tjerĂ«ve” tha AleksandĂ«r Trajçe, drejtues i PPNEA-s. 

Mjedisorët thonë se protestat do të vijojnë, teksa theksuan se do të ndjekin të gjithë hapat e nevojshëm për të ndaluar punimet në zonën e mbrojtur të Pishë Poro-Nartës. 

NjĂ« muaj mĂ« parĂ«, ambientalistĂ«t denoncuan ndĂ«rhyrjet e para tĂ« makinerive nĂ« brendĂ«si tĂ« zonĂ«s sĂ« mbrojtur PishĂ« Poro–NartĂ«.  Autoritetet u pĂ«rgjigjĂ«n se po kryhen “studime gjeologjike”, por pamjet nga terreni tregojnĂ« njĂ« realitet krejt tjetĂ«r. EkskavatorĂ« qĂ« gĂ«rryejnĂ« dunat, pyje tĂ« prerĂ« dhe habitatet e shkatĂ«rruara. 

The post Komisioni Evropian paralajmĂ«ron: PishĂ« Poro–Narta, testi i parĂ« i ShqipĂ«risĂ« pĂ«r kapitullin 27 appeared first on Faktoje.al.

A është Shqipëria e para në prokurimet publike?

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
22 May 2026 at 18:00

Kryeministri Edi Rama e ka cilësuar sistemin e prokurimeve publike si ndër më të suksesshmit në rajon, madje në disa tregues edhe mbi BE-në. Por raportet e Komisionit Europian, SIGMA/OECD, Bankës Botërore dhe Transparency International tregojnë anën tjetër të medaljes. Konkurrencë ende e kufizuar, procedura jo plotësisht transparente dhe përqendrim i lartë i kontratave te një numër i vogël kompanish.

Esmeralda Topi

“ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e para nĂ« rajon dhe me diferencĂ« nga vendet e tjera tĂ« rajonit nĂ« tĂ« gjithĂ« treguesit e prokurimeve publike, ndĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« disa indikatorĂ« ShqipĂ«ria ndodhet mbi mesataren e vendeve tĂ« Bashkimit Europian”, deklaroi kryeministri Edi Rama, duke e cilĂ«suar sistemin e prokurimeve nĂ« vend si njĂ« nga historitĂ« mĂ« tĂ« suksesshme tĂ« reformave dhe digjitalizimit tĂ« shtetit shqiptar.

Referuar të dhënave zyrtare, Shqipëria raporton më pak procedura me një ofertues sesa mesatarja e Bashkimit Europian dhe në disa indikatorë teknikë rezulton mbi vendet e rajonit. Por balanca prishet kur këto të dhëna vendosen përballë raporteve të Komisioni Europian, SIGMA/OECD, Banka Botërore dhe Transparency International.

Të dhënat zyrtare

Sipas Agjencisë së Prokurimit Publik, rreth 23.5% e procedurave të prokurimit në Shqipëri zhvillohen me një ofertues, ndërsa mesatarja e Bashkimit Europian llogaritet mbi 32%. Në tenderët për punë publike, ky tregues zbret në rreth 12%.

Referuar këtyre indikatorëve, konkurrenca është përmirësuar në krahasim me vitet e mëparshme. Por këto statistika nuk mjaftojnë për të përshkruar cilësinë e sistemit.

ShqipĂ«ria ka njĂ« volum tĂ« lartĂ« shpenzimesh publike qĂ« kalon pĂ«rmes prokurimeve, me mbi 377 mijĂ« procedura. NjĂ« analizĂ« pĂ«r periudhĂ«n 2014–2026 tregon se shteti shqiptar ka shpenzuar mbi 2,065 miliardĂ« lekĂ« nĂ« prokurime publike, ndĂ«rsa:

‱             14.8% e procedurave janĂ« zhvilluar me negocim pa shpallje paraprake;

‱             20 kompanitĂ« kryesore kanĂ« pĂ«rfituar rreth 58% tĂ« vlerĂ«s totale tĂ« kontratave;

‱             ShqipĂ«ria ka nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« prokurimeve publike si pĂ«rqindje e Prodhimit tĂ« BrendshĂ«m Bruto nĂ« rajon, me 16.5%.

Tregu i kontratave publike rezulton po ashtu i përqendruar. Dhjetë kompanitë kryesore përfituan 30.9% të vlerës totale të tenderëve, ndërsa analiza nxjerr në pah edhe raste të përsëritura dominimi nga kompani të caktuara pranë institucioneve të veçanta.

Edhe në krahasim me rajonin, ka dy anë të medaljes.

Serbia zhvillon 97.6% tĂ« procedurave nĂ« formĂ« tĂ« hapur, ndĂ«rsa ShqipĂ«ria rreth 52.3%; Mali i Zi ka ulur procedurat me negocim pa publikim nĂ« rreth 5%, ndĂ«rsa ShqipĂ«ria qĂ«ndron nĂ« 14.8%; Maqedonia e Veriut Ă«shtĂ« vlerĂ«suar me “disa progres”, ndĂ«rsa pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« Komisioni Europian ruan formulimin “progres i kufizuar”.

Kjo tregon se Shqipëria ka përmirësime në disa tregues, por mbetet prapa disa vendeve të rajonit në indikatorët kyç të transparencës dhe konkurrencës.

Raportet ndërkombëtare

NĂ« kapitullin e prokurimeve publike, Komisioni Europian e mban ShqipĂ«rinĂ« prej vitesh nĂ« kategorinĂ« “mesatarisht e pĂ«rgatitur”, pa ndryshime qĂ« nga viti 2018 nĂ« raportet e tij.

Edhe sipas vlerĂ«simeve tĂ« SIGMA/OECD, ShqipĂ«ria kalon njĂ« volum tĂ« lartĂ« fondesh publike pĂ«rmes prokurimeve — rreth 16.5% tĂ« GDP-sĂ«, njĂ« ndĂ«r nivelet mĂ« tĂ« larta nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor. Tregues ky qĂ« interpretohet edhe si ekspozim mĂ« i madh ndaj riskut. Sa mĂ« shumĂ« para kalojnĂ« pĂ«rmes sistemit tĂ« prokurimit, aq mĂ« kritike bĂ«het cilĂ«sia e kontrollit dhe transparencĂ«s.

Në të njëjtën kohë, SIGMA thekson se sistemi mbetet i fragmentuar, me përdorim të lartë të procedurave alternative dhe me zbatim të dobët të reformave, ku hendeku mes ligjit dhe praktikës vazhdon të jetë i dukshëm.

Edhe Banka Botërore identifikon probleme të përsëritura që lidhen me mënyrën se si funksionon sistemi në praktikë. Ndër to përmenden:

‱             mbispecifikimi i kritereve tĂ« tenderĂ«ve, qĂ« kufizon konkurrencĂ«n reale,

‱             ndryshime tĂ« kontratave pas nĂ«nshkrimit, qĂ« rrisin vlerĂ«n e projekteve pa garĂ« tĂ« re,

‱             si edhe raste tĂ« ndĂ«rhyrjeve politike nĂ« proceset e vlerĂ«simit.

NĂ« kĂ«tĂ« tablo, Transparency International e vendos prokurimin publik nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« kategorinĂ« e sektorĂ«ve me risk tĂ« lartĂ« korrupsioni. NjĂ« nga treguesit mĂ« domethĂ«nĂ«s Ă«shtĂ« edhe ai i “flamujve tĂ« kuq”. Rreth 35% e tenderĂ«ve mĂ« tĂ« mĂ«dhenj shfaqin shenja tĂ« mungesĂ«s sĂ« konkurrencĂ«s ose tĂ« rreziqeve procedurale, sipas monitorimeve tĂ« saj.

Biznesi dhe ekspertët

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, eksperti i financave publike Eduart Gjokutaj nga qendra ALTAX thekson pĂ«r Faktoje se:“Korrupsioni nĂ« prokurimet publike pĂ«rbĂ«n njĂ« nga burimet kryesore tĂ« humbjeve financiare pĂ«r ekonominĂ« shqiptare, duke deformuar konkurrencĂ«n, rritur kostot e investimeve dhe ulur cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimeve publike.”

Ai shton se “vetĂ«m nga prokurimet dhe shpenzimet publike tĂ« administruara nga pushteti qendror, vendor dhe kompanitĂ« publike, kostoja e korrupsionit vlerĂ«sohet tĂ« arrijĂ« deri nĂ« 470 milionĂ« euro nĂ« vit”.

Nga ana tjetër, Konfederata e Industrive në Shqipëri, vlerëson se është vështirësuar pjesëmarrja e operatorëve të huaj në tendera.  

Konfindustria sjell si shembull dy tendera ndĂ«rkombĂ«tarĂ« pĂ«r “Bypass-in e Elbasanit”, ku, sipas saj, kĂ«rkesa pĂ«r ekuivalentim tĂ« licencave brenda afateve tĂ« ngushta krijon pengesa pĂ«r pjesĂ«marrjen e operatorĂ«ve tĂ« huaj, duke kufizuar konkurrencĂ«n dhe rritur kostot e projekteve publike.

Në vlerësimin e tyre ky grupim biznesesh thotë se kufizimi i konkurrencës ndikon jo vetëm në rritjen e kostove të investimeve infrastrukturore, por edhe në cilësinë e punimeve dhe në përputhshmërinë me standardet europiane, duke prekur sektorë kyç si infrastruktura, energjia dhe teknologjia.

KLSH

Një auditim i Kontrollit të Lartë i Shtetit në Agjencinë e Prokurimit Publik nxjerr në pah se, përtej përmirësimeve teknologjike, sistemi vazhdon të përballet me mangësi institucionale dhe ligjore.

KLSH vëren mospërputhje mes ligjeve dhe akteve nënligjore për afatet e ankimimit në prokurimet e mbrojtjes dhe sigurisë, mungesë të dokumenteve standarde për ankandet publike, si dhe kritere që mund të kufizojnë pjesëmarrjen e biznesit të vogël.

Audituesit ngrenĂ« si shqetĂ«sim faktin se Agjencia e Prokurimit nuk ka kryer asnjĂ« hetim administrativ pĂ«r kontratat koncesionare gjatĂ« viteve 2021–2022, ndĂ«rsa sektori pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r PPP-tĂ« dhe koncesionet funksiononte me staf tĂ« paplotĂ«suar dhe pa trajnime tĂ« specializuara.

Sipas KLSH-së, Agjencia e Prokurimit nuk ka përmbushur plotësisht detyrimin për të monitoruar procedurat në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë kombëtare, ndërsa u evidentuan edhe dobësi në arkivimin e dosjeve të tenderëve dhe në administrimin financiar.

Nisur nga këto gjetje, KLSH kërkon masa të menjëhershme për harmonizimin e legjislacionit, forcimin e kapaciteteve njerëzore dhe rritjen e kontrollit mbi PPP-të, koncesionet dhe procedurat sensitive të prokurimit.

PĂ«rfundim

Deklarata e kryeministrit Edi Rama mbështetet në disa tregues që tregojnë përmirësim të sistemit të prokurimeve publike, veçanërisht në krahasim me mesataren e BE-së në indikatorë të veçantë.

Megjithatë, të dhënat e mbledhura tregojnë se konkurrenca mbetet e kufizuar; një pjesë e konsiderueshme e procedurave zhvillohet pa transparencë të plotë; tregu i prokurimeve është i përqendruar në një numër të vogël kompanish; dhe problemet strukturore janë të përsëritura prej më shumë se një dekade.

Ndaj, deklaratĂ«n e kryeministrit se ‘“ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e para nĂ« rajon dhe me diferencĂ« nga vendet e tjera tĂ« rajonit nĂ« tĂ« gjithĂ« treguesit e prokurimeve publike, ndĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« disa indikatorĂ« ShqipĂ«ria ndodhet mbi mesataren e vendeve tĂ« Bashkimit Europian’, e kategorizojmĂ« gjysmĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«.

The post A është Shqipëria e para në prokurimet publike? appeared first on Faktoje.al.

Ajri, rreziku i padukshëm në Shqipëri

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
15 May 2026 at 17:00

Ajri nĂ« ShqipĂ«ri nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« çështje mjedisi. ËshtĂ« njĂ« histori e vjetĂ«r neglizhence qĂ« pĂ«rsĂ«ritet me tĂ« njĂ«jtĂ«t protagonistĂ«: trafikun, ndĂ«rtimet, institucionet
 dhe mungesĂ«n e matjeve. Prej tetĂ« vitesh, stacionet shtetĂ«rore tĂ« matjes sĂ« ajrit fiken dhe ndizen herĂ« pas here, duke e kthyer monitorimin nĂ« njĂ« proces tĂ« dĂ«shtuar. 

Shqipëria ka një rrjet kombëtar monitorimi të ajrit me 59 stacione. Një hartë që të jep idenë e një sistemi të plotë, të shtrirë, të aftë për të treguar në kohë reale çfarë po thithim. Por në terren, realiteti flet ndryshe. Monitorimi kryhet vetëm në 9 stacione në të gjithë vendin. Katër në Tiranë. Nga një në Durrës, Shkodër, Elbasan, Fier dhe Korçë. Pjesa tjetër e vendit nuk ka matje të cilësisë së ajrit.

Agjencia Kombëtare e Mjedisit, institucioni përgjegjës për matjen e cilësisë së ajrit, e pranon indirekt dështimin. 

NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje pĂ«r Faktoje, institucioni shprehet se rrjeti aktual pĂ«rbĂ«het nga stacione qĂ« matin ndotĂ«s si PM10, PM2.5, NO₂, SO₂, O₃ dhe CO, ndĂ«rsa “stacionet janĂ« nĂ« funksion, me pĂ«rjashtim tĂ« njĂ«rit pĂ«r arsye teknike”.

Por problemi nuk Ă«shtĂ« mĂ« vetĂ«m nĂ«se janĂ« ndezur apo fikur. Problemi Ă«shtĂ« se janĂ« pak. ShumĂ« pak. ProblematikĂ« qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dukje edhe nga Kontrolli i LartĂ« i Shtetit, ku pĂ«rmes njĂ« auditi tĂ« fundit thekson se institucionet “nuk kanĂ« garantuar tĂ« dhĂ«na tĂ« besueshme dhe tĂ« mjaftueshme pĂ«r vlerĂ«simin e gjendjes reale tĂ« cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit”.

Shqipëria që matet dhe Shqipëria që nuk matet

NĂ« kĂ«tĂ« boshllĂ«k institucional, njĂ« hartĂ« tjetĂ«r ka filluar tĂ« ndĂ«rtohet, ajo e matjeve alternative. Nga njĂ«ra anĂ« qĂ«ndron Agjencia KombĂ«tare e Mjedisit, institucioni ligjĂ«risht pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r matjen e cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit, me njĂ« rrjet tĂ« kufizuar stacionesh dhe raportime qĂ« e paraqesin situatĂ«n relativisht tĂ« qĂ«ndrueshme pĂ«r shumicĂ«n e ndotĂ«sve. Sipas AKM-sĂ«, pĂ«rveç rritjeve sezonale tĂ« ozonit nĂ« verĂ«, “situata pĂ«r ndotĂ«sit e tjerĂ« paraqitet e stabilizuar”, ndĂ«rsa tejkalimet e ndotjes lidhen kryesisht me trafikun, ndĂ«rtimet dhe ngrohjen nĂ« dimĂ«r.

Nga ana tjetër, një sistem paralel, i ngritur nga shoqëria civile, po përpiqet të plotësojë boshllëkun që shteti ka lënë me një panoramë shumë më të qartë.

Instituti për Zhvillimin e Habitatit CoPlan, një organizatë që merret me adresimin e çështjeve mjedisore, përmes projektit GreenAL, ka vendosur qindra pika monitorimi në qytetet kryesore. 

Rezultatet e fundit nuk lënë vend për optimizëm dhe nuk përputhen aspak me narrativën zyrtare.

Në Tiranë, 66.7% e pikave tejkalojnë normat për dioksidin e azotit një ndotës që lidhet drejtpërdrejt me trafikun, ndërkohë që sipas të dhënave zyrtare këto nivele raportohen përgjithësisht brenda kufijve. 

Në Durrës, 100% e pikave të monitorimit të Co-PLAN rezultojnë mbi standardet për grimcat e imëta PM2.5 dhe PM10, ndërsa Agjencia flet për një situatë pa rritje të konsiderueshme për shumicën e ndotësve.

NĂ« Elbasan, kontrasti bĂ«het edhe mĂ« i dukshĂ«m. NdĂ«rsa matjet alternative tregojnĂ« se 91% e pikave tejkalojnĂ« kufirin pĂ«r NO₂, raportimet zyrtare nuk evidentojnĂ« njĂ« situatĂ« alarmante pĂ«r kĂ«tĂ« ndotĂ«s. E njĂ«jta tablo pĂ«rsĂ«ritet nĂ« Fier, ku deri nĂ« 79% e pikave janĂ« mbi normĂ« pĂ«r grimcat e pluhurit, dhe nĂ« qytete si Korça dhe Shkodra, ku mĂ« shumĂ« se gjysma e pikave rezultojnĂ« mbi standardet.

Pra, teksa Agjencia Kombëtare e Mjedisit flet për një situatë përgjithësisht të qendrueshme me tejkalime të kufizuara, matjet e Co -Plan në terren tregojnë se ndotja është e përhapur, e vazhdueshme dhe mbi normat e lejuara.

Trafik dhe ndërtim

Nuk ka mister nĂ« kĂ«tĂ« histori. AsnjĂ« ndotĂ«s i padukshĂ«m qĂ« nuk mund tĂ« identifikohet. VetĂ« Agjencia KombĂ«tare e Mjedisit pranon pĂ«r Faktoje se “kontribuesit kryesorĂ« tĂ« ndotjes sĂ« ajrit janĂ« trafiku i rĂ«nduar dhe ndĂ«rtimi”, ndĂ«rsa nĂ« dimĂ«r shtohet edhe ndotja nga pĂ«rdorimi i lĂ«ndĂ«ve djegĂ«se pĂ«r ngrohje.

Në disa qytete, lista zgjatet. Industria në Elbasan, Fier dhe Tiranë vazhdon të jetë një faktor i rëndësishëm. Por mbi të gjitha qëndron trafiku. Sipas të dhënave të Drejtorisë së Përgjithshme të Shërbimeve të Transportit Rrugor, në vitin 2025 numri i mjeteve në qarkullim në vend e kaloi për herë të parë shifrën 1 milion. 

Edhe dy muajt e parë të vitit 2026 konfirmojnë të njëjtin trend, me rreth 14 mijë mjete të importuara dhe një rritje prej 5%.

Por problemi nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m numri. ËshtĂ« cilĂ«sia e flotĂ«s. Rreth 69% e automjeteve nĂ« ShqipĂ«ri funksionojnĂ« me naftĂ«, ndĂ«rsa mosha mesatare makinave ka arritur nĂ« 18 vite. 

Kontrolli i LartĂ« i Shtetit e pĂ«rshkruan kĂ«tĂ« si njĂ« tendencĂ« shqetĂ«suese, duke theksuar se â€œĂ«shtĂ« rritur numri i mjeteve me moshĂ« mbi 20 vjet”, njĂ« faktor qĂ« ndikon drejtpĂ«rdrejt nĂ« ndotjen e ajrit, sidomos nĂ« zonat urbane. NĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ«, mjetet elektrike mbeten pothuajse tĂ« padukshme, vetĂ«m 1.3% e totalit.

NĂ« sfondin e trafikut, njĂ« tjetĂ«r burim ndotjeje Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m vitet e fundit ndĂ«rtimi. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« INSTAT, tĂ« pĂ«rllogaritura nga Faktoje, nĂ« pesĂ« vitet e fundit janĂ« dhĂ«nĂ« rreth 7 mijĂ« leje ndĂ«rtimi nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin. Çdo kantier sjell pluhur, lĂ«vizje mjetesh tĂ« rĂ«nda dhe zhdukje tĂ« hapĂ«sirave tĂ« gjelbra elementĂ« qĂ« jo vetĂ«m rrisin ndotjen, por edhe e bĂ«jnĂ« atĂ« mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme nĂ« kohĂ«.

Burimi:INSTAT

Para ka, por jo për ajrin

E ndĂ«rsa qeveria shpenzon miliarda lekĂ« pĂ«r investime, ajri qĂ« qytetarĂ«t thithin ka njĂ« buxhet minimal pĂ«r t’u matur.  

Pak kohĂ« mĂ« parĂ«, Ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, u shpreh se “Ministria e Mjedisit ka angazhuar edhe buxhetin e saj kĂ«tĂ« vit dhe nĂ« dy vitet nĂ« vijim pĂ«r tĂ« plotĂ«suar ShqipĂ«rinĂ« me tĂ« gjithĂ« pajisjet pĂ«r monitorimin e cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit”.  Por ndonĂ«se nĂ« dokumentet zyrtare, mbrojtja e mjedisit shfaqet si prioritet, fondet pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e cilĂ«sisĂ« sĂ« ajrit janĂ« tĂ« pakta, si pjesĂ« e Programit tĂ« Mbrojtjes sĂ« Mjedisit. 

Për vitin 2026, fondet arrijnë në rreth 1 miliard lekë. Por ky është një buxhet që duhet të mbulojë edhe mbetjet, biodiversitetin, ndryshimet klimatike dhe ujërat. Ajri mbetet një pjesë e vogël e kësaj torte. Madje, analiza buxhetore e viteve të fundit tregon se sa herë që buxheti rishikohet, ky zë pëson shkurtime.

Burimi: Ministria e financave

Ky reduktim ndodh përmes akteve normative, që në praktikë tkurrin më tej financimin për një sektor që tashmë operon me burime minimale. Ndaj dhe rezultati është i dukshëm në terren, një rrjet monitorimi i kufizuar, pajisje që shpesh dalin jashtë funksionit dhe mungesë e të dhënave të vazhdueshme. 

Përfundim 

ShqipĂ«ria ka njĂ« plan pĂ«r cilĂ«sinĂ« e ajrit. NjĂ« dokument qĂ« flet pĂ«r ulje trafiku, pĂ«rmirĂ«sim tĂ« transportit publik, promovim tĂ« teknologjive tĂ« pastra. Por nĂ« praktikĂ«, kĂ«to mbeten formulime tĂ« pĂ«rgjithshme. Kontrolli i LartĂ« i Shtetit vĂ«ren se masat janĂ« “jo tĂ« qarta dhe jo lehtĂ«sisht tĂ« matshme”. Nuk ka objektiva konkrete. 

Ndërkohë, vendi ka një detyrim të qartë. Direktiva 2008/50 e Bashkimit Europian kërkon monitorim të vazhdueshëm dhe publikim të të dhënave në kohë reale për cilësinë e ajrit. Pa këtë, vendi rrezikon jo vetëm shëndetin e qytetarëve, por edhe procesin e integrimit europian.

Dhe zgjidhjet janĂ«. Kontrolli i LartĂ« i Shtetit thekson se Agjencia KombĂ«tare e Mjedisit duhet tĂ« sigurojĂ« funksionimin e pandĂ«rprerĂ« tĂ« stacioneve tĂ« monitorimit, me mirĂ«mbajtje dhe kalibrim tĂ« rregullt. Ministria e Turizmit dhe Mjedisit duhet tĂ« garantojĂ« fondet pĂ«r zgjerimin e rrjetit matĂ«s. Dhe mbi tĂ« gjitha, qytetarĂ«t duhet tĂ« kenĂ« akses nĂ« tĂ« dhĂ«na tĂ« pĂ«rditĂ«suara dhe tĂ« besueshme. Sepse ajri nuk Ă«shtĂ« statistikĂ«. ËshtĂ« ajo qĂ« thithim çdo ditĂ«. Dhe pĂ«r kĂ«tĂ«, askush nuk mund tĂ« presĂ«.

The post Ajri, rreziku i padukshëm në Shqipëri appeared first on Faktoje.al.

“Reflektimi i çastit” nga ministri Hoxha qĂ« trazoi diplomacinĂ«

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
13 May 2026 at 16:07
Esmeralda Topi 

Deklaratat e ministrit për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, mbi të ardhmen e marrëveshjes mes Shqipërisë dhe Italisë për qendrat e emigrantëve në Gjadër dhe Shëngjin u shndërruan brenda pak orësh në një episod diplomatik me jehonë nga Brukseli në Tiranë dhe Romë.

Në një intervistë për Euractiv, Hoxha tha se nuk pritej rinovimi i marrëveshjes pas përfundimit të afatit pesëvjeçar, duke e lidhur këtë me supozimin se Shqipëria në vitin 2030 do të ishte anëtare e Bashkimit Evropian. 

Qendrimi i ministrit tĂ« jashtĂ«m shqiptar, u interpretua gjĂ«rĂ«sisht nĂ« media si njĂ« deklaratĂ« politike qĂ« vendoste njĂ« “afat skadence” pĂ«r njĂ« nga projektet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« bashkĂ«punimit ShqipĂ«ri–Itali.

“NjĂ« reflektim çasti”

Pak orë pas publikimit të intervistës, ministri Hoxha u detyrua të bënte një sqarim në platformën X, duke theksuar se deklarata e tij ishte keqinterpretuar.

Sipas tij, pĂ«rgjigjja ishte dhĂ«nĂ« nĂ« njĂ« kontekst tĂ« thjeshtĂ« pyetje–pĂ«rgjigje me njĂ« gazetar nĂ« Bruksel dhe nuk pĂ«rbĂ«nte njĂ« vendim apo qĂ«ndrim zyrtar. Ai e pĂ«rshkroi deklaratĂ«n si njĂ« “reflektim tĂ« çastit” dhe jo si politikĂ« tĂ« qeverisĂ« shqiptare.

Hoxha shtoi gjithashtu se nĂ« botĂ«n e sotme “shprehje tĂ« shkĂ«putura nga konteksti shndĂ«rrohen nĂ« narrativa”, duke lĂ«nĂ« tĂ« kuptohet se interpretimi mediatik kishte tejkaluar qĂ«llimin e tij fillestar.

MegjithatĂ«, sipas intervistĂ«s sĂ« publikuar, ministri e kishte strukturuar pĂ«rgjigjen nĂ« dy pjesĂ«: “Para sĂ« gjithash, Ă«shtĂ« pĂ«r pesĂ« vjet dhe nuk jam i sigurt nĂ«se do tĂ« ketĂ« njĂ« zgjatje. SĂ« dyti, nuk do tĂ« ketĂ« zgjatje sepse do tĂ« jemi anĂ«tar tĂ« Bashkimit Evropian”

Pjesa e parë i referohet pasigurisë për rinovimin e marrëveshjes, ndërsa e dyta e bën fakt mosrinovimin me anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Në këtë kuptim, çështja nuk lidhet me nxjerrje të deklaratës jashtë kontekstit nga media, por me një riprodhim të pjesshëm të saj në sqarimin e mëvonshëm nga ministri i jashtëm Ferit Hoxha. 

Linja zyrtare e Shqipërisë

Sqarimi i ministrit nuk mjaftoi pĂ«r tĂ« mbyllur debatin. Kryeministri Edi Rama reagoi duke ‘pĂ«rgĂ«njeshtruar’ interpretimin e deklaratĂ«s dhe duke mbrojtur vijĂ«n zyrtare tĂ« qeverisĂ«.

NĂ« platformĂ«n X, Rama deklaroi se protokolli me ItalinĂ« â€œĂ«shtĂ« kĂ«tu pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar, pĂ«r aq kohĂ« sa Italia do ta dojĂ« atĂ«â€, duke rrĂ«zuar çdo ide se marrĂ«veshja ka njĂ« kufizim tĂ« paracaktuar nĂ« kohĂ«.

Ai e cilĂ«soi gjithashtu raportimin fillestar si njĂ« “citim mashtrues”, duke ia atribuar medias pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r interpretimin e deklaratĂ«s. MegjithatĂ«, nĂ« intervistĂ«, ministri Hoxha kishte deklaruar se “nuk do tĂ« ketĂ« zgjatje”, duke e lidhur kĂ«tĂ« me anĂ«tarĂ«simin e ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian.

Jehona në Itali 

Deklarata e Hoxhës dhe më pas sqarimi i tij u pasqyruan gjerësisht në mediat italiane, përfshirë Corriere della Sera, e cila raportoi se lajmi u prit me habi në Romë.

Sipas raportimeve, zyrtarĂ«t italianĂ« kĂ«rkuan menjĂ«herĂ« qartĂ«si mbi qĂ«ndrimin e TiranĂ«s, duke e parĂ« deklaratĂ«n si potencialisht kontradiktore me marrĂ«veshjen e ratifikuar nĂ« vitin 2024. Ministri i JashtĂ«m italian Antonio Tajani u shpreh se “viti 2030 Ă«shtĂ« shumĂ« larg” dhe se fokusi duhet tĂ« mbetet te zbatimi i marrĂ«veshjes aktuale.

Tajani gjithashtu deklaroi se në takimet e tij me Hoxhën nuk ishte ngritur asnjë shqetësim për mosrinovim, duke nënvizuar vijimësinë e bashkëpunimit mes dy vendeve.

NĂ« kulmin e debatit, reagoi edhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni, e cila ripublikoi reagimin e RamĂ«s nĂ« X me njĂ« mesazh tĂ« shkurtĂ«r: “Faleminderit Edi”.

“Rama drama” 

Debati u zhvendos mĂ« tej kur redaktori i Euractiv, Eddy Wax, nĂ« rubrikĂ«n e tij “Rapporteur”, me nĂ«ntitull “Rama drama”, bĂ«ri tĂ« ditur se ishte i hapur t’i vinte nĂ« dispozicion kryeministrit Rama transkriptin e plotĂ« tĂ« intervistĂ«s me ministrin Hoxha.

NĂ« njĂ« pasazh tĂ« publikuar nĂ« rubrikĂ«, Wax citon ministrin Hoxha, fjalĂ« pĂ«r fjalĂ«: “Po ju them se pas pesĂ« vitesh, sapo ShqipĂ«ria tĂ« anĂ«tarĂ«sohet, kjo nuk Ă«shtĂ« mĂ« jashtĂ«territoriale. ËshtĂ« territor i Bashkimit Europian. SĂ« pari, Ă«shtĂ« pĂ«r pesĂ« vite dhe nuk jam i sigurt se do tĂ« ketĂ« zgjatje. SĂ« dyti, nuk do tĂ« ketĂ« zgjatje sepse ne do tĂ« jemi anĂ«tarĂ« tĂ« Bashkimit Europian”

Rama reagoi sĂ«rish nĂ« X, duke kĂ«mbĂ«ngulur se citimi i shkurtuar ishte “mjaftueshĂ«m çorientues”, por duke theksuar se thelbi mbetet i pandryshuar: “ÇfarĂ« Italia kĂ«rkon nga ShqipĂ«ria, Italia e merr nga ShqipĂ«ria”

PĂ«rfundim

Intervista e ministrit Ferit Hoxha tregon se, pavarĂ«sisht sqarimeve dhe pĂ«rpjekjeve pĂ«r ta ripaketuar si “reflektim tĂ« çastit”, mbetet e verifikueshme nĂ« formĂ«n e saj origjinale. Ajo qĂ« u tha qartĂ« nĂ« intervistĂ« (pĂ«rfshirĂ« lidhjen e moszgjatjes sĂ« marrĂ«veshjes me anĂ«tarĂ«simin nĂ« Bashkimit Evropian) nuk mund tĂ« zhbĂ«het thjesht pĂ«rmes njĂ« sqarimi tĂ« pjesshĂ«m tĂ« mĂ«vonshĂ«m.

PĂ«rpjekja e HoxhĂ«s pĂ«r ta reduktuar deklaratĂ«n nĂ« njĂ« “pasiguri personale” nuk arrin tĂ« ndryshojĂ« faktin se nĂ« intervistĂ« u artikulua edhe njĂ« konkluzion i dytĂ«, i cili u la jashtĂ« sqarimit publik. PikĂ«risht kjo diferencĂ« mes deklaratĂ«s sĂ« plotĂ« dhe versionit tĂ« mĂ«vonshĂ«m tĂ« saj ka bĂ«rĂ« qĂ« ajo tĂ« perceptohet si njĂ« “gjysmĂ« e vĂ«rtetĂ«â€ nĂ« diskursin publik.

NĂ« kĂ«tĂ« rast, “dielli” i asaj qĂ« u tha nĂ« intervistĂ« nuk mbulohet lehtĂ« me “shoshĂ«n” e sqarimeve tĂ« pjesshme.

The post “Reflektimi i çastit” nga ministri Hoxha qĂ« trazoi diplomacinĂ« appeared first on Faktoje.al.

“Populli do tĂ« dĂ«gjohet çdo vit” premtimi i pambajtur pĂ«r KĂ«shillimin KombĂ«tar

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
12 May 2026 at 11:50

Esmeralda Topi 

Në qershor të vitit 2021, nga Kongresi i jashtëzakonshëm i Partisë Socialiste, kryeministri Edi Rama premtoi një mënyrë të re komunikimi me qytetarët.

“Dua qĂ« populli tĂ« mos dĂ«gjohet vetĂ«m njĂ« herĂ« nĂ« katĂ«r vjet, por tĂ« dĂ«gjohet tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« vit”, premtoi ai, teksa prezantoi KĂ«shillimin KombĂ«tar si njĂ« “institucion tĂ« ri kombĂ«tar”.

Nisma u konkretizua nĂ« fund tĂ« vitit 2021, kur qeveria njoftoi se çdo shtetas shqiptar mbi 18 vjeç, brenda dhe jashtĂ« vendit, do tĂ« merrte njĂ« pyetĂ«sor me 12 pyetje mbi tema qĂ« varionin nga legalizimi i kanabisit deri te politikat fiskale, integrimi europian dhe nisma “Ballkani i Hapur”.

Këshillimi Kombëtar u zhvillua nga 19 janari deri më 31 mars 2022. Pyetësorët u shpërndanë nga Posta Shqiptare, u plotësuan online si edhe në tenda të ngritura në 61 bashki. Përpunimi i të dhënave u krye nga INSTAT. Sipas qeverisë, 563,195 qytetarë dhanë mendimin e tyre.

NĂ« konferencĂ«n pĂ«r prezantimin e rezultateve, Rama e cilĂ«soi pjesĂ«marrjen si “njĂ« rezultat pĂ«rtej tĂ« gjitha parashikimeve”. Edhe Eridana Çano, asokohe Drejtore e AgjencisĂ« pĂ«r Dialog dhe BashkĂ«qeverisje u shpreh se ky ishte “njĂ« ushtrim, i cili do tĂ« pĂ«rsĂ«ritet nĂ« mĂ«nyrĂ« vjetore”.

Premtim i harruar

Por nga viti 2022, deri tani në 2026 nuk është zhvilluar një tjetër Këshillim Kombëtar sikurse u premtua. Për të kuptuar nëse ekziston një plan për rikthimin e kësaj nisme, Faktoje iu drejtua Agjencisë për Media dhe Informim. 

“Nuk ka pĂ«r momentin njĂ« koment pĂ«r datĂ«n e mundshme kur do tĂ« fillojĂ« KĂ«shillimi KombĂ«tar” tha MIA pĂ«r Faktoje. 

Pra, nuk ka një afat apo kalendar konkret për zhvillimin e një pyetësori të dytë.

Nga Këshillimi Kombëtar tek referendumi

Ndërsa pyetësori i Këshillimit Kombëtar nuk u përsërit, Rama ka hedhur së fundmi idenë e organizimit të një referendumi për çështje me rëndësi kombëtare. 

Duke folur në asamblenë e Partisë Socialiste, Rama lajmëroi mundësinë e ndryshimeve kushtetuese përmes votës popullore, përfshirë edhe reduktimin e numrit të deputetëve. 

“Do t’i thĂ«rrasim shqiptarĂ«t nĂ« referendum”, deklaroi ai, duke e vendosur kĂ«tĂ« si njĂ« opsion nĂ« mungesĂ« tĂ« shumicĂ«s sĂ« nevojshme parlamentare.

Vetëm tre ditë më vonë, u prezantua edhe një projektligj për referendumet, i cili sipas socialistëve synon të krijojë një kornizë ligjore për konsultime më të drejtpërdrejta me qytetarët.

Por këtë zhvillim, Rigels Xhemollari nga Qëndresa Qytetare e sheh me dyshim. 

“PĂ«r ne ky referendum qĂ« quan kryeministri Ă«shtĂ« njĂ« sondazh me para publike, pasi nuk ka asnjĂ« fuqi vendimmarrĂ«se, por vetĂ«m fuqi konsultuese”, tha ai pĂ«r Faktoje. 

Xhemollari shton se këto procese mbeten të kontrolluara nga vetë mazhoranca.

“VetĂ« i mbledh, vetĂ« i pyet, vetĂ« pĂ«rgjigjet dhe pastaj vetĂ« vendos. Pra nuk kemi mekanizma ku qytetari jep mendimin, dhe partia/qeveria e merr mendimin dhe e pĂ«rditĂ«son. Ai e ka ndarĂ« mendjen se çfarĂ« do bĂ«jĂ« dhe thotĂ« t’i pyes kĂ«ta qĂ« tĂ« bĂ«j atĂ« qĂ« kam ndarĂ« unĂ« mendjen”- pĂ«rfundon Xhemollari nga QĂ«ndresa Qytetare. 

Përfundim 

KĂ«shillimi KombĂ«tar u prezantua nga qeveria si njĂ« proces gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s, ku çdo shtetas shqiptar mbi 18 vjeç, brenda dhe jashtĂ« vendit, do tĂ« ftohej tĂ« jepte mendimin e tij pĂ«r çështje me rĂ«ndĂ«si strategjike pĂ«r vendin. PĂ«rmes njĂ« pyetĂ«sori me 12 pyetje, qytetarĂ«ve iu kĂ«rkua tĂ« shpreheshin pĂ«r tema tĂ« ndryshme sociale, ekonomike dhe politike, qĂ« nisnin nga mbĂ«shtetja pĂ«r nĂ«nat me shumĂ« fĂ«mijĂ« dhe legalizimi i kanabisit, deri te politikat fiskale, integrimi nĂ« Bashkimi Evropian dhe nisma rajonale ‘Ballkani i Hapur’. 

NĂ« kohĂ«n e shpalljes sĂ« nismĂ«s, u raportua se organizimi dhe promovimi i saj do t’u kushtonte taksapaguesve rreth 25 milionĂ« lekĂ« tĂ« reja, ku pjesa mĂ« e madhe do tĂ« pĂ«rdorej pĂ«r fushatĂ«n promovuese dhe materialet informuese, ndĂ«rsa INSTAT do tĂ« kryente pĂ«rpunimin dixhital tĂ« pĂ«rgjigjeve.

NĂ« mungesĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«ritjes sĂ« premtuar, KĂ«shillimi KombĂ«tar mbeti vetĂ«m njĂ« ushtrim dhe jo njĂ« proces i pĂ«rvitshĂ«m konsultimi. Nisur nga informacionet e mbledhura, premtimin e Edi RamĂ«s se “populli do tĂ« dĂ«gjohet tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« vit” e kategorizojmĂ« tĂ« pambajtur. 

The post “Populli do tĂ« dĂ«gjohet çdo vit” premtimi i pambajtur pĂ«r KĂ«shillimin KombĂ«tar appeared first on Faktoje.al.

Video e Ramës për Lanën, e krijuar me Inteligjencë Artificiale

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
5 May 2026 at 15:00

Esmeralda Topi 

Më 30 prill, Kryeministri Edi Rama publikoi në rrjetet sociale një video që tregon transformimin e Lumit të Lanës në Tiranë, një nga ndërhyrjet urbane më të njohura të dy dekadave të fundit në kryeqytet. 

Postimi shoqĂ«rohej me njĂ« koment ironik nga vet Rama: “Eh eh eh, llafet i merr lumi”. Brenda pak orĂ«sh, video u shpĂ«rnda gjerĂ«sisht, duke grumbulluar mbi 1.4 milionĂ« shikime, mijĂ«ra pĂ«lqime e komente, si dhe qindra shpĂ«rndarje. Ajo u amplifikua mĂ« tej nga ministra, deputetĂ« tĂ« shumicĂ«s, media online si dhe televizione kombĂ«tare.

Por, ndërsa videoja u paraqit si një dëshmi vizuale e transformimit të Lanës, në asnjë moment nuk u bë e qartë për publikun se përmbajtja ishte e krijuar pjesërisht me inteligjencë artificiale (AI).

Verifikimi i kryer nga Faktoje tregon se videoja nuk Ă«shtĂ« njĂ« dokumentim i pastĂ«r “para dhe pas”, por njĂ« produkt i pĂ«rpunuar me teknologji AI. NjĂ« kontroll i thjeshtĂ« pĂ«rmes mjeteve tĂ« disponueshme publikisht, pĂ«rfshirĂ« analiza bazike tĂ« detektimit tĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar, ngriti dyshime mbi autenticitetin e pamjeve. 

‘Video e marrĂ« pa leje’

Për të sqaruar më tej, Faktoje kontaktoi edhe me autorin e videos, i cili konfirmoi përdorimin e inteligjencës artificiale në krijimin e saj.

“UnĂ« jam content creator dhe po implementoj AI nĂ« projektet e mia duke e pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr audiencĂ«n, duke qenĂ« se Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« trend nĂ« rrjete sociale,”  shpjegon autori i faqes rigo.vision pĂ«r Faktoje.al. Sipas tij, videoja pĂ«r LanĂ«n Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« serie pĂ«rmbajtjesh qĂ« po prodhon pĂ«r profilin e tij personal dhe nuk Ă«shtĂ« krijuar pĂ«r qĂ«llime politike.

“Foto ‘para’ Ă«shtĂ« realizuar me AI, me referencĂ« nga foto reale nĂ« Google, ndĂ«rsa ‘pas’ Ă«shtĂ« reale 100%, por Ă«shtĂ« pĂ«rdorur AI pĂ«r timelapse me prompte specifike”, sqaron mĂ« tej natyrĂ«n e materialit autori. 

Pra videoja nuk është një krahasim autentik mes dy momenteve reale në kohë, por një kombinim mes realitetit dhe simulimit. Megjithatë, kjo nuk u komunikua në asnjë nga postimet që e shpërndanë, përfshirë atë të Kryeministrit.

NjĂ« tjetĂ«r element problematik lidhet me mĂ«nyrĂ«n se si videoja u pĂ«rdor nga vetĂ« kreu i qeverisĂ«. “PĂ«r publikimin nga Kryeministri, as nuk ka marrĂ« leje fare nga mua, asnjĂ« lloj mesazhi. Thjesht kanĂ« bĂ«rĂ« reupload videon time, e cila tashmĂ« ishte bĂ«rĂ« virale,”  thotĂ« krijuesi i faqes 

‘Manipulim opinioni’

Sipas ekspertit të sigurisë kibernetike, Besmir Semanaj, rasti ngre një problem më të gjerë që lidhet me standardet e transparencës në epokën e inteligjencës artificiale. 

 “Kjo video e publikuar nga Edi Rama ngre njĂ« problem serioz: pĂ«rdorimi i pĂ«rmbajtjeve tĂ« gjeneruara me AI pa i deklaruar si tĂ« tilla” shpjegon Semanaj. 

Ai thekson se nĂ« nivel europian tashmĂ« ka standarde tĂ« qarta pĂ«r pĂ«rdorimin e pĂ«rmbajtjeve tĂ« tilla. “NĂ« Bashkimin Europian, pĂ«rmes EU Artificial Intelligence Act, kĂ«rkohet qĂ« pĂ«rmbajtjet e krijuara ose tĂ« manipuluara me AI tĂ« etiketohen nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« dukshme, sidomos kur mund tĂ« ndikojnĂ« opinionin publik.” 

Ndaj, sipas Semanaj, mungesa e transparencĂ«s krijon pasoja konkrete. “Kur materiale tĂ« tilla shpĂ«rndahen si ‘tĂ« vĂ«rteta’ nga aktorĂ« publikĂ«, rrezikohet manipulimi i opinionit dhe cenohet besimi te informacioni – transparenca nuk Ă«shtĂ« zgjedhje, Ă«shtĂ« detyrim”

Lana

Përpos videos së gjeneruar me AI, Lana sot ka edhe anën tjetër të realitetit.

Faktoje ka shkruar më herët mbi fenomenin e ndotjes së Lanës pasi impianti i Trajtimit të Ujërave të Ndotura në Kashar, i financuar me kredi nga jashtë vite më parë, përfundoi i braktisur e i degraduar, duke lënë Tiranën me një lum të ndotur, me pasoja mjedisore, shëndetësore dhe ekonomike.  

Përfundim 

Në një kohë kur teknologjitë gjeneruese po bëhen gjithnjë e më të sofistikuara, dallimi mes realitetit dhe përmbajtjes së manipuluar vizualisht bëhet më i vështirë për publikun e gjerë. Ndaj dhe mungesa e transparencës për përdorimin e AI në një përmbajtje që shpërndahet nga nivelet më të larta të komunikimit publik përbën problem. 

Rehabilitimi i Lumit Lana Ă«shtĂ« pjesĂ« e ndĂ«rhyrjeve urbane tĂ« realizuara gjatĂ« periudhĂ«s kur Edi Rama drejtonte BashkinĂ« e TiranĂ«s (2000–2011). NĂ« atĂ« kohĂ«, administrata vendore ndĂ«rmori njĂ« sĂ«rĂ« aksionesh pĂ«r pastrimin e shtratit tĂ« lumit nga ndĂ«rtimet pa leje, rikthimin e hapĂ«sirave publike dhe shtimin e gjelbĂ«rimit nĂ« qytet. 

Pra, ndërhyrja në Lanë është një fakt i dokumentuar dhe i njohur publikisht. Megjithatë, përdorimi i një videoje të manipuluar pa e deklaruar këtë fakt krijon problem edhe për mënyrën se si komunikohet ky realitet.

Rasti ilustron njĂ« fenomen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« pĂ«rhapur nĂ« hapĂ«sirĂ«n digjitale, ku pĂ«rmbajtjet e krijuara me AI pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« rritur angazhimin dhe pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr audiencĂ«. VetĂ« autori e pranon kĂ«tĂ«. “Po e pĂ«rdor AI pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr audiencĂ«n, pasi Ă«shtĂ« trend nĂ« rrjete sociale”, thekson ai.

Por kur këto përmbajtje ripërdoren nga aktorë publikë dhe media pa asnjë shpjegim, ato mund të marrin një peshë tjetër duke u perceptuar si burime informacioni dhe jo thjesht si produkte kreative. Në përfundim, rasti tregon se përdorimi i përmbajtjeve të gjeneruara me AI pa etiketime të qarta mund të kthehet në një formë të re të propagandës vizuale, ku teknologjia përdoret për të ndërtuar narrativë publike që nuk dallon lehtësisht nga realiteti.

The post Video e Ramës për Lanën, e krijuar me Inteligjencë Artificiale appeared first on Faktoje.al.

“A e do faturĂ«n?” Nafta mbi 200 lekĂ«, por tregtarĂ«t s’lĂ«shojnĂ« kupon

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
29 April 2026 at 16:24

Esmeralda Topi 

Nafta kaloi pragun e 200 lekëve për litër dhe bashkë me të u rikthye edhe debati i vjetër mbi mënyrën si funksionon tregu i karburanteve në Shqipëri. Kriza në Lindjen e Mesme dhe luhatjet në bursat ndërkombëtare u përkthyen shpejt në çmimet më të larta në rajon në pikat e shitjes kudo në Shqipëri, duke rënduar buxhetet familjare. 

Por problemi në vend nuk mbaron te kostoja në pompë. Përtej çmimit, në treg informaliteti mbetet i pranishëm dhe jo çdo transaksion lë gjithmonë gjurmë në sistemin fiskal.

“A e do faturĂ«n?” – kjo Ă«shtĂ« pyetja qĂ«, sipas qytetarĂ«ve, dĂ«gjohet shpesh sapo shitĂ«si heq pompĂ«n nga automjeti.

Dhjetëra dëshmi të mbledhura nga Faktoje tregojnë se moslëshimi i faturës është kthyer në praktikë të zakonshme. Në disa raste, fatura nuk jepet nëse nuk kërkohet. Në të tjera, nuk jepet fare. Dhe kur jepet, nuk është gjithmonë e fiskalizuar.

“Doja tĂ« paguaja me kartĂ«, por mĂ« thanĂ« se POS-i nuk funksiononte. Paguajta cash dhe kĂ«rkova faturĂ« nĂ« fund. MĂ« dhanĂ« njĂ« faturĂ« tĂ« pafiskalizuar,” rrĂ«fen njĂ« qytetar nga Tirana, ditĂ«n kur çmimi i naftĂ«s ishte 224 lekĂ« pĂ«r litĂ«r. 

Fatura që mungon

Ligjërisht, çdo litër karburant i shitur duhet të shoqërohet me faturë fiskale. Sistemi i fiskalizimit online u ndërtua për të garantuar që çdo transaksion të raportohet në kohë reale tek administrata tatimore. Por praktika në terren sugjeron se mes ligjit dhe zbatimit ekziston ende një hendek.

Në një treg ku karburanti ndikon pothuajse çdo hallkë të ekonomisë, nga transporti te çmimet e produkteve bazë, mungesa e faturës ngre pikëpyetje jo vetëm mbi disiplinën fiskale, por edhe mbi shkallën reale të informalitetit në sektor. 

Sipas ekspertit fiskal të qendrës ALTAX, Eduard Gjokutaj, moslëshimi i faturës nuk duhet parë si shkelje sporadike, por si tregues i dobësive institucionale në monitorimin e tregut.

“Nga kĂ«ndvĂ«shtrimi fiskal, moslĂ«shimi i faturĂ«s krijon hapĂ«sirĂ« pĂ«r fshehje tĂ« xhiros reale dhe rrjedhimisht pĂ«r evazion nĂ« TVSH dhe tatim-fitimin,” argumenton Gjokutaj. 

Në një sektor me volum të lartë qarkullimi, edhe devijime të vogla në raportim mund të përkthehen në humbje të mëdha për buxhetin e shtetit. Sipas tij, problemi shkon përtej të ardhurave fiskale, pasi deformon konkurrencën dhe krijon avantazh të padrejtë për operatorët që shmangin faturimin.

Një shqetësim të ngjashëm ngre edhe ekspertja e ekonomisë, Fatmira Kola, e cila e konsideron këtë praktikë si pasojë të normalizimit të informalitetit. 

“NĂ« kĂ«tĂ« realitet tĂ« rĂ«nduar, praktika e moslĂ«shimit tĂ« faturĂ«s fiskale nĂ« pikat e karburantit nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m abuzim: Ă«shtĂ« njĂ« formĂ« e pastĂ«r grabitjeje ekonomike ndaj qytetarĂ«ve dhe shtetit,” thotĂ« ajo pĂ«r Faktoje.

Sipas KolĂ«s, vetĂ« pyetja “a e doni faturĂ«n?” tregon se detyrimi ligjor Ă«shtĂ« kthyer nĂ« zgjedhje opsionale. “Fatura nuk Ă«shtĂ« opsion, Ă«shtĂ« detyrim ligjor. Çdo litĂ«r i shitur pa faturĂ« Ă«shtĂ« njĂ« transaksion i padeklaruar, pra njĂ« humbje direkte pĂ«r buxhetin e shtetit dhe njĂ« fitim i padrejtĂ« pĂ«r operatorin,” argumenton ajo. 

“NĂ« njĂ« treg me qarkullim kaq tĂ« madh, – shton ekspertja, – kjo praktikĂ« mund tĂ« pĂ«rkthehet nĂ« miliona euro evazion”.

Kola paralajmĂ«ron se pasojat ndihen edhe nĂ« konkurrencĂ«n mes operatorĂ«ve. “Bizneset qĂ« zbatojnĂ« rregullat ndĂ«shkohen, ndĂ«rsa ata qĂ« shmangin taksat pĂ«rfitojnĂ«. NĂ« thelb, krijohet njĂ« treg i padrejtĂ«, ku ndershmĂ«ria bĂ«het disavantazh,” pĂ«rfundon ajo.

Sipas ekspertëve, konsumatori mbetet hallka më e pambrojtur. 

Pa faturĂ«, qytetari nuk ka provĂ« pĂ«r sasinĂ« apo cilĂ«sinĂ« e karburantit tĂ« blerĂ« dhe humbet mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« ankesĂ« efektive. “NĂ« thelb, moslĂ«shimi i faturĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« sektor duhet parĂ« si tregues i njĂ« problemi mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« disiplinĂ«s tatimore dhe tĂ« kapaciteteve tĂ« administrimit,” pĂ«rfundon Gjokutaj.

“Denonconi” 

Luigj Aliaj, përfaqësues i Shoqatës së Hidrokarbureve, thotë se problemi i mos lëshimit të faturës nuk mund të përgjithësohet për të gjithë sektorin.

“ShqipĂ«ria ka rreth 1380 pika karburanti dhe ne nuk kemi anĂ«tarĂ« as 10 pĂ«r qind tĂ« tyre. Por nĂ«se ky fenomen ndodh, kanĂ« pĂ«rgjegjĂ«si edhe klientĂ«t. Ligji thotĂ« se po nuk tĂ« japin kupon, mos paguaj. Shitjet janĂ« online dhe rezultati nĂ« kohĂ« reale shkon nĂ« Tatime,” thotĂ« Aliaj pĂ«r Faktoje.

Ai shton se qytetarët duhet të denoncojnë rastet konkrete.

“Tatimet kanĂ« qindra inspektorĂ« nĂ« terren. Le tĂ« denoncojnĂ« pikĂ«n qĂ« vepron kĂ«shtu,” pĂ«rfundon ai.

Në sektorin e karburanteve, ku qarkullimi financiar është i lartë dhe fitimet ndikohen nga diferenca të vogla çmimi, mungesa e fiskalizimit mund të ketë efekt të shumëfishtë.

Pasojat në buxhet

Sipas analizave fiskale të qendrës ALTAX, struktura e çmimit të naftës në Shqipëri dominohet nga taksat dhe kostot e tregtimit. Një pjesë e konsiderueshme e çmimit final përbëhet nga akciza, TVSH-ja, taksa e qarkullimit dhe tarifat e tjera që i shtohen kostos bazë.

Burimi: ALTAX

Kjo do të thotë se çdo litër i shitur jashtë sistemit fiskal nuk prek vetëm të ardhurat e biznesit, por edhe arkën e shtetit. Fiskalizimi online duhej ta kishte minimizuar këtë problem. Sistemi është ndërtuar pikërisht për të raportuar në kohë reale çdo transaksion tek administrata tatimore. Por dëshmitë e qytetarëve tregojnë se ekzistojnë ende hapësira për shmangie.

Në mars, shqetësimi për abuzimet në sektor u ngrit publikisht edhe nga deputeti Erion Braçe.

“Kam disa video qĂ« mi kanĂ« çuar qytetarĂ«, ku dĂ«gjohen shitĂ«sit nĂ« pompĂ« duke pyetur: ‘A e do faturĂ«n?’ Po mirĂ«, çfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo? PĂ«r çdo shitje pa faturĂ«, ku raportohet dhe si tatohet?” deklaroi ai.

Ministria e Financave ka njoftuar ngritjen e një task force të përbashkët mes Tatimeve dhe Doganave për monitorimin e sektorit të hidrokarbureve. Task Forca synon kontrollin jo vetëm të dokumentacionit tatimor dhe doganor, por edhe verifikimin fizik të sasive të karburantit që tregtohen në pikat e shumicës dhe pakicës. Megjithatë, pyetja mbetet nëse kontrollet mund të frenojnë një praktikë që qytetarët thonë se e hasin shpesh.

The post “A e do faturĂ«n?” Nafta mbi 200 lekĂ«, por tregtarĂ«t s’lĂ«shojnĂ« kupon appeared first on Faktoje.al.

Rreziku i fshehur i digave në Tiranë

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
23 April 2026 at 14:00

Rreziku i fshehur i digave në Tiranë

Mungesë alarmi dhe monitorimi, mbi 145 mijë banorë të ekspozuar ndaj rrezikut


Nga: Esmeralda Topi
Fotografitë: Atdhe Mulla

Mëngjesi i 10 prillit na gjeti në rrugën drejt Bovillës. Deri tek reparti ushtarak në Zallherr rruga ishte e shtruar, por aventura nis sapo e kalon atë pikë. Asfalt i degraduar, gropa të shumta, një terren që të detyron të ngadalësosh ritmin dhe të ndjesh çdo tronditje të makinës. Megjithatë, kjo nuk i ndal mjetet e mbushura me turistë që çdo fundjavë ngjiten drejt Bovillës, të tërhequr nga pamja e rezervuarit dhe mundësitë për hiking në kodrat përreth.

Diga e Bovillës, e ndërtuar në vitin 1998 për furnizimin me ujë të Tiranës, është një nga veprat më të rëndësishme hidroteknike të vendit. Me lartësi 91 metra dhe një rezervuar prej mbi 78 milionë m³ ujë, ajo mban mbi shpinë jetën e kryeqytetit. Poshtë saj jetojnë më shumë se 100 mijë banorë të ekspozuar ndaj rrezikut potencial, pasi mungojnë sistemet e monitorimit dhe alarmit. 

“NĂ« digĂ« dhe nĂ« zonĂ«n poshtĂ« saj nuk ka asnjĂ« sistem alarmi pĂ«r rastet e emergjencave civile, megjithĂ«se kjo digë  konsiderohet vepĂ«r e rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« veçantĂ«â€,  nxjerr nĂ« pah njĂ« auditim i Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit. 

“NĂ« digĂ« dhe nĂ« zonĂ«n poshtĂ« saj nuk ka asnjĂ« sistem alarmi pĂ«r rastet e emergjencave civile, megjithĂ«se kjo digë  konsiderohet vepĂ«r e rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« veçantĂ«â€, nxjerr nĂ« pah njĂ« auditim
i Kontrollit të Lartë të Shtetit.

Auditimi evidenton edhe një çarje të madhe në masivin shkëmbor 500 metra larg digës, e identifikuar prej vitesh, por pa masa konkrete për monitorim apo eliminim të rrezikut. Të njëjtat problematika janë vënë në pah edhe nga Komiteti Kombëtar i Digave, i cili në raportin e fundit e cilëson Bovillën si rast kritik. 

“MungojnĂ« sistemet e alarmit nĂ« trupin e digave
 instalimi i sistemeve tĂ« tilla moderne Ă«shtĂ« njĂ« domosdoshmĂ«ri urgjente dhe ligjore,”  theksohet nĂ« raport. 

Duke e renditur Bovillën ndër digat më të rrezikuara, Komiteti i Digave thekson se mungesa e instrumenteve të monitorimit dhe e planeve të gadishmërisë civile e ekspozon komunitetin poshtë saj ndaj një rreziku ekstrem, ku çdo defekt teknik mund të kthehet në katastrofë për mbi 100 mijë banorë. 

NdĂ«rmarrja e UjĂ«sjellĂ«s kanalizimeve TiranĂ«, qĂ« ka nĂ«n administrim digĂ«n e BovillĂ«s, i pranon problematikat, por nĂ« pĂ«rgjigjen pĂ«r Faktoje thekson se janĂ« vĂ«nĂ« nĂ« lĂ«vizje pĂ«r t’i adresuar.

Auditimi evidenton edhe një çarje të madhe në masivin shkëmbor 500 metra larg digës,
e identifikuar prej vitesh, por pa masa konkrete për monitorim apo eliminim të rrezikut.

“Monitorimi gjeodezik kryhet dy herĂ« nĂ« vit
 Monitorimi hidrologjik, çdo ditĂ« kryhet matja e nivelit tĂ« ujit nĂ« liqen dhe pasqyrohet nĂ« ditarin e digĂ«s. KĂ«to ditĂ« Ă«shtĂ« instaluar edhe sensori me anĂ«n e tĂ« cilit kryhet monitorim online i nivelit tĂ« ujit” thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e UKT-sĂ«. 

UKT pohon se monitorimi sizmik është jashtë funksionit për shkak të dëmtimit të kabllit dhe një sensori, por shton se riparimi është planifikuar brenda tre muajve të ardhshëm. Po ashtu, ndërmarrja ka hartuar një projekt për vendosjen e sistemeve të monitorimit dhe një sistem alarmi për banorët poshtë digës. 

“Gjendja teknike e digĂ«s qĂ« administrohet nga UKT-sha, Ă«shtĂ« e qĂ«ndrueshme dhe pa probleme teknike qĂ« mund tĂ« vĂ«r nĂ« diskutim sigurinĂ« e saj” pĂ«rfundon UKT.

Diga e liqenit, 24 vite
pa porta shkarkimi

Tirana ka nĂ«n administrim 38 diga tĂ« mĂ«dha pĂ«r ujitje, peshkim dhe zhvillim urban. Pas digĂ«s sĂ« BovillĂ«s, e cila mbetet kritike pĂ«r furnizimin me ujĂ« tĂ« kryeqytetit, njĂ« tjetĂ«r vepĂ«r e rĂ«ndĂ«sishme dhe e rrezikuar Ă«shtĂ« diga e Liqenit Artificial. Kjo digĂ« e vjetĂ«r, e ndĂ«rtuar nĂ« vitet 1957–1958, ka shĂ«rbyer pĂ«r dekada si pjesĂ« e parkut rekreativ tĂ« TiranĂ«s, por sot pĂ«rballet me problematika tĂ« shumta.

“NĂ« kĂ«tĂ« digĂ« nuk ka sisteme monitorimi funksionalĂ« pĂ«r asnjĂ« element tĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« aktet ligjore dhe nĂ«nligjore, pĂ«rjashtuar njĂ« matĂ«si manual tĂ« nivelit tĂ« ujit” nxjerr nĂ« pah auditimi i fundit nga Kontrolli i LartĂ« i Shtetit. 

“NĂ« kĂ«tĂ« digĂ« nuk ka sisteme monitorimi funksionalĂ« pĂ«r asnjĂ« element tĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« aktet ligjore dhe nĂ«nligjore, pĂ«rjashtuar njĂ« matĂ«si manual tĂ« nivelit tĂ« ujit” nxjerr nĂ« pah auditimi i fundit nga Kontrolli i LartĂ« i Shtetit.

Po ashtu, KLSH thekson se portat e shkarkimit nuk funksionojnë në mënyrë të kontrolluar, duke e bërë të pamundur shkarkimin e shpejtë të ujit në raste emergjente. Një sifon prej çeliku, me kapacitet të vogël, nuk mund të përballojë prurje të mëdha, duke e lënë strukturën të pambrojtur.

Nga ana tjetër, edhe vet Komiteti Kombëtar i Digave, e cilëson Liqenin Artificial si rast kritik. 

“Ka mĂ« se 22 vjet qĂ« portat e shkarkimit janĂ« bllokuar
 MegjithĂ«se nĂ« zonĂ«n poshtĂ« saj banojnĂ« afro 45 mijĂ« banorĂ«, nuk ka tĂ« instaluar asnjĂ« instrument pĂ«r monitorimin e digĂ«s dhe asnjĂ« sistem alarmi” shkruhet nĂ« raportin e fundit. 

“Ka mĂ« se 22 vjet qĂ« portat e shkarkimit janĂ« bllokuar
 MegjithĂ«se nĂ« zonĂ«n poshtĂ« saj banojnĂ« afro 45 mijĂ« banorĂ«, nuk ka tĂ« instaluar asnjĂ« instrument pĂ«r monitorimin e digĂ«s
dhe asnjĂ« sistem alarmi” shkruhet nĂ« raportin e fundit.

Portat e shkarkimit të digës së Liqenit Artificial kanë mbi 24 vite të bllokuara. Ky mosfunksionim lidhet me ngjarjen e 27 shtatorit 2002, kur banorët pranë liqenit u zgjuan mes përmbytjes. Hapja e një porte shkarkuese rezultoi fatale, duke shkaktuar dëme të shumta materiale, sidomos në banesat njëkatëshe të zonës së Komunës së Parisit. 

Sot në zonën e rrezikut jetojnë mbi 45 mijë njerëz.

NĂ«se shkon dhe e sheh nga afĂ«r digĂ«n, jo thjesht vrapon me kufje nĂ« vesh rreth e qark saj, do tĂ« dallosh shenjat e mosmirĂ«mbajtjes qĂ« e shoqĂ«rojnĂ« prej dekadash. Skarpatat janĂ« tĂ« mbuluara me pllaka tĂ« rĂ«na, me bimĂ«si me rrĂ«njĂ« tĂ« thella, tĂ« cilat rrisin rrezikun e filtrimeve dhe erozionit tĂ« brendshĂ«m. Aparaturat e monitorimit mungojnĂ« krejtĂ«sisht, duke e lĂ«nĂ« digĂ«n pa “sy” teknikĂ« qĂ« tĂ« paralajmĂ«rojnĂ« pĂ«r ndonjĂ« defekt

Boville_Liqeni i Thate_030
Boville_Liqeni i Thate_032
Boville_Liqeni i Thate_027
Boville_Liqeni i Thate_026
Boville_Liqeni i Thate_025
Boville_Liqeni i Thate_031

NĂ« vend tĂ« sistemeve moderne, nĂ« digĂ«n e Liqenit Artificial ekziston vetĂ«m njĂ« mjet “primitiv” i quajtur LAT, njĂ« dĂ«rrasĂ« e vijĂ«zuar nĂ« metra dhe centimetra pĂ«r matjen manuale tĂ« nivelit tĂ« ujit. Ky sistem nuk jep asnjĂ« paralajmĂ«rim nĂ« rast rritjeje tĂ« shpejtĂ« tĂ« nivelit tĂ« ujit, duke e bĂ«rĂ« tĂ« pamundur reagimin nĂ« kohĂ«. NdonĂ«se parashikon pesĂ« sisteme tĂ« detyrueshme monitorimi (gjeodezik, sizmik, hidrogjeologjik, hidrologjik dhe gjeologjik) nĂ« Liqenin Artificial asnjĂ« nuk Ă«shtĂ« funksional.

NĂ« vend tĂ« sistemeve moderne, nĂ« digĂ«n e Liqenit Artificial ekziston vetĂ«m njĂ« mjet “primitiv” i quajtur LAT, njĂ« dĂ«rrasĂ« e vijĂ«zuar nĂ« metra dhe centimetra pĂ«r matjen manuale tĂ« nivelit tĂ« ujit

 Ky sistem nuk jep asnjë paralajmërim në rast rritjeje të shpejtë të nivelit të ujit, duke e bërë të pamundur reagimin në kohë. Ndonëse parashikon pesë sisteme të detyrueshme monitorimi (gjeodezik, sizmik, hidrogjeologjik, hidrologjik dhe gjeologjik) në Liqenin Artificial asnjë nuk është funksional.

Bovilla dhe Liqeni, ndër
50 digat më të rrezikuara

Auditimet dhe raportet nxjerrin në pah boshllëqe të mëdha në sigurinë e digave, ndaj ekspertët e fushës e cilësojnë instalimin e sistemeve të monitorimit jo vetëm si urgjencë, por si një kërkesë ligjore të vonuar, që prek drejtpërdrejt jetën e mbi 145 mijë banorëve poshtë Bovillës dhe Liqenit Artificial.

Arjan Jovani President i EURCOLD dhe ish-kryetar i Komitetit të Digave të Mëdha, thekson domosdoshmërinë e ndërhyrjes.

“TĂ« ngrihet alerti i domosdoshmĂ«risĂ« tĂ« monitorimit tĂ« digave. ËshtĂ« e domosdoshme instalimi i sistemeve tĂ« monitorimit tĂ« digave. Jo vetĂ«m Ă«shtĂ« e domosdoshme por Ă«shtĂ« kĂ«rkesĂ« teknike edhe ligjore qĂ« bĂ«het nĂ« tĂ« gjithĂ« EvropĂ«n”

Ai shton se bazuar në eksperiencën botërore, instalimi i sistemeve nuk është thjesht urgjencë, por një detyrim i vonuar.

“Komiteti para dy vitesh ka çuar listĂ«n me 50 digat mĂ« tĂ« rrezikuara nĂ« ShqipĂ«ri (ku pĂ«rfshihet Liqeni dhe Bovilla sepse kanĂ« 100 mijĂ« dhe 45 mijĂ« banorĂ«)” argumenton Jovani pĂ«r Faktoje. 

“Komiteti para dy vitesh ka çuar listĂ«n me 50 digat mĂ« tĂ« rrezikuara nĂ« ShqipĂ«ri
(ku pĂ«rfshihet Liqeni dhe Bovilla sepse kanĂ« 100 mijĂ« dhe 45 mijĂ« banorĂ«)”
argumenton Jovani për Faktoje.

Vetëm instalimi i sistemeve moderne të monitorimit dhe alarmit, së bashku me respektimin e standardeve ligjore e teknike, mund të garantojë që alarmi i ngritur të mos bie në vesh të shurdhër. Investimet mund të shmangin përsëritjen ngjarjet e së shkuarës, në mënyrë që Bovilla dhe Liqeni Artificial të mos mbeten simbole të neglizhencës. 

The post Rreziku i fshehur i digave në Tiranë appeared first on Faktoje.al.

Negociatat me BE-në, kush ka të drejtë Rama apo Berisha?!  

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
17 April 2026 at 13:50

Negociatat e Shqipërisë me Bashkimin Evropian janë kthyer në mollë sherri për politikën, duke i ndarë kampet në qëndrime krejtësisht të kundërta. Njëra palë flet për bllokimin e procesit, ndërsa pala tjetër këmbëngul se nuk ka pengesa dhe se gjithçka po ecën sipas ritmit të zakonshëm teknik të negociatave. 

Përplasja nuk është e re, por këtë herë ajo është përqendruar rreth një dokumenti teknik, IBAR (Raporti i Vlerësimit të Piketave të Ndërmjetme) një raport vlerësimi teknik i Komisionit Europian që shërben si bazë për vendimin e shteteve anëtare të BE-së nëse Shqipëria mund të kalojë në fazën tjetër të negociatave.

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, thotë se negociatat e Shqipërisë me Bashkimin Europian janë të bllokuara. Ai e përshkruan situatën me tone alarmante, duke theksuar se vendet anëtare të BE-së kanë refuzuar miratimin e raportit dhe se procesi është bllokuar. 

Sipas BerishĂ«s, pa unanimitet “ShqipĂ«ria nuk mbyll asnjĂ« kapitull”, ndĂ«rsa paralajmĂ«ron se vendi rrezikon tĂ« pĂ«rballet edhe me “ndĂ«shkime tĂ« rĂ«nda” nĂ«se kjo situatĂ« vijon.

NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, kryeministri Edi Rama e hodhi poshtĂ« deklaratĂ«n si “gĂ«njeshtĂ«r tĂ« madhe”. NĂ« komunikimet e tij publike, ai kĂ«mbĂ«ngul se negociatat “nuk janĂ« bllokuar” dhe se puna “vazhdon pĂ«rditĂ«â€, ndĂ«rsa rezultatet pozitive janĂ« çështje kohe. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n linjĂ«, edhe ministri i JashtĂ«m Ferit Hoxha e ka pĂ«rkthyer situatĂ«n si njĂ« fazĂ« normale, ku shtetet anĂ«tare thjesht “bĂ«jnĂ« pyetje shtesĂ«â€.

Shqipëria në vend numëro

Mes këtyre dy qëndrimeve, e vërteta duket më pak dramatike nga sa pretendon opozita, por edhe më pak optimiste nga sa këmbëngul qeveria.

Komisioni Evropian argumenton për Faktoje.al se Shqipëria ka bërë progres të rëndësishëm në kriteret themelore, veçanërisht në drejtësi dhe luftën kundër korrupsionit. Po ashtu, Komisioni ka dhënë një vlerësim pozitiv për përmbushjen e kushteve ndërmjetëse dhe ka paraqitur raportin IBAR në Këshillin e BE-së. 

“Komisioni ka paraqitur vlerĂ«simin e tij pozitiv mbi pĂ«rmbushjen e Raportit tĂ« VlerĂ«simit tĂ« Pikave tĂ« PĂ«rkohshme, si dhe njĂ« draft tĂ« QĂ«ndrimit tĂ« PĂ«rbashkĂ«t tĂ« BE-sĂ« pĂ«r Klasterin 1 nĂ« KĂ«shill. Tani u takon shteteve anĂ«tare tĂ« bien dakord mbi njĂ« QĂ«ndrim tĂ« PĂ«rbashkĂ«t tĂ« BE-sĂ« pĂ«r Klasterin 1, i cili do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« standardet pĂ«rmbyllĂ«se nĂ« fushĂ«n e Shtetit tĂ« sĂ« DrejtĂ«s,” sqaron KE pĂ«r Faktoje, duke e lĂ«nĂ« hapin vendimtar nĂ« duart e KĂ«shillit tĂ« BE-sĂ«. 

Me pak fjalĂ«, Komisioni Evropian dhe vendet anĂ«tare e shohin ndryshe ecurinĂ« e ShqipĂ«risĂ«. Kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« “jo” pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, por as njĂ« “po”. Mungesa e konsensusit tĂ« vendeve anĂ«tare e lĂ« ShqipĂ«rinĂ« nĂ« gjendje pezull,  negociatat nuk avancojnĂ«, kapitujt nuk mbyllen. Procesi mbetet nĂ« pritje. Por, nĂ« dallim nga njĂ« bllokim formal, dera mbetet e hapur.

Çështja ‘Balluku’

Sipas ish-kryenegociatorit tĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r BE, Zef Mazi, procesi i miratimit tĂ« IBAR nĂ« KĂ«shillin e BE-sĂ« mbetet thellĂ«sisht politik dhe i shoqĂ«ruar me rezerva nga disa shtete anĂ«tare, tĂ« cilat sipas tij e shohin si “shumĂ« herĂ«t pĂ«r tĂ« folur pĂ«r IBAR” dhe se ShqipĂ«ria “nuk i ka pĂ«rmbushur kushtet pĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara nĂ« rrugĂ«n e integrimit”. 

“Trajtimi i çështjes Balluku ka rĂ«ndesi tĂ« madhe nĂ« kuadrin e miratimit tĂ« raportit IBAR nga KĂ«shilli. Miratimi i raportit tĂ« Komisionit dhe qendrimi i KĂ«shillit janĂ« thelbĂ«sore qĂ« ShqipĂ«ria tĂ« ecĂ« pĂ«rpara nĂ« negociata dhe tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« mbyllĂ« njĂ« apo disa kapituj”, thotĂ« Mazi pĂ«r Faktoje. 

Ai thekson se në mbledhjet e fundit të Këshillit janë ngritur një numër i lartë pyetjesh kritike ndaj Komisionit Europian, çka sipas tij tregon synime për të ngadalësuar ose kushtëzuar më tej procesin.

“Toni i tyre dhe dy debatet e mĂ«pareshme paralajmĂ«ruan temperaturĂ«n e debatit tĂ« 20 Marsit. NĂ« mbledhje doli se shumica e propozimeve kritike u pranuan nga Presidenca. Komisionerja njoftoi se kishte marrĂ« 43 pyetje nga anĂ«tarĂ«t. Numri i lartĂ« Ă«shtĂ« i qartĂ«, flet pĂ«r synimet e shteteve kritike pĂ«r tĂ« ngadalĂ«suar ose penguar”, argumenton mĂ« tej ish kryenegociatori i ShqipĂ«risĂ« Zef Mazi. 

NĂ« kĂ«tĂ« debat, disa vende si Italia, e mbĂ«shtetur nga Hungaria, Estonia dhe Austria, sipas tij kanĂ« ngritur shqetĂ«simin se zgjerimi me Ballkanin PerĂ«ndimor ka arritur nĂ« njĂ« “udhĂ«kryq strategjik”, ku BE duhet tĂ« vendosĂ« nĂ«se do tĂ« ruajĂ« kredibilitetin e procesit tĂ« zgjerimit apo rrezikon tĂ« humbasĂ« rajonin, duke e pĂ«rkthyer debatin pĂ«r IBAR nĂ« njĂ« çështje mĂ« tĂ« gjerĂ« politike sesa thjesht teknike.

Në këtë kuadër, Z.Mazi thekson se ende nuk është e qartë nëse kampi skeptik do të bindet të lejojë avancimin dhe në çfarë afati kohor mund të konsiderohet i pranueshëm IBAR, duke reflektuar kështu një proces ende të hapur dhe të kontestuar brenda BE-së.

Vonesa me pasoja 

Drejtori ekzekutiv i “LĂ«vizjes Europiane Shqiptare”, Gledis Gjipali, thekson pĂ«r Faktoje se vetĂ« IBAR Ă«shtĂ« njĂ« instrument relativisht i ri dhe pa precedent tĂ« konsoliduar krahasimi.

“IBAR Ă«shtĂ« njĂ« instrument i ri i aplikuar nga BE, dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye nuk ka njĂ« eksperiencĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« krahasime”, thotĂ« ai, duke shtuar se metodologjia e re e zgjerimit nuk parashikon afate tĂ« pĂ«rcaktuara pĂ«r fazat e procesit. “NĂ« metodologjinĂ« e re nuk pĂ«rcaktohen afate pĂ«r asnjĂ« nga hapat, pasi gjithçka Ă«shtĂ« nĂ« varĂ«si tĂ« ecurisĂ« sĂ« vendit pĂ«rkatĂ«s”, shpjegon Gjipali.

Ai sjell nĂ« vĂ«mendje edhe rastin e Mali i Zi, i cili mbetet i vetmi vend qĂ« ka marrĂ« njĂ« raport pozitiv IBAR deri mĂ« tani, nĂ« vitin 2024. “Mali i Zi Ă«shtĂ« i vetmi vend qĂ« ka marrĂ« raport pozitiv IBAR dhe i janĂ« dashur mĂ« shumĂ« se 10 vite, por duke ndjekur metodologjinĂ« e vjetĂ«r”, thekson ai.

Sa i përket Shqipërisë, Gjipali e konsideron rast të veçantë për shkak të ritmit të shpejtë në hapjen e negociatave, çka mund të ndikojë edhe në kohën e vendimmarrjes. 

“ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« njĂ« rast i veçantĂ« pĂ«r shkak tĂ« shpejtĂ«sisĂ« sĂ« procesit dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye pritet njĂ« vendimmarrje mĂ« e shpejtĂ« pĂ«r IBAR”, thotĂ« ai, duke theksuar megjithatĂ« se vendimi kĂ«rkon unanimitet tĂ« plotĂ« nga tĂ« gjitha vendet anĂ«tare.

Sipas tij, vonesat nuk janë pa pasoja. 

“Vonesa nĂ« miratimin e IBAR ndikon nĂ« proces, nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« nĂ« aspektin politik, pasi krijon njĂ« stepje dhe hap mĂ« shumĂ« pikĂ«pyetje pĂ«r cilĂ«sinĂ« dhe shpejtĂ«sinĂ« e procesit”, argumenton Gjipali, duke shtuar se ndikimi Ă«shtĂ« edhe praktik, pasi “kalendari pĂ«r mbylljen e negociatave deri nĂ« fund tĂ« 2027 vihet nĂ« dyshim”.

PĂ«rfundim

Deri në fund të vitit 2025, Shqipëria ka hapur të gjashtë grupkapitujt e negociatave me BE-në sipas metodologjisë së re, por kjo fazë nuk përbën përmbyllje të procesit, pasi sfida kryesore mbetet përmbushja e piketave të ndërmjetme dhe përfundimtare në Kapitujt 23 dhe 24 që lidhen me shtetin e së drejtës, drejtësinë, të drejtat themelore dhe luftën kundër korrupsionit e krimit të organizuar. 

Në këtë kuadër, Raporti i Vlerësimit të Piketave të Ndërmjetme (IBAR) është mekanizmi teknik që lidh fazën e hapjes së kapitujve me atë të mbylljes së tyre. Ai vlerëson nëse Shqipëria i ka përmbushur kushtet, por vendimi përfundimtar mbetet politik dhe kërkon konsensus mes shteteve anëtare në Këshillin e BE-së.

Vendimmarrja mund tĂ« ndodhĂ« nĂ« disa momente tĂ« mundshme gjatĂ« vitit, por nĂ« çdo rast varet nga dakordĂ«sia politike e vendeve anĂ«tare dhe formalizohet pĂ«rmes njĂ« konference ndĂ«rqeveritare BE–ShqipĂ«ri.

The post Negociatat me BE-në, kush ka të drejtë Rama apo Berisha?!   appeared first on Faktoje.al.

Portet turistike pa garĂ«, BE paralajmĂ«ron: ShqipĂ«ria t’i pĂ«rmbahet angazhimeve

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
15 April 2026 at 12:49

Delegacioni i Bashkimit Evropian në Tiranë thekson se ndryshimet janë në vlerësim dhe se koncesionet duhet të jepen përmes procedurave transparente dhe konkurruese. Shqipëria paralajmërohet të mos devijojë nga angazhimet e saj në procesin e integrimit.

Esmeralda Topi

Delegacioni i Bashkimit Evropian nĂ« TiranĂ« reagoi pas miratimit tĂ« ndryshimeve nĂ« ligjin “PĂ«r portet turistike”, duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se nisma duhet tĂ« kalojĂ« nĂ« filtrin e standardeve europiane dhe tĂ« angazhimeve qĂ« ShqipĂ«ria ka marrĂ« nĂ« procesin e integrimit. 

Në një përgjigje për Faktoje, Delegacioni thekson se ndryshimet janë tashmë në vlerësim, me fokus të veçantë te prokurimi publik dhe përputhshmëria me acquis të BE-së, që kërkon procedura transparente dhe konkurruese për dhënien e koncesioneve, përfshirë edhe portet.

“Ndryshimet do tĂ« duhet tĂ« vlerĂ«sohen nga afĂ«r nga shĂ«rbimet tona, veçanĂ«risht nĂ« fushĂ«n e prokurimit publik dhe pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« e tyre me legjislacionin e BE-sĂ«, i cili kĂ«rkon procedura transparente dhe konkurruese pĂ«r dhĂ«nien e koncesioneve, pĂ«rfshirĂ« edhe pĂ«r portet”, shprehet zyra e Delegacionit tĂ« Bashkimit Evropian. 

Delegacioni thekson se ndryshimet e reja përfshijnë elementë nga ligji për investitorët strategjikë, një ligj që Shqipëria pritet ta shfuqizojë në kuadër të reformave dhe përmbushjes së kritereve për mbylljen e Kapitullit 27. 

“ShqipĂ«ria duhet tĂ« pĂ«rmbahet nga çdo hap qĂ« bie ndesh me kĂ«to angazhime”, paralajmĂ«ron Delegacioni i BE-sĂ«. 

ÇfarĂ« parashikojnĂ« ndryshimet?

Kuvendi miratoi të enjten e shkuar me 76 vota të mazhorancës nismën ligjore që lejon dhënien pa garë të porteve turistike, në rastet kur ato janë pjesë e një investimi strategjik.

Sipas ndryshimeve, nĂ«se njĂ« port turistik pĂ«rfshihet nĂ« njĂ« projekt tĂ« miratuar nga Komiteti i Investimeve Strategjike, ai nuk do t’i nĂ«nshtrohet mĂ« procedurave konkurruese tĂ« koncesionit. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, investitori strategjik do tĂ« ketĂ« tĂ« drejtĂ« ta ndĂ«rtojĂ« dhe operojĂ« portin drejtpĂ«rdrejt, ndĂ«rsa kushtet do tĂ« pĂ«rcaktohen me vendim tĂ« KĂ«shillit tĂ« Ministrave.

Në relacionin shoqërues, nisma argumentohet me nevojën për të shmangur mbivendosjet mes ligjit për portet turistike dhe atij për investimet strategjike, të cilat sipas autorëve kanë sjellë vonesa dhe paqartësi. Megjithatë, vetë dokumenti thekson se projektakti nuk synon përafrim të drejtpërdrejtë me acquis të BE-së.

Debati është lidhur edhe me një rast konkret, investimin e parashikuar në ishullin e Sazanit nga një kompani e përfaqësuar nga Jared Kushner. Deputetja socialiste Zamira Sinaj e përdori këtë shembull për të justifikuar ndryshimet, duke theksuar se ato do të lehtësonin investimet strategjike në turizëm.

“Ligj me porosi” dhe nĂ« kundĂ«rshtim me BE-nĂ«

Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, e ka kundërshtuar fort këtë nismë, duke e cilësuar si një ligj që cenon standardet europiane dhe favorizon interesa të veçanta.

“Ndryshimi i fundit qĂ« vjen nĂ« Parlament, Ă«shtĂ« nĂ« shkelje tĂ« MarrĂ«veshjes sĂ« Stabilizim-Asociimit si dhe tĂ« 3 kapitujve tĂ« legjislacionit tĂ« BE-sĂ«. 5, 8 dhe 14. Nuk Ă«shtĂ« gjĂ« e re qĂ« ligjet qĂ« kalojnĂ« nĂ« Kuvendin e ShqipĂ«risĂ« janĂ« me porosi, qĂ« mbrojnĂ« interesat e veçanta, por ky Ă«shtĂ« i 18-ti nĂ« radhĂ«n e ligjeve qĂ« vijnĂ« me porosi”, deklaroi Tabaku pak para miratimit tĂ« ligjit nĂ« seancĂ«n plenare. 

Sipas Tabakut, dhënia e aseteve publike pa garë cenon konkurrencën e ndershme dhe bie ndesh me parimet që kërkon Bashkimi Europian për vendet aspirante.

Rrezik për konkurrencën

Eksperti i ekonomisĂ«, Zef Preçi, e sheh kĂ«tĂ« ndryshim si pjesĂ« tĂ« njĂ« modeli mĂ« tĂ« gjerĂ« problematik qĂ« lidhet me statusin e “investitorit strategjik”. Sipas tij, ky mekanizĂ«m Ă«shtĂ« pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« favorizuar aktorĂ« tĂ« caktuar, duke shmangur konkurrencĂ«n dhe duke krijuar pĂ«rfitime tĂ« pamerituara. 

“Argumenti kryesor Ă«shtĂ« se ky status u siguron bizneseve tĂ« pĂ«rzgjedhura pĂ«rfitime tĂ« pamerituara si pĂ«rjashtime nga taksat, shpronĂ«sime tĂ« tokave dhe shmangie nga konkurrenca, duke anashkaluar parimet kushtetuese tĂ« garĂ«s sĂ« lirĂ«â€ thekson Preçi pĂ«r Faktoje. 

Ai paralajmëron se ndryshimet e fundit e përforcojnë këtë praktikë.

“Amendimet e propozuara e pĂ«rforcojnĂ« kĂ«tĂ« praktikĂ« duke u dhĂ«nĂ« investitorĂ«ve tĂ« dyshimtĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« marrin edhe portet bregdetare, pa njĂ« master plan kombĂ«tar pĂ«r zhvillimin e tyre” argumenton Preçi. 

PĂ«rfundim

Edhe pse Delegacioni i Bashkimit Europian nuk e cilëson drejtpërdrejt si shkelje të MSA-së ligjin e miratuar, ai thekson qartë se procedurat për dhënien e koncesioneve duhet të jenë transparente dhe konkurruese, si dhe se Shqipëria duhet të shmangë çdo hap që bie ndesh me angazhimet e saj.

Në këtë kontekst, shqetësimet e ngritura nga deputetja demokrate Jorida Tabaku për mungesë gare dhe përputhshmëri me standardet europiane gjejnë mbështetje në qëndrimin e BE-së, dhe deklaratën e saj e kategorizojmë të vërtetë.

The post Portet turistike pa garĂ«, BE paralajmĂ«ron: ShqipĂ«ria t’i pĂ«rmbahet angazhimeve appeared first on Faktoje.al.

Ndërtimi mes bumit dhe dyshimeve për pastrim parash

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi
14 April 2026 at 14:57

NdĂ«rsa Kryeministri Edi Rama e cilĂ«son “pĂ«rbaltje” lidhjen e ndĂ«rtimit me pastrimin e parave, raportet ndĂ«rkombĂ«tare dhe institucionet shqiptare e rendisin sektorin si njĂ« nga mĂ« tĂ« ekspozuarit ndaj parave me origjinĂ« tĂ« dyshimtĂ«.

Esmeralda Topi 

Vitet e fundit, sektori i ndërtimit është shndërruar në një nga motorët kryesorë të zhvillimit të ekonomisë shqiptare, i reflektuar në shtimin e ndjeshëm të kullave në kryeqytet. 

Megjithatë, përtej transformimit të shpejtë urban dhe rritjes së investimeve, prej kohësh ky sektor shoqërohet me pikëpyetje mbi burimin e kapitalit që financon këtë bum ndërtimesh.

MirĂ«po, Kryeministri Edi Rama hodhi poshtĂ« me tone tĂ« ashpra akuzat qĂ« lidhin sektorin e ndĂ«rtimit me pastrimin e parave, duke i cilĂ«suar ato si “fantazi” dhe si njĂ« pĂ«rpjekje tĂ« qĂ«llimshme pĂ«r tĂ« pĂ«rbaltur vendin dhe industrinĂ« e ndĂ«rtimit.

“PĂ«rbaltja e jashtĂ«zakonshme qĂ« i bĂ«het kĂ«saj industrie pĂ«r tĂ« pĂ«rbaltur ShqipĂ«rinĂ« nĂ« fakt, disa qĂ« bĂ«jnĂ« si investigatorĂ« kur ekspozojnĂ« nĂ«pĂ«r ekrane pamjet e TiranĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« qytet europian kur e shikon ato pamje i mbulojnĂ« me llumin e fantazive tĂ« akuzave, ja ku pastrohen paratĂ« e EuropĂ«s. U pastrokan nĂ« ShqipĂ«ri, nĂ« TiranĂ« paratĂ« e EuropĂ«s”, deklaroi Rama gjatĂ« njĂ« takimi me sipĂ«rmarrĂ«s tĂ« ndĂ«rtimit nĂ« TiranĂ«. 

Por përtej retorikës politike, një sërë raportesh ndërkombëtare dhe vendase flasin për përdorimin e pasurive të paluajtshme dhe projekteve të ndërtimit si kanale për integrimin e parave me origjinë të dyshimtë në ekonomi.

DASH

NĂ« Raportin e StrategjisĂ« sĂ« Kontrollit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« NarkotikĂ«ve 2025, Departamenti Amerikan i Shtetit theksoi se “kriminelĂ«t pastrojnĂ« tĂ« ardhurat pĂ«rmes blerjeve tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme, projekteve tĂ« ndĂ«rtimit
 dhe zhvillimit tĂ« bizneseve” 

DASH e lidh këtë fenomen me trafikun e drogës, të qenieve njerëzore, korrupsionin dhe evazionin fiskal, ndërsa nënvizon se ekonomia e bazuar në cash dhe dobësitë në zbatimin e ligjit krijojnë terren të favorshëm për pastrim parash.

SPAK 

Në mënyrë të ngjashme, raporti vjetor i SPAK për vitin 2025 nxjerr në pah një model të konsoliduar të pastrimit të parave përmes bizneseve formalisht të ligjshme. 

“Tipare tĂ« pĂ«rsĂ«ritura
 pĂ«rfshijnĂ« pĂ«rdorimin e subjekteve
 si subjekte ndĂ«rtimi
 pĂ«r qarkullimin dhe riciklimin e fondeve”, thuhet nĂ« raport. 

Sipas SPAK, faza përmbyllëse e kësaj skeme është investimi në pasuri të paluajtshme, që synon integrimin e të ardhurave kriminale në ekonomi.

Agjencia e Inteligjencës Financiare 

Edhe institucionet shqiptare që monitorojnë flukset financiare ngrejnë shqetësime të ngjashme. Agjencia e Inteligjencës Financiare ka identifikuar si tregues të aktivitetit të dyshimtë investimet në prona me vlera të larta dhe burim të paqartë fondesh, si dhe transferta ndërkombëtare të pajustifikuara me dokumentacion.

Institucioni thekson se kĂ«to sinjale lidhen shpesh me pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« maskuar origjinĂ«n reale tĂ« parave dhe pĂ«r t’i integruar ato nĂ« ekonominĂ« formale pĂ«rmes sektorĂ«ve me qarkullim tĂ« lartĂ« kapitali, si pasuritĂ« e paluajtshme dhe ndĂ«rtimi.

Friedrich Ebert

KĂ«to gjetje pĂ«rforcohen edhe nga studimet e pavarura. NjĂ« analizĂ« e publikuar nga Fondacioni Friedrich Ebert nĂ« vitin 2025 hedh dritĂ« mbi pĂ«rmasat e fenomenit nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit. Sipas studimit, gjatĂ« viteve 2015–2024 janĂ« dhĂ«nĂ« leje ndĂ«rtimi me njĂ« vlerĂ« tregu prej rreth 16.2 miliardĂ« eurosh, por vetĂ«m 7.1 miliardĂ« euro identifikohen si tĂ« financuara nga burime tĂ« ligjshme, si kredi bankare dhe investime tĂ« huaja direkte.

Diferenca prej mbi 9 miliardë eurosh mbetet pa një burim të qartë. Edhe pse autorët e studimit pranojnë se një pjesë e kësaj vlere mund të lidhet me faktorë të tjerë, si kursime apo sipërfaqe të pashitura, ata theksojnë se ky hendek përbën një tregues serioz për praninë e burimeve të paligjshme në sektor. 

Përfundim 

Nuk ka prova qĂ« i gjithĂ« sektori Ă«shtĂ« i pĂ«rfshirĂ« nĂ« aktivitete kriminale, por ekspozimi ndaj pastrimit tĂ« parave Ă«shtĂ« i lartĂ« dhe i dokumentuar. Prandaj, deklarata e RamĂ«s se lidhja e ndĂ«rtimit me pastrimin e parave Ă«shtĂ« “pĂ«rbaltje” dhe “fantazi akuzash”, kategorizohet si gjysmĂ« e vĂ«rtetĂ«.

Debati mbi ndërtimin në Shqipëri mbetet kështu i hapur mes dy narrativave, njëra që e sheh atë si simbol të zhvillimit dhe modernizimit, dhe pala tjetër që paralajmëron mbi rreziqet që vijnë nga mungesa e transparencës mbi burimin e kapitalit. 

Mes këtyre dy qëndrimeve, faktet e paraqitura nga raportet ndërkombëtare dhe institucionale tregojnë se suksesi i dukshëm i betonit shoqërohet me një hije të fortë dyshimi, që kërkon transparencë më të madhe dhe hetim të vazhdueshëm të burimeve financiare në sektor.

The post Ndërtimi mes bumit dhe dyshimeve për pastrim parash appeared first on Faktoje.al.

❌
❌