Nga Gazeta ‘Si’– Kompania amerikane e Inteligjencës Artificiale, Anthropic, ka paralajmëruar se zhvillimi i AI po ecën me një ritëm kaq të shpejtë, sa sistemet e ardhshme mund të jenë në gjendje të përmirësojnë dhe ndërtojnë vetë versionet pasuese të tyre, pa ndërhyrje njerëzore.

Në një analizë të publikuar së fundmi, kompania argumenton se fenomeni i njohur si “recursive self-improvement” (vetëpërmirësim rekursiv) mund të shfaqet më shpejt se sa mendohej deri tani.

Ky proces përshkruan një skenar ku një sistem inteligjence artificiale projekton, teston dhe trajnon modele më të avancuara, duke krijuar një cikël të vazhdueshëm zhvillimi.

Sipas studiuesve të Anthropic, modelet më të avancuara të AI kanë përshpejtuar ndjeshëm proceset e programimit, korrigjimit të gabimeve dhe kërkimit shkencor. Kjo, sipas tyre, mund të krijojë një efekt zinxhir, ku Inteligjenca Artificiale ndihmon në krijimin e sistemeve gjithnjë e më të fuqishme.

“Po shohim tregues se progresi i AI nuk do të ngadalësohet, por përkundrazi do të përshpejtohet në vitet e ardhshme”, tha Jack Clark, bashkëthemelues dhe drejtues i politikave në Anthropic, në një intervistë për Axios.

Clark argumenton se ky zhvillim mund të sjellë përfitime të mëdha në fusha si shkenca dhe mjekësia, por paralelisht kërkon mekanizma të rinj kontrolli dhe verifikimi për të garantuar që sistemet e AI të mbeten në përputhje me interesat dhe qëllimet njerëzore.

Sipas kompanisë, përmirësimet e vazhdueshme të chatbot-it Claude kanë ndihmuar në zhvillimin e agjentëve të kodimit, të cilët më pas kanë kontribuar në krijimin e sistemeve autonome gjithnjë e më të sofistikuara.

Hapi i radhës, sipas Anthropic, mund të jetë pikërisht aftësia e këtyre sistemeve për të ndërtuar vetë gjeneratën e ardhshme të Inteligjencës Artificiale.

“Në të ardhmen e afërt, sistemet e AI mund të bëhen mjaftueshëm të afta për të projektuar, ndërtuar dhe trajnuar pasardhës më të avancuar pa ndërhyrje njerëzore”, thuhet në analizën e kompanisë.

Debati nuk kufizohet vetëm te Anthropic. Edhe OpenAI ka paralajmëruar më herët për rreziqet dhe pasojat e mundshme të vetëpërmirësimit rekursiv, duke theksuar nevojën për transparencë dhe bashkëpunim mes laboratorëve që zhvillojnë Inteligjencë Artificiale.

Anthropic njoftoi se do të angazhohet në muajt e ardhshëm me ligjvënës dhe institucione publike për të diskutuar ndikimet e mundshme të kësaj teknologjie, e cila sipas ekspertëve mund të ndryshojë jo vetëm mënyrën se si punojnë njerëzit, por edhe mënyrën se si ndërtohet vetë Inteligjenca Artificiale.

The post Anthropic paralajmëron: AI mund të nisë të krijojë vetë pasardhësit e saj appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, është pyetur gjatë konferencës lidhur me protestat që prej pesë ditësh zhvillohen në Tiranë kundër punimeve në Zvërnec.

Berisha tha se mbështet çdo protestë të qytetarëve, por se nuk mund të marrë përsipër asnjë hap lidhur me këtë protestë.

“Qëndrimi ynë është mbështetje për të drejtën e çdo qytetari për çdo protestë. Ajo protestë nuk është e thirrur nga PD dhe nuk ka asnjë thirrje që të mbështetet nga PD”, tha ai.

“Qëndrimi ynë është respektim i plotë i protestës dhe nuk mund të marrim përsipër asnjë hap që mund të krijojë deklaratë të çfarëdo lloji. Kemi theksuar se qytetarë të lirë kanë të drejtën të protestojnë për çdo gjë që e gjykojnë të arsyeshme”.

Ai tha se PD ka agjendën e saj të protestave dhe kur thërret protestë është e hapur për të gjithë ata që duan të angazhohen.

The post Berisha: E mbështesim protestën për Zvërnecin, por s’mund të ndërmarrim asnjë hap appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kryetari i Partisë Demokratike Sali Berisha në një konferencë për mediat ngriti akuza ndaj qeverisë se ka mbështetur me financime gjatë viteve në kërkim personin që vrau mëngjesin e djeshëm efektivin e policisë Enea Mekollin.

“Enea Mekolli ishte një i ri idealist, i cili pasi vëllai i tij në polici ndahet nga jeta për shkak të një sëmundje, kërkon të vazhdojë misionin e të vëllait, sigurimin e jetës, veprimtarisë, ligjit të qytetarëve shqiptarë. Në këtë aspekt, ai është dy herë dëshmor. Dhe familja e tij është një familje me kontribute shumë të mëdha për sigurinë e qytetarëve, jetës, veprimtarisë, rendit, ligjit të qytetarëve shqiptarë.

Por, aq sa është e dhimbshme vrasja mizore nga një dorë kriminale e policit në detyrë, aq kriminale e shëmtuar është qëndrimi i narkoshtetit ndaj vrasësit, i cili kishte 9 vite në kërkim, gjoja në kërkim, dhe që financohej nga fonde shtetërore për të ndërtuar stalla, konaqe, ngrehina, mbarështuar bagëti sikur të ishte një fermer i nderuar.

Vrasja e Enea Mekollit dëshmon në mënyrën më të qartë se rendi, ligji, siguria në këtë vend është në dorë të krimit. Është në dorë të kriminelëve. Vrasësi i Enea Mekollit nuk mund të qëndronte 9 vite në kërkim, të mbarështonte bagëti dhe stalla pa përkrahjen e fortë të pushtetit. Dhe siç dëshmojnë dokumentet, ajo përkrahje ka ardhur edhe me financime falas ndaj veprimtarive të tij”, tha Berisha.

Sipas tij, e gjithë kjo histori dëshmon lidhjet e qeverisë me krimin.

Berisha shtoi se vrasja e efektivit 34-vjeçar duhet hetuar edhe sa i takon procedurave të ndjekura për zhvillimin e operacionit për arrestimin e të dyshuarit.

Ai ngre disa pyetje: “A ishte njësia e tij, ajo që duhej të dërgohej për arrestimin apo neutralizimin e një banditi të armatosur? E një krimineli të armatosur? Apo janë njësitë e tjera, ato të cilat në ligj kanë detyrë të përmbushin këtë mision? A ishte njësia e Mekollit, e pajisur me të gjitha mjetet për mbrojtje nga armët e zjarrit?”

Berisha thotë se është shumë e vështirë të besohen komunikatat e kreut të policisë Skënder Hita, për të cilin thotë se sipas tij duhej të kishte dhënë dorëheqjen.

“Çdo komunikatë dhe çdo veprim bëhet sipas tij me miratimin e drejtorit të përgjithshëm në polici, ndaj ai pyet: Cili ishte roli i tij në këtë operacion? Sa e vërtetë është dhe çfarë lloji jeleku antiplumb kishte Enea Mekolli?”

Të gjitha këto pyetje, Berisha thotë se duhet t’i shqyrtojë Komisioni i Sigurisë në parlament. Po ashtu i bëri thirrje edhe prokurorisë të hetojë.

Lideri demokrat thotë se një operacion i tillë, për kapjen e një personi me rrezikshmëri të lartë “më së paku mund të thuhet i keqorganizuar, i keqplanifikuar”.

Në fund të fjalimit, kreu i opozitës mbajti një minutë heshtje për dëshmorin e kombit, Enea Mekolli.

The post Vrasja e efektivit/ Berisha: Çfarë lloji jeleku antiplumb kishte Enea Mekolli? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Marrëdhëniet njerëzore- qofshin romantike, familjare apo shoqërore konsiderohen një nga faktorët më të rëndësishëm për shëndetin fizik dhe mendor të njeriut.

Studime të ndryshme tregojnë se lidhjet e forta sociale ndihmojnë në uljen e stresit, përmirësimin e sistemit imunitar dhe rritjen e jetëgjatësisë. Në veçanti, martesa dhe partneriteti afatgjatë shpesh lidhen me përfitime të caktuara shëndetësore, megjithëse ekspertët theksojnë se cilësia e marrëdhënies është vendimtare.

Sipas mjekëve, personat e martuar priren të jetojnë më gjatë dhe të kenë më shumë vite në shëndet të mirë mesatarisht, krahasuar me personat e pamartuar, të divorcuar ose të ve.

Një nga arsyet kryesore është mbështetja sociale që ofron një partner i qëndrueshëm, i cili mund të ndihmojë në menaxhimin e stresit, në mbajtjen e zakoneve më të shëndetshme dhe në nxitjen për kontrolle mjekësore në kohë.

Ekspertët theksojnë se vetë martesa nuk është “ilaç”, por shpesh funksionon si një faktor që ndikon në sjelljen dhe stilin e jetesës. Njerëzit në marrëdhënie të qëndrueshme kanë më shumë gjasa të shmangin sjelljet e rrezikshme, si duhani apo konsumimi i tepruar i alkoolit, dhe të ndjekin më rregullisht kujdesin shëndetësor.

Një nga fushat ku ky efekt shihet më qartë është shëndeti kardiovaskular. Studimet tregojnë se personat e martuar kanë incidencë më të ulët të sëmundjeve të zemrës, përfshirë infarktet dhe goditjet në tru. Kjo lidhet me faktin se mbështetja emocionale dhe praktike nga partneri mund të ndikojë pozitivisht në uljen e presionit të gjakut, inflamacionit dhe faktorëve të tjerë të rrezikut.

Po ashtu, martesa lidhet edhe me shëndetin mendor. Një marrëdhënie e shëndetshme ofron stabilitet emocional, ndjenjë përkatësie dhe mbështetje psikologjike, elemente që ndikojnë në uljen e ankthit dhe depresionit. Ekspertët theksojnë se në marrëdhënie të suksesshme, respekti, komunikimi i hapur dhe aftësia për të menaxhuar emocionet janë po aq të rëndësishme sa në çdo aspekt tjetër të jetës.

Megjithatë, studimet tregojnë edhe një anë tjetër të medaljes: jo çdo martesë është e shëndetshme. Marrëdhëniet me konflikt të vazhdueshëm, mungesë komunikimi ose dhunë emocionale mund të kenë efekt të kundërt, duke rritur stresin kronik, përkeqësuar shëndetin mendor dhe madje rritur rrezikun për sëmundje të zemrës dhe probleme të tjera serioze shëndetësore. Në raste të tilla, martesa nuk sjell përfitime, por bëhet faktor rreziku.

Interesant është fakti se disa studime tregojnë se burrat përfitojnë më shumë shëndetësisht nga martesa sesa gratë. Kjo lidhet me ndryshime në sjellje, pasi burrat priren të adoptojnë zakone më të shëndetshme pas martesës, ndërsa gratë shpesh marrin një rol më të madh në menaxhimin e shëndetit të familjes.

Një tjetër fushë e rëndësishme është lidhja mes martesës dhe kancerit. Hulumtime të fundit tregojnë se personat e martuar kanë një rrezik më të ulët për disa lloje kanceri.

Kjo shpjegohet me faktin se çiftet kanë më shumë gjasa të kryejnë kontrolle parandaluese, të ndjekin trajtime në kohë dhe të kenë më pak ekspozim ndaj faktorëve të rrezikut, përfshirë disa infeksione si HPV.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se shëndeti i mirë nuk varet domosdoshmërisht nga martesa. Njerëzit beqarë mund të kenë shëndet të shkëlqyer nëse mbajnë një stil jetese aktiv dhe kanë rrjete të forta shoqërore dhe familjare. Aktiviteti fizik, komuniteti dhe miqësitë e qëndrueshme janë po aq të rëndësishme sa një marrëdhënie romantike.

Në fakt, disa studime sugjerojnë se beqarët mund të kenë më shumë kohë për aktivitet fizik dhe përkujdesje personale, gjë që mund të ndikojë pozitivisht në shëndetin e tyre. Gjithashtu, një jetë e lumtur dhe e balancuar, pavarësisht statusit të marrëdhënies, lidhet me jetëgjatësi më të madhe.

Ekspertët bien dakord se nuk është vetë statusi civil ai që përcakton shëndetin, por cilësia e marrëdhënieve dhe mbështetja sociale.

Qoftë në martesë, në partneritet apo si beqar, njerëzit që kanë lidhje të forta, të shëndetshme dhe mbështetëse kanë më shumë gjasa të gëzojnë shëndet më të mirë fizik dhe mendor dhe një jetë më të gjatë./ Washington Post

The post Tre mënyra si martesa ndikon pozitivisht në shëndetin tuaj appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’–  Kryeministri Edi Rama, gjatë pjesëmarrjes në Samitin BE–Ballkani Perëndimor që po zhvillohet në Tivat, u ndal edhe te protestat kundër projektit të diskutuar në Zvërnec.

Ai deklaroi se nuk bëhet fjalë për një çështje mjedisore, por sipas tij për një “luftë hibride”. Sipas tij, pas protestës qëndrojnë elementë iranianë, të cilët, siç u shpreh ai, kanë qenë të përfshirë edhe herë të tjera në sulme të ngjashme.

“Atje nuk është çështje mjedisore, është lufte hibride. Pas protestës janë iranianët, që kanë qenë edhe herë të tjetra të përfshirë në sulme”, shtoi ai.

Rama hodhi poshtë pretendimet mbi projektin në Zvërnec, duke deklaruar se nuk është ai për të cilin është folur publikisht dhe se qytetarëve sipas tij u janë shfaqur video të rreme të prodhuara në Tiranë.

Ai shtoi se aktualisht nuk ka asgjë për të diskutuar në lidhje me këtë çështje, pasi, sipas tij, nuk ekziston asnjë projekt i miratuar.

“Projekti në Zvërnec nuk është ai që është folur. Keni parë video false nga Tirana. S’ka asgjë për të diskutuar, sepse s’ka asnjë projekt të miratuar. Në këtë projekt janë përfshirë disa nga arkitektët dhe artistët e peizazhit më të mirë në botë. Qëllimi nuk është të dëmtohet apo të prishet natyra, por të krijohet diçka unike, që do të jetë e jashtëzakonshme për Shqipërinë dhe një dhuratë e Shqipërisë për mbarë Europën”, përfundoi Rama.

Ai iu bëri thirrje mediave perëndimore që sipas tij të jenë më të kujdesshme “sepse faktet kanë rëndësi.”

“Janë shpërndarë video të rreme me qindra mijëra shikime, ku pretendohet se shqiptarët brohorasin ‘Israel go home’. Këto janë të gjitha të rreme. Nuk ka asgjë të tillë në Shqipërinë reale. Nga ana tjetër, ka njerëz që shqetësohen me të drejtë. Atyre u them të mos shqetësohen, sepse projekti ende nuk ekziston. Ne kemi vendosur standardet që duhet të përmbushë projekti dhe tani po presim që ai të paraqitet”, tha Rama.

I pyetur lidhur me procesin e integrimit, Rama shprehu mbështetje për anëtarësimin gradual, por tha se BE duhet të gjejë guximin.

“Besoj se Europa, së pari për veten, duhet të jetë më e guximshme, të mbajë procesin e bazuar në meritë, të shkojë drejt integrimit gradual, por të gjejë guxim. Nëse BE do që t’i dërgojë një mesazh të fortë botës dhe të energjizojë veten, duhet të thotë siç jemi sot bashkë rreth tavolinës, do të jemi, por secili me statusin e vet derisa të bëhemi anëtarë me të drejta të plota”, tha Rama.

I pyetur për një parashikim lidhur me afatin e integrimit, Rama e mbylli me një batutë:

 “Ka 3 gjëra që s’mund t’i parashikosh: Zoti, seksi dhe BE”, tha Rama.

The post Rama: Nuk ka projekt të miratuar për Zvërnecin! Pas protestës fshihen iranianët appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’– Në prag të samitit, BE-Ballkani Perëndimor në Tivat, European Western Balkans sjell një intervistë me Komisioneren Europiane për Zgjerimin, Marta Kos, mbi të ardhmen e procesit të zgjerimit, idetë e reja për integrimin gradual, si dhe gjendjen aktuale të procesit të anëtarësimit në Ballkanin Perëndimor.

European Western Balkans: Samiti BE–Ballkani Perëndimor po mbahet në Tivat në një kohë diskutimesh intensive për të ardhmen e zgjerimit. Cilat tema mendoni se do të jenë kyçe në bisedimet me liderët dhe cili pritet të jetë mesazhi më i rëndësishëm për qytetarët e rajonit?

Marta Kos: Që nga formimi i qeverisë së re në Hungari, ka një dinamikë të re në procesin e zgjerimit në të gjitha nivelet. Mesazhi më i rëndësishëm për vendet e Ballkanit Perëndimor nga Bashkimi Europian është se po ecim përpara dhe se gjërat po lëvizin.

Këtë e shohim qartë në Mal të Zi dhe Shqipëri, të cilat po kalojnë në fazat e ardhshme të procesit të anëtarësimit. Ka shumë energji pozitive rreth asaj që po bëhet aktualisht dhe pres që kjo të reflektohet edhe gjatë samitit në Tivat.

EWB: Javët e fundit, disa shtete anëtare të BE-së kanë paraqitur propozime të ndryshme për modele të reja integrimi para anëtarësimit të plotë. Si i shihni këto modele? A mendoni se nevojitet reformë në këtë drejtim dhe a do të ketë diskutime zyrtare për këtë çështje në të ardhmen e afërt?

MK: Këto propozime sjellin një dinamikë të re në diskutim dhe kjo është shumë e mirëpritur. Ne po përdorim një metodologji të ngjashme me atë që përdornim 40 vjet më parë, kur Spanja dhe Portugalia iu bashkuan BE-së. Ka nevojë të shohim se çfarë mund të bëjmë ndryshe për t’iu përgjigjur situatës gjeopolitike, e cila sot është krejtësisht e ndryshme nga ajo e proceseve të mëparshme të zgjerimit.

Nuk mund të them se cili do të jetë rezultati i këtyre diskutimeve, por integrimi gradual është një nga fushat ku mund të avancojmë më tej.

Ajo që dimë nga diskutimet është se shtetet anëtare duan të ruajnë parimin e meritës, gjë që është shumë e rëndësishme.

Ato theksojnë se duhet t’i kushtojmë vëmendje të veçantë bazave themelore- sundimit të ligjit, luftës kundër korrupsionit, të drejtave të njeriut dhe pluralizmit mediatik- dhe unë pajtohem me këtë.

Përmes integrimit gradual mund t’u tregojmë qytetarëve shumë më herët se si vendi i tyre po përfiton nga afrimi me BE-në, jo vetëm duke pritur anëtarësimin e plotë.

EWB: Në letrën që u dërguat së fundmi vendeve të rajonit, paralajmëruat për ritmin e ngadaltë të zbatimit të reformave dhe rrezikun e humbjes së fondeve nga Plani i Rritjes. Çfarë e shkakton këtë ritëm të ngadaltë- a është Plani tepër ambicioz apo qeveritë nuk janë mjaftueshëm të përkushtuara për zbatimin e reformave?

MK: Situata lidhur me Planet e Rritjes është e ndryshme në secilin vend. Me Planin e Rritjes dhe Instrumentin për Reforma dhe Rritje kemi më shumë se dyfishuar ndihmën financiare për Ballkanin Perëndimor dhe kemi krijuar stimuj financiarë për reformat që vendet duhet të ndërmarrin në rrugën e tyre drejt BE-së. Vendet kandidate i përcaktojnë vetë ambiciet e tyre dhe janë në drejtimin e procesit, por rezultatet e deritanishme janë të kufizuara.

Letrat u dërguan për t’i informuar vendet mbi pozicionin e tyre sa i përket afateve shtesë për përmbushjen e objektivave deri në qershor. Plani i Rritjes bazohet në performancë, që do të thotë se fondet disbursohen vetëm pas realizimit të reformave. Ai është krijuar për të ofruar mbështetje dhe inkurajim, dhe po e përmbush mirë këtë qëllim. Këtë e dimë sepse po shohim zbatimin e shumë reformave.

EWB: Çfarë do të ndodhë me fondet që vendet nuk arrijnë t’i tërheqin brenda afateve të përcaktuara? A po shqyrton tashmë Komisioni Europian mundësinë e rialokimit të tyre te vendet që po zbatojnë reforma, si Mali i Zi dhe Shqipëria, të cilat deri tani kanë marrë numrin më të madh të kësteve?

MK: Reformat duhet të mbeten prioritet për përfituesit, në mënyrë që ata të përfitojnë maksimalisht nga ajo që ofron Plani i Rritjes.

Instrumenti për Reforma dhe Rritje është një mekanizëm i bazuar në performancë, ku fondet lëshohen vetëm pasi reformat të jenë zbatuar plotësisht. Fokusi ynë është t’i mbështesim vendet në realizimin e reformave në mënyrë që të mund të përfitojnë fondet.

EWB: Kohët e fundit keni folur edhe për Serbinë në kontekstin e Planit të Rritjes. Cilat janë pengesat kryesore për disbursimet e mëtejshme të fondeve për Serbinë? A lidhen ato vetëm me ligjet për gjyqësorin, të cilat Komisioni Europian i ka vlerësuar si një hap prapa?

MK: Ndryshimet në ligjet për gjyqësorin duhet të jenë në përputhje me standardet e BE-së dhe rekomandimet e Komisionit të Venecias duhet të zbatohen plotësisht.

Komisioni vlerëson vazhdimisht nëse plotësohen kushtet përkatëse për mbështetje në kuadër të instrumenteve financiare të BE-së. Kjo është pjesë e zbatimit normal të këtyre instrumenteve dhe vlen gjatë gjithë procesit, në çdo fazë të kërkesave për pagesë.

Ne vazhdojmë ta mbështesim Serbinë në rrugën e saj drejt BE-së dhe njëkohësisht presim që autoritetet të respektojnë dhe garantojnë funksionimin efektiv të mekanizmave demokratikë, sundimin e ligjit dhe të drejtat e njeriut.

EWB: Vlerësimi juaj pozitiv për miratimin e një pakete ligjesh zgjedhore në Kuvendin e Serbisë shkaktoi reagime të shumta. Komuniteti i ekspertëve vlerëson se bëhet fjalë për ndryshime kozmetike dhe të pamjaftueshme për përmirësimin e kushteve zgjedhore. A beson Komisioni Europian se zgjedhjet e ardhshme në Serbi mund të jenë të lira dhe të ndershme dhe cili do të jetë reagimi nëse kjo nuk ndodh?

MK: Miratimin e ligjeve zgjedhore e quajta një “hap të parë të rëndësishëm” në mbështetje të zgjedhjeve të lira dhe të ndershme. Kjo nuk ishte një gjykim mbi efektivitetin e tyre, por një mbështetje për drejtimin që ato tregojnë.

Ne vazhdojmë të punojmë ngushtë me autoritetet serbe për miratimin e dy ligjeve kyçe ende të pambyllura, që lidhen me luftën kundër korrupsionit dhe financimin e aktiviteteve politike, në përputhje me rekomandimet e Zyrës për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR).

Sa i përket zgjedhjeve, funksionimi i duhur i institucioneve demokratike të Serbisë është në thelb të procesit të saj të anëtarësimit në BE. Serbia duhet të garantojë kushte të përshtatshme për vëzhguesit qytetarë të zgjedhjeve, në mënyrë që ata të kryejnë aktivitetin e tyre në një mjedis pa presion dhe intimidim.

EWB: Muajin e kaluar u arrit një marrëveshje për krijimin e një grupi pune që do të hartojë Traktatin e Anëtarësimit të Malit të Zi. Si do të zhvillohet ky proces në të ardhmen e afërt? A ekziston aktualisht një kuadër ligjor për përcaktimin e klauzolave më të rrepta mbrojtëse, për të cilat insistojnë disa shtete anëtare?

MK: Hartimi zhvillohet brenda grupit ad hoc të punës të Këshillit, ku marrin pjesë shtetet anëtare të BE-së. Pikërisht aty do të marrë formë vendi i Malit të Zi brenda Bashkimit Evropian.

Grupi i punës u miratua vetëm në fund të prillit, ndaj procesi është ende në fazat e para.

Mekanizmat mbrojtës nuk janë diçka e re në këtë proces dhe do të përcaktohen gjatë hartimit të traktatit. Përmbajtja e tyre do të bëhet më e qartë ndërsa procesi përparon.

EWB: Duke qenë se kanë nisur përgatitjet për Traktatin e Anëtarësimit të Malit të Zi, a mund të flasim më konkretisht për datën e përfundimit të negociatave?

MK: Procesi i zgjerimit nuk funksionon sipas afateve fikse, sepse ka shumë faktorë që ndikojnë. I pari prej tyre është shpejtësia me të cilën vendet zbatojnë reformat e nevojshme.

Hartimi i traktatit të anëtarësimit për Malin e Zi është një hap jashtëzakonisht pozitiv në fund të procesit, por nuk përcakton një datë përfundimtare.

Mali i Zi ka ende punë të rëndësishme për të bërë në grupkapitullin e “themeleve”, veçanërisht në sundimin e ligjit dhe sistemin gjyqësor, dhe kjo do të kërkojë përpjekje të konsiderueshme përpara përfundimit të negociatave. Puna e palodhur e Malit të Zi po jep rezultate dhe ky ritëm duhet të vazhdojë deri në fazat finale.

EWB: Shqipëria është një tjetër vend i rajonit që ka bërë përparim të konsiderueshëm. Është arritur gjithashtu një marrëveshje për IBAR-in. Çfarë ishte vendimtare për përshpejtimin e procesit të Shqipërisë dhe a prisni që vendi të nisë mbylljen e kapitujve negociues deri në fund të vitit?

MK: Shtetet anëtare dhe Komisioni vlerësuan se Shqipëria kishte përmbushur kërkesat e ndërmjetme në fushën e sundimit të ligjit. Kur një vend përmbush detyrimet e tij, ne në BE duhet të jemi vendimtarë, të respektojmë pjesën tonë të marrëveshjes dhe të japim përgjigjen e duhur.

Shqipëria u bë vendi i dytë kandidat, pas Malit të Zi, që arriti këtë fazë kyçe të procesit të anëtarësimit. Megjithatë, IBAR-i është larg të qenit fundi i procesit. Në fakt, ai shënon fillimin e fazës më kërkuese të negociatave, që është mbyllja e kapitujve. Në këtë proces nuk punojmë me afate kohore, por me rezultate, ndërsa bashkëpunojmë me Shqipërinë për ta përgatitur për anëtarësim në Bashkimin Europian.

EWB: Komisioni Europian thotë vazhdimisht se zgjerimi duhet të mbetet një proces i bazuar në meritë. Megjithatë, rasti i Maqedonisë së Veriut tregon se mosmarrëveshjet dypalëshe vazhdojnë ta pengojnë procesin. A prisni përparim në zgjidhjen e këtij ngërçi?

MK: Marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe bashkëpunimi rajonal janë pjesë thelbësore e procesit të integrimit evropian të vendeve kandidate.

Në rastin e Maqedonisë së Veriut, ne jemi të gatshëm të përfundojmë fazën e hapjes së negociatave të anëtarësimit sapo vendi të përmbushë angazhimin e tij për ndryshimet kushtetuese, siç u përcaktua nga liderët e BE-së pas samitit të korrikut 2022.

Është gjithashtu shumë e rëndësishme që Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut të rindërtojnë besimin e ndërsjellë dhe të rikthejnë marrëdhëniet e besimit, ndërsa ne mbetemi të gatshëm të lehtësojmë këto diskutime.

The post Kos nga Tivati: Shqipëria po avancon në rrugën drejt BE, por sfida më e madhe sapo ka nisur appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti amerikan Donald Trump tha se ishte “i lumtur” që Volodymyr Zelensky i ofroi Vladimir Putinit mundësinë për t’u takuar për t’i dhënë fund luftës.

“Mendoj se kemi shumë të bëjmë me këtë”, tha presidenti, nga Zyra Ovale.

Presidenti amerikan theksoi se “do të ishte mirë nëse ata do të takoheshin”.

“Ata duhet ta bëjnë këtë. Ata duhet të bëjnë kompromise të caktuara”, përfundoi Trump.

The post Trump: Jam i lumtur që Zelensky dhe Putin po flasin për një takim appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, ka akuzuar SHBA-në dhe Izraelin se po kalojnë në një “luftë hibride” pas humbjes në fushën e betejës.

Në komentet e transmetuara nga transmetuesi shtetëror Press TV mbrëmë, ai tha se armiqtë e Iranit kanë “pësuar një disfatë poshtëruese”, shkruan Sky News.

Ai gjithashtu kërkoi unitet dhe vigjilencë kombëtare për të neutralizuar komplotet nga SHBA-të dhe Izraeli.

Kjo është hera e dytë që ai bëri thirrje për unitet brenda një dite, pasi më parë kishte paralajmëruar se kundërshtarët po përpiqen të “dëmtojnë rezistencën e njerëzve dhe të krijojnë përçarje të brendshme”.

Regjimi i tij është thellësisht jopopullor midis iranianëve brenda dhe jashtë vendit.

Ndërkohë, Donald Trump dje tha se do të ishte “i nderuar” të takohej me udhëheqësin e ri suprem të Iranit, por nuk dëshiron ta bëjë këtë

The post Mojtaba Khamenei: SHBA dhe Izraeli po kalojnë në luftë hibride pas humbjes në fushën e betejës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Udhëheqësit e Bashkimit Europian (BE) dhe ata të Ballkanit Perëndimor janë mbledhur të premten në Mal të Zi për samitin e nivelit të lartë, në fokus të të cilit pritet të jetë zgjerimi i bllokut evropian.

Samiti po mbahet në Tivat, një qytet bregdetar në Mal të Zi, ku po marrin pjesë udhëheqës të rëndësishëm evropianë dhe zyrtarë nga vendet kandidate.

BE-ja pritet të shqyrtojë strategji të reja gjatë këtij samiti për ta përshpejtuar procesin e anëtarësimit për gjashtë vendet kandidate të Ballkanit Perëndimor, sipas presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, i cili e zhvilloi një turne në këto vende këtë javë për t’i paraprirë samitit.

Gjithashtu, blloku evropian kohët e fundit është përqendruar në nxitjen e reformave në këto shtete kandidate, pas shqetësimeve në rritje lidhur me ndikimin e Rusisë dhe Kinës në rajon.

Shqipëria, Bosnja, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi po e kërkojnë anëtarësimin në BE prej shumë vitesh, por ende nuk arritur t’i përmbushin kushtet e nevojshme, sipas bllokut.

Çdo shtet ndodhet në fazë të ndryshme të procesit të anëtarësimit, por Mali i Zi dhe Shqipëria janë më përpara në këtë rrugëtim.

Për të ecur përpara në rrugën e tyre, vendet kandidate duhet ta harmonizojnë legjislacionin e tyre me standardet e BE-së në 35 fusha politike, të njohura zakonisht si “kapituj”. Për hapjen ose mbylljen e çdo kapitulli kërkohet pëlqimi i të gjitha 27 shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.

Për çfarë do të diskutohet?

Këshilli i BE-së ka thënë se udhëheqësit do të diskutojnë për zgjerimin dhe se kjo do të jetë një mundësi që Bashkimi Evropian të përsërisë angazhimin e tij të plotë dhe të qartë ndaj perspektivës së anëtarësimit të Ballkanit Perëndimor në BE.

Pritet që liderët të vlerësojnë përparimin e arritur në integrimin gradual të Ballkanit Perëndimor në BE dhe të shqyrtojnë mënyrat për ta përshpejtuar më tej këtë proces, veçanërisht përmes Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.

Ata do të diskutojnë gjithashtu mënyrat për t’u përballur me sfidat e përbashkëta dhe për të forcuar sigurinë dhe qëndrueshmërinë e rajonit në një kontekst gjeopolitik gjithnjë e më kompleks.

Presidenti Costa tha të enjten në Beograd se liderët evropianë do të diskutojnë me homologët e tyre nga Ballkani Perëndimor mënyrat për të përmirësuar metodologjitë e procesit të anëtarësimit, me qëllim arritjen e përparimit më të shpejtë dhe më efektiv.

Për më tepër, BE-ja ka theksuar nevojën që Serbia dhe Kosova t’i normalizojnë marrëdhëniet e tyre në mënyrë që aplikimet e tyre për anëtarësim të mund të ecin përpara. Kosova shpalli pavarësinë e saj në vitin 2008, por Serbia vazhdon të mos e njohë atë.

Gjatë vizitës në Kosovë të mërkurën, Costa përsëriti se normalizimi i raporteve mes Kosovës dhe Serbisë është i domosdoshëm për të ardhmen evropiane të të dyja vendeve.

Duke folur në konferencë më presidentin serb Aleksandar Vuçiç në Beograd, Costa nënvizoi nevojën urgjente për përpjekje të përbashkëta, duke theksuar se “zgjerimi nuk është një utopi; ai është një mundësi reale në vitet e ardhshme”.

Një temë e pashmangshme do të jenë edhe modelet e ndryshme të afrimit me Bashkimin Evropian, të cilat muajt e fundit u janë ofruar vendeve kandidate para anëtarësimit të plotë.

Vëmendje të veçantë ka tërhequr letra e kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili propozoi “zgjidhje kreative” për vendet kandidate. Merz paraqiti dy modele të ndryshme: një për Ukrainë dhe një tjetër për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavi.

Për Ukrainën ai propozoi modelin e anëtarësimit të asociuar, që do të nënkuptonte pjesëmarrje në të gjitha institucionet e BE-së, por pa të drejtë vote dhe pa të drejtë vetoje.

Për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavinë, kancelari gjerman propozon statusin e vëzhguesit si formë kalimtare të afrimit me Bashkimin Evropian.

Ndërkohë, ndryshe nga rastet e mëparshme, ky samit nuk do të ketë dokument përfundimtar.

Sipas njoftimeve të zyrtarëve evropianë të përfshirë në organizimin e takimit, nuk do të miratohet ndonjë deklaratë e përbashkët.

The post Liderët mblidhen në Tivat për samitin BE-Ballkani Perëndimor appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Volodymyr Zelensky ka bërë thirrje për një takim ballë për ballë midis tij dhe Vladimir Putinit në një përpjekje të re për t’i dhënë fund luftës.

Në një letër të hapur drejtuar presidentit rus, udhëheqësi ukrainas tha se do të ishte “gabim të pritej thjesht” derisa lufta në Europë të bëhej përsëri në qendër të vëmendjes së SHBA-së, duke shtuar se paqja mund të vinte vetëm “përmes angazhimit të drejtpërdrejtë midis” Ukrainës dhe Rusisë, shkruan BBC News.

Ai gjithashtu bëri thirrje për një armëpushim të plotë për kohëzgjatjen e negociatave të propozuara – diçka që Putin e përjashtoi më herët të enjten.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të enjten se mendonte se “do të ishte shumë mirë” nëse të dy udhëheqësit do të takoheshin.

Kremlini konfirmoi se e kishte marrë letrën dhe se Putini do të informohej për të.

Toni i letrës ishte sfidues, madje tallës, duke tërhequr vëmendjen ndaj sulmeve të fundit të Ukrainës në territorin rus.

Zelensky deklaroi se “pas 26 vitesh në pushtet, mosha po fillon të ndikojë” te Putini.

Letra përmbante edhe një ftesë.

“Ukraina propozon përfundimin e kësaj lufte përmes një angazhimi të drejtpërdrejtë midis nesh – dhe jush. Unë po propozoj një takim”, shkroi Zelensky.

Nuk është një ofertë e re nga udhëheqësi i Ukrainës.

Siç ka bërë edhe më parë, Kremlini u përgjigj, duke thënë se Zelensky ishte i mirëpritur të takohej me Putinin në Moskë.

Ajo që binte në sy ishte pranimi publik i Kievit se SHBA-të “janë plotësisht të përqendruara në çështjen e Iranit”.

“Do të ishte gabim të prisnim thjesht derisa lufta në Evropë të rikthehej në qendër të vëmendjes së saj”, shkroi Zelensky.

The post Zelensky letër të hapur Putinit: Të takohemi për t’i dhënë fund luftës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’– Nga e kuqja e ndezur te e zeza e thellë apo nuancat e shumta ndërmjet tyre, ngjyra natyrale e flokëve përcaktohet nga sasia dhe lloji i melaninës që gjendet në flokë. Ky pigment, i cili ndodhet edhe në lëkurë dhe sy, luan një rol të rëndësishëm në pamjen tonë, por sipas disa studimeve mund të lidhet edhe me aspekte të caktuara të shëndetit.

Sipas George Cotsarelis, dermatolog dhe drejtues i Departamentit të Dermatologjisë në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Pensilvanisë, ekzistojnë dy lloje kryesore të melaninës: eumelanina, e cila është përgjegjëse për flokët e zinj dhe kafe, dhe feomelanina, e cila krijon nuancat bionde dhe të kuqe.

Njerëzit me flokë të zinj kanë sasinë më të madhe të eumelaninës, ndërsa ata me flokë kafe kanë nivele më të moderuara. Personat biondë kanë shumë pak eumelaninë, ndërsa flokët e kuq përmbajnë kryesisht feomelaninë. Kombinimet e këtyre pigmenteve krijojnë gamën e gjerë të ngjyrave të flokëve që shohim tek njerëzit.

Megjithëse ngjyra e flokëve është kryesisht një karakteristikë estetike, studiuesit kanë identifikuar disa lidhje interesante mes ngjyrave të caktuara dhe rreziqeve apo veçorive shëndetësore.

Një nga gjetjet më të studiuara lidhet me personat që kanë flokë të kuq.

David Fisher, ish-drejtues i Departamentit të Dermatologjisë në Spitalin e Përgjithshëm të Massachusettsit dhe profesor në Shkollën e Mjekësisë të Harvardit, thotë se kjo është ndoshta lidhja më e fortë mes ngjyrës së flokëve dhe shëndetit.

Sipas tij, njerëzit me flokë të kuq pothuajse gjithmonë kanë lëkurë shumë të çelët, e cila nxin me vështirësi dhe digjet më lehtë nga dielli. Kjo i vendos ata në një kategori me rrezik më të lartë për zhvillimin e kancerit të lëkurës, veçanërisht melanomës.

Shumica e personave me flokë të kuq bartin variante të gjenit MC1R (Melanocortin-1 Receptor). Ky gjen bën që qelizat prodhuese të pigmentit, të njohura si melanocite, të prodhojnë më shumë feomelaninë.

Studime të shumta kanë treguar se variantet e këtij gjeni lidhen me një rrezik më të lartë për melanomë. Megjithatë, hulumtuesit kanë zbuluar se kjo lidhje nuk shpjegohet vetëm nga ekspozimi ndaj rrezeve ultraviolet.

Në një studim të publikuar në revistën shkencore Nature në vitin 2012, ekipi i Fisher përdori modele eksperimentale te minjtë për të studiuar zhvillimin e melanomës. Studiuesit krijuan minj gjenetikisht identikë që ndryshonin vetëm në ngjyrën e qimeve.

Rezultatet treguan se minjtë me qime të kuqe kishin rrezik më të lartë për melanomë edhe kur nuk ekspozoheshin ndaj rrezatimit UV.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se melanoma mund të zhvillohet te çdo person, pavarësisht ngjyrës së flokëve apo lëkurës. Faktorë të tjerë si ekspozimi i tepërt në diell, përdorimi i solarëve, numri i madh i nishaneve dhe historia familjare luajnë rol të rëndësishëm.

Disa studime kanë sugjeruar gjithashtu se varianti MC1R mund të lidhet jo vetëm me melanomën, por edhe me rrezik më të lartë për sëmundjen e Parkinsonit.

Shkencëtarët ende nuk e kuptojnë plotësisht mekanizmin e kësaj lidhjeje, por një teori lidhet me pigmentin e errët që gjendet në një pjesë të trurit të quajtur substantia nigra.

Sipas Cotsarelis, mendohet se ndryshimet në llojin e melaninës mund t’i bëjnë disa neurone më të ndjeshme ndaj dëmtimit dhe vdekjes qelizore. Megjithatë, ai thekson se provat aktuale nuk janë ende mjaftueshëm të forta për të nxjerrë përfundime përfundimtare.

Ngjyra e flokëve mund të ndikojë edhe në mënyrën se si organizmi përjeton dhimbjen.

Në studimet e kryera nga laboratori i Fisher, u zbulua se varianti MC1R ndryshon balancën e disa hormoneve në organizëm, duke rritur numrin e receptorëve opioidë që ndihmojnë në frenimin e dhimbjes.

Kjo sugjeron se disa persona me flokë të kuq mund të kenë tolerancë më të lartë ndaj llojeve të caktuara të dhimbjes.

Megjithatë, studime të tjera kanë treguar një aspekt tjetër interesant. Sancy Leachman, profesoreshë e dermatologjisë në Universitetin e Shëndetit dhe Shkencës në Oregon, thotë se personat me flokë të kuq mund të reagojnë ndryshe ndaj anestezisë.

Sipas saj, disa kërkime shkencore kanë treguar se anestezia mund të ketë efekt më të dobët ose të zgjasë më pak tek ata.

Një studim i cituar shpesh ka gjetur se njerëzit me variantin MC1R mund të kenë nevojë për rreth 20 për qind më shumë anestezi sesa të tjerët për të arritur të njëjtin efekt.

Gjithashtu, studimet kanë treguar se këta persona raportojnë më shpesh frikë dhe ankth para vizitave te dentisti. Disa ekspertë mendojnë se kjo mund të lidhet me efektivitetin më të ulët të anestezive lokale gjatë procedurave dentare.

Për këtë arsye, Leachman rekomandon që personat me flokë të kuq të informojnë mjekët dhe anestezistët për këtë karakteristikë përpara ndërhyrjeve kirurgjikale.

Një studim i publikuar në vitin 2024 ka sugjeruar se njerëzit me flokë të errët mund të kenë një predispozitë më të madhe për alopecinë areata, një sëmundje autoimune që shkakton rënie të flokëve në zona të kufizuara.

Alopecia areata zakonisht shfaqet në formën e njollave rrethore pa flokë në kokë ose mjekër dhe mund të prekë njerëz të çdo moshe, megjithëse shpesh fillon në fëmijëri ose në moshë të re.

Studiuesit analizuan të dhënat e më shumë se 500 mijë personave në Mbretërinë e Bashkuar dhe zbuluan se individët me flokë të zinj kishin më shumë gjasa të diagnostikoheshin me këtë sëmundje sesa ata me flokë kafe.

Në përgjithësi, ngjyrat më të errëta të flokëve rezultuan të kishin lidhje më të fortë me këtë çrregullim autoimun krahasuar me ngjyrat më të çelëta.

Pothuajse të gjithë njerëzit përjetojnë thinjjen me kalimin e moshës, por ritmi i këtij procesi ndryshon nga një person te tjetri.

Flokët fillojnë të thinjen kur qelizat burimore që prodhojnë pigment në folikulat e flokëve pakësohen gradualisht. Me kalimin e kohës, flokët humbin melaninën dhe bëhen gri e më pas të bardhë.

Sipas Fisher, stresi duket se është një nga faktorët që mund ta përshpejtojë këtë proces.

Kur organizmi përjeton stres, aktivizohet reagimi i njohur si “lufto ose ik”, i cili ndikon në sistemin nervor simpatik. Ky proces çliron substanca kimike si norepinefrina në folikulat e flokëve, duke dëmtuar qelizat që prodhojnë pigment.

Edhe pse stresi nuk ndryshon ngjyrën e flokëve që kanë dalë tashmë, ai mund të ndikojë në flokët e rinj që rriten, duke i bërë ata të thinjen më shpejt.

Ekspertët theksojnë se këto lidhje nuk duhet të interpretohen si rregulla absolute. Ngjyra e flokëve është vetëm një faktor i vogël mes shumë elementeve që ndikojnë në shëndet.

Gjenetika, stili i jetesës, ushqyerja, aktiviteti fizik, ekspozimi ndaj diellit dhe historia familjare kanë ndikim shumë më të madh në rrezikun për sëmundje.

Megjithatë, njohja e këtyre lidhjeve mund t’i ndihmojë njerëzit të jenë më të vetëdijshëm për kujdesin ndaj shëndetit të tyre, të mbrojnë lëkurën nga dielli, të monitorojnë ndryshimet në organizëm dhe të adoptojnë zakone më të shëndetshme për të ardhmen.// Washington Post

The post Çfarë tregon ngjyra e flokëve për shëndetin tuaj? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Deputeti i Partisë “Mundësia” Agron Shehaj dhe kryetari i grupit parlamentar të PS, Taulant Balla janë përplasur në kuvend për protestën qytetare kundër ndërtimit të projektit në Zvërnec.

Pas akuzave të Shehajt se PS dhe PD janë bashkë, Balla u përgjigj duke e quajtur Shehajn “hajdut dhe gjobaxhi” që nuk ka lidhje me protestat.

Sipas Ballës, Shehaj ka provuar të protestojë dhe nuk ka mbledhur dot “as 30 veta”.

“Agron Shehaj me çfarë mandati vjen në Kuvend për t’ju përfaqësuar. Keni firmosur ju protestues një mandat përfaqësimi që ky hajdut të dhënash personale të vijë t’ju përfaqësojë ju. Ky që ju ka vjedhur të dhënat, numrat e telefonit, se ky do mblidhte 100 firma për të mbrojtur reformën në drejtësi.

Ky hajdut këto të dhëna i përdor që qëllime partie. Motra dhe vëllezër protestues i keni dhënë një mandat këtij hajduti që të flasë ne emrin tuaj?! Jam i sigurt se kur ti e ke provuar nuk ke mbledhur 30 veta. Ta marrim vesh kush është pronari i protestës. Del Tik Llapa thotë jam unë pronar i protestës, del Arlind Symadhi thotë jam unë pronar i protestës. Ta marrim vesh kush është? Protesta është e njerëzve, aty ka djem e vajza që protestojnë.

Ti ça dreqin ke? Ti je një hajdut, je një gjobaxhi që i vihesh bizneseve nga prapa, nuk ta përmend emrin por më sill kaq lekë. Ti gjobaxhi i thua televizioneve pse nuk më nxirrni mua në televizor, gjobaxhi, kaq ka me ty”, tha Balla.

Gjatë fjalës së tij në Parlament, Shehaj iu drejtua kreut të grupit parlamentar socialist, Taulant Balla, duke deklaruar se “ju ka dalë boja” dhe se qytetarët sipas tij e kanë kuptuar se PS dhe PD janë bërë bashkë.

“Ju ka dalë boja se njerëzit e kanë kuptuar, e kanë kuptuar njerëzit që jeni bashkë. Nuk e bëni dot pazarin me ata. Me Saliun jeni bashkë tani. Do vini pragun, do ndryshoni kushtetutën, do kapni drejtësinë.

Dolët zbuluar Taulant, ata protestues nuk vajtën vetëm tek PS, vajtën edhe te PD. Po tani si do ja bëni pa gogolin, si do ja bëni pa gogolin o Taulant? Çfarë do ju thoni njerëzve? Ju duhet një gogol tjetër dhe keni gjetur, grekët, serbët, rusët etj. Si do ja bëni tani, si do justifikoni vjedhjen, grabitjen?! Teatrin tuaj nuk e beson më njeri, ju ka dalë boja. Ju duhet zgjidhje, si do ja bëni.

Mijëra qytetarë kanë dalë  në shesh. Kanë kuptuar që ju i keni vjedhur, dhe ju tallin, e keni parë që ju tallin”, the Shehaj.

The post Balla përplaset me Shehajn për protestën: Ti nuk ke mbledhur dot as 30 veta! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Deri në vitin 2030, konsumi i ujit i lidhur me përdorimin e inteligjencës artificiale (AI) mund të arrijë nivele të barasvlefshme me nevojat e 1.3 miliardë njerëzve në Afrikën Sub-Sahariane.

Ndërkohë, kërkesa për energji do të jetë pothuajse trefishi i konsumit vjetor të Pakistanit, Bangladeshit dhe Nigerisë së bashku, vende me rreth 650 milionë banorë.

Për sa i përket emetimeve, AI mund të gjenerojë deri në 400 milionë tonë CO₂ ekuivalent, një nivel i krahasueshëm me emetimet totale të Mbretërisë së Bashkuar. Po ashtu, infrastruktura dhe zinxhirët e furnizimit që mbështesin AI-në do të kërkojnë rreth 14.500 kilometra katrorë tokë- dyfishin e sipërfaqes së zonës metropolitane të Xhakartës ose dhjetë herë më shumë se Qyteti i Meksikës.

Këto janë disa nga përfundimet e një raporti të publikuar nga Instituti për Ujin, Mjedisin dhe Shëndetin i Universitetit të Kombeve të Bashkuara (UNU-INWEH). Raporti paralajmëron se ndikimi mjedisor i inteligjencës artificiale po nënvlerësohet sistematikisht dhe se pas çdo modeli apo algoritmi fshihet një infrastrukturë fizike me konsum të lartë energjie, uji dhe toke.

Sipas studimit, nëse qendrat e të dhënave që fuqizojnë inteligjencën artificiale do të përbënin një shtet më vete, konsumi i tyre aktual i energjisë elektrike- rreth 448 teravat-orë (TWh)- do të ishte i krahasueshëm me atë të Francës.

Profesor Kaveh Madani, drejtor i UNU-INWEH, theksoi se raporti nuk është kundër inteligjencës artificiale, por një thirrje për përdorimin e saj me përgjegjësi. Sipas tij, ekziston një dritare e ngushtë kohore për të siguruar që revolucioni teknologjik të zhvillohet brenda kufijve të qëndrueshmërisë planetare.

Një nga gjetjet më të rëndësishme të raportit lidhet me konsumin e energjisë. Ndryshe nga bindja e deritanishme se pjesa më e madhe e energjisë shpenzohet gjatë trajnimit të modeleve, studiuesit argumentojnë se 80–90% e konsumit total ndodh gjatë përdorimit të tyre të përditshëm nga publiku. Me fjalë të tjera, çdo pyetje që i drejtohet një chatbot-i si ChatGPT apo Gemini kontribuon në këtë konsum.

Raporti vlerëson gjithashtu se një bisedë e zakonshme me një chatbot konsumon rreth 200 herë më shumë energji sesa një funksion bazë i inteligjencës artificiale, si filtrimi i email-eve të padëshiruara. Gjenerimi i një imazhi sintetik kërkon rreth 1.400 herë më shumë energji, ndërsa krijimi i një videoje të shkurtër mund të arrijë deri në 200.000 herë më shumë.

Studiuesit ngrenë shqetësimin edhe për shpërndarjen e pabarabartë të kostove mjedisore. Ndërsa përfitimet e AI-së përqendrohen kryesisht në disa vende të zhvilluara, ndikimet negative si konsumi i ujit, emetimet e karbonit dhe mbetjet elektronike- shpërndahen globalisht, shpesh duke prekur më shumë vendet me burime të kufizuara.

Sipas parashikimeve, deri në vitin 2030 infrastruktura e inteligjencës artificiale do të gjenerojë rreth 2.5 milionë tonë mbetje elektronike në vit, kryesisht nga procesorët e vjetëruar.

Aktualisht, vetëm 16% e vendeve të botës disponojnë infrastrukturë të specializuar për zhvillimin dhe funksionimin e AI-së, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Kina zotërojnë rreth 90% të kapacitetit global.

Raporti rekomandon që qeveritë të kërkojnë raportim të standardizuar mbi gjurmën mjedisore të inteligjencës artificiale dhe që kompanitë të adoptojnë modele më efikase, duke përdorur sisteme më pak intensive për detyrat më të thjeshta. Transparenca dhe efikasiteti në projektim konsiderohen si elementët kyç për ta bërë zhvillimin e IA-së më të qëndrueshëm në të ardhmen./ El Pais

The post AI mund të konsumojë ujë sa 1.3 miliardë njerëz deri në vitin 2030 appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti amerikan, Donald Trump ka deklaruar se SHBA-të po mbajnë marrëdhënie funksionale me udhëheqjen iraniane dhe se një takim i mundshëm me Ajatollahun mund të ndodhë në të ardhmen.

Mojtaba, 56 vjeç, nuk është parë në publik që kur filloi lufta më 28 shkurt me sulmet ajrore të papritura SHBA-Izrael që thuhet se e plagosën atë dhe vranë babanë e tij dhe anëtarë të tjerë të familjes së tij.

“Ai është i përfshirë, absolutisht. Po, mendoj se ata kanë shumë respekt për të”, tha Trump për Khamenein e ri, në një intervistë për “Pod Force One”, shkruan The New York Post.

“Nuk kam pasur privilegjin ta takoj… Nëse i besoni historive, atij i mungojnë shumë pjesë të ndryshme”, i tha Trump gazetares së The Post, Miranda Devine.

I pyetur për një takim të mundshëm, Trump i tha Devine: “Po, do të doja ta takoja. Do të doja t’i takoja të gjithë. Do të doja ta takoja dhe ndoshta do të takohemi në një moment, varësisht se si do të shkojë gjithçka.”

Lideri i ri iranian është Ajatollah Mojtaba Khamenei, i njohur si djali i liderit të ndjerë iranian Ali Khamenei dhe një nga figurat më me ndikim brenda strukturave të pushtetit në Iran.

Khamenei është një klerik dhe politikan iranian që prej vitesh ka pasur rol të rëndësishëm prapa skenave në aparatin shtetëror.

Ai është i lidhur ngushtë me Gardën Revolucionare Islamike (IRGC) dhe strukturat e sigurisë, duke u konsideruar si një ndër figurat që ka ndikuar në vendimmarrjet strategjike të vendit, pavarësisht mungesës së një profili të lartë publik.

The post Lufta në Iran, Trump: Do të doja të takohesha me Mojtaba Khamenein appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kuvendi zhvillon sot seancën plenare të radhës, ku në rendin e ditës janë parashikuar 6 interpelanca, dy prej të cilave janë kërkuar me kryeministrin Edi Rama.

Deputetët e opozitës kërkojnë shpjegime për emigracionin masiv të shqiptarëve, si edhe sqarime për nismën “Paketa e Maleve”.

Ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Enea Karakaçi, do të përballet me dy interpelanca të tjera, të thirrura nga deputeti i PD Kliti Hoti, i cili kërkon shpjegime për projektet e vonuara infrastrukturore në Shkodër, ndërsa Gjin Gjoni për gjendjen e rrugëve në veri të vendit.

Në seancë është thirrur edhe ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, kërkuar nga një grup deputetësh të opozitës, ndërsa ministri i Jashtëm, Ferit Hoxha, do të japë llogari për procesin e integrimit europian, Planin e Rritjes dhe agjendën e reformave.

Në rendin e ditës janë përfshirë gjithashtu ratifikimi i marrëveshjes Shqipëri-Poloni për sigurimet shoqërore dhe një projektligj për nënproduktet me origjinë shtazore

The post 6 interpelanca sot në Kuvend, opozita kërkon sqarime nga kryeministri Rama appeared first on Gazeta Si.

Shqipëria është mposhtur nga Izraeli në ndeshjen miqësore të zhvilluar në stadiumin “Air Albania”, duke i dhënë një fillim jo të dëshiruar trajnerit të ri të kuqezinjve, Rolando Maran.

Goli që vendosi fatin e takimit erdhi në minutën e 73-të, kur izraelitët përfituan nga një kundërsulm i shpejtë dhe arritën të gjenin rrugën e rrjetës, duke kaluar në avantazh.

Miqtë shfrytëzuan në maksimum hapësirat e krijuara në prapavijën shqiptare, duke konkretizuar aksionin me një finalizim të saktë.

Për Rolando Maran, kjo sfidë përbënte debutimin në pankinën e Kombëtares. Pas tre ditësh, Shqipëria pret Luksemburgu në një tjetër përpalljeje miqësore, më 6 qershor, ora 20:00.

The post Izraeli ndëshkon Shqipërinë/ Maran e nis me humbje debutimin me kuqezinjtë appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, është përfshirë në një debat të drejtpërdrejtë me CNN International gjatë një interviste të transmetuar mbrëmjen e sotme, ku tema kryesore ishte projekti i diskutuar për zonën e Zvërnecit.

Gjatë intervistës, Rama u pyet mbi statusin e projektit dhe raportimet ndërkombëtare që lidhnin zhvillimin me hetime të mundshme dhe investitorë të huaj, përfshirë emra të njohur nga sektori i pasurive të paluajtshme dhe arkitektura globale, si ai i Jared Kushner.

Kryeministri e hodhi poshtë ekzistencën e një projekti të miratuar, duke deklaruar se debati publik sipas tij po bazohet në “imazhe të rreme” dhe narrativa të shpërndara në media sociale.

“Përsëri, nuk ka projekt. Nuk ka një projekt”, u shpreh Rama, duke theksuar se procesi ndodhet ende në fazë konceptuale dhe vlerësimi mjedisor.

Në debat, gazetarja e CNN kërkoi sqarime mbi raportimet që sugjeronin përfshirje të një hetimi anti-korrupsion dhe ndikimin e mundshëm të tij në zhvillimin e projektit. Rama e quajti këtë interpretim të pasaktë, duke deklaruar se çdo hetim i mundshëm lidhet me transaksione private pronësore dhe jo me vetë investimin.

Sipas tij, toka është pronë private dhe proceset e shitblerjes janë kryer përmes transaksioneve bankare të rregullta, ndërsa nuk ekziston asnjë procedurë që bllokon një projekt investimi në këtë fazë.

Gjatë intervistës, Rama theksoi gjithashtu se në projekt janë të përfshirë arkitektë dhe studio ndërkombëtare të njohura, përfshirë Kengo Kuma, Bjarke Ingels, Jean Nouvel, si dhe studio të tjera arkitekturore dhe konsulente mjedisore.

Ai mbrojti idenë se zhvillimi dhe natyra nuk janë në konflikt, por mund të bashkëjetojnë përmes projekteve të planifikuara me standarde të larta mjedisore dhe urbanistike.

Debati u tensionua kur gazetaria kërkoi sqarime të përsëritura mbi ekzistencën dhe statusin e projektit, me Ramën që insistoi se po përballej me keqinformim dhe interpretime të pasakta të raportimeve mediatike.

“Është shumë e qartë për mua. Nuk po ju sulmoj. Po ju them të vërtetën. Dhe derisa të më tregoni projektin, duhet të më dëgjoni, sepse nuk ka projekt.

Për të krijuar këtë projekt, grupi që nuk përbëhet vetëm nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump, por edhe nga investitorë të tjerë shumë të respektuar, ka angazhuar pesë nga arkitektët më të mirë në botë sot:

Kengo Kuma nga Japonia, Bjarke Ingels nga Danimarka, Emre Arolat nga Turqia, K-Studio nga Greqia, Jean Nouvel nga Franca.

Këta po punojnë së bashku me inxhinierë të nivelit më të lartë për mjedisin dhe specialistë të ndikimit social. Ndërkohë është angazhuar edhe një nga kompanitë më të mëdha konsulente për vlerësimin e ndikimit mjedisor.

Sepse sfida nuk është të ndërtohet një qytet. Sfida nuk është të derdhet beton mbi kokat e flamingove. Sfida është të provohet se zhvillimi dhe natyra jo vetëm që mund të bashkëjetojnë, por se natyra dhe zhvillimi kanë nevojë për njëra-tjetrën.

Njerëzit meritojnë të jetojnë në një lloj tjetër mjedisi, ku mund ta shijojnë natyrën dhe njëkohësisht t’i tregojnë respekt.

Pra, projekti ende nuk ekziston. Vlerësimi i ndikimit mjedisor është ende duke u kryer. E kuptoni?”, tha Rama.

Intervista është bërë pjesë e një debati më të gjerë publik mbi zhvillimet turistike në bregdetin shqiptar dhe mënyrën se si ato pasqyrohen në media ndërkombëtare dhe media sociale, teksa protestat në Tiranë vijojnë.

The post Rama përplaset me CNN për Zvërnecin: Nuk ka projekt, po flisni për lajme të rreme appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka vlerësuar se në këtë fazë zgjerimi i NATO-s, më konkretisht pranimi i Kosovës në Aleancën Veri – Atlantike nuk është një çështje që mund të ndodhë së shpejti.

Gjatë një seance dëgjimore në Kongres ku i pranishëm ishte Rubio, kryetar i Nënkomitetit për Europën, kongresmeni Keith Self, potencoi se janë katër shtete anëtare të NATO-s që po e bllokojnë anëtarësimin e Kosovës në NATO, duke kërkuar kështu ndihmën e Rubios për të shtyrë përpara çështjen e anëtarësimit të Kosovës në këtë organizatë ndërkombëtare.

Në këtë pikë Rubio, tha se NATO është e fokusuar në tema të tjera më të rëndësishme dhe se anëtarësimi i Kosovë në NATO “nuk është realisht në krye të agjendës”, gjë të cilën e ka konstatuar pas bisedave me disa nga shtetet anëtare të NATO-s.

“Por kjo nuk do të thotë se nuk do të ndodhë kurrë, thjesht do të thotë se nuk është prioritet duke pasur parasysh këto pika të tjera të tensionit. Kjo çështje nuk ka qenë e theksuar në bisedat e fundit me aleatët tanë të NATO-s”, ka thënë ai.

The post Rubio në Kongres: Anëtarësimi i Kosovës në NATO s’është në krye të agjendës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Përfundoi protesta e katërt qytetare në Tiranë e cila zgjati prej gati katër orësh, kundër ndërtimit të resortit luksoz në Zvërnec.

Qytetarët fillimisht u nisën drejt Kryeministrisë, ashtu si në ditët që lamë pas, por u hasën me kordonin e forcave policore i cili ishte vendosur në të dy krahët e Lanës.

Sot u luajt ndeshja miqësore mes Shqipërisë dhe Izraelit, dhe për këtë arsye protestuesit nuk u lejuan fillimisht në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Pikërisht prej këtij kufizimi, nisën përplasjet mes qytetarëve dhe forcave të policisë.

“O sa turp me qenë polic”, “Hapeni rrugën” – ishin disa nga thirrjet e protestuesve.

Policia hodhi ujë me presion për të shpërndarë turmën por qytetarët ia dolën të kalojnë gardhin dhe të marshojnë drejt kryeministrisë.

Edhe sot thirrjet në kor ishin “Narta është e jona”, “Mos ma prekni Nartën” si dhe kundër qeverisë Rama, të cilit i kërkohet dorëheqja. Gjithashtu iu bë thirrje përfaqësueve politikë që të mos bëhen pjesë e protestës.

Një pjesë e madhe e tyre mbanin në duar flamingo kartoni si banderola, ndërsa emri i propozuar i protestës është: “Revolucioni i Flamingove”.

Teksa protestuesit lëshonin thirrje kundër kryeministrit Edi Rama dhe kërkonin ndalimin e projektit, në zonë nisën reshjet e shiut.

Megjithatë, pjesëmarrësit nuk u shpërndanë dhe vazhduan protestën, duke përsëritur thirrjet e tyre dhe duke kërkuar më shumë transparencë mbi procedurat e ndjekura deri tani.

The post Zvërneci/ Qytetarët tre orë protestë: Nesër më shumë! (foto,video) appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Një ngjarje tragjike është regjistruar këtë të mërkurë rreth orës 16:30 në zonën turistike të Ranës së Hedhun në Shëngjin.

Dy të rinj nga Kosova kanë humbur jetën si pasojë e mbytjes në det, ndërsa tre të tjerë ndodhen në spital.

Raportohet se ata ishin një grup shoqëror që kishin ardhur me autobus nga Kosova dhe kishin ndaluar te Rana e Hedhun.

Pesë turistët pavarësisht detit të trazuar kanë hyrë në det për t’u larë. Dy prej tyre i mori rryma dhe ndërruan jetë tragjikisht, teksa tre të tjerët arritën të mbijetonin pas mjekimit të marrë në spital.

The post Lezhë/ Të rinjtë nga Kosova i mori dallga, mbyten 2 prej tyre te ‘Rana e Hedhun’! 3 të tjerë në spital appeared first on Gazeta Si.