Për herë të parë që nga rimëkëmbja e transportit ajror europian pas pandemisë Covid-19, trafiku i pasagjerëve ka rënë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Numri i udhëtarëve në rrjetin e aeroporteve europiane ra me 0.7% në prill 2026, krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, sipas organizatës europiane të aeroporteve ACI EUROPE.

Grupi thotë se, edhe pse rënia është e vogël, ajo “shënon një moment të rëndësishëm”.

Ecuria e muajit prill pasqyron një kombinim faktorësh, përfshirë konfliktin në Lindjen e Mesme, i cili ndikoi kryesisht tregun jo-BE+, zhvendosjen e pjesshme të pushimeve të Pashkëve në muajin mars këtë vit, si dhe grevat që goditën rëndë tregun gjerman.

Tregu BE+ vazhdon të rritet, ndërsa dallimet rajonale dhe kombëtare po thellohen

Ndërsa trafiku i pasagjerëve në tregun jo-BE+ ra me 7.6%, tregu BE+ vazhdoi të zgjerohej, duke shënuar rritje prej 0.6%. Vetëm aeroportet e BE-së u rritën me 1.4%.

Brenda tregut jo-BE+, aeroportet në Izrael (-73.4%) pësuan humbje të mëdha, ndërsa aeroportet në tregun kryesor të Turqisë shënuan gjithashtu rënie të trafikut të pasagjerëve (-5.1%). Rënie pati edhe në Gjeorgji (-16.3%) dhe Azerbajxhan (-12.9%), si pasojë e ekspozimit të tyre ndaj zhvillimeve në rajonin e Lindjes së Mesme.

Ndërkohë, disa tregje më të vogla në perëndim të zonës jo-BE+ vazhduan të regjistronin rritje mbresëlënëse: Maqedonia e Veriut (+30.6%), Shqipëria (+25.3%) dhe Moldavia (+24.6%).

Ndër tregjet më të mëdha të BE+, aeroportet në Spanjë (+3.7%) dhe Itali (+2.2%) patën rezultatet më të mira, ndërsa ato në Gjermani (-8.5%), Mbretërinë e Bashkuar (-2.1%) dhe Francë (-0.9%) shënuan rënie të numrit të pasagjerëve.

Performancat më të mira në BE+ u regjistruan nga aeroportet në Sllovaki (+125.2%), Slloveni (+14.6%), Estoni (+12.1%), Maltë (+13.5%) dhe Poloni (+8.3%).

Në anën tjetër, aeroportet në Qipro (-16.1%) dhe Islandë (-11.7%) patën rëniet më të mëdha, të ndjekura nga Austria (-7.4%) dhe Zvicra (-6.1%).

“Prilli shënon një pikë të qartë kthese për trafikun ajror europian. Ndërsa tashmë po shihnim një normalizim të rritjes së trafikut të pasagjerëve pas rimëkëmbjes së fortë pas pandemisë, paqëndrueshmëria gjeopolitike, sidomos lufta në Lindjen e Mesme po rëndon më tej mbi rritjen dhe po nxjerr në pah dallime të mëdha në performancë midis tregjeve”, komentoi shifrat Olivier Jankovec, Drejtor i Përgjithshëm i ACI EUROPE.

 

Aeroportet më të mëdha dhe më të vogla të Evropës u ndikuan më shumë

Në përgjithësi, aeroportet “major” (-3.5%), së bashku me aeroportet “mega” (-1%) dhe “large” (+0.1%), ishin segmentet më të prekura nga konflikti në Lindjen e Mesme, pasi ato përqendrojnë pjesën më të madhe të lidhjeve ajrore të Evropës me këtë rajon.

Ndër aeroportet kryesore, vetëm Barcelona (+4.1%), Madridi (+3.3%) dhe Amsterdam-Schiphol (+2.7%) panë rritje të trafikut të pasagjerëve në prill.

Mynihu (-16.4%) dhe Frankfurti (-11%) shënuan rëniet më të forta, kryesisht për shkak të jo më pak se shtatë ditëve grevë gjatë muajit.

Aeroporti i Stambollit (-6.8%) dhe Istanbul Sabiha Gökçen (-3.4%) — që zakonisht janë ndër performuesit më të mirë — shënuan rënie në prill. Rënie të trafikut pati edhe në London Gatwick (-8.8%) dhe London Heathrow (-5.34%). Ndërkohë, Rome-Fiumicino (-0.6%) dhe Paris-CDG (0.0%) mbetën pothuajse në të njëjtat nivele.

Në të kundërt, aeroportet mesatare (+2.1%) dhe të vogla (+5.5%), rrjetet e të cilave janë kryesisht brenda Evropës, mbetën në masë të madhe të paprekura. Kjo erdhi falë faktit që kompanitë ajrore me kosto të ulët nuk ulën kapacitetet, si edhe për shkak të zhvendosjes së një pjese të kërkesës nga udhëtimet me distanca të gjata drejt atyre me distanca të mesme dhe të shkurtra.

Megjithatë, krahasuar me nivelet para pandemisë të vitit 2019, aeroportet e vogla vazhduan të kishin performancën më të dobët, me -27.7%. Kjo pasqyron ndryshime strukturore në kushtet e tregut dhe sfida të mëdha për qëndrueshmërinë e tyre financiare.

 

Mallrat dhe lëvizjet e avionëve

Trafiku i mallrave në aeroportet evropiane ra me 5.3% gjatë muajit prill, ndërsa numri i lëvizjeve të avionëve shënoi një rënie të lehtë prej 0.8%.

Të dhënat sipas grupeve të aeroporteve

Në prill, aeroportet që presin më shumë se 40 milionë pasagjerë në vit (Majors), ato me 25–40 milionë pasagjerë (Mega), me 10–25 milionë pasagjerë (Large), me 1–10 milionë pasagjerë (Medium) dhe me më pak se 1 milion pasagjerë (Small) raportuan ndryshime mesatare përkatësisht prej -3.5%, -1%, +0.1%, +2.1% dhe +5.5%, krahasuar me një vit më parë.

Aeroportet që raportuan rritjen më dinamike të trafikut të pasagjerëve krahasuar me prillin 2025 janë si më poshtë:

Majors: Barcelona BCN (+4.1%), Madrid MAD (+3.3%), Amsterdam AMS (+2.7%), Paris CDG (0%), Rome FCO (-0.6%).

Mega airports: Málaga AGP (+9.5%), Zurich ZRH (+6.1%), Copenhagen CPH (+5.8%), London STN (+3.1%), Palma de Mallorca PMI (+2.6%).

Large airports: Tirana TIA (+25.3%), Charleroi CRL (+16.2%), Malta MLA (+13.5%), Milan LIN (+13.3%), Kraków KRK (+13%).

Medium airports: Bratislava BTS (+144.7%), Skopje SKP (+31.1%), A Coruña LCG (+25.4%), Chișinău RMO (+24.6%), Timișoara TSR (+21.5%).

Small airports: Stockholm BMA (+699.8%), Bucharest BBU (+210.6%), Hatay HTY (+165.8%), Córdoba ODB (+135.1%), Friedrichshafen FDH (+89.1%)./ ACI Europe

 

The post Europa regjistron rënien e parë të trafikut ajror pas pandemisë në prill, TIA rritje me 25.3% appeared first on Revista Monitor.

Nga David Hanscom MD

 

Të mbetesh pa punë mund të shkatërrojë sistemin nervor

Ekziston një lidhje e dokumentuar mes të qenët pa punë dhe shëndetit të dobët mendor. Papunësia mund të krijojë shqetësim të rëndë psikologjik dhe anasjelltas.

Mjekësia moderne shpesh dështon të marrë parasysh faktorët socialë gjatë trajtimit të pacientëve.

Largimi i dikujt nga puna ka pasoja të konsiderueshme.

Adresimi i faktorëve socialë duhet të bëhet shumë shpejt prioritet i sistemit shëndetësor.

Në vitin 2012, NBC News raportoi për një valë tronditëse vetëvrasjesh mes punëtorëve italianë të shkatërruar nga kriza ekonomike. Mesazhet që ata kishin lënë pas nuk ishin të ndërlikuara:

“Nuk mund të jetoj pa punë.”
“Jam një dështim.”
“Biznesi im është si familja ime. Nëse ai dështon, dështoj edhe unë.”

Këto nuk janë fjalët e njerëzve që thjesht humbën një pagë. Janë fjalët e njerëzve që humbën vetveten.

Si kirurg i shtyllës kurrizore për 33 vjet, autori thotë se për një kohë të gjatë e përjashtoi veten nga bisedat mbi shëndetin mendor. Në atë kohë, ai nuk e kuptonte se dhimbja kronike mendore dhe dhimbja fizike janë në thelb e njëjta gjë, që lind nga çrregullime në nivel qelizor. Ai besonte se çdo dhimbje ishte strukturore dhe se, nëse nuk identifikohej një burim anatomik, nuk kishte çfarë të bënte.

Puna ose ishte e mundur, ose jo. Kur nuk ishte, ai i largonte pacientët nga puna dhe mendonte se po i ndihmonte.

Kjo ishte gjithashtu më e lehtë sesa të merrej me detaje si puna me orar të reduktuar, detyrat e lehta apo ndërthurja e ndërlikuar mes jetës së një personi dhe diagnozës së tij. Ajo që nuk kuptoi për shumë gjatë ishte se largimi i një personi nga puna nuk është kurrë një akt neutral. Ai mund të jetë, dhe shpesh është, vetë një formë dëmtimi.

Ironikisht dhe tani shqetësueshëm për të, njerëzit me çdo lloj paaftësie shpesh etiketohen si “të vështirë”, “më pak të vlefshëm” apo si njerëz që nuk duan të rikthehen në punë. Ata shpesh largohen shpejt nga kujdesi mjekësor dhe ndihen të padëgjuar. Autori thotë se ishte mësuar të besonte se mënyra për të zgjidhur krizën e paaftësisë për punë ishte të bëhej më i ashpër dhe t’i shtynte njerëzit të riktheheshin në punë. Dhe ai e bëri këtë.

Rreth shtatë vite pas fillimit të praktikës së tij, ai kuptoi se një nga arsyet kryesore pse pacientët në paaftësi për punë shpesh bëheshin “të vështirë” ishte zemërimi i madh që ndienin nga fakti se ishin bllokuar mes dhimbjes dhe sistemit. Ndërsa shpresat e tyre shuheshin vazhdimisht pas çdo vizite tjetër mjekësore, dëshpërimi thellohej gjithnjë e më shumë. Për këtë arsye ai e quan këtë situatë “Humnera”, një vend shumë i errët ku nuk duket asnjë rrugëdalje.

Fatkeqësisht, gjatë 45 viteve në mjekësi, ai thotë se kjo situatë vetëm është përkeqësuar. Mjekët kalojnë më pak kohë me pacientët, rekomandojnë më shumë ndërhyrje joefektive dhe i kalojnë njerëzit më shpejt në status paaftësie. Por, në thelb, askush nuk dëshiron të shihet si i paaftë dhe i varur nga të tjerët. Njerëzit duan të dëgjohen dhe të shihen, dhe të etiketohesh si diçka tjetër përveç një qenieje njerëzore është shkatërruese. Historia e punëtorëve italianë që kryen vetëvrasje është vetëm një pjesë e këtij realiteti.

Neuroshkenca e ndjenjës së përkatësisë

Sistemi nervor i njeriut nuk është krijuar për izolim dhe mungesë qëllimi. Ai është krijuar për lidhje, kontribut dhe siguri.

Kur ndihemi të sigurt, vërtet të sigurt dhe jo thjesht të stabilizuar nga ana mjekësore, trupi kalon në një gjendje ku shërimi bëhet i mundur. Fiziologjia e kërcënimit bën të kundërtën: e mban organizmin në alarm të vazhdueshëm, e mbush trupin me hormone stresi, intensifikon sinjalet e dhimbjes dhe dobëson pikërisht aftësitë që nevojiten për rikuperim.

Në formën e saj më të mirë, puna është një nga sinjalet më të fuqishme të sigurisë që kemi. Ajo krijon strukturë, lidhje sociale, ndjenjë kompetence dhe stabilitet ekonomik, elemente që sistemi nervor i interpreton si prova se bota nuk është e rrezikshme.

Kur këto sinjale zhduken, truri nuk regjistron thjesht mungesën e tyre. Ai e interpreton boshllëkun si kërcënim.

Pikërisht për këtë arsye izolimi social prodhon simptoma kronike mendore dhe fizike që shpesh nuk identifikohen në analizat tradicionale. Aktivizohen qarqet neurologjike të rrezikut dhe shtigjet e shqetësimit emocional.

Për sistemin nervor ka më pak rëndësi nëse përvoja etiketohet si “vetmi” apo “dhimbje shpine”. Sinjali bazë është i njëjtë: diçka nuk shkon dhe nuk jam i sigurt.

 

Çfarë konfirmojnë sot studimet

Një studim i madh australian i publikuar në BMC Public Health analizoi 369 persona të përfshirë në programin kombëtar të punësimit për personat me aftësi të kufizuara, ku pothuajse gjysma kishin si problem kryesor depresionin, ankthin, PTSD apo psikozën.

Rezultatet ishin të qarta. Ata që punonin kishin nivele dukshëm më të larta të shëndetit mendor dhe mirëqenies sesa ata që nuk punonin. Diferenca nuk ishte e vogël. Te personat me probleme psikologjike, rezultati i shëndetit mendor ishte 47.5 për ata që kishin punë, krahasuar me 36.9 për ata pa punë, një diferencë me rëndësi reale klinike dhe jo vetëm statistikore.

Por studimi bëri diçka edhe më të rëndësishme sesa konfirmimi i asaj që dyshohej prej kohësh. Ai ngriti një pyetje më të vështirë: çfarë marrëdhënieje krijojnë njerëzit me procesin e shërimit kur sistemi i mbështetjes ose i ndihmon, ose i dështon?

Përmes intervistave të thelluara, studiuesit identifikuan pesë histori të ndryshme, pesë mënyra sesi njerëzit përjetojnë lidhjen mes shëndetit mendor, punës dhe mbështetjes që marrin.

Disa njerëz u rikuperuan pavarësisht sistemit, duke gjetur punë falë vendosmërisë së tyre, ndërsa strukturat formale të mbështetjes u krijonin pengesa. Të tjerë u rikuperuan falë sistemit, kur patën fatin të takonin njerëz që i dëgjonin, përshtateshin me nevojat e tyre dhe i trajtonin si qenie njerëzore të plota, jo si objektiva statistikore për punësim.

Të tjerë vazhdonin rikuperimin në një rrugë të paqëndrueshme, të lidhur me shpresën se një ditë puna do të bëhej sërish e mundur. Ndërsa për disa të tjerë, vetë sistemi pengonte rikuperimin: punë të papërshtatshme, mungesë informacioni dhe marrëdhënie përçmuese rëndonin edhe më shumë barrën e problemeve mendore.

Historia më e zakonshme nga të gjitha ishte thjesht mbijetesa: njerëz të rraskapitur, të bllokuar në sisteme që nuk ishin ndërtuar për ta, duke u përpjekur vetëm të mos fundosen.

Studimet sot po konfirmojnë atë që punëtorët italianë e kishin kuptuar instinktivisht prej kohësh.

 

Cilësia e punës dhe mbështetjes ka rëndësi

Jo çdo punë shëron. Puna që nuk përputhet me aftësitë dhe vlerat e një personi, puna e pasigurt apo ajo që përfshin bullizëm dhe mungesë kontrolli, mund ta përkeqësojë shëndetin mendor.

Studimi australian tregoi se njerëzit që punonin më shumë ose më pak orë sesa dëshironin, apo ata me kontrata të përkohshme në vend të atyre të qëndrueshme, kishin nivele më të ulëta mirëqenieje sesa ata me punë të qëndrueshme dhe të përshtatshme për ta.

Ajo që dallonte vazhdimisht përvojat ndihmuese nga ato të dëmshme nuk ishte programi, modeli i financimit apo burokracia. Ishte marrëdhënia njerëzore.

Punonjësit që merrnin kohë për të kuptuar historinë e një personi, për të dëgjuar aspiratat e tij, për të pranuar frikërat dhe për t’iu përgjigjur me fleksibilitet dhe respekt, ndihmonin rikuperimin. Ata që i vendosnin njerëzit në punë të papërshtatshme, fshehnin burimet në dispozicion apo komunikonin përmes presionit dhe autoritetit, jo.

 

Pika e verbër e mjekësisë

Kur autori mendon për pacientët që i largoi nga puna pa kuptuar plotësisht pasojat, ai pranon se po trajtonte vetëm një fragment të personit dhe jo tërësinë e tij.

Mjekësia moderne është jashtëzakonisht efektive në ndërhyrjet akute, por shumë e papërgatitur për të përballuar forcat sociale dhe mjedisore që ndikojnë pjesën më të madhe të sëmundjeve kronike.

Varfëria, izolimi, pasiguria e strehimit, ambientet toksike të punës dhe traumat e vazhdueshme nuk janë faktorë dytësorë. Ato janë ndër shkaqet kryesore që përcaktojnë nëse sistemi nervor do të vazhdojë të jetojë në alarm apo do të kalojë drejt sigurisë dhe shërimit.

Faktorët socialë të shëndetit përbëjnë rreth 80% të sëmundjeve kronike. Këtu përfshihen varfëria, mungesa e mundësive, ambientet shtypëse të punës, abuzimi fizik, emocional apo seksual, paqëndrueshmëria sociale, mungesa e strehimit, bullizmi, rrjetet sociale, ekspozimi i tepërt ndaj tyre, mungesa e mbrojtjes policore dhe autoritarizmi.

Nëse të ardhurat vjetore të një personi në SHBA janë më pak se 40 mijë dollarë, incidenca e çrregullimeve të ankthit arrin në 100%.

Të përpiqesh të shërosh dikë duke injoruar mjedisin ku jeton nuk është thjesht qasje e paplotë. Shpesh është kundërproduktive. Trupi nuk mund të trajtohet si sistem i mbyllur kur ai reagon vazhdimisht ndaj një bote të hapur përreth tij.

Puna është ilaç.

Por si çdo ilaç tjetër, edhe ajo mund të shërojë ose të dëmtojë, në varësi të dozës, cilësisë dhe mënyrës si përjetohet nga personi që e merr, nëse ai ndihet si një rast që po përpunohet apo si një qenie njerëzore që dëgjohet dhe mbështetet.

Mjekët nuk po trajnohen për të njohur apo adresuar këto probleme sociale, as individualisht dhe as kolektivisht. Sistemi mjekësor praktikisht ka hequr dorë nga kjo përgjegjësi.

Sistemet tona mjekësore, profesionale dhe sociale duhet urgjentisht të fillojnë t’i trajtojnë njerëzit si qenie njerëzore, brenda rrethanave reale të jetës së tyre.

Jo një ditë në të ardhmen. Tani./ Psychology Today

 

The post Puna është ilaç, por ne vazhdojmë të japim dozën e gabuar appeared first on Revista Monitor.

Në muajin maj 2026, vendi ynë mirëpriti 1,143,595 vizitorë të huaj, një rritje prej 16% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, bënë të ditur të dhënat nga Agjencia për Media dhe Informim. Të dhënat publikohen më pas zyrtarisht nga INSTAT.

Sipas të dhënave të tjera të INSTAT, pas një fillimi të vakët, nga moti i paqëndrueshëm turizmi ka shënuar rigjallërim më pas. Pas rritjes me 11 për qind të të huajve në mars, prilli rezulton me 8.8 për qind më shumë të huaj sesa prilli i vitit të shkuar.

Janari dhe shkurti nisën dobët me rënie të lehtë ose rritje gati zero.

Ndikim pozitiv në turizëm vlerësohet të ketë pasur dhe konfliktet në Lindjen e Mesme, që kanë ndryshuar axhendën e shumë pushuesve, sidomos atyre nga Europa drejt vendeve më të sigurta dhe më afër.

Këtë tendencë e theksoi se Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), në raportin e fundi rajonal të perspektivës ekonomike.

Sipas bankës “Presionet mbi konkurrueshmërinë e jashtme, rreziqet klimatike dhe luhatjet e çmimeve të energjisë, të lidhura me konfliktin në Lindjen e Mesme, përbëjnë rreziqe negative.

Megjithatë BERZH thotë se këto efekte mund të zbuten pjesërisht nga zhvendosja e flukseve turistike nga disa vende më pranë konfliktit”.

Sipas të dhënave të INSTAT, Kosova vijon të dominojë, duke sjellë 30% të hyrjeve, e ndjekur nga Italia me rreth 13% dhe më pas Greqia me 8.6%, Maqedonia e Veriut me 8.1%, mali i Zi me 6.6%.

Në prill, një tendencë e dukshme ishte rritja e turistëve nga Franca, me 23% dhe atyre nga Polonia, që pothuajse u dyfishuan, teksa u rritën me 81%.

Turizmi, rikthehen polakët, Italia dhe Franca kompensojnë “ikjen” e gjermanëve

The post Hyrjet e të huajve në maj rriten me 16%, sipas të dhënave paraprake appeared first on Revista Monitor.

Produktet e importit  nuk po ushtrojnë presion mbi çmimet pasi vlera e tyre në tre-mujorin e parë të vitit erdhi në rënie, ndërsa kostot e prodhimit vendas mbeten të pandryshuara në të njëjtën periudhe.

Çmimet e importit në rënie të lehtë

Indeksi i Çmimeve të importit në tremujorin e parë të vitit 2026 shënoi rënie prej 0,2%, krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më pare. Ky trend rënës u udhëhoq kryesisht nga grupi i energjisë elektrike, gazit, avullit dhe ajrit të kondicionuar, i cili pësoi një ulje prej 2,4%.

Rënie më të lehta u vërejtën gjithashtu në industrinë nxjerrëse me 0,3% dhe në industrinë përpunuese me 0,1%. Ndërkaq, në nivel tremujor, krahasuar me tremujorin e fundit të vitit 2025, çmimet e importit regjistruan një rritje shumë të lehtë, çka sinjalizon një stabilizim të  çmimeve të importit.

Kostot e prodhimit në vendnumëro

Nga ana tjetër, indeksi i Çmimeve të Prodhimit (IÇP), i cili mat ecurinë e çmimeve të produkteve industriale vendase, arriti në 129,7 pikë për të njëjtën periudhë. Në terma vjetorë, çmimet e prodhimit mbetën pothuajse të pa- lëvizura, me një rritje gati të padukshme prej 0,02% në krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2025.

Çmimet e prodhimit për tregun vendas u rritën me 0,3%, ndërsa çmimet e produkteve të destinuara për eksport pësuan një rënie prej 0,5%.

Brenda strukturës së prodhimit vendas, rritja më e lartë vjetor u regjistrua në industrinë përpunuese me 0,4%, e ndjekur nga sektori i furnizimit me ujë dhe menaxhimit të mbetjeve me 0,3%.

Në nën-aktivitetet e industrisë përpunuese, rritja më e ndjeshme prej 1,2% u konstatua në prodhimin e pijeve, prodhimin e drurit dhe artikujve prej kashte, shtypshkrim, si dhe në prodhimin e produkteve të kauçukut dhe plastikës.

Në krahun e rënies, ashtu si te importet, tkurrja më e fortë u shënua në seksionin e energjisë elektrike, gazit dhe avullit me 0,9%, ndërsa në industrinë përpunuese ranë çmimet e pajisjeve elektrike me 0,9% dhe metalurgjia me 0,6%. Në terma tremujorë, IÇP shfaqi një gjallërim të lehtë prej 0,1% krahasuar me tremujorin e katërt të vitit të kaluar.

The post Stabilizohen çmimet e importit dhe prodhimit në 3-mujorin e parë appeared first on Revista Monitor.

Procesi i rivlerësimit të pasurive të paluajtshme me tatim të reduktuar 5% ka sjellë të ardhura prej 3.9 miliardë lekësh, ose rreth 40 milionë euro, gjatë periudhës shkurt-maj 2026.

Shifrat u bënë të ditura nga Ministri i Financave, Petrit Malaj, i cili theksoi se interesi i qytetarëve për këtë proces rezulton më i lartë krahasuar me rivlerësimin e zhvilluar në vitin 2022.

Ministri i Financave Malaj theksoi se krahasuar me procesin e rivlerësimit të zhvilluar në vitin 2022, interesi i individëve është më i lartë. Sipas tij në vitin 2022 në total u arkëtuan 5.6 mld lekë të ardhura, kundrejt 3.9 mld lekëve të arkëtuara për 3 muaj në 2026.

Po ashtu për periudhën shkurt-prill Agjencia Shtetërore e Kadastrës (ASHK) llogariti arkëtimin e 3.2 mld lekëve apo rreth 34 mln euro.

Nga totali i tatimit për rivlerësimin e pronave, rezultoi se vetëm 22% e aplikuesve apo në numër 2,114 e tyre kishin paguar tatimin për periudhën e aplikimeve shkurt-prill. Totali i tatimit të paguar prej tyre dhe transferuar në tatime, sipas të dhënave llogaritet në vlerën e 1,59 mld lekëve.

Në total për periudhën kishin aplikuar 9,532 qytetarë.

53% e aplikimeve rezultojnë me tatim të papaguara (5,053 aplikime të përllogaritura nga ASHK por të papaguara); 25% e tyre apo 2,365 aplikimeve rezultojnë të refuzuara nga ASHK.

Numri i aplikimeve më së shumti është i përqendruar në Tiranë dhe Durrës. 42% e totalit të aplikimeve janë në Tiranë, 18% e tyre janë nga qytetet Durrës, Kavajë dhe Krujë. Aplikimet e qytetit të Vlorës përbëjnë 6%, në Lezhë është përqendruar 4.5% e tyre, në Sarandë 4%, në Fier 4% etj.

Rivlerësimi i apartamenteve me 5%, tatimet arkëtojnë për muajt shkurt-prill 16 mln euro të ardhura

Ndryshe nga Tiranë ku qytetarët që po kryejnë rivlerësimin nëpërmjet Agjencisë Shtetërore të Kadastrës mund të kryejnë procesin, me çmimet e referencës të ndryshuar në vitin 2023. Në fund të korrikut 2023 për Tiranë hynë në fuqi çmimet e reja për 32 zonat kadastrale.

Në rrethe procesi i rivlerësimit nga ASHK do të vijojë të kryhet me çmimet e vendosura që në 2016.

Ministri i Financave Petrit Malaj tha se ende nga grupi i punës nuk janë gati çmimet e reja të referencës për rrethet. Malaj përsëriti se nëse qytetarët do të kërkojnë të rivlerësojnë pronat sipas vlerës së tregut, procesin duhet ta kryejnë nëpërmjet ekspertit privat të licencuar.

“Grupi i punës është duke punuar, është më kompleks se përfshin edhe bashkitë. Ky proces nuk e pengon rivlerësimin, por kjo nuk i pengon qytetarët që kërkojnë të bëjnë rivlerësimin sipas çmimeve të tregut, mund ta bëjnë me vlerësues privat”.

Në muajin korrik 2025 Ministria e Financave, propozoi një hartë e re çmimesh për rrethet me rritje deri 200% (rritja më e lartë në zonën pranë portit të Durrësit). Çmimet e reja parashikoj të hynin në fuqi nga 1 janari 2026.

Nga 1 janari, sa do të rritet taksa e ndërtesës për shtëpitë dhe dyqanet për 119 zona në rrethe

Por çmimet e propozuara në 2025 ende nuk janë miratuar. Por këtë vit mbi projektvendimin e propozuar Ministria e Financave shtoi zona të reja kadastrale, duke përfshirë për herë të çmimet si zona më vete edhe fshatrat. Aktualisht zonat rurale nuk kanë çmim reference. Për to përdoret çmimi i qytetit, por i reduktuar 35%.

Referencat e ndërtesave për banim në fshat, ja në cilat zona çmimet do barazohen me qytetin

Por edhe kjo ndarje e re për çmimet e referencës së rretheve ende nuk është miratuar.

Ministri i Financave Petrit Malaj gjatë një seance në Kuvendin e Shqipërisë më herët shpjegoi se çmimet e referencës po rishikohen sërish, ku grupi ndërinstitucional i ngritur për këtë qëllim po merr të gjithë kohën e nevojshme për të nxjerrë çmimet sa më reale që i përafrohen tregut.

Malaj për rritjen e çmimeve të referencës në rrethe, hipoteka regjistron më pak se vlera reale

The post Arkëtohen 40 mln euro nga rivlerësimi për 4 muaj; Ende pa afat çmimet e referencës në rrethe appeared first on Revista Monitor.

Në luftën kundër korrupsionit, algoritmet po bëhen po aq të rëndësishme sa hetuesit. ILDKPKI ka nisur ndërtimin e një sistemi të ri kontrolli që synon të dallojë automatikisht “shenjat e kuqe” në deklaratat e pasurisë së zyrtarëve.

Modeli, i njohur si “Red Flags”, përdoret nga shumë institucione antikorrupsion në botë për të veçuar rastet me risk të lartë dhe për t’i kaluar ato në verifikim të thelluar. Nëse zbatohet sipas planit, ai mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si kontrollohen pasuritë e politikanëve dhe zyrtarëve në Shqipëri.

Sipas raportit, ILDKPKI po zhvillon një metodologji të re verifikimi të bazuar në analizën e riskut dhe në indikatorë paralajmërues të njohur si “Red Flags”. Qëllimi është që kontrollet të mos mbështeten vetëm te përzgjedhja formale e subjekteve sipas skemës ligjore aktuale, por të fokusohen te rastet që paraqesin probabilitet më të lartë për parregullsi, fshehje pasurie apo konflikt interesi.

Në raport thuhet se metodologjia po zhvillohet duke u mbështetur te praktikat më të mira ndërkombëtare, ku përdoren tregues risku për të identifikuar deklarata që meritojnë verifikim më të thelluar. Institucioni synon të përdorë edhe analiza të tipologjive të korrupsionit dhe të dhëna nga institucione të tjera për të ndërtuar këtë sistem.

Në praktikë, një model i tillë mund të sinjalizojë raste ku pasuria rritet me ritme të pazakonta krahasuar me të ardhurat e deklaruara, kur ka lëvizje të shpeshta të aseteve, transaksione të pazakonta, lidhje me persona apo kompani me interes publik, ose kur ka mospërputhje mes deklarimeve të ndryshme ndër vite.

Raporti nuk jep ende listën e indikatorëve që do të përdoren, por thekson se sistemi synon të prioritizojë rastet me risk më të lartë.

Një element tjetër i rëndësishëm është se kjo nismë lidhet edhe me planet për transformimin digjital të institucionit. ILDKPKI parashikon që sistemi elektronik i deklarimit të pasurive të lidhet me databaza të institucioneve të tjera shtetërore për shkëmbim të automatizuar informacioni, me synimin për të rritur saktësinë e verifikimeve dhe për të ulur kontrollin manual. /D.Hyka

The post Pasuritë e zyrtarëve nën algoritëm: ILDKPKI kalon te modeli “Red Flags” appeared first on Revista Monitor.

Demonstruesit kundërshtojnë resortin prej 4 miliardë dollarësh, i mbështetur nga firma e investimeve e themeluar nga dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner.

Një projekt për ndërtimin e një resorti luksoz në një zonë të pabanuar në Mesdhe, i lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump, prej një jave ka nxitur protesta në Shqipëri.

Mijëra qytetarë u mblodhën të enjten në Tiranë për të pestën ditë radhazi, duke mbajtur pankarta kundër qeverisë me mbishkrimin “Ndalni vjedhjen e Shqipërisë” dhe figura flamingosh rozë, që janë kthyer në simbol të lëvizjes, pasi këta shpendë gjenden në ligatinat e mbrojtura pranë zonës ku parashikohet zhvillimi i projektit.

Protestat kundërshtojnë resortin e propozuar prej 4 miliardë dollarësh, të mbështetur nga Affinity Partners, firma e investimeve e themeluar nga Kushner. Projekti do të përfshinte një zhvillim pranë Zvërnecit, zonë bregdetare ngjitur me ligatinat, si dhe një resort të nivelit të lartë në Sazan, ishulli i vetëm i Shqipërisë.

Nëse projekti anulohet, ai do të ishte projekti i dytë i familjes Trump në Ballkan që dështon për shkak të kundërshtimit lokal, pas planit të mbështetur nga Kushner për një hotel Trump në kryeqytetin serb, Beograd, i cili u anulua vitin e kaluar.

Bashkëshortja e Kushner, Ivanka Trump, u përball me kritika javën e kaluar pas një interviste në podkastin e David Senra, ku tregoi se si ajo dhe bashkëshorti i saj kishin zbuluar ishullin që tani planifikojnë ta zhvillojnë.

“Ishim në barkën e një miku dhe u ndalëm për të notuar”, tha Ivanka. “Notuam deri në ishull, bëmë një shëtitje, zbathur gjatë gjithë rrugës, deri në majë, dhe mbetëm të magjepsur.

“Pamë një mundësi për të vënë në jetë potencialin e ishullit dhe për ta zhvilluar atë, por duke vepruar me shumë kujdes dhe maturi, sepse është një vend me bukuri të jashtëzakonshme”, tha Ivanka.

Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit në Shqipëri njoftoi në fillim të kësaj jave se po shqyrton ndryshimet e vitit 2024 në statusin e mbrojtur të zonës dhe në pronësinë e tokës, të cilat i hapën rrugë zhvillimit të planifikuar. Projekti mori miratim paraprak në fund të vitit 2024.

Projekti llogaritet të ketë një vlerë prej mbi 4 miliardë dollarësh, më shumë se 10% e prodhimit të brendshëm bruto vjetor të Shqipërisë. Zyrtarët thonë se ai mund të tërheqë turistë me fuqi të lartë shpenzuese dhe të nxisë më tej industrinë e turizmit, e cila është zgjeruar me ritme të shpejta vitet e fundit.

Grupet mjedisore dhe kundërshtarë të tjerë të projektit argumentojnë se planet kërcënojnë ekosisteme të ndjeshme dhe nuk janë shqyrtuar sa duhet.

“Nuk ka asnjë mundësi që investimi të ndalet për sa kohë që jam unë këtu”, tha këtë javë kryeministri Edi Rama. Duke iu referuar akuzave rreth projektit, ai shtoi se investimi po vijon me “pronarë të rinj dhe legjitimë”.

Ishulli i Sazanit mbetet pronë shtetërore, ku Affinity Partners ka marrë statusin e investitorit strategjik. Zonat bregdetare aty pranë, ku do të zhvillohet një pjesë tjetër e projektit, janë blerë nga investitorë nga Katari, të cilët kanë qenë partnerë në projekt, tha Rama në një postim në Facebook.

Një tjetër kompani, e identifikuar nga mediat vendase si pronare e një pjese të tokës, grupi offshore “Zvërnec South Adriatic Development”, u tha mediave lokale se toka është “në pronësi private, metër për metër” dhe se kompania e ka blerë atë ligjërisht.

Kushner dhe Affinity Partners nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment.

Rama i akuzoi protestuesit se po veprojnë kundër interesave ekonomike të Shqipërisë dhe tha se disa prej tyre janë ndikuar nga fushata dezinformimi në rrjetet sociale.

Bumi i fundit turistik ka transformuar pjesë të bregdetit shqiptar, duke tërhequr miliona vizitorë falë çmimeve relativisht të ulëta dhe plazheve ende të paprekura. Megjithatë, rritja e çmimeve të pronave dhe zhvillimet në shkallë të gjerë kanë shtuar shqetësimet për rritjen e kostos së jetesës së banorëve vendas.

“Fokusi ynë mbetet administrimi i përgjegjshëm, përmirësimi mjedisor, krijimi i vendeve të punës dhe ndërtimi i një vlere afatgjatë për komunitetet lokale”, tha Asher Abehsera, kryetar i Sazan Real Estate Development, kompania që po punon për projektin bashkë me Affinity Partners. “Ne respektojmë proceset publike dhe institucionale në vijim.”

Lutfi Dervishi, analist i pavarur dhe ish-drejtues i Transparency International Albania, tha se protestat në Tiranë pasqyrojnë një pakënaqësi më të gjerë ndaj administratës së Ramës.

“Duket si një protestë shumëngjyrëshe”, tha Dervishi. “Aty sheh njerëz kundër establishmentit përkrah grupeve shumë të ndryshme, me ankesa të ndryshme. Por, ndryshe nga protestat e mëparshme, kjo është paqësore dhe e qëndrueshme.”/ Financial Times

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The post Financial Times: Resorti luksoz i planifikuar nga familja Trump nxit protesta në Shqipëri appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria është vendi me nivelin më të lartë të privimit të rëndë material dhe social në Europë, sipas të dhënave më të fundit të Eurostat për vitin 2024.

Treguesi mat përqindjen e popullsisë që nuk mund të përballojë të paktën 7 nga 13 mallra, shërbime ose aktivitete që konsiderohen të nevojshme për një standard jetese të përshtatshëm.

Në to përfshihen pagesa e qirasë dhe faturave, përballimi i shpenzimeve të papritura, konsumimi i rregullt i mishit ose peshkut, një javë pushime larg shtëpisë, zotërimi i një automjeti, zëvendësimi i mobilieve të konsumuara, blerja e rrobave dhe këpucëve të reja, mundësia për të shpenzuar një shumë të vogël për veten, pjesëmarrja në aktivitete sociale dhe aksesi në internet.

Të dhënat tregojnë se rreth 35% e popullsisë në Shqipëri (34.8%) jetonte në kushte të privimit të rëndë material dhe social në vitin 2024, niveli më i lartë në Europë.

Shifrat tregojnë se hendeku mes Shqipërisë dhe vendeve të Bashkimit Europian mbetet shumë i madh. Mesatarja e BE-së ishte rreth 6.3% në vitin 2024, rreth pesë herë më e ulët se niveli i regjistruar në Shqipëri.

Shqiptarët kanë shumë mungesa jo vetëm në raport me vendet e BE-sw, por edhe në krahasim me vendet e tjera të rajonit. Maqedonia e Veriut e ka privimin material në nivelin e 11.6%, Serbia 10.3% dhe treguesi është pak më i lartë në Mal të Zi, me 12.3%. Nuk ka të dhëna për Bosnjë Hercegovinën dhe Kosovën.

Në krahasim me vitet e mëparshme, norma e privimit material ka ardhur në ulje (në vitin 2018, treguesi ishte gati 46%), sërish ajo mbetet të paktën dy herë më e lartë e i dyti pas nesh.

Më pak europianë në vështirësi se një dekadë më parë

Në nivel të Bashkimit Europian, numri i personave që jetojnë në kushte të privimit të rëndë material dhe social ka rënë nga rreth 41 milionë në vitin 2015 në 27.5 milionë në vitin 2024.

Mesatarisht në BE, rreth 6.3% e popullsisë shfaq nivel të lartë të privimit material, me kryesimin që e mbajnë Rumania (16.8%), Greqia (14.9%), Bullgaria (15%) dhe niveli më i ulët është në Poloni (2%), Holandë (2.6%), Austri (2.9%), Çeki (2.6%).

Si matet treguesi i privimit material

Treguesi i privimit material, sipas përkufizimit të Eurostat, mat mungesën e detyruar të disa elementeve që konsiderohen të nevojshme dhe të dëshirueshme për një jetë të përshtatshme.

Ai mat përqindjen e popullsisë që nuk mund të përballojë të paktën 7 nga 13 elementët e mëposhtëm:

1. pagesën e qirasë, faturave, kësteve të blerjeve me pagesë të shtyrë ose kësteve të kredive të tjera;
2. mbajtjen e banesës mjaftueshëm të ngrohtë;
3. përballimin e shpenzimeve të papritura;
4. konsumimin e mishit, pulës, peshkut ose alternativave vegjetariane çdo dy ditë;
5. një javë pushime larg shtëpisë;
6. aksesin në një makinë ose furgon për përdorim personal;
7. zëvendësimin e mobilieve të konsumuara;
8. zëvendësimin e rrobave të konsumuara me disa të reja;
9. zotërimin e dy palëve këpucë të përshtatshme;
10. shpenzimin e një shume të vogël parash çdo javë për veten;
11. pjesëmarrjen në aktivitete të rregullta argëtuese;
12. takimin me miq ose familjarë për një pije apo vakt të paktën një herë në muaj;
13. lidhjen me internet.

Elementët 1 deri në 7 lidhen me nivelin e familjes, ndërsa elementët 8 deri në 13 lidhen me nivelin individual.

 

The post Eurostat: 35% e shqiptarëve nuk përballojnë qiratë, faturat, pushimet, apo blerjen e rrobave të reja appeared first on Revista Monitor.

Administrata Tatimore ka nisur verifikimet e dokumentacionit të dorëzuar nga individët që kanë aplikuar për përfitimin e kompensimit pas zbritjes së shpenzimeve deri në vlerën 100 mijë lekë për arsimin e fëmijëve, të deklaruara në Deklaratën Vjetore të të Ardhurave Personale (DIVA) 2025.

Sipas të dhënave të Administratës Tatimore për Monitor, rreth 2,161 individë pritet të përfitojnë kompensim për arsimin e fëmijëve, pasi kanë deklaruar zbritje të shpenzimeve arsimore deri në vlerën maksimale prej 100 mijë lekësh.

Për këtë kategori, përfitues të njohjes së shpenzimeve arsimore janë vetëm individët me të ardhura bruto vjetore deri në 1.2 milionë lekë. Administrata Tatimore ka nisur procesin e verifikimit të dokumentacionit që justifikon këto shpenzime.

Shuma e kompensimit do të disbursohet në llogaritë bankare të deklaruara gjatë aplikimit në sistemin e-Filing, pas përfundimit të verifikimit të dokumentacionit.

Sipas burimeve nga Administrata Tatimore, procesi i shqyrtimit të kërkesave për këtë kategori do të kërkojë më shumë kohë krahasuar me aplikimet e tjera, pasi nevojitet verifikimi i faturave të fiskalizuara që justifikojnë shpenzimet e deklaruara për arsimimin e fëmijëve.

Kjo kategori individësh, gjatë plotësimit të DIVA-s, përveç zbritjes së shpenzimeve në vlerën 48 mijë lekë për çdo fëmijë në ngarkim, përfitoi edhe zbritjen e shpenzimeve arsimore deri në vlerën 100 mijë lekë.

Këto të fundit duhet të justifikohen me fatura të fiskalizuara. Ndërkohë, zbritja prej 48 mijë lekësh për çdo fëmijë në ngarkim u përfitua nga të gjithë individët që plotësuan dhe dorëzuan DIVA-n, pavarësisht nivelit të të ardhurave.

Konkretisht, sipas një shembulli të publikuar nga Monitor, një individ që kishte plotësuar dhe dorëzuar deklaratën DIVA, i kategorizuar në fashën me të ardhura bruto nën 1.2 milionë lekë dhe me dy fëmijë në ngarkim, përfitoi njohjen e shpenzimeve në vlerën 96 mijë lekë për kujdestarinë e fëmijëve dhe 100 mijë lekë për arsimin.

Pas zbritjes së këtyre shpenzimeve dhe rillogaritjes së tatimit, individi rezultoi me tatim të mbipaguar në vlerën 25 mijë lekë. Kjo është shuma që do t’i kthehet si kompensim. Për të përfituar këtë shumë, krahas kërkesës, certifikatës familjare dhe dokumentit që vërteton IBAN-in e llogarisë bankare, duhet të dorëzohen edhe faturat e fiskalizuara të shpenzimeve për fëmijët.

Shembujt e DIVA, nga 62 deri në 250 euro, sa varion kompensimi për arsimin e fëmijëve 

Afati për plotësimin dhe dorëzimin e deklaratës DIVA ishte deri më 31 mars 2026.

Që nga fundi i muajit maj, Administrata Tatimore ka nisur dhënien e kompensimeve për individët përfitues që kanë deklaruar një ose dy fëmijë në ngarkim. Në total, për këtë kategori janë 34,263 individë përfitues, ndërsa vlera totale e kompensimeve llogaritet rreth 518 milionë lekë.

Kompensimi për fëmijët nga DIVA 2025, Tatimet nisën pagesat për 3 mijë përfituesit e parë

Po ashtu e drejta për aplikim me qëllim përfitimin e kompensimit për asnjë kategori nuk humbet për 5 vite. Afati i shqyrtimit të kërkesës për kompensim nga administrate tatimore është deri në 2 muaj.

Kompensimi për fëmijët nga DIVA 2025, Tatimet: E drejta për aplikim nuk humbet për 5 vite

The post Tatimet nisin verifikimin e faturave, rreth 2,161 individë në pritje të kompensimit për arsimin appeared first on Revista Monitor.

Despite years of efforts to promote regional cooperation and initiatives aimed at facilitating free movement, citizens of the Western Balkans remain surprisingly disconnected from one another.

Data from the Regional Cooperation Council’s Balkan Barometer 2025 show that a significant share of the region’s population, 22%, have never visited any neighbouring Western Balkan economy, reflecting the continued impact of political barriers, inadequate infrastructure and limited regional connectivity.

The survey findings indicate that Bosnia and Herzegovina is the least visited destination within the region. On average, 46% of respondents across the Western Balkans said they had never travelled there. North Macedonia follows with 38%, while Albania and Kosovo each register 37%.

At the other end of the scale, Montenegro emerges as the most visited country in the region, with only 21% of Western Balkan citizens reporting that they have never been there.

Albania and Kosova: Strong Ties, but Bosnia and Serbia Remain Largely Unexplored

For Albanian citizens, Kosovo remains by far the closest and most frequently visited destination. Only 20% of Albanians say they have never travelled to Kosovo. The connection is even stronger in the opposite direction, with just 4% of Kosovars reporting that they have never visited Albania, highlighting the deep cultural, ethnic and tourism links between the two societies.

Mobility drops sharply, however, when it comes to the rest of the region. Around 72% of Albanians have never visited Serbia, while 66% have never travelled to Bosnia and Herzegovina.

For Kosovo, isolation from these two countries is even more pronounced, largely due to political tensions and visa restrictions with Bosnia and Herzegovina. According to the survey, 79% of Kosovars have never visited Bosnia and Herzegovina, while 67% have never travelled to Serbia.

Neighbours with Limited Interaction

The data also reveal significant gaps in mobility between countries that share borders. For example, 68% of Serbian citizens have never visited Albania, while 60% of citizens of Bosnia and Herzegovina have never travelled to either Albania or Kosovo.

North Macedonia and Montenegro appear to be the most neutral and accessible destinations across the region. Montenegro, in particular, enjoys strong visitor flows from neighbouring countries. Only 7% of Serbian citizens and 8% of citizens from Bosnia and Herzegovina report never having visited Montenegro, largely due to its popular Adriatic coastline and long-standing historical ties.

One in Five Citizens Has Never Travelled Within the Region

Another worrying indicator for regional integration is that 22% of citizens across the Western Balkans say they have never visited any of the region’s economies. The figure rises to 36% among citizens of Montenegro and 30% among those in North Macedonia.

The findings suggest that, for a considerable share of the population, regional integration remains more of a political concept than a lived reality. The Balkan Barometer 2025 concludes that without the removal of remaining political barriers and significant improvements in road and rail infrastructure, integration in the Western Balkans will continue to exist largely on paper rather than in the everyday experiences of its citizens./B.Hoxha

The post A Region Apart: One in Five Western Balkans Citizens Has Never Travelled Within the Region appeared first on Revista Monitor.

Pavarësisht përpjekjeve shumëvjeçare për bashkëpunim rajonal dhe nismave për lëvizjen e lirë, qytetarët e Ballkanit Perëndimor vazhdojnë të mbeten gjeografikisht të izoluar nga njëri-tjetri.

Të dhënat “Barometrit të Ballkanit 2025” nga Këshilli i Bashkimit Rajonal tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e banorëve të rajonit 22% nuk kanë vizituar kurrë asnjë nga ekonomitë fqinje për shkak të barrierave politike, mungesës së infrastrukturës etj.

Rezultatet e Anketës tregojnë se Bosnja dhe Hercegovina është vendi më pak i vizituar nga vendet e tjera të rajonit, ku mesatarisht 46% e të anketuarve deklarojnë se nuk kanë shkelur kurrë atje. Ajo ndiqet nga Maqedonia e Veriut 38%, Shqipëria dhe Kosova me nga 37% secila.

Në kahun tjetër, Mali i Zi rezulton vendi më i eksploruar, me vetëm 21% të qytetarëve të rajonit që nuk e kanë vizituar asnjëherë.

Shqiptarët dhe Kosova: Një urë e fortë, por Bosnja dhe Serbia mbeten “tokë e panjohur”

Për qytetarët e Shqipërisë, Kosova mbetet destinacioni më i afërt dhe më i vizituar. Vetëm 20% e shqiptarëve të Shqipërisë thonë se nuk kanë qenë kurrë në Kosovë. Ky raport është edhe më i fortë në kahun e kundërt, ku vetëm 4% e qytetarëve të Kosovës nuk e kanë vizituar kurrë Shqipërinë, duke konfirmuar lidhjet e ngushta kulturore, etnike dhe turistike.

Megjithatë, lëvizshmëria e shqiptarëve zbehet ndjeshëm kur bëhet fjalë për pjesën tjetër të rajonit:72% e shqiptarëve të Shqipërisë nuk kanë vizituar kurrë Serbinë. 66% e tyre nuk kanë qenë kurrë në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Për Kosovën, izolimi me këto dy vende është edhe më ekstrem, kryesisht për shkak të barrierave politike dhe regjimit të vizave me Bosnjën. 79% e qytetarëve të Kosovës nuk kanë vizituar kurrë Bosnjën dhe 67% nuk kanë qenë kurrë në Serbi.

Fqinjësi pa komunikim

Të dhënat nxjerrin në dritë edhe hendeqe të tjera të thella ndërmjet vendeve që ndajnë kufij të përbashkët. Për shembull, 68% e qytetarëve të Serbisë nuk kanë vizituar kurrë Shqipërinë, ndërsa 60% e qytetarëve të Bosnjë-Hercegovinës nuk kanë shkelur kurrë në Shqipëri apo Kosovë.

Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi shfaqen si vendet më neutrale dhe më të aksesueshme për të gjithë. Mali i Zi është veçanërisht i vizituar nga serbët (vetëm 7% nuk e kanë vizituar dhe nga boshnjakët, vetëm 8% nuk e kanë vizituar, kryesisht për shkak të turizmit bregdetar dhe lidhjeve historike.

Një e pesta e rajonit nuk lëviz fare

Një tjetër tregues negative për integrimin rajonal është se 22% e qytetarëve në nivel rajoni deklarojnë se nuk kanë vizituar asnjë nga vendet e Ballkanit Perëndimor. Kjo shifër shkon deri në 36% për qytetarët e Malit të Zi dhe 30% për ata të Maqedonisë së Veriut, duke dëshmuar se për një pjesë të madhe të popullsisë.

Anketa e Barometrit 2025 tregon se pa heqjen definitive të barrierave politike dhe pa përmirësimin e infrastrukturës rrugore e hekurudhore, integrimi i Ballkanit do të mbetet më shumë një projekt në letër sesa një realitet i jetuar nga qytetarët e tij./ B.Hoxha

 

The post Izolimi rajonal, 22% e qytetarëve të Ballkanit nuk udhëtojnë fare te fqinjët appeared first on Revista Monitor.

Çmimet e pronave të banimit në Kosovë në tremujorin e parë të vitit 2026 janë rritur për 5.3 për qind krahasuar me tremujorin e parë të vitit të kaluar. Ndërkaq, krahasuar me tremujorin e katërt të vitit 2025 çmimet e pronave të banimit shënuan rritje prej 2.4 për qind.

 

Çmimet e pronave të banimit në Kosovë kanë vazhduar të rriten edhe gjatë vitit 2026, duke shënuar ngritje si në nivel vjetor ashtu edhe në krahasim me muajt e fundit të vitit paraprak.

Sipas të dhënave të publikuara në Indeksin e Çmimeve të Pronave të Banimit, në tremujorin e parë të vitit 2026 çmimet e banesave dhe pronave të banimit janë rritur për 5.3 për qind krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2025.

Rritje është regjistruar edhe krahasuar me tremujorin e katërt të vitit 2025, ku çmimet kanë shënuar ngritje prej 2.4 për qind vetëm brenda një tremujori.

Të dhënat tregojnë se trendi i rritjes së çmimeve po vazhdon prej vitesh, ndërsa ndryshimet nuk janë të njëjta në të gjitha rajonet e vendit.

Në Rajonin e Prishtinës, ku vitet e fundit janë përqendruar ndërtimet më të mëdha të komplekseve banesore dhe kërkesa më e lartë për banim, rritja vjetore e çmimeve në tremujorin e parë të vitit 2026 ishte 1.4 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Megjithatë, rritja më e madhe është regjistruar në rajonet tjera të Kosovës.

Sipas raportit, jashtë Rajonit të Prishtinës çmimet e pronave të banimit janë rritur për 12.3 për qind krahasuar me tremujorin e parë të vitit 2025.

Raporti përfshin edhe ndryshimet vjetore të Indeksit të Çmimeve të Pronave të Banimit për periudhën nga TM1 2019 deri në TM1 2026, ku shihet se tregu i banimit në Kosovë ka vazhduar të lëvizë me trend rritës pothuajse në çdo vit.

Po ashtu janë publikuar edhe vlerat e indeksit, ndryshimet tremujore, ndryshimet vjetore dhe ndryshimet mesatare vjetore për periudhën TM1 2018-TM1 2026, të cilat paraqesin lëvizjet e vazhdueshme të çmimeve të banesave dhe pronave të banimit në vend.

Në raport bëhet e ditur edhe se të dhënat për tremujorin e katërt të vitit 2025 janë rishikuar pas pranimit të të dhënave të reja dhe përditësimit të bazës administrative. Sipas publikimit, vlerat e reja të rishikuara zëvendësojnë ato që ishin publikuar më herët.

The post “Fluturojnë” çmimet e pronave të banimit në Kosovë, rritje deri në 5.3% appeared first on Revista Monitor.

Analistët thonë se dërgesat pranë nivelit më të ulët në gati një dekadë janë një faktor kryesor që nafta bruto ende tregtohet nën 100 dollarë për fuçi.

 

Një rënie e fortë e kërkesës së Kinës për importe nafte po bëhet një nga arsyet kryesore pse bota nuk po përballet me një krizë më të madhe energjetike, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme po i afrohet ditës së 100-të.

Nafta po tregtohet nën 100 dollarë për fuçi, pavarësisht humbjes së një të pestës së furnizimit botëror për më shumë se tre muaj.

Tom Baker nga Vitol tha se ulja dramatike e blerjeve të naftës bruto nga Kina, me kërkesën që ka rënë me 4-5 milionë fuçi në ditë, ka ndihmuar të zbutet humbja e 12 milionë fuçive në ditë nga Gjiri.

“Importet e ulëta të Kinës kanë mbrojtur pjesën tjetër të tregut të naftës,” tha Martijn Rats nga Morgan Stanley.

Sipas vlerësimeve të Morgan Stanley, sasia e naftës që ka mbërritur në Kinë me anije gjatë 30 ditëve të fundit ka rënë në 7.5 milionë fuçi në ditë, nga rreth 13 milionë në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Të dhënat e S&P Global Energy tregojnë se importet totale të naftës bruto të Kinës në prill ranë me më shumë se 2 milionë fuçi në ditë, në 9.4 milionë fuçi në ditë.

Për majin, S&P parashikon një rënie të mëtejshme në rreth 8 milionë fuçi në ditë.

Hu Min Min nga S&P tha se rënia e importeve kineze është bërë një faktor kritik që po riformëson tregun global të naftës.

Arsyet e rënies së papritur të blerjeve kineze janë të paqarta. Pekini nuk ka folur hapur për strategjinë e tij të tregtimit të naftës.

Shumica e analistëve besojnë se Kina ka nisur të përdorë rezervat e naftës që kishte grumbulluar gjatë vitit të kaluar, kur çmimet ishin të ulëta.

Tom Baker tha se Kina mbetet si një “vrimë e zezë”, sepse askush nuk ka një pamje të qartë të rezervave të saj.

Sipas Hu Min Min, Kina ka reaguar ndaj krizës së Iranit duke ulur prodhimin në rafineri dhe duke kaluar nga grumbullimi i rezervave te përdorimi i tyre.

S&P parashikon se Kina do të përdorë rezervat tregtare me ritëm 700-800 mijë fuçi në ditë deri në tremujorin e tretë.

Gjithashtu, ndalimi i përkohshëm i eksporteve të karburantit për avionë dhe naftës diesel ka ulur kërkesën për importe.

“Sjellja e Kinës në energji, si përgjigje ndaj luftës me Iranin, përmblidhet me një fjalë: siguri,” tha Ye Lin nga Rystad Energy.

Kufizimet e Kinës mbi eksportet e produkteve të naftës kanë shkaktuar kritika nga partnerët tregtarë që varen nga furnizimet kineze.

Pekini ka refuzuar kërkesat e rafinerive shtetërore për të eksportuar këto karburante me çmime të larta, duke zgjedhur në vend të kësaj të dërgojë disa ngarkesa si ndihmë — një formë e “diplomacisë së naftës”.

Analistët vërejnë se rënia e importeve të naftës bruto është shumë më e madhe se rënia e kërkesës së brendshme, e cila pritet të ulet vetëm me rreth 1.5 milionë fuçi në ditë në tremujorin e dytë.

Kjo rënie më e lehtë e kërkesës lidhet pjesërisht me rritjen më të dobët ekonomike të Kinës, problemet në tregun e pronave dhe besimin e ulët të konsumatorëve dhe bizneseve.

Ye nga Rystad theksoi gjithashtu një zhvendosje strukturore të Kinës nga nafta drejt energjisë elektrike.

Sipas saj, investimet në makina elektrike, hekurudha të elektrifikuara dhe energji të rinovueshme i kanë dhënë Kinës një “mburojë strategjike” për ta përballuar krizën me më pak dhimbje.

Por Baker nga Vitol paralajmëroi se importet e ulëta kineze të naftës nuk do të vazhdojnë përgjithmonë.

Në një moment, kur Kina të ketë sërish nevojë për ato fuçi, çmimi do të duhet të rritet dhe mënyra e vetme për ta balancuar tregun do të jetë ulja e kërkesës.

Even Pay nga Trivium China tha se nuk është e qartë sa shumë Pekini po e llogarit ndikimin global të qasjes së tij ndaj tregut të naftës.

Sipas saj, Kina i justifikon rezervat e mëdha të naftës kryesisht me sigurinë e brendshme energjetike dhe ekonomike./ Financial Times

The post Rënia e importeve kineze të naftës “mbron” tregun global nga çmimet më të larta appeared first on Revista Monitor.

Përgjegjësia mjedisore duket se është në thelb të dy projektvenimeve që Ministria e Mjedisit hodhi për konsultim publik.

Draftet synojnë të plotësojnë kuadrin, duke përcaktuar qartë listën e veprimtarive që konsiderohen të rrezikshme për mjedisin dhe kriteret mbi të cilat do të vlerësohen kërcënimet dhe dëmet mjedisore.

Projektvendimi i parë identifikon kategoritë e aktiviteteve që konsiderohen me risk të lartë për mjedisin, përfshirë instalimet me leje mjedisore të tipit A, menaxhimin e mbetjeve, shkarkimet në ujërat sipërfaqësore dhe nëntokësore, përdorimin dhe transportin e substancave të rrezikshme, transportin e mallrave ndotëse, aktivitetet me organizma të modifikuar gjenetikisht, si dhe menaxhimin e mbetjeve nga industritë nxjerrëse.

Sipas draftit, këto veprimtari konsiderohen të rrezikshme pasi mund të shkaktojnë dëme ndaj burimeve natyrore, ndotje të ujërave, tokës dhe ajrit, dëmtim të biodiversitetit dhe habitateve të mbrojtura, si dhe rrezik për shëndetin e njeriut.

Projektvendimi i dytë vendos kriteret që do të përdoren nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit për të vlerësuar nëse ekziston një kërcënim i menjëhershëm për dëm mjedisor ose nëse një dëm i tillë është shkaktuar. Dokumenti përkufizon si “kërcënim të menjëhershëm” mundësinë e mjaftueshme që një dëm mjedisor të ndodhë në të ardhmen e afërt.

Vlerësimi do të bazohet në faktorë si natyra dhe përqendrimi i ndotësve, probabiliteti i ndodhjes së dëmit, afërsia me burime ujore dhe zona të mbrojtura, rreziku për shëndetin e njeriut, si dhe historiku i incidenteve të lidhura me aktivitetin përkatës.

Drafti përcakton gjithashtu kriteret për identifikimin e dëmit ndaj habitateve natyrore dhe llojeve të mbrojtura, ujërave dhe tokës, si dhe procedurat për përcaktimin e lidhjes shkakësore ndërmjet aktivitetit të operatorit dhe dëmit të konstatuar.

Sipas dokumenteve, të dy aktet synojnë përafrimin e mëtejshëm të legjislacionit shqiptar me Direktivën 2004/35/EC të Bashkimit Europian për përgjegjësinë mjedisore në lidhje me parandalimin dhe riparimin e dëmit mjedisor.

 

The post Projektvendimet, gati lista e aktiviteteve me risk mjedisor dhe kriteret për vlerësimin e dëmeve appeared first on Revista Monitor.

Vëzhgimi i yjeve gjatë verës nis me disa pamje spektakolare, përfshirë bashkimin e shumëpritur të Jupiterit dhe Venusit, të cilët do të afrohen aq shumë sa mund të shihen së bashku edhe me dylbi.

 

Qershori sjell verën në hemisferën veriore dhe bashkë me të edhe një sërë spektaklesh qiellore, nga takimet mes planetëve deri te një shi meteorësh. Ky muaj ofron gjithashtu kushte ideale për të vëzhguar bërthamën e dendur dhe plot yje të galaktikës Rruga e Qumështit, sidomos nga zona me qiell të errët, larg ndotjes së dritës.

Gjatë qershorit, qendra e ndritshme galaktike do të shfaqet në qiellin jugor gjatë gjithë natës, duke e kthyer këtë periudhë në një moment të shkëlqyer për të mësuar astrofotografinë.

Ja nëntë nga pamjet më të bukura qiellore të këtij muaji, me këshilla se ku dhe kur duhet të ngrini sytë nga qielli.

Bashkimi Jupiter–Venus — 8-9 qershor

Jupiteri dhe Venusi janë afruar gradualisht me njëri-tjetrin që nga fundi i majit, por afërsia e tyre do të bëhet veçanërisht mbresëlënëse më 8 dhe 9 qershor. Gjatë këtyre netëve, dy planetët do të duken vetëm 1.5 gradë larg njëri-tjetrit nga këndvështrimi ynë në Tokë, pak më shumë se gjerësia e gishtit të vogël të dorës.

Në këtë moment, ata mund të shihen njëkohësisht edhe përmes dylbive.

Kërkojini edhe në netët pak para dhe pas bashkimit, pasi Jupiteri dhe Venusi do të vazhdojnë të duken shumë pranë njëri-tjetrit, rreth 3 gradë larg.

Bashkimi planetar do të jetë i dukshëm në qiellin veriperëndimor pas perëndimit të diellit. Jupiteri dhe Venusi do të shfaqen pranë yjësisë së Binjakëve, ndërsa Mërkuri, i cili shpesh fshihet nga shkëlqimi i Diellit, do të jetë i dukshëm pak më poshtë.

Bashkimi Saturn–Hënë — 10 qershor

Në orët e para të 10 qershorit, Saturni dhe Hëna do të shkëlqejnë pranë njëri-tjetrit, brenda një distance prej rreth 5 gradësh, ose sa gjerësia e tre gishtave në qiell.

Në atë moment, Hëna do të jetë në fazën e saj të hollë në formë drapri. Të dy trupat qiellorë do të ngrihen mbi horizontin lindor pas mesnate dhe do të lëvizin së bashku nëpër qiell deri në lindjen e diellit.

Nëse keni teleskop, merreni me vete. Qershori ofron një pamje të mrekullueshme të unazave të Saturnit, të cilat mund të shihen edhe me një teleskop të thjeshtë oborri ose me dylbi të fuqishme për vëzhgim yjesh.

Mos harroni t’i largoni pajisjet optike para lindjes së Diellit, për të shmangur dëmtimin aksidental të syve.

Rreshtimi Mars–Hënë–Saturn — 11 qershor

Rreth një orë para lindjes së diellit, më 11 qershor, Marsi, Hëna në formë drapri dhe Saturni do të krijojnë një vijë të ngushtë diagonale mbi horizontin lindor.

Për ta parë këtë treshe qiellore, do t’ju duhet një pamje e hapur nga lindja, si për shembull pranë një liqeni të madh apo në një zonë fushore, ku horizonti nuk pengohet nga ndërtesa ose male.

Marsi dhe Hëna e hollë do të shfaqen pranë njëri-tjetrit edhe mëngjesin pasues, në një distancë prej rreth 6.5 gradësh, pak më shumë se gjerësia e tre gishtave në qiell.

Hëna e re — 15 qershor

Vera është një nga periudhat më të mira për të admiruar qendrën e ndritshme të Rrugës së Qumështit, dhe Hëna e re është momenti ideal për ta vëzhguar.

Gjatë kësaj faze, kur Hëna ndodhet mes Tokës dhe Diellit, ajo bëhet pothuajse e padukshme në qiell. Mungesa e dritës së Hënës bën që bërthama e galaktikës, me miliona yje të grumbulluara, të dallojë më qartë, madje edhe me sy të lirë.

Këtë muaj, Hëna e re ndodh më 15 qershor. Edhe netët para dhe pas saj pritet të kenë shumë pak dritë hënore, duke krijuar kushte të shkëlqyera për vëzhgimin e yjeve.

Për përvojën më të mirë, zgjidhni një vend larg ndotjes së dritës, si një park me qiell të errët ose një zonë malore e izoluar.

Solstici veror — 21 qershor

Më 21 qershor shënohet solstici veror në hemisferën veriore, momenti kur Dielli arrin pikën më të lartë mbi ekuator. Kjo datë shënon nisjen e verës dhe, në rajonet me gjerësi të larta gjeografike, sjell fenomenin e njohur si “dielli i mesnatës”, kur drita natyrore zgjat pothuajse gjatë gjithë 24 orëve.

E njëjta datë, 21 qershor, shënon fillimin e dimrit në hemisferën jugore. Atje, sezoni i aurorës australe është në kulmin e tij, veçanërisht në Tasmani dhe në jug të Zelandës së Re.

Shiu meteorik Bootid arrin kulmin — 27 qershor

I shkaktuar nga mbetjet e lëna pas nga një kometë kalimtare, shiu meteorik i qershorit, i njohur si Bootid, është zakonisht një fenomen më i butë, me vetëm disa “yje që bien” në orë.

Megjithatë, kulmi i tij më 27 qershor mund të sjellë shpërthime të herëpashershme, me rreth 100 meteorë në një orë të caktuar.

Nuk është domosdoshmërisht një ngjarje për të cilën ia vlen të udhëtosh posaçërisht, sidomos për shkak të Hënës së ndritshme, pothuajse të plotë, gjatë asaj nate. Por nëse ndodheni jashtë dhe qielli është i kthjellët, mund të shihni meteorë që shfaqen pranë yjësisë Boötes, e cila lëviz në qiellin verior.

Koha më e mirë për t’i vëzhguar është në orët e para të natës.

“Hëna e Luleshtrydhes” e plotë — 29 qershor

Hëna e parë e plotë zyrtare e verës, e njohur si “Hëna e Luleshtrydhes”, do të ndodhë më 29 qershor, rreth orës 20:00 sipas kohës lindore amerikane.

Komunitetet vendase amerikane ia dhanë këtë emër Hënës për shkak të luleshtrydheve të ëmbla që piqen në fillim të verës. Megjithatë, “Hëna e Luleshtrydhes” është thjesht një nofkë: ajo nuk do të duket më e kuqe se hënat e plota të muajve të tjerë.

Por Hëna mund të marrë nuanca më të ngrohta nëse e vëzhgoni në momentin e duhur. Gjatë lindjes së Hënës, rreth perëndimit të diellit, ose gjatë perëndimit të saj, afërsisht në lindje të diellit, ajo mund të shfaqet me ngjyrë portokalli të ndezur. Kjo ndodh për shkak të mënyrës se si drita kalon nëpër atmosferën e Tokës në atë kënd.

Trekëndëshi Veror — gjatë gjithë muajit

Nëse ka një rreshtim yjesh që sinjalizon fillimin e motit të ngrohtë, ai është Trekëndëshi Veror. Ky formacion yjor në formë piramide do të jetë i dukshëm lart në qiellin e natës.

Trekëndëshi Veror lidh tre yje të ndritshëm nga yjësi të ndryshme: Vegën nga yjësia e Lyrës, Altairin nga Shqiponja dhe Denebin nga Mjellma, një formë që të kujton një zog dhe që tregon drejt bërthamës së Rrugës së Qumështit.

Trekëndëshi Veror do të jetë i dukshëm për pjesën më të madhe të natës, veçanërisht nga mesi i qershorit.

Marsi takohet me Pleiadat — fundi i qershorit

Dy nga objektet më të bukura dhe më të ngjyrosura të qiellit të natës do të takohen në fund të qershorit, në qiellin para agimit: Marsi me nuancën e tij portokalli dhe grumbulli yjor i Pleiadave, me shkëlqim të zbehtë blu.

Pleiadat njihen për shtatë yjet që dallohen lehtësisht me sy të lirë, edhe pse në të vërtetë ky grumbull përmban mbi 1 mijë yje.

Marsi dhe Pleiadat do të duken rreth 4 deri në 5 gradë larg njëri-tjetrit, afërsisht sa gjerësia e tre gishtave në qiell. Për t’i parë, duhet të vëzhgoni mbi horizontin lindor rreth 90 minuta para lindjes së diellit.

Periudha më e mirë për vëzhgim është nga 27 deri më 30 qershor./ National Geographic

The post 9 ngjarje qiellore që nuk duhen humbur gjatë qershorit appeared first on Revista Monitor.

Kursi i këmbimit të Euros me Lekun ka rënë më tej këtë javë dhe ka arritur një minimum të ri historik. Sipas kursit zyrtar të këmbimit të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye sot me 95.29 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë.

Që nga fillimi i vitit, Euro është zhvlerësuar me 1.5%, ndërsa me bazë vjetore rënia e monedhës europiane ka arritur afërsisht në nivelin 3%.

Sipas agjentëve të këmbimit valutor, me hyrjen në sezonin veror është e pritshme që presionet nënçmuese mbi Euron të forcohen, për shkak të rritjes së prurjeve valutore të lidhura me turizmin. Gjasat janë që një tendencë e lehtë në rënie e kursit Euro-Lek të vijojë, pavarësisht ndërhyrjeve të vazhdueshme të Bankës së Shqipërisë.

Banka Qendrore po ndërhyn rregullisht në tregun valutor edhe gjatë këtij viti, për ta frenuar ritmin e zhvlerësimit të Euros. Informacionet për ndërhyrjet në tregun valutor gjatë vitit 2026 ende nuk janë bërë publike, por duke parë shifrat e dy viteve të fundit mund të hipotizohet se Banka e Shqipërisë po vazhdon të tërheqë sasi të konsiderueshme valute nga tregu.

Sipas statistikave zyrtare, vitin e kaluar Banka Qendrore bleu 1 miliard e 27 milionë euro, për rritjen e rezervës valutore, por në pjesën më të madhe në funksion të qëllimit për të frenuar forcimin e kursit të këmbimit të Lekut. Sasia e valutës së blerë u rrit me 10% krahasuar me një vit më parë. Gjithsej, në periudhën 2024-2025 Banka Qendrore ka blerë afërsisht dy miliardë euro në tregun valutor, blerje që vetëm sa e kanë ngadalësuar rënien e monedhës europiane.

Deri tani, as rritja e inflacionit të produkteve të importit, kryesisht e karburanteve, nuk duket se po jep ndonjë ndikim në rritjen e kërkesës për valutë dhe në frenimin e presioneve zhvlerësuese mbi Euron.

Kjo dëshmon se flukset hyrëse të valutës në ekonominë shqiptare ngelen të larta. Ato lidhen kryesisht me turizmin, investimet e huaja në prona, përveçse me prurjet informale, që ngelen një faktor me peshë në perceptimin publik, pavarësisht se pesha reale e tyre nuk mund të matet.

Rënia e vazhdueshme e Euros gjatë dekadës së fundit, e përshpejtuar sidomos në vitet pas pandemisë, ka sjellë ndryshime të rëndësishme strukturore në ekonominë shqiptare dhe ka goditur eksportet, sidomos në ata sektorë që shfrytëzojnë krahun e lirë të punës. Një rënie e mëtejshme e kursit do të shtojë presionin mbi konkurrueshmërinë e produkteve dhe shërbimeve të eksportuara, duke filluar nga sektori i turizmit.

Nga ana tjetër, rënia e Euros vlerësohet se ka dhënë një efekt pozitiv mbi konsumin në vend të mallrave dhe shërbimeve të importuara. Megjithëse në shumicën e rasteve nuk mund të flitet për ulje çmimesh, forcimi i Lekut ka lejuar një rritje më të kufizuar të tyre, sidomos në periudhën 2022-2023, por pjesërisht u ka lejuar importuesve të amortizojnë edhe kostot e rritura të punës dhe rritjen e pagave.

 

The post Kursi i Euros me Lekun bie përsëri, po shkon drejt pragut të 95 lekëve appeared first on Revista Monitor.

Pas një tendencë në rënia, Bordi i transparencës ka rritur për të dytën mbledhje radhazi si çmimin e naftës, ashtu dhe të benzinës.

Bordi i Transparencës njoftoi se në datë 4 Qershor 2026, në mbledhjen e radhës vendosi:

Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit gazoil i standardit SSH EN 590 të jetë jo më shumë se 195 lekë/litri, ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 183 lekë/litër.

Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit benzinë e standardit SSH EN të jetë jo më shumë se 175 lekë/litri, ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 163 lekë/litër.

Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot datë 4 ora 15.30 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit ku do të pasqyrohen ndryshimet e çmimeve të shitjes.

Tërheqim vëmendjen e çdo operatori të shitjes me shumicë dhe pakicë të nënprodukteve të naftës mbi detyrimin e zbatimit të këtij vendimi.

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit sëbashku me Ministrinë e Financave dhe Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë janë angazhuar të mbrojnë interesat e konsumatorëve shqiptarë dhe ruajtjes së parimeve të konkurrencës së ndershme në treg.

SQARIM: Referuar Aktit Normativ nr. 1, Datë 3.4.2026 “Për një shtesë në ligjin nr. 61/2012, “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë,” të ndryshuar, ku është parashikuar, se në rast se çmimi i shitjes me pakicë, për gazoili është më i lartë se 220 lek/litri, apo për benzinën është më i lartë se 200 lek/litri, zbatohet niveli 80% i akcizës. Bazuar në zbatimin e metodologjisë për llogaritjen e çmimeve tavan te shitjes me pakice, çmimet janë nën kufirin e Aktit Normativ nr. 1, datë 3.4.2026, dhe për rrjedhojë niveli i akcizës do të zbatohet i plotë, 100%.
Gazoili për peshkim – çmimi i shitjes së gazoilit për peshkim, referuar Ligjit 9975, datë 28.07.2008 “Për taksat Kombëtare”, ne nenin Neni 9 “Përjashtimet nga pagimi i taksave kombëtare”, pika 6 parashikohet: …“Përjashtohen nga pagimi i taksës së qarkullimit dhe taksës së karbonit anijet e peshkimit. Gjithashtu referuar nenit 10, pika 3 germa “d” te Ligjit 61/2012 “Për akcizat në RSH” parashikohet përjashtimi nga detyrimet e akcizes i karburantit për anijet e peshkimit, në sasitë, kushtet dhe kriteret e përcaktuara në VKM. Referuar metodologjise së përcaktuar në aktin normativ, çmimi i shitjes së gazolit për peshkim rezulton 100 lekë.

The post Nafta dhe benzina rriten sërish me 4 lekë për litër appeared first on Revista Monitor.

Nga Loren Soeiro, Ph.D. ABPP

 

Kostoja e “mbajtjes së gjithçkaje nën kontroll” është më e lartë sesa shumica e burrave e kuptojnë

 

Shumë burra  duken sikur po ia dalin mjaft mirë këto kohë, të paktën në pamje të parë. Pavarësisht ngarkesës së madhe në punë dhe në shtëpi, ata vazhdojnë të përmbushin afatet, të ruajnë jetën sociale dhe të jenë pranë partnerëve apo familjeve të tyre.

Mund të kalojnë disa net pa gjumë, të punojnë gjatë fundjavave apo të marrin fluturime nate për të qenë në një takim të rëndësishëm në mëngjes, por kjo shihet si “normale”. Edhe të pish disa birra para gjumit apo të mos arrish të përqendrohesh sepse një problem i madh të rëndon vazhdimisht, shpesh perceptohet si pasojë natyrale e marrjes së shumë përgjegjësive.

Por pikërisht këtu qëndron problemi.

E njëjta aftësi për të përballuar shumë gjëra njëkohësisht, bashkë me bindjen se “duhet të jesh në gjendje t’ia dalësh vetë”, e bën më të vështirë të dallosh shqetësimin emocional që po përjeton.

Atëherë, sa kushton realisht të mbash gjithçka nën kontroll? Dhe për sa kohë mund të vazhdosh kështu përpara se diçka të thyhet?

Kjo dinamikë mund të vlejë për shumë të rritur, por sipas autorit ajo është veçanërisht e fortë te burrat, sepse ata kërkojnë më pak ndihmë profesionale për shëndetin mendor.

Sipas një studimi të Eggenberger dhe kolegëve në vitin 2021, ndërsa 52% e grave amerikane kishin marrë trajtim për shëndetin mendor gjatë vitit paraardhës, vetëm 40% e burrave kishin bërë të njëjtën gjë.

Një tjetër studim i vitit 2026 zbuloi se gratë përdorin psikoterapinë dukshëm më shumë se burrat, sidomos në grupmoshën 18 deri në 25 vjeç, ku diferenca arrinte deri në 22 pikë përqindjeje.

Edhe lloji i profesionit duket se ndikon.

Një studim i vitit 2023 në Journal of Primary Care and Community Health tregoi se, nga 11 burra emocionalisht të shqetësuar me punë zyre, 10 nuk kishin provuar kurrë terapinë për çdo një që e kishte provuar. Situata ishte edhe më e rëndë te burrat që kryenin punë fizike, ku për çdo një burrë në terapi kishte 31 të tjerë jashtë trajtimit.

Në të njëjtin studim, pothuajse dy herë më shumë gra në çdo kategori profesionale kishin kërkuar ndihmë psikologjike.

 

Kostoja e kësaj diference nuk është vetëm psikologjike.

Sipas CDC-së, burrat amerikanë vdesin nga vetëvrasja pothuajse katër herë më shumë se gratë, edhe pse gratë diagnostikohen më shpesh me depresion.

Këto fenomene mund të lidhen me një tendencë të dëmshme mashkullore për të shtypur emocionet.

Një meta-analizë e publikuar në vitin 2017 në revistën Emotion tregoi se mbështetja e tepruar te shtypja emocionale si mekanizëm mbrojtës lidhet me:

-më pak mbështetje sociale,

-më pak lidhje me të tjerët,

-kënaqësi më të ulët në miqësi,

-dhe marrëdhënie romantike me cilësi më të dobët.

Një nga objektivat kryesore të psikoterapisë është pikërisht reduktimi i kësaj shtypjeje emocionale. Në terapi, shumë njerëz mësojnë të shprehin hapur emocionet, t’i kuptojnë dhe t’i përdorin ato si burim informacioni për veten.

Kërkimet klasike të James Pennebaker e mbështesin këtë ide. Studimet e tij treguan se edhe shkrimi i hapur mbi një përvojë stresuese mund të përmirësojë ndjeshëm treguesit e shëndetit fizik dhe psikologjik.

Shtypja e emocioneve do të thotë të heqësh dorë nga mundësia për të ulur stresin, për të frenuar ankthin dhe për të lehtësuar depresionin.

Pikërisht burrat që perceptohen si shumë kompetentë, nga të tjerët dhe nga vetja e tyre, mund të jenë më të rrezikuarit.

Që prej vitit 1974, kur Herbert Freudenberger përdori për herë të parë termin “burnout”, dihet se njerëzit me arritje të larta mund të humbasin ndjesinë e qëllimit, ndërsa vazhdojnë mekanikisht të përmbushin objektivat e përditshme dhe standardet që i kanë vendosur vetes. (Termi “burnout” përdoret për të përshkruar një gjendje të lodhjes së thellë fizike, mendore dhe emocionale, që shkaktohet nga stresi i zgjatur, zakonisht i lidhur me punën apo presionin e vazhdueshëm).

Edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë e njeh burnout-in si sindromë, duke e përshkruar si kombinim të lodhjes ekstreme, pesimizmit dhe ndjesisë së përpjekjes së vazhdueshme pa kuptim.

Për burrat me nivele të larta suksesi apo përgjegjësie, të cilët kanë më pak gjasa të kërkojnë ndihmë apo të shprehin emocionet, shenjat paralajmëruese të burnout-it apo problemeve të tjera mendore janë më të vështira për t’u dalluar.

Dhe sa më gjatë të vazhdojnë pa trajtim, aq më të rrënjosura dhe serioze bëhen simptomat, deri në pikën ku bëhet e vështirë të kujtosh se si ndihej dikur mirëqenia emocionale.

Nga brenda, “mbajtja e gjithçkaje nën kontroll” nuk ndihet mirë, por shpesh nuk perceptohet as si emergjencë.

Mund të ekzistojë një ndjesi e vazhdueshme parehatie, sikur nuk je më “në formën tënde”, edhe pse vazhdon të shkosh në punë çdo ditë dhe të përballosh mbledhjet e përgjegjësitë.

Për të tjerët gjithçka duket normale, edhe pse ti vetë fillon të ndjesh se mënyrat e zakonshme për të përballuar stresin po bëhen gjithnjë e më pak efektive.

Ndoshta po lodhesh më shumë dhe po ndien më pak kënaqësi apo qetësi. Ndoshta gjumi nuk të çlodh më si dikur. Ndoshta aktiviteti fizik është kthyer në barrë dhe jo më në mënyrë për të shkarkuar tensionin.

Ose ndoshta, më çorientuesja nga të gjitha, ke arritur pikërisht atë për të cilën ke punuar prej vitesh dhe po pyet veten pse kjo nuk të ka bërë të lumtur.

E arrite objektivin. Por ku është ndjesia e kënaqësisë?

Ky moment është shumë i rëndësishëm për t’u vënë re. Shpesh ai tregon se diçka kërkon vëmendje dhe problemi nuk është objektivi i ardhshëm profesional.

Prandaj, edhe nëse nuk ke kërkuar kurrë ndihmë më parë apo nuk e ke të qartë pse duhet ta bësh, ndoshta ky është momenti për të provuar diçka ndryshe.

Ka shumë arsye pse kjo mund të ndihmojë, por autori ndalet te një ide e thjeshtë:

Nëse gjatë jetës ke përdorur standarde të jashtme për të përmirësuar performancën, atëherë e di që një këndvështrim objektiv nga jashtë shpesh prodhon rezultate më të mira sesa përpjekja për t’i zgjidhur të gjitha vetëm.

Kjo vlen në biznes, në sport dhe në çdo fushë ku performanca ka rëndësi.

Njerëzit më të suksesshëm përdorin çdo burim të disponueshëm për t’u përmirësuar.

E njëjta logjikë vlen edhe për terapinë.

Në disa aspekte, burrat mund të kenë nevojë për të edhe më shumë se gratë, pikërisht sepse kanë më shumë prirje t’i përpunojnë gjërat vetëm.

Dhe burrat që përfitojnë më shumë nga trajtimi janë ata që e kuptojnë këtë dhe janë të gatshëm ta shohin jetën e tyre nga një këndvështrim i ri./ Psychology Today

The post Pse burrat me arritje të larta vuajnë në heshtje appeared first on Revista Monitor.

Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale zhvilloi aktivitetin me temë “Mbrojtja e të Dhënave Personale dhe Inteligjenca Artificiale në Sektorin Financiar”, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të institucioneve bankare, jo bankare, sektorit të sigurimeve, nëpunësve për mbrojtjen e të dhënave personale (DPO), ekspertëve të teknologjisë dhe profesionistëve të sigurisë së informacionit.

Aktiviteti kishte për qëllim forcimin e kapaciteteve institucionale dhe dialogut ndërmjet autoritetit mbikëqyrës dhe sektorit financiar mbi përdorimin e Inteligjencës Artificiale, në përputhje me kërkesat e ligjit nr. 124/2024 “Për mbrojtjen e të dhënave personale” dhe standardet evropiane.

Në fjalën e tij hapëse, Komisioneri Besnik Dervishi theksoi se Inteligjenca Artificiale po transformon mënyrën se si institucionet përpunojnë informacionin dhe ofrojnë shërbime, duke krijuar mundësi të reja për automatizimin e proceseve dhe rritjen e eficiencës, por njëkohësisht duke sjellë sfida të rëndësishme që lidhen me mbrojtjen e të dhënave personale, transparencën, sigurinë dhe të drejtat themelore të individëve.

Komisioneri Dervishi vuri në dukje se sektori financiar është ndër sektorët që po eksploron dhe implementon në mënyrë aktive zgjidhje të bazuara në Inteligjencën Artificiale, çka e bën edhe më të rëndësishëm garantimin e përputhshmërisë me legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale. Ai theksoi se parimet e ligjshmërisë, transparencës, minimizimit të të dhënave, sigurisë së përpunimit dhe përgjegjshmërisë mbeten plotësisht të zbatueshme edhe kur përpunimi realizohet përmes sistemeve të Inteligjencës Artificiale.

“Zhvillimi i teknologjisë duhet të ecë paralelisht me respektimin e të drejtave themelore. Mbrojtja e të dhënave personale dhe inovacioni nuk janë koncepte që përjashtojnë njëra-tjetrën, por duhet të ndërtohen mbi të njëjtin themel: besimin e individëve”, u shpreh Komisioneri.

Gjatë aktivitetit, Prof. Alessandro Mantelero, Profesor i Universitetit të Torinos dhe ekspert ndërkombëtar në fushën e mbrojtjes së të dhënave personale dhe Inteligjencës Artificiale, trajtoi përdorimin e Inteligjencës Artificiale në sektorin financiar, përfitimet dhe rreziqet që lidhen me përpunimin e të dhënave personale, si dhe detyrimet që burojnë nga legjislacioni për minimizimin e këtyre rreziqeve.

Në fjalën e tij, Prof. Mantelero vlerësoi progresin e arritur nga Shqipëria në vitet e fundit në fushën e zhvillimit të sistemeve teknologjike dhe mbrojtjes së të dhënave personale, duke theksuar se vendi ka shënuar zhvillime të dukshme në përafrimin me standardet evropiane. Ai theksoi gjithashtu se përdorimi i sistemeve të Inteligjencës Artificiale kërkon një vlerësim gjithëpërfshirës të rreziqeve, duke u bazuar në kritere të tilla si shkalla e ndikimit, shtrirja e tij, probabiliteti i ndodhjes dhe mundësia e rikthimit të situatës në gjendjen e mëparshme.

Sipas tij, organizatat duhet të shkojnë përtej vlerësimit të ndikimit në mbrojtjen e të dhënave personale (DPIA), duke marrë në konsideratë edhe vlerësimin e ndikimit në të drejtat dhe liritë themelore të individëve (FRIA), si një element thelbësor për garantimin e përdorimit të përgjegjshëm dhe të besueshëm të Inteligjencës Artificiale.

Në vijim, Prof. Endrit Xhina prezantoi raste konkrete të përdorimit të zgjidhjeve të Inteligjencës Artificiale dhe ndikimin e tyre në raport me mbrojtjen e të dhënave personale, duke u ndalur te përdorimi i chatbot-eve dhe automatizimi i shërbimeve, modelet e mëdha gjuhësore (LLMs), çështjet që lidhen me privatësinë në mjedise cloud dhe on-premises, si dhe te vendimmarrja e automatizuar, profilizimi dhe kërkesat për transparencë sipas standardeve të GDPR-së.

“Ne jemi duke avancuar çdo ditë e më shumë në lidhje me mbrojtjen e të dhënave personale, ashtu sikurse edhe Zyra e Komisionerit është duke bërë një punë shumë të mirë për sa i përket kësaj çështjeje, në përputhje të plotë me GDPR-në”, u shpreh Xhina.

Pjesa e dytë e aktivitetit iu kushtua një sesioni interaktiv dhe diskutimi praktik mbi implementimin e ligjit nr. 124/2024 në mjedise të Inteligjencës Artificiale, i moderuar nga Pjerina Mema, Drejtore e Përgjithshme për Mbrojtjen e të Dhënave Personale. Gjatë diskutimeve u prezantuan raste konkrete nga sektori bankar, duke ofruar shembuj praktikë mbi përdorimin e Inteligjencës Artificiale në shërbimet financiare. Pjesëmarrësit shkëmbyen eksperienca, praktika të mira dhe diskutuan mbi sfidat që lidhen me zbatimin e kërkesave të mbrojtjes së të dhënave personale në këtë kontekst.

Në përmbyllje të aktivitetit, Komisioneri Dervishi theksoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet autoriteteve publike, sektorit privat, komunitetit akademik dhe ekspertëve të teknologjisë për të garantuar një përdorim të përgjegjshëm të Inteligjencës Artificiale, në përputhje me standardet e mbrojtjes së të dhënave personale dhe respektimin e të drejtave dhe lirive themelore të individëve.

The post Mbrojtja e të dhënave personale në epokën e AI, Komisioneri tryezë diskutimi me sektorin financiar appeared first on Revista Monitor.

Nga 711 njësi përgjegjëse për sinjalizimin dhe mbrojtjen e sinjalizuesve në fund të vitit 2025, vetëm tre subjekte raportuan raste konkrete sinjalizimi gjatë vitit, sipas raportit vjetor të Inspektoratit të Lartë të Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesave (ILDKPKI).

Sipas raportit, 185 njësi përgjegjëse funksiononin në sektorin publik dhe 526 në sektorin privat. Gjatë vitit 2025, ILDKPKI vijoi monitorimin e institucioneve publike me mbi 80 punonjës dhe organizatave private me mbi 100 punonjës për ngritjen dhe raportimin e njësive përgjegjëse, në bashkëpunim me Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve.

Inspektorati raporton se ka përfunduar procesin e rishikimit të Regjistrit Kombëtar të Njësive Përgjegjëse në autoritetet publike dhe në sektorin privat, ku pasqyrohen të dhënat dhe funksionet e personave të ngarkuar me zbatimin e ligjit për sinjalizimin dhe mbrojtjen e sinjalizuesve.

Nga 174 raporte vjetore të administruara nga njësitë përgjegjëse në sektorin publik, 157 janë paraqitur brenda afateve ligjore. Sipas raportit, vetëm dy njësi përgjegjëse kanë regjistruar dhe trajtuar raste sinjalizimi gjatë vitit 2025.

Një rast është raportuar nga Njësia Përgjegjëse e Sinjalizimit pranë Inspektoratit Shtetëror Teknik Industrial. Në përfundim të hetimit administrativ nuk rezultoi të ishte kryer ndonjë shkelje ligjore. Rasti i dytë është raportuar nga Njësia Përgjegjëse e Sinjalizimit pranë Bashkisë Lushnjë, e cila ka regjistruar një sinjalizim dhe ka vendosur mosfillimin e hetimit administrativ.

Në sektorin privat, ILDKPKI ka administruar 277 raporte vjetore, nga të cilat 233 janë paraqitur brenda afateve ligjore. Nga analiza e raporteve rezulton se vetëm një njësi përgjegjëse ka raportuar raste sinjalizimi. Sipas raportit, “Sisal Albania” sh.p.k. ka raportuar 13 raste sinjalizimi gjatë vitit 2025. Për gjashtë prej tyre ka përfunduar hetimi administrativ, ndërsa shtatë raste vijojnë të jenë në proces hetimi.

Në total, tre subjektet raportuan 15 raste sinjalizimi përmes mekanizmave të brendshëm gjatë vitit 2025.

Përmes mekanizmit të jashtëm të raportimit, ILDKPKI ka regjistruar dhe trajtuar 11 raste sinjalizimi dhe tetë kërkesa për mbrojtje nga hakmarrja gjatë vitit raportues.

Sipas raportit, sinjalizimet dhe kërkesat për mbrojtje nga hakmarrja lidhen kryesisht me institucione të administratës publike në nivel qendror dhe vendor, si dhe me institucione të tjera të sektorit publik, përfshirë institucionet e pavarura dhe institucionet e arsimit të lartë.

Objekti i sinjalizimeve përfshin dyshime për konflikt interesi, parregullsi në ushtrimin e funksioneve publike, shkelje të procedurave të prokurimit publik, raste të mundshme të falsifikimit të dokumenteve zyrtare, si dhe çështje që lidhen me marrëdhëniet e punës dhe mbrojtjen e sinjalizuesve nga hakmarrja.

Raporti evidenton gjithashtu se gjatë vitit 2025 janë vendosur tetë gjoba ndaj organizatave që nuk kanë përmbushur detyrimin ligjor për krijimin dhe raportimin e njësive përgjegjëse. Në total, për periudhën 2016-2025, ILDKPKI ka vendosur 237 masa administrative ndaj organizatave që nuk kanë respektuar këtë detyrim./N.Maho

 

 

The post Bilbilfryrësit, vetëm 3 subjekte nga 711 njësi ekzistuese raportuan sinjalizime në 2025 appeared first on Revista Monitor.