Deti Kaspik është bërë rajoni më i fundit që po përfshihet në konfliktin në rritje mes Iranit dhe kundërshtarëve të tij – jo më pak sepse është një arterie vitale në marrëdhënien në rritje mes Iranit dhe Rusisë.

Ukraina tha në fundjavë se dronët e saj kishin goditur dy anije ruse që transportonin ngarkesa ushtarake në Kaspik, trupi më i madh ujor i brendshëm në botë. Ajo pohoi se të dyja kishin dalë nga Irani me destinacion një port rus.

Në një postim në X të shtunën, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se objektivat përfshinin “anije që ishin të përfshira në transportimin e ngarkesave ushtarake nga Irani, si dhe një anije luftarake,” e cila më pas u identifikua nga shërbimi i sigurisë i Ukrainës si një anije ruse me raketa.

Irani u përgjigj se një nga anijet e tij tregtare që transportonte një ngarkesë hekuri ishte goditur, duke lënë të vdekur një detar dhe duke plagosur tre të tjerë.

Anija, emrin e së cilës nuk e bëri të ditur, po lundronte nga porti rus i Astrahanit për në Anzali të Iranit, të cilin guvernatori rajonal iranian Hadi Hagh-Shenas e përshkroi si “një korridor të sigurt dhe të besueshëm për shkëmbimet tregtare mes dy porteve.”

Tensionet u përshkallëzuan më tej të hënën kur zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane, Esmail Baghaei, tha: “Aventurizmi i rrezikshëm i Ukrainës sigurisht që nuk do të mbetet pa përgjigje nga ne.” Ndërkohë, i ngarkuari me punë i Ukrainës në Teheran u thirr në ministrinë e jashtme lidhur me incidentin.

Akuzat ndërsjellëse reflektojnë rëndësinë në rritje të Kaspikut, i cili kufizohet nga pesë vende, përfshirë Iranin dhe Rusinë. Me bllokadën e porteve iraniane në Gjirin Persik dhe Gjirin e Omanit, Kaspiku ka marrë një rëndësi të re si rrugë tregtare.

Kaspiku mund ta ndihmojë Iranin drejt “një strategjie tregtare të diversifikuar, veçanërisht nëse Irani promovon tregtinë me Rusinë, Kaukazin, Azinë Qendrore, Kinën nëpërmjet hekurudhës dhe, tërthorazi, Evropën Lindore,” sipas Bijan Khajehpour, partner menaxhues i Eurasian Nexus Partners, një firmë konsulence me seli në Vjenë.

Është “një plotësues strategjik dhe jo një zëvendësues për daljen detare ekzistuese të Iranit përmes ujërave jugore,” tha Khajehpour për CNN.

Dithëra dhe çeliku rus janë ndër ngarkesat që kalojnë Kaspikun. Irani ka zhvilluar disa porte të rëndësishme në det, mes tyre Anzali-n. Nafta dhe gazi nga Kazakistani transportohen nga Kaspiku në një nyje në Detin e Zi.

Për Rusinë, Kaspiku është një kanal i rëndësishëm drejt Azisë Qendrore dhe Iranit – dhe një rrugë kritike në partneritetin e saj strategjik në zgjerim me Teheranin, një partneritet që ka një komponent ushtarak, si dhe rolin e Rusisë në programin bërthamor civil të Iranit dhe në kërkimin e naftës atje.

“Bllokada e fundit nga SHBA (e porteve iraniane) ka nënvizuar vlerën strategjike të rrugës së Detit Kaspik,” thotë Khajehpour. Ajo është gjithashtu më pak e ranueshme ndaj sanksioneve ndërkombëtare sepse është e rrethuar nga toka dhe kryesisht e kontrolluar nga Irani, Rusia dhe shtetet fqinje, larg arritjes detare perëndimore.

Pse është detyrat aq i vlefshëm për Iranin dhe Rusinë?

Kaspiku është bërë një kalim për lidhjet ushtarake në rritje mes Moskës dhe Teheranit. Irani dhe Rusia kanë një marrëveshje të gjerë strategjike që mbulon bashkëpunimin ekonomik dhe ushtarak, pse ajo nuk është një pakt mbrojtjeje reciproke.

Rusia mori dërgesat e saj të para të dronëve iranianë të sulmit Shahed përmes Kaspikut në fillim të luftës së saj me Ukrainën dhe që atëherë ka prodhuar versione të reja të dronëve në fabrika në tokën ruse.

Rruga e Kaspikut që lidh portet veriore të Iranit me portin rus të Astrahanit është synuar nga Ukraina edhe më parë. Gushtin e kaluar, një anije mallrash – Port Olya 4 – u shkatërrua ndërsa raportohej se ishte e ngarkuar me komponentë të dronëve Shahed-136 dhe municione iraniane.

Në vitin 2024, CNN raportoi se një anije mallrash ruse e dyshuar për transportimin e raketave balistike iraniane për luftën e Moskës kundër Ukrainës u pa në një port rus në Detin Kaspik. Departamenti i Thesarit i SHBA-së vlerësoi se Ministria e Mbrojtjes e Rusisë kishte “përdorur anijen Port Olya-3 për të transportuar CRBM (raketa balistike me rreze të shkurtër) nga Irani në Rusi.”

Sekretari i atëhershëm i Shtetit i SHBA-së, Antony Blinken, tha se Uashingtoni besonte se ushtria ruse kishte marrë dërgesa të raketave balistike iraniane Fatah-360 dhe “ka të ngjarë t’i përdorte ato brenda pak javësh në Ukrainë kundër ukrainasve.”

Në të njëjtën kohë, Këshilli i Sigurisë Kombëtare i SHBA-së paralajmëroi për thellimin e bashkëpunimit ushtarak mes Iranit dhe Rusisë. Zëdhënësi Sean Savett tha për CNN në atë kohë se “çdo transferim i raketave balistike iraniane në Rusi do të përbënte një përshkallëzim dramatik në mbështetjen e Iranit” për Kremlin-in në pushtimin e tij të Ukrainës.

Irani mohoi se po ofronte ndihmë ushtarake për Rusinë në atë kohë.

Çfarë shpreson të arrijë Ukraina nga sulmet e saj?

Sulmet e Ukrainës me dronë mbi anijet dhe infrastrukturën energjetike në Kaspik në fundjavë janë një demonstrim i aftësive të saj në rritje me rreze të gjatë dhe i synimit të saj për të dëmtuar industritë që mbështesin përpjekjen e luftës së Rusisë.

Është gjithashtu një pranim se Irani – ashtu si Korea e Veriut – luan një rol të rëndësishëm në furnizimin e Rusisë me armë.

Dhe mbi të gjitha, është një kohëzgjedhje e mençur nga ukrainasit, me Zelensky-n që udhëton në Uashington këtë javë për t’u takuar me Presidentin Donald Trump. Përveç sulmeve në Kaspik, Zelensky ka thënë se sipas inteligjencës ukrainase, Rusia i ka siguruar të dhëna satelitore Iranit për të kryer sulme mbi objektet e SHBA-së në Lindjen e Mesme.

Mesazhi: ne jemi në të njëjtën anë./ad

Një tërmet i fuqishëm me magnitudë 7.1 ka goditur jugperëndimin e Japonisë.

Sipas Agjencisë Meteorologjike të Japonisë, lëkundjet u regjistruan në orën 16:27 sipas kohës lokale, me epiqendrën në një thellësi prej rreth 10 kilometrash.

Autoritetet japoneze lëshuan një paralajmërim për mundësi cunami pas tërmetit, ndërsa agjencia e klasifikoi intensitetin e lëkundjeve në nivelin maksimal 7 sipas shkallës japoneze të matjes së tërmeteve.

Deri në këto momente nuk janë raportuar detaje të plota për dëme materiale apo viktima, ndërsa ekipet e emergjencës dhe autoritetet lokale kanë nisur verifikimet në zonat e prekura./ad

Në ditën Botërore të Hepatiteve, Shqipëria ka miratuar për herë të parë Planin Kombëtar për Eliminimin e Hepatiteve Virale.

Lajmi u bë me dije nga Ministria e Shëndetësisë, teksa thekson se vendi ynë i bashkohet kështu objektivit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për eliminimin e hepatiteve B dhe C si kërcënim për shëndetin publik deri në vitin 2030.

Sipas Ministrisë, ky plani forcon parandalimin, zgjeron testimin dhe diagnostikimin e hershëm, si dhe përmirëson aksesin në trajtim.

“Dita Botërore e Hepatiteve – Për herë të parë, Shqipëria miraton Planin Kombëtar për Eliminimin e Hepatiteve Virale, duke iu bashkuar objektivit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për eliminimin e hepatiteve B dhe C si kërcënim për shëndetin publik deri në vitin 2030.

Me angazhimin e mjekëve dhe profesionistëve të shëndetësisë Plani forcon parandalimin, zgjeron testimin dhe diagnostikimin e hershëm, si dhe përmirëson aksesin në trajtim. Objektivi ynë: më pak infeksione të reja, më shumë diagnoza në kohë dhe më shumë jetë të mbrojtura”, thekson Ministria e Shëndetësisë./ad

Avokati Idajet Beqiri ka deklaruar se Shqipëria po përballet me një formë lufte hibride, e cila sipas tij ka nisur në një moment të rëndësishëm të procesit të integrimit europian.

Në një intervistë në “Ora e Fundit” në ABC News, Beqiri u shpreh se sulmet ndaj vendit lidhen me përparimin e Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Europian dhe me rritjen e investimeve të huaja.

“Jemi në luftë dhe këtë luftë na e hapën pasi i hapëm të gjithë kapitujt në BE dhe nisën mbylljet e tyre. Dhe po ashtu nisi kur investime të mëdha filluan të vërshonin në Shqipëri. Në momentin që u caktuan datat kur do të mbylleshin 3 kapitujt e parë, pamë që u sajua i ashtuquajturi incidenti i rëndë në Zvërnec dhe u mbushën rrugët e Tiranës, gjë që kurrë nuk kishte ndodhur më parë. Sepse, me thënë të drejtën, ne e dimë se çfarë shoqërie kemi. Po ashtu, ne e dimë lidhjen që ka ndërtuar Berisha me Beogradin, Hamasin dhe Bin Ladenin. Se si i stërviste kundër SHBA-ve… Por tashmë kanë rekrutuar edhe të rinj si Agron Shehaj me shokë, që edhe bizneset i kanë të dyshimta. Edhe të tjerë që fshihen pas protestës. E kanë ngrënë çorbën e prishur që është serbofile, grekofile, rusofile dhe e Iranit. Janë bërë armiku më i betuar i Shqipërisë dhe kanë vënë në shërbim gjithë agjenturën që kanë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe në Shqipëri”, tha avokati.

Gjithashtu, gjatë intervistës, avokati komentoi edhe aktin e kryetarit të Partisë Mundësia dhe deputetit Agron Shehaj, i cili mori në sekretariatin e Kuvendit dokumentin e marrëveshjes së huas prej 302 milionë dollarësh, duke u larguar me vrap.

Duke komentuar ngjarjen dhe marrjen e dokumentit të marrëveshjes së huas prej 302 milionë dollarësh mes Shqipërisë dhe SHBA-së, Beqiri e cilësoi një akt shumë të rëndë dhe kërkoi hetim penal.

Sipas tij, Shehaj duhet të përballet me drejtësinë për disa vepra penale, ndërsa SPAK duhet të kërkojë heqjen e imunitetit të deputetit për nisjen e hetimeve.

“Ky është një akt i rëndë. Një akt tradhtie kombëtare dhe tregon që agjenturat e huaja nuk të kursejnë, por të hedhin në veprim. Kur të paralajmërohesh që dokumenti vetëm do të lexohet, është një marrëveshje nga më historiket. Këtë dokument Irani e donte fizikisht dhe që ta kishte fizikisht, ata futën atje Agron Shehajn. Sikur të bëhet kallëzim penal, ai dënohet për grabitje dhe grabitja e ka deri në 15 vite burg. Ai duhet çuar për ndjekje penale sepse ka siguruar një dokument sekret, dhe sigurimi i një dokumenti të tillë, ai e mori për ta dhënë diku dhe kjo dënohet me 20 vite burg sipas nenit 213 të Kodit Penal të Shqipërisë. Për të paktën pesë vepra penale ai i ka kryer dhe rrezikon 35 vite burg. Puna e parë që duhet të bëjë SPAK është t’i kërkojë Parlamentit heqjen e imunitetit dhe nënshtrimin e hetimit”, tha mes të tjerash ai.

Evropa po përgatitet për një gusht “më të ngrohtë se normalja”, pas një serie valësh të nxehti njëra pas tjetrës.

Pjesa më e madhe e kontinentit ka pasur vështirësi në përballimin e temperaturave, pasi temperaturat u rritën mbi 40°C në javët e fundit, duke krijuar kushte ideale për zjarret që kanë shkatërruar pjesë të mëdha të Francës dhe Spanjës dhe kanë shkaktuar evakuimin e qindra mijëra qytetarëve.

Por shanset për lehtësim të shumëpritur nga temperaturat e larta duken të pamundura, pasi parashikimet e hershme paralajmërojnë se janë të mundshme valë të tjera të të nxehtit.

A do të jetë ende nxehtë në Evropë në gusht?

“Përditësimet sezonale të publikuara në fillim të korrikut tregojnë se gjasat janë të anojnë drejt një muaji gusht më të ngrohtë se zakonisht në mbarë Evropën. Ato gjithashtu bien dakord se sinjali më i fortë dhe më i besueshëm për temperatura të larta përqendrohet mbi rajonin e Mesdheut dhe Evropën Juglindore”, tha Ioanna Vergini, themeluese e platformës së parashikimit të motit WFY24.

Kjo përfshin edhe zonat që përjetojnë rregullisht “vatra të të nxehtit”, si Gadishulli Iberik, Italia, Greqia dhe pjesë të Ballkanit.

“Deti Mesdhe, që është jashtëzakonisht i ngrohtë, po lë gjurmë edhe në temperaturat në tokë, dhe në disa vende kjo vihet re më shumë gjatë natës sesa pasditeve,” shton Vergini.

Sipas parashikimeve të WFY24 për ditët e para të gushtit, në Napoli, Barcelonë, Romë, Valencia, Nicë, Selanik, Split dhe Athinë temperaturat nuk do të zbresin nën 20°C gjatë asnjë nate. Kjo konsiderohet një natë tropikale, e cila mund të rrisë rrezikun e stresit të rëndë nga i nxehti, veçanërisht për grupet më të cenueshme të popullsisë.

Edhe më në veri, priten temperatura përvëluese. Shërbimi Meteorologjik i Mbretërisë së Bashkuar, Met Office, paralajmëron se gjatë gushtit temperaturat mund të arrijnë deri në 35°C, ndërsa vala e të nxehtit do të intensifikohet.

“Temperaturat ka të ngjarë të jenë mbi normalen dhe priten periudha me mot shumë të nxehtë dhe valë të të nxehtit, veçanërisht në jug,” thuhet në parashikimin afatgjatë të Met Office.

Si e dinë shkencëtarët nëse ndryshimi i klimës është shkaku i motit ekstrem?

Përparimet në të dhënat e motit dhe klimës ua kanë bërë më të lehtë shkencëtarëve vlerësimin e ndikimit të ngrohjes globale në ngjarje ekstreme, siç janë valët e të nxehtit dhe përmbytjet. Kjo shpesh quhet atribuim i ngjarjeve ekstreme.

Meqenëse ka shumë faktorë ndërveprues, duke përfshirë nxitës natyrorë si El Nino , studimet e atribuimit të ngjarjeve ekstreme nuk po kërkojnë të gjejnë nëse ndryshimi i klimës shkaktoi drejtpërdrejt një valë të nxehti, por se si temperaturat ngrohëse kanë ndikuar në ngjarje.

Kjo shpesh bëhet duke krahasuar se sa shpesh ndodh një ngjarje ekstreme sot në krahasim me sa shpesh do të kishte ndodhur në një botë pa ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu.

Studiuesit do të eksplorojnë gjithashtu se si ndryshimi i klimës ndryshoi karakteristikat e një ngjarjeje ekstreme të motit, siç është nëse një valë e të nxehtit u bë më e nxehtë për shkak të gazrave që bllokojnë nxehtësinë.

Për shembull, një analizë e shpejtë e atribuimit nga World Weather Attribution ( WWA ) përdori të dhëna si të vëzhguara ashtu edhe të parashikuara të temperaturës për të analizuar periudhën më të nxehtë tre-ditore në një zonë të madhe të Evropës, e cila u përfshi nga temperatura përvëluese në fund të qershorit.

Shkencëtarët arritën në përfundimin se si temperaturat maksimale gjatë ditës ashtu edhe ato gjatë natës do të kishin qenë “pothuajse të pamundura të ndodhnin në këtë kohë të vitit” deri në vitin 1976, vetëm 50 vjet më parë. Analiza zbuloi gjithashtu se një valë e ngjashme nxehtësie që ndodhi 50 vjet më parë do të ishte 3.5°C më e ftohtë se ajo e muajit të kaluar.

Shkencëtarët kanë atë që quhet “besim i lartë” kur bëhet fjalë për nxehtësinë ekstreme, për shkak të sasisë së të dhënave dhe kuptimit që kemi tani mbi ndryshimet klimatike.

 “Emetimet e vazhdueshme të karburanteve fosile janë drejtpërdrejt përgjegjëse për përçarjen që njerëzit po përjetojnë në shtëpitë, shkollat ​​dhe vendet e tyre të punës”, tha Dr. Keeping.

Për rreziqet nga moti, siç janë tornadot dhe breshëri i madh, të dhënat janë më pak të plota. Kjo e bën më të vështirë atribuimin me siguri të ndodhjes së tyre.

Studimet e atribuimit përdoren gjithashtu për të treguar pasojat e motit ekstrem të shkaktuar nga klima.

Studiuesit vlerësojnë se temperaturat maksimale gjatë ditës ishin 3°C deri në 4°C më të larta se sa do të kishin qenë pa ngrohjen globale, duke rezultuar në 10,000 vdekje më shumë.

“Nxehtësia ekstreme po thyen rekorde në të gjithë Evropën dhe shkenca është shumë e qartë për arsyen, ndryshimet klimatike po përhapen me shpejtësi, të shkaktuara nga varësia e botës nga djegia e qymyrit, naftës dhe gazit”, tha Simon Stiell, Sekretari Ekzekutiv i OKB-së për Ndryshimet Klimatike.

Cilat faktorë të tjerë ndikojnë në mot ekstrem?

Shumë raporte mbi motin ekstrem, veçanërisht valët e të nxehtit, përqendrohen në modelin atmosferik që qëndron pas ngjarjes, në vend të shkakut.

Për shembull, në maj, agjencia franceze e motit Meteo-France ia atribuoi temperaturat 40°C një “kupole të nxehtësisë”.

Kjo ndodh kur një sistem me presion të lartë zhvillohet në atmosferën e sipërme, duke bërë që ajri poshtë tij të ulet dhe të kompresohet, duke rritur temperaturat në atmosferën e poshtme. Meqenëse ajri i nxehtë rritet, kjo krijon një kupolë të fryrë që bllokon nxehtësinë brenda saj.

Erërat normalisht janë në gjendje të lëvizin presion të lartë përreth, por për shkak të shtrirjes së kupolave ​​të nxehtësisë në atmosferë, sistemi i motit bëhet pothuajse i palëvizshëm.

Megjithatë, një studim i vitit 2025 i botuar në Proceedings of the National Academy of Sciences zbuloi se modelet atmosferike që bllokojnë motin ekstrem, siç janë kupolat e nxehtësisë dhe përmbytjet, janë pothuajse trefishuar që nga vitet 1950 për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu.

Një analizë nga Climate Central në vitin 2023 zbuloi gjithashtu se një kupolë nxehtësie që shkaktoi temperaturat në 48°C në pjesë të Meksikës dhe SHBA-së jugore ishte të paktën pesë herë më e mundshme për shkak të ndryshimeve klimatike.

Çfarë ndikimi ka El Nino në nxehtësi?

El Nino, në spanjisht do të thotë ‘djali’, është një fenomen natyror që mund të shkaktojë mot ekstrem. Më herët këtë vit, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) deklaroi se kushtet e El Ninos janë zyrtarisht në zhvillim e sipër në Paqësorin tropikal.

El Nino ndodh kur temperaturat e detit në Oqeanin Paqësor Lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta dhe zakonisht prish rajonet në tropikë. Shpesh lidhet me ngjarje ekstreme të motit, edhe pse ekspertët paralajmërojnë se po përdoret si një “shpërqendrim” nga ngrohja globale.

Kur formohen kushtet e El Nino-s , përmbytjet janë një rrezik i zakonshëm në Amerikën e Jugut, si në Perunë veriore, dhe mund të arrijnë në pjesë të Afrikës Lindore, Azisë Qendrore dhe SHBA-së jugore. Rreziqet e thatësirave dhe zjarreve në pyje rriten gjithashtu gjatë El Nino-s, veçanërisht në pjesën më të madhe të Australisë, pjesët veriore të Amerikës së Jugut dhe në vendet aziatike si Indonezia.

Shumica e rasteve të El Nino kanë rritur përkohësisht temperaturat mesatare globale me rreth 0.2℃. Kjo nuk është aq e rëndësishme sa ndryshimi i klimës i shkaktuar nga njeriu, i cili e ka rritur temperaturën globale të sipërfaqes me afërsisht 1.3-1.5℃ krahasuar me nivelet para-industriale.

Viti 2025 ishte viti i tretë më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë, më i nxehtë se viti 2016 i El Ninos, pavarësisht rezistencës natyrale të ftohtë të një ngjarjeje La Nina, spanjisht për ‘vajza’.

La Nina zakonisht i ftoh temperaturat globale duke forcuar erërat e tregtisë dhe duke tërhequr ujë më të ftohtë nga thellësitë e oqeanit në sipërfaqe përgjatë Paqësorit ekuatorial. Ndodh gjithashtu në mënyrë të çrregullt, por tenton të zgjasë më shumë se El Nino.

A është rënia e niveleve të ndotjes arsyeja e verës përvëluese të Evropës?

Pas fillimit të nxehtë të verës në Evropë, disa organizata të shquara lajmesh deklaruan se valët e të nxehtit njëra pas tjetrës janë shkaktuar nga një rënie e niveleve të ndotjes.

Pretendimi u nda në internet nga Richard Tice, nënkryetar i partisë populiste të krahut të djathtë Reform UK, dhe është përdorur për të kritikuar përpjekjet e vendit për zero emetime neto.

Kjo rrjedh nga një studim i botuar në revistën shkencore Geophysical Research Letters, i cili nuk përfshin të dhëna mbi valët e fundit të të nxehtit.

Rënia e ndotjes mund të zvogëlojë ndikimin ftohës të aerosoleve, të cilat thithin ose reflektojnë rrezet e diellit. Megjithatë, Profesor Erich Fischer, një shkencëtar i klimës në ETH Zurich, i thotë Carbon Brief se ta konsiderosh këtë si shkak të valëve të nxehtësisë në Evropë është “e gabuar”.

“Valët e të nxehtit shkaktohen nga sistemet me presion të lartë dhe tani janë shumë më të shpeshta dhe intensive sepse po ndodhin në një klimë shumë më të ngrohtë se 100 vjet më parë si rezultat i ngrohjes së shkaktuar nga gazrat serrë”, shton ai.

Regjisori rikthehet në garë me filmin “Kthim në Buenos Aires”

Nga Francesca Pierleoni

Marco Bechis ishte në një dyqan Ikea kur mori lajmin nga drejtori i Festivalit të Filmit në Venecia, Alberto Barbera, se filmi i tij “Kthim në Buenos Aires” (Ritorno a Buenos Aires) ishte përzgjedhur në garë në edicionin e 83-të të festivalit.

Për regjisorin italo-kilian, Ikea është një nga ato “vende jo-vende” që i pëlqejnë shumë, njësoj si aeroportet – hapësira kalimtare, pa një identitet të përcaktuar, por që kanë një atmosferë të veçantë.

“Atë ditë po prisja përgjigjen nga Venecia dhe kishte tashmë një shenjë pozitive: askush nuk na kishte dërguar letrën e famshme për të na njoftuar se nuk ishim përzgjedhur. Isha aty duke xhiruar kur mora një telefonatë nga Alberto Barbera, i cili më dha lajmin”, rrëfen Bechis.

Regjisori, nëna e të cilit është kiliane, ndërsa babai është rritur në Brazil dhe Argjentinë, ka jetuar në Itali prej 40 vitesh. Ai rikthehet kështu në garën për Luanin e Artë 18 vjet pas pjesëmarrjes së tij me filmin “Birdwatchers”.

Në “Kthim në Buenos Aires”, me protagonist Adriano Xhanini (Adriano Giannini), Bechis rikthehet te periudha e diktaturës ushtarake në Argjentinë, një realitet që ai e ka përjetuar personalisht. Në vitin 1977, kur ishte vetëm 20 vjeç, ai u rrëmbye nga forcat e regjimit, u mbajt në një qendër sekrete paraburgimi dhe më pas u transferua në një burg ushtarak.

Ajo periudhë dhune dhe terrori ka qenë një temë e përsëritur në krijimtarinë e tij kinematografike, e trajtuar nga këndvështrime të ndryshme në filma si “Garage Olimpo” dhe “Sons”.

Megjithatë, Bechis thekson se filmi i ri nuk është historia e tij personale.

“Në ‘Kthim në Buenos Aires’ nuk është historia ime, por ka elemente që lidhen me personazhin e Adriano Xhaninit”, shpjegon ai.

Këtë herë, regjisori është përqendruar te figura e një të mbijetuari, sepse sipas tij kjo temë është jashtëzakonisht aktuale.

“Sa të mbijetuar palestinezë të pushtimit të Gazës ka sot? Përveç të mbijetuarve të luftës në Ukrainë, ekziston një numër i madh njerëzish që po jetojnë përmes luftërave”, thotë Bechis.

Ai shpjegon se ndjeu nevojën për të treguar një histori mbi traumën e luftës, por zgjodhi ta bëjë këtë përmes një përvoje që e njeh thellë.

“Në vend që të flisja për realitete që nuk i njoh nga afër, nga Lindja e Mesme te Afrika apo Ukraina, doja ta bëja përmes një historie që e njoh mirë”, shprehet ai.

Filmi, një bashkëprodhim ndërkombëtar mes Italisë dhe Brazilit, realizuar nga Fandango, 39Films, Karta Film dhe 34 Films, në bashkëpunim me Rai Cinema, pritet të dalë në kinematë italiane më 17 shtator.

Ngjarjet zhvillohen në Buenos Aires, në vitin 2008. Pas 33 vitesh të kaluara në Itali, Mariano Guerra (i interpretuar nga Adriano Xhanini) kthehet në Argjentinë për të dëshmuar në gjyqin kundër ish-ushtarëve që e kishin rrëmbyer, torturuar dhe mbajtur peng gjatë diktaturës ushtarake.

Kthimi në Buenos Aires e detyron personazhin të përballet me pyetjen më të vështirë: çfarë do të thotë të jesh gjallë pasi ke kaluar një traumë të tillë?

Në kastin e filmit janë gjithashtu Paula Koen (Paula Cohen), Ana Çelentano (Ana Celentano), Vero Gerez, Olivia Nuss, Adrian Fondari dhe Marcelo Chaparro.

Ideja për filmin lindi pas botimit të librit “La solitudine del sovversivo” (Vetmia e subversivit), të shkruar nga Bechis në vitin 2021. Vepra është pjesërisht autobiografike dhe në pjesën e fundit rrëfen edhe kthimin e tij në Argjentinë për të dëshmuar kundër ish-pjesëtarëve të ushtrisë.

Megjithatë, ai thekson se historia e tij dhe ajo e personazhit në film ndahen në shumë pika.

Ajo që i bashkon është ajo që quhet “sindroma e të mbijetuarit”.

“Është diçka që të përcakton, bëhet pjesë e identitetit tënd. Ekziston një ndjenjë faji sepse ti je gjallë, ndërsa të tjerët nuk janë më”, thotë Bechis.

Ai rrëfen se edhe në momentet e gëzimit, mendimet i kthehen shpesh shokëve të tij të rinisë që humbën jetën gjatë represionit.

Një tjetër arsye që e shtyu të realizonte filmin ishte mënyra e ndryshme se si shoqëria reagonte ndaj dhunës atëherë dhe sot.

“Kur ndodhi grushti i shtetit në Kili në vitin 1973, e gjithë Evropa u mobilizua. Megjithatë, informacioni që merrnim shpesh ishin vetëm fotografi të zbehta bardh e zi në gazeta. Sot kemi informacion në kohë reale, videot e masakrave na vijnë në telefon, dhe megjithatë nuk mobilizohemi”, thotë regjisori.

Kur pyetet nëse njerëzit janë bërë më të pandjeshëm ndaj dhunës, përgjigjja e tij është e drejtpërdrejtë:

“Po. Shfletimi të lejon ta heqësh atë. Kalon te imazhi tjetër dhe harron.”

Shtetet e Bashkuara kanë nisur një rishikim të pranisë së tyre ushtarake në Evropë, pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka sulmuar vazhdimisht aleatët evropianë në aleancë.

Vendimi është “i hartuar për të siguruar që NATO po lëviz shpejt dhe në mënyrë të pakthyeshme drejt marrjes së përgjegjësisë kryesore për mbrojtjen e saj konvencionale nga Evropa”, shkroi nënsekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Elbridge Colby, në X.

“Rezultati i këtij shqyrtimi do të jetë një përshpejtim i tranzicionit të NATO-s drejt një aleance më të fortë, më të drejtë dhe të qëndrueshme”, shtoi Colby.

Ky veprim vjen një muaj pasi Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, u tha aleatëve të NATO-s se Uashingtoni planifikonte ta bënte këtë.

 “Ky do të jetë një rishikim i vërtetë. Do të jetë i hartuar për të siguruar që NATO po lëviz shpejt dhe në mënyrë të pakthyeshme drejt Evropës, duke u përpjekur të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e Evropës”, ​​u tha Hegseth homologëve të tij të NATO-s gjatë takimit të tyre në Bruksel në qershor.

“Është një rishikim që disa vende do të dështojnë dhe të tjerat do ta kalojnë me sukses të plotë”, shtoi ai.

Gjatë fjalimit të tij në selinë e NATO-s në Bruksel, Hegseth i bëri jehonë kritikave të përsëritura të Trump dhe i kritikoi ashpër aleatët evropianë për reagimin e tyre, ose mungesën e tij, ndaj luftës së përbashkët SHBA-Izrael në Iran, përfshirë refuzimin për të lejuar forcat amerikane të hyjnë në bazat në Evropë për të nisur sulme.

Hegseth kërcënoi gjithashtu të zvogëlojë kontributin financiar të Uashingtonit në NATO nëse aleatët nuk arrijnë objektivat e shpenzimeve të mbrojtjes.

Ky veprim vjen si një goditje, megjithëse jo e papritur, për aleatët evropianë, ndërsa ata mësojnë të merren me një aleat gjithnjë e më të paparashikueshëm.

Muajin e kaluar, kancelari gjerman Friedrich Merz tha se aleatët kishin qenë në dijeni të planeve të Uashingtonit për të tërhequr trupat nga Evropa në një moment të caktuar dhe theksoi nevojën që blloku të jetë në gjendje të kujdeset për sigurinë e vet.

“Ne e dimë se duhet të bëjmë më shumë dhe po e bëjmë këtë”, tha Merz.

Në muajt e fundit, aleatët evropianë dhe Kanadaja i janë përgjigjur pasigurisë në rritje mbi angazhimet e Uashingtonit për sigurinë duke përshpejtuar përpjekjet për të forcuar aftësitë e veta mbrojtëse.

Duke folur përpara samitit vjetor të NATO-s në Ankara në fillim të këtij muaji, shefja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte thanë se NATO duhet të bëhet më evropiane për të zvogëluar varësinë e saj të gjatë nga ombrella e sigurisë e SHBA-së.

“Nuk mund të vazhdojmë, siç bëmë më parë, të mbështetemi tepër te Shtetet e Bashkuara. Na duhet një Evropë shumë më e fortë brenda një NATO-je më të fortë”, tha Rutte, duke përshëndetur një transformim “të pakrahasueshëm” të nxitur nga bashkëpunimi më i ngushtë BE-NATO./ad

Alzheimeri është një nga sëmundjet neurodegjenerative më të njohura në botë, por rreth tij qarkullojnë ende shumë keqkuptime. Nga ideja se sëmundja përcaktohet vetëm nga gjenet, deri te besimi se nuk mund të bëhet asgjë pas shfaqjes së simptomave, shumë nga këto bindje nuk përputhen plotësisht me atë që di shkenca sot.

Sëmundja e Alzheimerit është një çrregullim progresiv i trurit që dëmton qelizat nervore dhe me kalimin e kohës ndikon në kujtesë, aftësinë për të menduar, të folur, humor dhe kryerjen e aktiviteteve të përditshme.

Një neurolog shpjegon disa nga mitet më të zakonshme dhe faktet që duhet të dimë.

Historia familjare dhe disa variante gjenetike mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e Alzheimerit. Një prej faktorëve më të studiuar është varianti APOE-e4, i cili lidhet me një mundësi më të lartë për shfaqjen e sëmundjes.

Megjithatë, të kesh një të afërm me Alzheimer ose një predispozitë gjenetike nuk do të thotë automatikisht se sëmundja do të zhvillohet. Ekspertët theksojnë se edhe faktorët e stilit të jetesës kanë ndikim të rëndësishëm.

Aktiviteti fizik, ushqyerja e shëndetshme, stimulimi mendor, shmangia e duhanit dhe kufizimi i alkoolit mund të kontribuojnë në ruajtjen e shëndetit të trurit.

Miti 2: Alzheimeri prek vetëm të moshuarit

Edhe pse shumica e rasteve shfaqen pas moshës 65 vjeç, Alzheimeri mund të prekë edhe persona më të rinj.

Sipas të dhënave, rreth 5–10% e rasteve janë të formës së hershme, që shfaqet para moshës 65 vjeç. Në disa raste të rralla, simptomat mund të shfaqen edhe në moshat 30 ose 40 vjeç.

Kjo formë shpesh lidhet më fort me faktorët gjenetikë dhe mund të ketë një përparim më të shpejtë, por kujdesi ndaj shëndetit të trurit mbetet i rëndësishëm në çdo moshë.

Miti 3: Medikamentet aktuale e kurojnë Alzheimerin

Deri më sot nuk ekziston një kurë që ta eliminojë Alzheimerin. Disa trajtime të reja synojnë proteinat amiloide në tru, të cilat lidhen me zhvillimin e sëmundjes, dhe mund të ngadalësojnë disa procese biologjike.

Megjithatë, këto terapi nuk kanë treguar ende se rikthejnë kujtesën apo ndalojnë plotësisht përparimin e sëmundjes. Gjithashtu, disa prej tyre mund të shoqërohen me efekte anësore serioze, përfshirë ënjtje ose gjakderdhje në tru.

Kërkimet shkencore vijojnë për të kuptuar më mirë mekanizmat e sëmundjes dhe për të gjetur trajtime më efektive.

Miti 4: Kur shfaqen simptomat, nuk mund të bëhet më asgjë

Edhe pse Alzheimeri nuk ka ende një kurë, kjo nuk do të thotë se nuk ka mënyra për të ndihmuar personat e prekur.

Studimet sugjerojnë se disa zakone të shëndetshme mund të ndihmojnë në ruajtjen e funksioneve të trurit dhe përmirësimin e cilësisë së jetës.

Ndër këto përfshihen:

• aktiviteti fizik i rregullt, që përmirëson qarkullimin e gjakut dhe shëndetin e trurit;
• një dietë e pasur me fruta, perime, peshk, arra, drithëra integrale dhe yndyrna të shëndetshme;
• menaxhimi i stresit kronik;
• ruajtja e kontakteve sociale dhe angazhimi në aktivitete që stimulojnë trurin, si leximi apo mësimi i aftësive të reja.

Këto masa nuk e kurojnë sëmundjen, por mund të ndikojnë pozitivisht në mirëqenien dhe funksionimin e përditshëm të personave që jetojnë me Alzheimer.

Shkenca ende po kërkon përgjigje për një nga sëmundjet më komplekse të trurit, por një gjë është e qartë: Alzheimeri nuk përcaktohet vetëm nga mosha apo gjenet dhe kujdesi për shëndetin e trurit fillon shumë përpara shfaqjes së simptomave./ad

Last Updated on 28/07/2026 by Anisa

Sekretariati i Etikës ka vendosur përjashtimin me 60 ditë të deputetit Agron Shehaj pasi mori marrëveshjen konfidenciale me SHBA-në dhe doli nga salla “Gerti Bogdani”.

Deputetët e Partisë Demokratike kanë votuar kundër këtij dënimi, shkruan A2.

Ulsi Manja deklaroi për gazetarët: “Rasti i tij është i përsëritur, Sekretariati i Etikës ka marrë edhe herë të tjera masa disiplinore ndaj Agron Shehajt. Rasti i djeshëm është i paprecedentë, nuk ka ndodhur ndonjëherë që të jetë fshirë vija e respektit reciprok”.

Manja shtoi se kjo periudhë nuk përfshin kohën gjatë të cilës Parlamenti është i shpërndarë gjatë verës.

Manja pohoi se do të ketë edhe një referim në Prokurori ndaj Shehajt për shkelje të konfidencialitetit, duke nxjerrë materialin jashtë ambienteve të përcaktuara nga Kryetari i Kuvendit./ad

Last Updated on 28/07/2026 by Anisa

Suri, vajza e aktorëve Tom Cruise dhe Katie Holmes, ka ndryshuar ligjërisht mbiemrin e saj dhe tashmë identifikohet si Suri Noelle, sipas të dhënave të regjistrimit të votuesve të siguruara nga revista amerikane People.

Sipas raportimit, 20-vjeçarja, e cila studion në Universitetin Carnegie Mellon në Pensilvani, është regjistruar për të votuar në qarkun Allegheny me emrin “Suri Noelle” gjatë vitit të parë të universitetit, në tetor 2024. Emri “Noelle” është emri i mesëm i nënës së saj, Katie Holmes.

Ky nuk ishte përdorimi i parë publik i emrit të ri. Suri e kishte përdorur emrin Suri Noelle edhe gjatë ceremonisë së diplomimit nga shkolla e mesme në vitin 2024, duke mos përdorur mbiemrin e famshëm të të atit.

Tom Cruise dhe Katie Holmes u martuan në vitin 2006 dhe u divorcuan në vitin 2012. Pas ndarjes, Suri është rritur kryesisht me nënën e saj. As Suri, as Tom Cruise dhe as Katie Holmes nuk kanë bërë një deklaratë publike për ndryshimin e emrit apo arsyet pas këtij vendimi.

Ndryshimi i emrit vjen në një periudhë kur Suri po ndërton identitetin e saj larg famës së prindërve, ndërsa ndjek studimet në fushën e arteve skenike.

Burimi: People/ad

Partia Socialiste kërkoi dje përjashtimin me 60 ditë nga Kuvendi për Agron Shehajn, pasi vodhi marrëveshjen konfidenciale me SHBA dhe iku me vrap. Përveç përjashtimit, PS kërkon edhe referimin e çështjes në SPAK. Vendimi për kërkesën e mazhorancës do të merret sot në mbledhjen e Sekretariatit të Etikës, që pritet të nisë në orën 09:30.

Në kërkesën për përjashtimin e Shehajt, PS thotë se “Këshilltarja e ndoqi deputetin dhe në përpjekje për ta ndaluar dhe ta rimarrë dokumentin, u rrëzua nga shkallët dhe pësoi lëndime të rënda, siç vërtetohet dhe nga pamjet video bashkangjitur kësaj kërkese.”

PS thotë se Shehaj ka kryer përvetësim të informacionit të klasifikuar dhe ka cenuar sigurinë kombëtare.

Ata kërkojnë referimin në SPAK duke thënë se Shehaj ka kryer veprat penale si më poshtë:

(i) përvetësimi ose marrja e paligjshme e informacionit të klasifikuar, duke qenë se dokumenti përmban informacion që mbrohet me ligj;

(ii)vjedhja ose forma të tjera të përvetësimit të paligjshëm, për shkak të mënyrës së marrjes;

(iii)  grabitja sepse dokumenti është marrë me përdorim force ose kërcënimi ndaj personit që e mbante;

(iv) pengimi i detyrës së funksionarit publik sepse forca është ushtruar ndaj një punonjësi publik gjatë ushtrimit të detyrës;

(v) dokumenti lidhet me sekretin shtetëror dhe në këtë rast mund të verifikohen edhe dispozita të posaçme për mbrojtjen e informacionit të klasifikuar, të cilat parashikojnë vepra më të rënda penale, sidomos kur veprimi cënon sigurinë kombëtare dhe personi i dyshuar mund të ketë synuar dorëzimin e këtij materiali aktorëve të tjerë, të paidentifikuar nga ne, por që duhet të hetohen nga prokurorët./ad

Last Updated on 28/07/2026 by Anisa

Një ekip avokatësh të kryebashkiakut të Tiranës Erion Veliaj, shqiptarë dhe të huaj, sapo ka mbërritur në burgun e Durrësit.

Ata do të zhvillojnë takim me Veliajn për të vendosur për hapat e mëtejshëm të mbrojtjes së tij.

I akuzuar për disa vepra penale nga SPAK, kryetari i bashkisë Tiranë ndodhet në IEVP Durrës që nga shkurti i vitit 2025./ad

Regjistrime audio të ish-presidentit amerikan Joe Biden, të cilat ai kishte luftuar për vite me radhë që të mbeteshin private, janë bërë publike nga republikanët në Kongresin amerikan.

Në këto regjistrime, Biden dëgjohet duke pranuar se kishte në posedim materiale të klasifikuara pasi kishte lënë detyrën si zëvendëspresident i Shteteve të Bashkuara.

Bëhet fjalë për biseda mes Bidenit dhe shkrimtarit Mark Zwonitzer, i cili po punonte për kujtimet e tij të vitit 2017 me titull “Promise Me, Dad”. Regjistrimet janë bërë gjatë periudhës së përgatitjes së librit.

Në një moment të audios së regjistruar në shkurt të vitit 2017, vetëm një muaj pas largimit nga Shtëpia e Bardhë, Biden dëgjohet duke thënë: “Sapo gjeta të gjitha materialet e klasifikuara poshtë. Bëj kujdes”.

Në një tjetër regjistrim të tetorit 2016, kur ai ende ishte zëvendëspresident i administratës së Barack Obamës, Biden i thotë bashkëautorit: “Kam shënime të shumta nga kjo periudhë… Ata (Shtëpia e Bardhë) nuk e dinin që i kisha këto.”

Regjistrimet u publikuan pasi republikanët në Dhomën e Përfaqësuesve dhe organizata konservatore Oversight Project ndërmorën një betejë ligjore për t’i siguruar ato. Materialet ishin përdorur më herët në hetimin e Departamentit të Drejtësisë në vitin 2024 mbi mënyrën se si Biden kishte trajtuar dokumentet e klasifikuara.

Zëdhënësi i Bidenit, TJ Ducklo, kritikoi publikimin e regjistrimeve, duke e cilësuar atë si një tjetër shembull të përdorimit politik të Departamentit të Drejtësisë.

“Është e gabuar dhe, edhe pse presidenti Biden nuk pajtohet me vendimin e sotëm, ai respekton gjykatat dhe rolin jetik të një sistemi gjyqësor të pavarur në një demokraci të shëndetshme”, deklaroi ai.

Regjistrimet, që zgjasin më shumë se dy orë, përmbajnë edhe pjesë të redaktuara. Republikanët në Komitetin e Mbikëqyrjes së Dhomës së Përfaqësuesve pretendojnë se këto redaktime kanë për qëllim të fshehin pjesë ku Biden përmend zbulimin e informacioneve të klasifikuara.

Në vitin 2024, prokurori special Robert Hur mori regjistrimet dhe transkriptet gjatë hetimit për trajtimin e dokumenteve nga Biden. Hur arriti në përfundimin se Biden kishte mbajtur në mënyrë të papërshtatshme disa materiale të klasifikuara, por nuk rekomandoi ngritjen e akuzave penale.

Sipas raportit të Hur, një nga arsyet ishte se një juri mund ta shihte Bidenin si “një burrë të moshuar, dashamirës dhe me kujtesë të dobët”.

Një dëshmi e re ka dalë në gjyqin për vdekjen e Diego Armando Maradonës, duke sjellë detaje nga ditët e fundit të jetës së legjendës së futbollit argjentinas.

Luciano Spena, doktori dietik i ekipit kombëtar të Argjentinës, dëshmoi në gjykatë për një episod të ndodhur më 18 nëntor 2020, vetëm pak ditë para vdekjes së Maradonës.

Spena tregoi se kishte shkuar në shtëpinë ku qëndronte Maradona së bashku me mjekun Pedro Di Spagna, i cili është gjithashtu një nga të akuzuarit në këtë çështje, me qëllim për të vlerësuar gjendjen shëndetësore të ish-futbollistit.

Megjithatë, sipas dëshmisë së tij, ata nuk arritën ta ekzaminonin Maradonën.

Spena tha se pas mbërritjes së neurokirurgut Leopoldo Luque, mjekut që kujdesej për Maradonën, ai dhe kolegu i tij dëgjuan zëra të lartë që vinin nga dhoma e pacientit. “Dëgjuam debate ose britma”, deklaroi Spena në gjykatë.

Sipas tij, pas këtij episodi, Luque u tha atyre se “nuk ishte një ditë e mirë” për të kryer kontrollin e Maradonës dhe ekzaminimi nuk u realizua.

Diego Maradona ndërroi jetë më 25 nëntor 2020, në moshën 60-vjeçare. Sipas ekspertizës mjekësore, shkaku i vdekjes ishte edema akute pulmonare, e shkaktuar nga probleme të rënda të zemrës.

Tetë persona nga ekipi mjekësor që kujdesej për të, përfshirë neurokirurgun Leopoldo Luque dhe psikiatren Agustina Cosachov, akuzohen për “vrasje të thjeshtë me dashje të mundshme”.

Prokuroria pretendon se neglizhenca dhe mungesa e kujdesit të duhur mund të kenë ndikuar në përkeqësimin e gjendjes së Maradonës.

Të akuzuarit kanë mohuar përgjegjësinë për vdekjen e tij, ndërsa gjyqi vazhdon me dëshmi të reja nga persona që kanë qenë pranë ish-kampionit në muajt e fundit të jetës së tij./ad

 

Deputeti i Partisë Socialiste, Erion Braçe, ka reaguar ashpër ndaj deputetit Agron Shehaj, i cili dje arriti të vjedhë nga Kuvendi një dokument sekret, marrëveshjen ushtarake Shqipëri-SHBA, e cila më pas u miratua me votat e socialistëve.

Në reagimin e tij, Braçe akuzon Shehajn se ka shkelur protokollet e ruajtjes së dokumenteve të klasifikuara, duke e cilësuar veprimin e tij si “krim”. Ai thekson se një deputet mund të njihet me një dokument të klasifikuar, por nuk ka të drejtë ta disponojë, kopjojë apo fotografojë atë.

Reagimi i plotë i Erion Braçes:

Marrëveshja më e rëndësishme ushtarake me Amerikën në 114 vite të shtetit shqiptar;

Banaliteti i përditshëm që e bën qesharake politikën dhe pyetja 36-vjeçare – kur do të bëhemi seriozë?;

Urrejtja online ndaj një nëpunëseje publike që dëshmoi sa qesharake është politika;

Kultura e ligjit që nuk ekziston në këtë vend!

Shkurt:

Marrëveshja ushtarake me SHBA është marrëveshja më e rëndësishme në këtë fushë me Amerikën në 114 vite të shtetit shqiptar; dëshmon jo vetëm nivelin e bashkëpunimit ushtarak – jo të gjithë e kanë këtë – por nivelin e marrëdhënieve të Shqipërisë me partnerin strategjik jetik të saj. Banaliteti “po blejnë Samitin e NATO-s” dhe çdo dezinformim tjetër afërmendsh është sulm ndaj marrëveshjes në emër të çdokujt që nuk e do këtë marrëdhënie.

Akti i sotëm në Kuvend, në shkelje të protokollit të ruajtjes së një dokumenti të klasifikuar – deputeti njihet me të, por nuk mund ta disponojë atë, nuk është i tij as si i tillë, as si kopje, as si foto – është krim; banaliteti i një deputeti, i banalitetit të politikës, nuk e relativizon si krim, as e bën të tolerueshëm, përkundrazi!

Urrejtja online ndaj një nëpunëseje publike, e ngarkuar me përgjegjësi për ruajtjen e një dokumenti të klasifikuar, është një tjetër krim, për më tepër kur ushtrohet nga gra kundër një gruaje; është tmerr. Ka këtë deputetin si burim – ai zotëron një armë urrejtjeje për sulm ndaj kujtdo dhe për mbrojtje të byçës së tij; urrejtja që përhapi këtë herë dhe që bëhet e gjithkujt në nivelin e tij, kërkoi të relativizonte krimin e tij, por edhe bulin që është kur në fillim e shtyn, e godet me bërryl për t’i ikur dhe as kthehet t’i japë ndihmë kur ajo copëtohet kur bie nga ato shkallë!

Të merresh me pamjet dhe aspak me aktet e një deputeti, përfshi edhe dhunën ndaj një gruaje, natyrisht është e padrejtë, në kuadër të relativizimit të krimit të deputetit!/ad

Last Updated on 28/07/2026 by Anisa

Në qytetin ekuadorian të Duránit, ku droga dhe bandat rivale kanë marrë kontrollin e rrugëve, kapiteni i policisë Jean Carlos Bustamante e di mirë se beteja nuk zhvillohet vetëm kundër kriminelëve që vrasin dhe shpesh copëtojnë rivalët e tyre, por edhe kundër një armiku brenda vetë shtetit.

“Ne kemi shumë njerëz të këqij brenda njësisë sonë, brenda shtetit dhe brenda politikës. Ka shumë persona të korruptuar që janë në shërbim të bandave”, thotë ai për një reportazh nga BBC.

Në moshën 34-vjeçare, Bustamante është më i vjetri në ekipin e tij special, të cilin e ka përzgjedhur vetë. Ai lëviz me disiplinën e një ish-pjesëtari të forcave speciale dhe thotë se mund t’u besojë vetëm kolegëve që ka pranë.

Kur pyetet se çfarë ndodh me njerëzit që guxojnë të flasin kundër bandave, përgjigjja e tij është e shkurtër: “Ata i vrasin. Prandaj njerëzit nuk thonë asgjë.”

Nga rrugët e Ekuadorit te tregu i drogës në Evropë

Sipas presidentit të Ekuadorit, Daniel Noboa, rreth 70% e kokainës që mbërrin në Evropë dhe SHBA kalon përmes Ekuadorit.

Droga vjen kryesisht nga vendet fqinje Kolumbia dhe Peruja, dy prej prodhuesve më të mëdhenj të kokainës në botë. Më pas, bandat lokale ekuadoriane bashkëpunojnë me kartele meksikane dhe grupe të krimit të organizuar ndërkombëtar për ta transportuar drogën më tej.

Mes këtyre lidhjeve përmenden edhe grupe të mafias shqiptare, të cilat sipas autoriteteve dhe raportimeve ndërkombëtare kanë krijuar rrjete bashkëpunimi në trafikun e kokainës drejt Evropës.

“Bandat e fuqishme vendase, me lidhje me kartelet meksikane dhe grupet e mafias shqiptare, ndihmojnë në trafikimin e mëtejshëm të kokainës”, shkruan BBC.

Bandat kanë përfituar nga kufijtë e dobët, forcat e sigurisë me mungesa financiare dhe pozicioni strategjik i Ekuadorit me dalje në Oqeanin Paqësor.

Një vend që dikur konsiderohej një destinacion i qetë turistik është kthyer brenda më pak se një dekade në një nga zonat më të dhunshme të Amerikës Latine.

Vrasjet janë rritur në mënyrë drastike

Sipas të dhënave të Ministrisë së Brendshme të Ekuadorit, vitin e kaluar vendi regjistroi mbi 9 mijë vrasje, një nga normat më të larta të kriminalitetit në botë.

Presidenti Daniel Noboa ka nisur një fushatë të ashpër kundër bandave gjatë dy viteve të fundit, por kritikët thonë se kjo strategji ka sjellë më shumë pasoja.

Arrestimi i drejtuesve të mëdhenj të krimit ka shkaktuar copëzimin e bandave, por njëkohësisht ka krijuar grupe të reja më të vogla dhe më të dhunshme.

Shumë banorë besojnë se kjo luftë nuk mund të fitohet kurrë plotësisht.

Policia lufton edhe korrupsionin brenda sistemit

Në një tjetër operacion, Bustamante përdor një dron për të monitoruar një lagje. Ai dallon tre persona që sipas tij janë “mikro-trafikantë”, shitës të vegjël droge në fund të zinxhirit kriminal.

Policia i ndjek deri në një banesë dhe hyn me forcë. Brenda gjenden tre të dyshuar dhe paketime të vogla me drogën e quajtur “H”, një përzierje që krijon shumë varësi dhe që shitet në lagje për një dollar.

Por edhe kur policia arreston persona dhe sekuestron drogë, shpesh përballet me një problem tjetër: sistemin e drejtësisë.

Kolonel Santiago Gavilanes, zëvendëskomandant i policisë së Duránit, thotë: “Ne i burgosim anëtarët e bandave dhe ata i lirojnë. Disa prej tyre dalin dhe vrasin njerëz të tjerë.”

Sipas tij, bandat kanë para për të blerë ligje, gjyqtarë dhe politikanë.

Një oficer policie, identiteti i të cilit nuk bëhet publik për sigurinë e tij, tregon se është kontaktuar dy herë nga bandat dhe i është ofruar një ryshfet aq i madh sa mund të dilte në pension.

“Dikush, ndoshta një koleg, u kishte treguar bandave saktësisht ku punoja dhe çfarë bëja. Kurrë nuk e di kush po të vëzhgon”, thotë ai.

Drejtuesi i bandës: “Kam vrarë tetë persona”

BBC arriti të takohej edhe me një drejtues bande, të identifikuar me emrin e ndryshuar Jonathan, për të mbrojtur identitetin e tij.

Ai pretendon se ka katër policë në listën e pagave të tij.

“Kur do të zhvillohet një operacion, ata më telefonojnë. Më thonë të fsheh gjërat dhe të largohem. Kur vijnë, nuk gjejnë asgjë”, deklaron ai.

Sipas tij, kjo skemë i kushton rreth 1.500 deri në 2.000 dollarë në muaj.

Jonathan, 37 vjeç, thotë se hyri në botën e bandave kur ishte 18 vjeç për të ushqyer familjen.

Ndërkohë, organizatat për të drejtat e njeriut paralajmërojnë se fëmijët po rekrutohen në banda që në moshën 12-vjeçare dhe disa prej tyre bëhen vrasës me pagesë vetëm tre vite më vonë./ad

Rreziku i armëve bërthamore dhe balanca e frikës mes fuqive botërore ishte një nga temat e trajtuara në “Top Story”.

Fizikanti Fatos Klosi shpjegoi pse, pavarësisht arsenalit të madh bërthamor që zotërojnë shtetet më të fuqishme, këto armë nuk janë përdorur që nga Lufta e Dytë Botërore.

Ai foli gjithashtu për vendet që disponojnë armë bërthamore, situatën me Iranin dhe rolin që këto armë kanë luajtur si faktor parandalues në konfliktet ndërkombëtare.

Katastrofa që do pasonte përdorimin e armëve bërthamore është e paimagjinueshme. Fuqitë e mëdha kanë armë bërthamore për ta shkatërruar disa herë botën. Kjo ka qenë edhe arsyeja pse nuk janë përdorur deri më tani. Ka qenë edhe Lufta e Ftohtë, që situatat kanë qenë shumë të acaruara dhe nuk i shkoi mendja për t’u përdorur. Situata që kemi sot është pak e çuditshme. Një president amerikan që ka filluar t’i pëlqejë vetja dhe pretendon shumë. Edhe NATO thotë që kjo nuk është zgjidhja. U bë një marrëveshje me Iranin. Mund të ketë pretendime që Irani ka armë bërthamore, por është pak larg saj. U bë një marrëveshje përpara se të vinte Trump që Irani të mos ketë armë bërthamore. Erdhi Trump në pushtet dhe u anulua ajo marrëveshje. Ishte një marrëveshje që ishin caktuar me detaje se cilat do të ishin kontrollet ndaj Iranit.

Armët bërthamore, hë për hë kanë vetëm vendet shumë të mëdha. SHBA-ja, Rusia, Kina, Anglia, Franca, India dhe Pakistani. Koreja e Jugut jo, kurse e Veriut po. Koreja e Veriut e ka thënë troç, ato armë i duhen që të mos e sulmojë njeri. Armët bërthamore krijojnë një rrezik që është tepër i madh, për të kërkuar që asnjë shtet të mos nisë luftë me to.

Deri tani ato kanë shërbyer për t’iu shmangur konflikteve. Kanë luajtur një rol sigurie”, u shpreh fizikanti./ad

Nga Frrok Çupi

Prifti u shfaq sot në lajme, ndërsa ideja për ‘qeveri të pastër steril’ ka shumë kohë që ndodhet përballë lajmeve.

Qysh atëherë kur u formulua kjo ‘ide’, bota e zgjuar ka dyshuar te e vërteta. Ngjarjet e fundit në qeverisjen e vendit dhe ata përballë qeverisjes, po dëshmojnë se çfarë kthese të rrezikshme merr ‘ideja e sterilitetit’ kur aplikohet nga njerëz të sforcuar.

Rreziku i parë:

Zyrtarët e lartë të shtetit, iniciativën e kryeministrit për një marrëveshje bese me të qeverisurit, e kanë kuptuar kështu: ‘le t’i bëjë ai, ne këtu jemi po u deshëm, por nuk duam të gabojmë’.

Që ditën e ‘besës’, shumica e zyrtarëve kanë mbyllur telefonat, ose nuk i kanë mbyllur por nuk u përgjigjen as familjarëve, bëjnë sikur bëjnë takime në bazë por mbajnë një buzëqeshje të ngrirë me cilindo njësoj dhe nuk takojnë askënd po të mos jenë të shoqëruar me disa ‘dëshmitarë’. Frika nga ‘besa’ nuk ka vend sepse ‘besa’ nuk është ligj; por mbase edhe nuk e kuptojnë. Besa është një sistem vlerash që ka lidhje me punët ‘e rënda’ që nuk i mban dot ligji. Por nuk është ligj. Ligji nënkupton SPAK  për veprat e kryera. Ndërsa kërkesa e Edi Ramës është lidhja e një marrëveshjeje, dmth., Besë, për veprat që do të kryhen. Për shembull, besa- besë për të mos u kthyer nga BE ku po shkojmë. Etj.

Ata që nuk bëjnë asgjë, ata ndjehen më të sigurt.

Rreziku i dytë:

Humbja e lëngut njerëzor.

Çfarë është kjo? Një shembull: Para ca kohe u ndjeva keq në prani të vajzës së një kolegu gazetar. Ishte bashkë me të atin. Dikush i vuri në dorë dymijë lekë. Më shumë i ndriti fytyra të atit se vsjzës. Babai, një nga gazetarët më të mirë që kam njohur, ka humbur shumë gjëra në jetë, përveç të bijës. Madje edhe nënën e saj. Punën e ka humbur me kohë.

U  ndjeva keq, çfarë jemi kështu, vallë!? Kur nuk ke çfarë bën, mërmërit me vete. U mendova dhe më shkoi në mendje se një nga krerët më të lartë të shtetit ka influencë në qytetin e gazetarit.

-Jam filani. Të telefonoj për fatin e një gazetari, i them. Bëni diçka, ju lutem në atë zonë ku jeni.

I madhi më dëgjoi dhe u soll ‘smoothly’.

-Po, mirë, e njoh- tha. Po, do bëjmë diçka!

Këta kur flasin për vete, gjithnjë flasin në numrin shumës: ‘do bëjmë diçka’.

Pa e mbyllur ende telefonin, zyrtari shumë i lartë pëshpëriti:

-Po ja mo, se edhe pi ai nga një çikë!- tha për gazetarin dhe me kaq mbeti.

Ehu!, sa kohë ka kaluar, dhe… asgjë.

Më mbeti merak t’i thoja: ‘Po, pi, e di;  prandaj po ju drejtohem, sepse ai edhe pi edhe ha!’.

Shumica e zyrtarëve kështu janë.

Desha të them se e mbajnë veten për ‘të pastër steril’. Ndërkohë humbin sensin njerëzor, çdo pikë lëngu që e bën human, çdo pikë ‘fytyre’.

Tani, pas ‘Besës’ dhe shtrëngimit që u ka bërë Edi Rama: ‘O punoni, punoni dhe me ndershmëri, o lëreni farë!’, këta me siguri as telefonin nuk ta hapin. Isha me fat që fola atëherë kur gazetari mëkatonte sepse ‘pinte dhe hante’.

Por një gjë tjetër është po kaq e sigurt: Kush shpallet steril, është më i pisti i botës.

Rreziku i tretë është rreziku i çakallit ose i priftit:

Cilit çakall?…

Çakallit që krahasohet me ujkun. Thonë se dikush thërriste ‘ujku!, ujku!’, por çakalli bënte kërdinë. Të vjen deputeti që ka blerë vilë 2.9 milionë euro dhe e ka shitur 15 milionë, ky të përmbys Kuvendin dhe ligjin. Të merr marrëveshjen me Amerikën për mbrojtjen, dhe zhduket. Diku e shet shumë shtrenjtë. Ku është steriliteti?

Po prifti, cili është?

Priftërinjtë po dëshmojnë kudo se janë ‘çakej’.

‘Mos e vër priftin mes teje dhe zotit, se do të humbësh edhe Zotin!’, thotë Martin Luther.

Ky ‘prifti’ ynë deklaron se është i ndershëm. Mirëpo që nga Puka ka këshilluar një njeri, italian, se si të fshehë krimin. Italiani Pecorelli ka ‘zhdukur’ veten për të mos u zbuluar mëkatet. Atëherë prifti ‘steril’ i ka ofruar mjetet. Ka hapur diku një varr, ( vetëm prifti mund ta kryejë blasfeminë); ka marrë eshtrat, ia ka dhuruar Picorelit, ky i ka futur në makinë, ka djegur makinën dhe është shpallur ‘i vdekur’. Të dhënat, saktë, i sillte sot gazetarja Anila Hoxha.

Por dua të them se në këtë klimë ‘ndershmërie’ deri sterile, mëkatarët po mëshirohen, ndërsa të tjerë kërcënohen.

Nëse fryma e tanishme për të bërë punë të mëdha ‘pa kryer as më të voglin korrupsion e pisllëk’, është alternuar ‘për të qenë sterilë’, atëherë kemi humbur orientimin.

Pisllëku nuk hidhet poshtë duke hedhur njeriun.

Dyzet vjet pasi Wham! u bë grupi i parë pop perëndimor që dha koncerte në Kinë, Andrew Ridgeley rikthehet te një nga episodet më të pazakonta të historisë së muzikës moderne. Dokumentari i ri Wham! 10 Days in China sjell pamje të papublikuara më parë dhe intervista të reja me protagonistët e asaj aventure, duke treguar jo vetëm koncertet e grupit, por edhe realitetin e Kinës në prag të reformave të mëdha ekonomike dhe shoqërore.

Ridgeley, sot 63 vjeç, pranon se kur menaxheri i grupit, Simon Napier-Bell, propozoi idenë e një turneu në Kinë, ai mendoi se ishte një plan pa asnjë shans suksesi. Sipas tij, vendimi nuk u mor për arsye artistike apo kulturore, por ishte një lëvizje e zgjuar marketingu. Menaxheri besonte se nëse Wham! do të bëhej grupi i parë perëndimor që do të performonte në Kinë, kjo do të tërhiqte vëmendjen e mediave amerikane dhe do ta ndihmonte grupin të fitonte famë në SHBA, pa qenë nevoja të zhvillonte një turne të lodhshëm me rreth 90 koncerte, gjë që do të rrezikonte edhe zërin e George Michael.

Strategjia funksionoi. Lajmi për koncertet në Kinë u bë kryefjalë në televizionet dhe gazetat amerikane, duke i dhënë Wham!-it publicitetin që kërkonte.

Megjithatë, vetë udhëtimi ishte larg të qenit i lehtë. Dokumentari tregon dy koncertet e grupit në Pekin dhe Guangzhou, por edhe angazhimet e shumta protokollare. Muzikantët duhej të merrnin pjesë në bankete zyrtare, të mbanin fjalime përpara autoriteteve kineze dhe të ndiqnin një program të kontrolluar nga afër.

George Michael nuk ndihej aspak rehat në këto ambiente. Sipas Ridgeley-t, ai e urrente formalitetin, bisedat sipërfaqësore dhe ceremonitë diplomatike, si pritja në ambasadën britanike. Në një rast, pasi kishte biseduar me disa admirues në një dyqan, ai u largua papritur dhe askush nuk dinte ku ndodhej për njëfarë kohe.

Edhe Ridgeley pati përplasjet e tij me median. Ai nuk pranoi të hiqte syzet e diellit gjatë një sesioni fotografik në Murin e Madh të Kinës dhe në konferencat për shtyp nuk e fshihte bezdinë ndaj gazetarëve. Ai kujton se presioni mbi grupin ishte shumë më i madh sesa në një turne normal, sepse çdo veprim kishte rëndësi për suksesin e projektit.

Atmosfera në koncertin e Pekinit ishte veçanërisht e pazakontë. Publiku, i cili nuk kishte përvojë me koncertet e muzikës pop perëndimore, ishte udhëzuar të rrinte ulur gjatë gjithë shfaqjes. Kur Wham! doli në skenë, salla ishte pothuajse në heshtje. Vetëm pak spektatorë guxuan të ngriheshin për të kërcyer dhe njëri prej tyre u shoqërua nga policia sepse konsiderohej tepër entuziast. Edhe interpretimi i këngës Freedom mund të perceptohej si një mesazh politik në klimën e asaj kohe.

Megjithatë, për shumë të rinj kinezë, koncertet ishin një zbulim. Dokumentari përfshin dëshmi të muzikantëve dhe artistëve vendas, të cilët e përshkruajnë ardhjen e Wham!-it si një moment historik që hapi një “dritare” drejt kulturës muzikore perëndimore.

Një pjesë e rëndësishme e dokumentarit trajton edhe realizimin e filmit dokumentar që ishte planifikuar gjatë turneut. Menaxhmenti i Wham! kishte vendosur të dokumentonte udhëtimin dhe, në mënyrë mjaft të pazakontë, kishte zgjedhur si regjisor Lindsay Anderson, autor i filmave të njohur britanikë si This Sporting Life dhe O Lucky Man!.

Ridgeley e quan edhe sot këtë zgjedhje “krejtësisht absurde”. Sipas tij, Anderson ishte një regjisor me reputacion të madh artistik, por nuk kishte asnjë lidhje me botën e Wham!-it dhe muzikës pop. Ai beson se Anderson e pranoi projektin vetëm për arsye financiare dhe nuk kishte asnjë simpati për grupin.

Problemet nisën që në ditët e para të xhirimeve. Anderson dëmtoi gjurin gjatë vizitës në Murin e Madh dhe nuk mundi të ndiqte nga afër pjesën më të madhe të xhirimeve, të cilat u realizuan kryesisht nga operatorët e tij.

Kur filmi u montua dhe iu paraqit grupit, ai u refuzua menjëherë. Ridgeley kujton se dokumentari ishte tepër i mërzitshëm dhe nuk përmbushte aspak synimin për të treguar aventurën e Wham!-it në Kinë. Sipas tij, Anderson ishte më i interesuar të realizonte një film artistik sesa një dokumentar për grupin.

Më vonë, regjisori i videoklipeve Andy Morahan u ngarkua të realizonte një version të ri, i cili u titullua Wham! in China: Foreign Skies dhe u shfaq në koncertin e fundit të grupit në stadiumin Wembley në vitin 1986, përpara rreth 72 mijë spektatorëve.

Pamjet origjinale të xhiruara në Kinë mbetën të arkivuara për dekada. Vetëm në vitin 2024, regjisori Mike Christie i hapi kutitë me materialin filmik dhe zbuloi mbi 20 orë xhirime të papublikuara, të cilat u përdorën për realizimin e dokumentarit të ri.

Versioni origjinal i Lindsay Anderson, i titulluar If You Were There…, u ruajt në arkivin e tij në Universitetin e Stirlingut. George Michael kishte kundërshtuar gjithmonë shfaqjen publike të këtij filmi. Vetëm pas vdekjes së tij, në vitin 2016, dokumentari u shfaq për herë të parë në publik gjatë një retrospektive të organizuar nga Instituti Britanik i Filmit (BFI), me miratimin e Andrew Ridgeley-t dhe të trashëgimtarëve të Michael-it. Megjithatë, Ridgeley beson se një publikim zyrtar i tij mbetet pak i mundshëm, sepse George Michael kishte qenë kategorikisht kundër.

Në fund të intervistës, Ridgeley flet edhe për trashëgiminë e Wham!-it. Sipas tij, vetëm pas vdekjes së George Michael nisi një interes i madh për historinë e grupit, pasi gjatë karrierës solo Michael nuk kishte dëshirë të rikthehej vazhdimisht te e kaluara. Ai shpreson që projekte të reja do ta mbajnë muzikën e Wham!-it të gjallë për brezat e rinj.

“Qëllimi është të fitojmë dëgjues të rinj dhe ta mbajmë Wham!-in pjesë të kujtesës muzikore. Për fat, kemi një katalog këngësh që i reziston kohës. Muzika e mirë i kapërcen brezat dhe muzika e Wham!-it nuk bën përjashtim”, përfundon Andrew Ridgeley.

Spanja dhe Franca po përballen me një valë të re të nxehti ekstrem, me temperaturat që pritet të kalojnë 40 gradë Celsius në disa rajone, ndërsa zjarret masive vazhdojnë të përhapen, duke detyruar autoritetet të evakuojnë mbi 320 mijë persona.

Shërbimi Kombëtar Meteorologjik i Spanjës ka paralajmëruar se moti ekstrem do të zgjasë të paktën deri të dielën, ndërsa rreziku për zjarre është cilësuar “ekstrem”. Në vend, më shumë se 100 mijë banorë janë evakuuar, ndërsa flakët vazhdojnë të digjen jashtë kontrollit në perëndim të Madridit.

Edhe Franca ndodhet në situatë kritike. Rajonet Gironde dhe Landes janë vendosur në alarm të verdhë për shkak të valës së të nxehtit, e cila pritet të arrijë kulmin të mërkurën dhe të vështirësojë më tej përpjekjet për shuarjen e zjarreve.

Kryebashkiaku i Bordosë, Thomas Cazenave, deklaroi se autoritetet janë duke u përgatitur për çdo skenar, pasi një nga vatrat e zjarrit ndodhet vetëm 15 kilometra larg qytetit.

Presidenti francez Emmanuel Macron, gjatë vizitës në zonat e prekura në Gironde, e cilësoi situatën si “zjarrin më të rëndë që nga Lufta e Dytë Botërore”.

“Temperaturat do të rriten sërish, era vazhdon të fryjë dhe për këtë arsye duhet të mbetemi shumë të kujdesshëm”, tha Macron.

Deri tani, në Francë janë evakuuar rreth 220 mijë persona. Sipas autoriteteve, mbi 116 mijë hektarë tokë janë përfshirë nga flakët që prej fillimit të vitit, ndërsa janë regjistruar mbi 13 mijë vatra zjarri.

Ministri francez i Brendshëm, Sébastien Lecornu, bëri të ditur se nëntë nga dhjetë zjarre shkaktohen nga veprimtaria njerëzore, kryesisht për shkak të pakujdesisë, si bishtat e cigareve, përdorimi i skarave apo punimet pa masa sigurie. Ai shtoi se një pjesë e zjarreve janë të qëllimshme dhe se që nga 6 korriku janë arrestuar 162 persona të dyshuar për zjarrvënie.

Ndërkohë, analizat satelitore tregojnë se zjarret në perëndim të Madridit janë bashkuar në një vatër gjigante, duke djegur mbi 27 mijë hektarë sipërfaqe. Autoritetet spanjolle paralajmërojnë se vendi po përballet me një nga sezonet më shkatërruese të zjarreve në historinë e tij.

Ekspertët theksojnë se ndryshimet klimatike po rrisin temperaturat në të gjithë botën, ndërsa Evropa mbetet kontinenti që po ngrohet më shpejt, duke përjetuar valë të nxehti më të shpeshta, thatësira dhe zjarre gjithnjë e më intensive./ad