Nga Lars Sandahl Sørensen*
Tetorin e kaluar, Emmanuel Macron qëndroi në Kopenhagë krah Presidentes së European Commission, Ursula von der Leyen, Kryeministrit polak Donald Tusk, Kryeministres daneze Mette Frederiksen dhe drejtuesve të 28 kompanive më të mëdha të Europës. Ata ishin mbledhur në Samitin e Konkurrueshmërisë së Kopenhagës, me një objektiv të qartë: të diskutonin se si Europa mund të mbetet konkurruese në një ekonomi globale gjithnjë e më të ashpër.
Duke përmbledhur sfidën, Macron u shpreh: “Ne e dimë saktësisht se çfarë duhet të bëjmë. Kjo është shpjeguar qartë në raportin Letta, raportin Draghi dhe dokumente të tjera. Tani pyetja është si ta realizojmë. Kjo është çështje ditësh dhe javësh. Dua ta theksoj këtë, sepse për mua fundi i këtij viti është jashtëzakonisht kritik për zbatimin e kësaj agjende.”
Macron kishte të drejtë dhe vëzhgimi i tij mbetet i vlefshëm edhe sot. Europa e di se çfarë duhet të bëjë. Një vit para samitit, ish-presidenti i European Central Bank, Mario Draghi, kishte dhënë gjithashtu një paralajmërim të fortë mbi konkurrueshmërinë e Europës.
Ndër përfundimet më domethënëse të raportit të tij ishte konstatimi se Europa përballet me një hendek vjetor investimesh prej rreth 800 miliardë eurosh (afërsisht 928 miliardë dollarë), një mungesë financimi që rrezikon aftësinë e kontinentit për të konkurruar me ekonomitë e tjera të mëdha në botë.
Që atëherë, presioni mbi Europën vetëm sa është shtuar. Proteksionizmi amerikan po rritet. Konkurrenca nga Kina po intensifikohet. Kërcënimet ndaj sigurisë po afrohen gjithnjë e më shumë me jetën e përditshme të europianëve. Në të njëjtën kohë, Europa vazhdon t’i vendosë pengesa vetes përmes proceseve të ngadalta të miratimit, rregulloreve të fragmentuara dhe barrierave brenda vetë tregut të saj të përbashkët.
Europa nuk mund të përballojë të vazhdojë të ecë me hapa të ngadaltë. Lajmi i mirë është se bizneset europiane janë të gatshme të angazhohen për të qenë pjesë e zgjidhjes. Kjo ishte ideja pas “Deklaratës së Kopenhagës” (Copenhagen Pledge), e prezantuar në Samitin e Konkurrueshmërisë në Kopenhagë. Njëzet e tetë kompanitë që qëndrojnë pas kësaj deklarate u angazhuan të rrisin investimet e tyre në Europë mesatarisht me 50% deri në vitin 2030, me kusht që politikëbërësit europianë të zbatojnë reformat e nevojshme për forcimin e konkurrueshmërisë dhe sigurisë.
Kompani globale si Airbus, Siemens, SAP, Thales, Saab dhe Novo Nordisk janë të gatshme të investojnë më shumë në të ardhmen e Europës.
Por investimet mund të japin fryte vetëm nëse mbillen në tokë pjellore. Kapitali nuk do ta forcojë automatikisht Europën vetëm sepse ekziston. Pa kushtet e duhura, Europa rrezikon të humbasë një mundësi historike. Bizneset europiane kanë nevojë për rregulla më të thjeshta, procedura më të shpejta miratimi, energji të përballueshme, infrastrukturë më të fortë dhe një treg të përbashkët që funksionon plotësisht.
Pikërisht për këtë arsye, Deklarata e Kopenhagës nuk përmban vetëm angazhime për investime, por edhe një plan konkret reformash politike që synojnë të zhbllokojnë potencialin konkurrues të Europës. Shumë prej këtyre propozimeve pasqyrojnë rekomandimet e raportit të Mario Draghit, i cili u bëri thirrje liderëve europianë të thjeshtojnë rregulloret, të reduktojnë barrën e raportimit, të nxisin inovacionin dhe të forcojnë aftësinë e Europës për të zhvilluar dhe zgjeruar bizneset përtej kufijve kombëtarë.
Por përparimi i Europës që nga Samiti i Kopenhagës ka qenë zhgënjyes. Një matës i ri i konkurrueshmërisë tregon se vetëm 4 nga 35 nisma kryesore janë miratuar zyrtarisht. Ndërkohë, 21 nisma mbeten ende në fazat e hershme të zhvillimit, ku nuk mund të ulin ende barrën rregullatore, kostot e pajtueshmërisë apo të tërheqin investime të reja.
Hendeku mes ambicies politike dhe reformës konkrete mbetet shumë i madh. Edhe aty ku është bërë përparim, sfidat vazhdojnë. Tre nga katër nismat e miratuara fokusohen te thjeshtimi, por kërkesat e reja dhe të paqëndrueshme vazhdojnë të zbehin shumë nga përfitimet për bizneset.
Europa nuk vuan nga mungesa e raporteve apo strategjive. Ajo vuan nga zbatimi i dobët. Detyra më e rëndësishme është e qartë: Europa duhet më në fund të përfundojë dhe të forcojë tregun e saj të përbashkët. Është absurde që kompanitë europiane ende përballen me barriera kombëtare, zbatim të fragmentuar dhe kërkesa të ndryshme administrative brenda bllokut më të madh tregtar në botë.
Në një kohë kur presioni i jashtëm po rritet nga çdo drejtim, Europa duhet të ndalojë së lejuari fragmentimin e brendshëm dhe interesat e ngushta kombëtare t’i lidhin duart.
Ka shumë gjëra në botën e sotme që Europa nuk mund t’i kontrollojë — nga luftërat dhe pasiguria gjeopolitike, deri te tensionet tregtare globale. Por Europa mund të vendosë nëse dëshiron që kompanitë të humbasin kohë duke lundruar në 27 sisteme të ndryshme, në vend që të ndjekin inovacionin dhe të zgjerojnë investimet në të gjithë kontinentin.
Bizneset janë ende gati të kontribuojnë. Të dhënat e fundit nga paneli i biznesit të Danish Industry tregojnë një ndryshim të qartë në perspektivë, me kompanitë daneze që po e shohin gjithnjë e më shumë Europën si një strehë të sigurt në një botë të paqëndrueshme.
Investimet daneze në Shtetet e Bashkuara janë rritur me 170% që nga viti 2019, ndërsa investimet në vendet e BE-së kanë mbetur kryesisht në vend. Por tani, kompanitë po sinjalizojnë një gatishmëri më të madhe për të rritur angazhimin e tyre ekonomik në Europë.
Ky ndryshim ka rëndësi. Ai tregon se kompanitë duan të investojnë më afër vendit të tyre kur kushtet janë të qëndrueshme dhe të parashikueshme. Gjithashtu konfirmon se Europa ka një mundësi unike për të tërhequr investime që përndryshe mund të shkonin diku tjetër. Europa duhet të jetë gati t’i presë me krahë hapur.
Bizneset janë të përgatitura të ndihmojnë në ndërtimin e një Europe më të fortë, që mund t’i rezistojë presioneve të jashtme dhe të sigurojë mirëqenie në të ardhmen. Por liderët europianë duhet t’i përgjigjen këtij angazhimi me guxim politik dhe shpejtësi.
Ne tashmë e dimë se çfarë duhet bërë.
*Lars Sandahl Sørensen është CEO i Dansk Industri.
Copyright: Project Syndicate, 2026.
www.project-syndicate.org
The post Europa nuk mund të përballojë një tjetër vit të humbur appeared first on Revista Monitor.