Vala e fortë e të nxehtit që ka përfshirë Evropën po vijon të shkaktojë pasoja edhe në Itali. Sipas të dhënave të Organizata Botërore e Shëndetësisë, pesë persona kanë humbur jetën në Itali gjatë 24 orëve të fundit si pasojë e temperaturave ekstreme.
Autoritetet italiane kanë vendosur alarmin e kuq, nivelin më të lartë të rrezikut, në 25 qytete të mëdha të vendit. Sipas parashikimeve, situata pritet të mbetet e pandryshuar edhe gjatë ditës së nesërme.
Megjithatë, meteorologët parashikojnë një ndryshim të motit duke filluar nga pasditja e së mërkurës, kur në shumë zona të Italisë veriore priten reshje të dendura shiu, të shoqëruara në disa raste edhe me breshër. Të enjten, moti i paqëndrueshëm pritet të shtrihet edhe në zonat qendrore të vendit.
Organizata e Kombeve të Bashkuara paralajmëron se rrugët, hekurudhat, portet, aeroportet dhe rrugët ujore në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Azinë Qendrore duhet të përshtaten me ndikimet e ndryshimeve klimatike.
Sipas një raporti të ri të Komisionit të Ekonomisë së Kombeve për Evropën, (UNECE) mungesa e veprimit mund të kushtojë shumë më tepër sesa investimet për modernizimin e infrastrukturës.
Raporti parashikon se gjatë periudhës 2050–2080 rrjetet e transportit do të përballen gjithnjë e më shpesh me përmbytje, temperatura ekstreme, ulje të dëborës dhe akullit, shkrirje të ngricës së përhershme dhe rritje të nivelit të detit.
Agjencia e OKB-së mbulon 56 vende në Evropë, Amerikën e Veriut, Kaukaz dhe Azinë Qendrore.
Sekretarja ekzekutive e UNECE-së, Tatiana Molcean, theksoi se sistemet e transportit janë jetike për funksionimin e ekonomive dhe shoqërive, ndërsa ndërprerjet e tyre mund të shkaktojnë pasoja të rënda dhe humbje të mëdha financiare.
Ajo nënvizoi se ngjarjet ekstreme të motit nuk janë më një rrezik i së ardhmes, por një realitet që kërkon veprim të menjëhershëm.
Sipas raportit, valët e të nxehtit do të shkaktojnë dëmtime më të shpeshta në rrugë dhe hekurudha, ndërsa përmbytjet dhe stuhitë e forta do të cenojnë funksionimin e porteve dhe aeroporteve.
Zëdhënësi i UNECE-së, Jean Rodriguez, tha se vala e fundit e të nxehtit në Evropën Perëndimore tregoi qartë rreziqet që paraqet klima për transportin, duke përmendur vonesa të trenave, anulime për shkak të deformimit të shinave, prishje të sistemeve të ajrit të kondicionuar dhe dëmtime të sinjalistikës.
Raporti parashikon se rajoni do të ketë nga 10 deri në 50 ditë shtesë në vit me temperatura mbi 25 gradë Celsius, ndërsa disa zona mund të përjetojnë deri në 200 ditë të tilla.
Deri në vitin 2050, rreth 70% e infrastrukturës në Arktik pritet të ndodhet në zona të rrezikuara nga shkrirja e ngricës së përhershme.
Gjithashtu, reshjet më intensive dhe rritja e nivelit të detit do të shtojnë rrezikun e përmbytjeve, veçanërisht në pellgjet e lumenjve të mëdhenj evropianë si Danubi, Rini dhe Vollga. Raporti vlerëson se deri në fund të shekullit, 71–89% e porteve në botë do të jenë të ekspozuara ndaj stuhive detare ekstreme.
UNECE thekson se përshtatja e hershme e infrastrukturës mund të përgjysmojë kostot që lidhen me dëmet klimatike dhe u bën thirrje qeverive të përfshijnë ndryshimet klimatike në planifikimin afatgjatë të transportit, në mënyrë që sistemet të vazhdojnë të mbështesin ekonominë dhe jetën e përditshme edhe në kushte gjithnjë e më ekstreme./mxh
Asambleja Kombëtare e Francës ka miratuar sërish projektligjin për vdekjen e asistuar, një nismë që ka shkaktuar debat të gjerë në vend. Projektligji u miratua me 295 vota pro dhe 232 kundër, pasi ishte rrëzuar nga Senati në muajin janar.
Presidentja e Asamblesë Kombëtare, Yaël Braun-Pivet, e cilësoi votimin si “kulmin e disa viteve pune dhe të një debati të gjerë publik, të zhvilluar me seriozitet, respekt dhe dinjitet”.
Projektligji ka qenë një nga çështjet më të debatueshme në Francë, duke nxitur diskutime mbi mënyrën se si duhet të rregullohet ndihma për personat në fund të jetës. Gjatë shqyrtimit ai është ndryshuar disa herë. Disa kritikë mendojnë se është zbutur shumë, ndërsa të tjerë vazhdojnë ta konsiderojnë tepër liberal.
Sipas hartuesve të ligjit, versioni përfundimtar ka arritur një “ekuilibër”. Relatori i projektligjit, Philippe Vigier, tha se ai krijon të drejta të reja për pacientët, garanton të drejtën e mjekëve dhe infermierëve për të refuzuar pjesëmarrjen për arsye ndërgjegjeje dhe përfshin masa mbrojtëse për pacientët, profesionistët e shëndetësisë dhe familjarët.
*Çfarë parashikon projektligji?*
Projektligji krijon të drejtën për vdekje të asistuar për personat madhorë që vuajnë nga sëmundje të rënda dhe të pashërueshme, në fazë të avancuar ose terminale.
Një nga ndryshimet kryesore është se vuajtja psikologjike e vetme nuk do të jetë e mjaftueshme për të përfituar nga kjo procedurë.
Vetëm pacientët që nuk janë fizikisht në gjendje ta administrojnë vetë substancën vdekjeprurëse do të mund ta marrin atë nga një mjek ose infermier.
Për të përfituar nga ligji, pacientët duhet:
• të jenë mbi 18 vjeç;
• të jenë shtetas francezë ose banorë të Francës;
• të vuajnë nga një sëmundje e rëndë dhe e pashërueshme në fazë të avancuar ose terminale;
• të kenë dhimbje të vazhdueshme, të padurueshme dhe të pamundura për t’u lehtësuar me trajtim;
• të kërkojnë vetë, në mënyrë të lirë dhe të vetëdijshme, marrjen e medikamentit që i jep fund jetës.
Një ekip profesionistësh të shëndetësisë do të duhet të verifikojë se të gjitha këto kushte janë plotësuar.
Projektligji parashikon gjithashtu një klauzolë ndërgjegjeje, që u lejon mjekëve dhe personelit shëndetësor të refuzojnë pjesëmarrjen në procedurë. Në këtë rast, ata do të jenë të detyruar ta referojnë pacientin te profesionistë të tjerë.
*Çfarë ndodh më pas?*
Projektligji u propozua zyrtarisht në vitin 2024 dhe u miratua fillimisht nga Asambleja Kombëtare në maj 2025.
Më 28 janar, Senati e rrëzoi atë me 181 vota kundër dhe 122 pro.
Pas mosmarrëveshjes mes dy dhomave të Parlamentit, një komision i përbashkët me shtatë senatorë dhe shtatë deputetë u përpoq të gjente një kompromis, por pa sukses. Për këtë arsye, projektligji iu rikthye Asamblesë Kombëtare, e cila e miratoi sërish.
Tashmë ai do të rikthehet edhe një herë në Senat. Nëse dy dhomat nuk arrijnë sërish një marrëveshje, Asambleja Kombëtare do të ketë fjalën e fundit për miratimin e ligjit.
Sekretari i Përgjithshëm i PS-së, Blendi Klosi, komentoi sot protestat qytetare kundër qeverisë, që kanë tejkaluar periudhën një mujore.
I ftuar në emisionin “Now”, Klosi u shpreh se protesta është plotësisht qytetare dhe politike, referuar edhe kërkesave që kanë shpalosur të pranishmit prej 31 ditësh.
Socialisti nuk ngurroi të ndante as kritika për protestën e sotme para Kuvendi, që sipas tij, meriton të diskutohet, pasi e çon protestën në një stad të ri.
“Në 30 ditë, kur protestat kanë qenë paqësore, nuk ka pasur asnjë ndjesi nga ana e policisë apo organeve ligjzbatuese, që të kishte një lloj konfrontimi fizik dhe as kufizim i kërkesës për protestë qytetare. Sot ishte një grup shumë i kufizuar personash që flisnin, kritikonin dhe bënin atë detyrën e tyre të protestës. S’ka asgjë të keqe. Gjuajtja e deputetëve me vezë dhe me gurë, padyshim pastaj që këtu ka një momënt që duhet ta diskutojmë. Them që në kushtet e 30 ditëve që kanë kaluar, ka qenë 100% qytetare dhe politike, ka një kaluar në një stad të ri”,-tha Klosi./Mxh
Kombëtarja e Francës dhe ajo e Suedisë do të përballen në kuadër të fazës së 1/16-ave të Kupës së Botës.
Përfaqësuesja franceze vjen në këtë raund pas një faze grupesh pa asnjë humbje, ku arriti të grumbullonte pikë të plota dhe të shënonte gjithsej 10 gola.
Në krahun tjetër, Suedia siguroi kualifikimin si një nga skuadrat më të mira të vendeve të treta, duke regjistruar një rekord prej 7 golash të shënuar në ndeshjet e para.
Pak minuta përpara vërshëllimës startuese, dy trajnerët kanë publikuar emrat e lojtarëve titullarë që do të zbresin në fushë. Ky takim do të përcaktojë skuadrën tjetër që kalon në fazën e 1/8-ave./mxh
Agjencia ndërkombëtare e lajmeve, Reuters raporton se Samiti i ardhshëm i NATO-s mund të mos mbahet në Shqipëri, për shkak të kundërshtimit nga administrata Trump. Reuters thekson se kjo vihet në pikëpyetje edhe për shkak të pakënaqësisë së disa vendeve anëtare të NATO-s me nivelin e ulët të shpenzimeve të Shqipërisë për mbrojtjen.
Sipas Reuters, drafti për samitin e javës së ardhshme në Ankara aktualisht nuk përmend mbajtjen e samitit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht se një deklaratë e mëparshme parashikonte që ai të zhvillohej në Shqipëri. Agjencia e lajmeve nënvizon se ky zhvillim vjen në një kohë kur vendet evropiane të NATO-s po përpiqen t’i tregojnë presidentit amerikan Donald Trump se kanë rritur shpenzimet për mbrojtjen dhe duan të shmangin përplasjet me të.
Burime për Reuters thonë se Shqipëria ende nuk shpenzon mjaftueshëm për mbrojtjen dhe për këtë arsye, nëse Samiti i NATO-s do të mbahej në Shqipëri në vitin 2027, Trump mund të reagonte keq, gjë që mund të sillte jehonë negative në media.
Artikulli i Reuters:
Ndërsa udhëheqësit e NATO-s përgatiten për samitin që do të mbahet javën e ardhshme në Turqi, planet për një samit të Aleancës në Shqipëri vitin e ardhshëm janë vënë në pikëpyetje për shkak të kundërshtimit nga administrata Trump dhe pakënaqësisë së disa vendeve anëtare të NATO-s me nivelin e ulët të shpenzimeve të Shqipërisë për mbrojtjen. Këtë e thanë për Reuters një diplomat i NATO-s, një zyrtar evropian dhe tre persona të njohur me diskutimet.
Sipas tyre, draft-deklarata për samitin e javës së ardhshme në Ankara aktualisht nuk përmend mbajtjen e samitit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht se një deklaratë e mëparshme parashikonte që ai të zhvillohej atje. Ky zhvillim vjen në një kohë kur vendet evropiane të NATO-s po përpiqen t’i tregojnë presidentit amerikan Donald Trump në Ankara se kanë bërë përparim në përmbushjen e angazhimeve për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe duan të shmangin përplasjet e hapura me të.
Pasiguria për fatin e samitit të NATO-s në Shqipëri vjen gjithashtu pasi Reuters raportoi në prill se NATO po shqyrton mundësinë e ndërprerjes së praktikës së viteve të fundit për të mbajtur samite çdo vit, një hap që mund të shmangte një përballje potencialisht të tensionuar me Trump më vonë gjatë mandatit të tij.
Njëri prej personave të njohur me diskutimet tha se niveli i shpenzimeve të Shqipërisë për mbrojtjen është i tillë, saqë nëse NATO do të mbante një samit në vend në vitin 2027, Trump mund të zemërohej, duke shkaktuar tituj negativë në media. Një diplomat evropian tha se versioni më i fundit i tekstit vetëm thekson se udhëheqësit presin me padurim takimin e tyre të ardhshëm, pa specifikuar kohën apo vendin.
“Draftet janë drafte, jo vendime,” deklaroi për Reuters një zëdhënës i qeverisë shqiptare, kur u pyet për mungesën e Shqipërisë në draft-deklaratë, e cila është ende në negociim dhe mund të ndryshojë.
Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë. Një zyrtar i NATO-s tha se nuk kishte asnjë koment të menjëhershëm.
Vëmendja te shpenzimet për mbrojtjen
Vitet e fundit, deklaratat zyrtare të samiteve të NATO-s zakonisht kanë përmendur në mënyrë të qartë vendin ku do të mbahej samiti pasues. Në samitin e mbajtur vitin e kaluar në Hagë, udhëheqësit deklaruan se: “Presim me padurim takimin tonë të ardhshëm në Turqi në vitin 2026, i cili do të pasohet nga një takim në Shqipëri.”
Në të njëjtin samit, udhëheqësit e NATO-s iu përgjigjën kërkesave të Trump duke u zotuar se brenda një dekade do të shpenzonin 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) për mbrojtjen dhe masat e lidhura me të. Shtetet u angazhuan të shpenzonin: 3.5% të PBB-së për mbrojtjen bazë, si ushtria dhe armatimet; 1.5% të PBB-së për masa më të gjera të lidhura me mbrojtjen, si siguria kibernetike.
Megjithatë, ndërsa shumë vende të NATO-s kanë rritur buxhetet e mbrojtjes gjatë muajve të fundit, disa prej tyre kanë pasur vështirësi të arrijnë edhe objektivin e mëparshëm të Aleancës prej 2% të PBB-së.
“Kur shikoni objektivin prej 2%, pothuajse të gjithë aleatët janë në nivelin 2%. Vitin e kaluar Shqipëria, Çekia dhe Sllovenia nuk ishin në këtë nivel, por ato janë angazhuar qartë të arrijnë mbi 2% këtë vit. Dhe, nëse shikoni panoramën e përgjithshme, këto tre vende përbëjnë një numër shumë të vogël,” tha Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, në një konferencë për shtyp më herët këtë muaj.
Shqipëria planifikon masa për tu përafruar me objektivat e NATO-s
Qeveria shqiptare deklaroi për Reuters se po “finalizon masat e nevojshme fiskale për të përafruar shpenzimet e Shqipërisë për mbrojtjen dhe sigurinë në vitin 2026 me trajektoren e dakordësuar nga aleatët e NATO-s në Samitin e Hagës.”
Sipas deklaratës: “Pasi këto masa të miratohen në ditët në vijim, shpenzimet e Shqipërisë për mbrojtjen dhe sigurinë në vitin 2026 do të arrijnë në 2.6% të PBB-së, në përputhje me metodologjinë e NATO-s për llogaritjen e shpenzimeve të mbrojtjes. Nga kjo, 2.2% e PBB-së do të përfaqësojë shpenzimet bazë për mbrojtjen, ndërsa 0.4% e PBB-së do të përfaqësojë shpenzime të tjera për mbrojtjen dhe sigurinë.”
Një diplomat evropian tha se, në fund, Shqipëria mund ta presë ende samitin.
“Ata po i rrisin shpenzimet; do të shohim se ku do të përfundojë kjo. Unë ende besoj se samiti i ardhshëm do të mbahet në Shqipëri,” tha diplomati./mxh
Eliminimi i Gjermanisë nga Kupa e Botës pas humbjes me penallti ndaj Paraguait ka hapur diskutime për të ardhmen e trajnerit Julian Nagelsmann.
Federata Gjermane e Futbollit ka nisur një analizë të detajuar të paraqitjes së skuadrës në turne. Presidenti Bernd Neuendorf deklaroi se objektivat e vendosura nuk u arritën dhe se rezultatet nuk përmbushën pritshmëritë. Ai bëri të ditur se pas eliminimit është zhvilluar një takim me Nagelsmann dhe stafin drejtues për të vlerësuar situatën. Sipas Neuendorf, Federata nuk mund të vazhdojë punën pa analizuar shkaqet e dështimit.
“Pas humbjes së hidhur kundër Paraguait dhe eliminimit nga Kupa e Botës, u ula për një kohë të gjatë me trajnerin e kombëtares Julian Nagelsmann dhe ekipin drejtues. Jemi dakord që paraqitja në Botëror nuk i përmbushi pritshmëritë tona.
Pas një dështimi të tillë dhe duke marrë parasysh sfidat që na presin, ne nuk mund dhe nuk do të kthehemi thjesht në punë si normalisht”, u shpreh kreu i Federatës.
Mediat gjermane raportojnë se pozitat e Nagelsmann janë dobësuar pas rezultateve të dobëta në kompeticionet e fundit madhore. Edhe pse trajneri ka kontratë deri në vitin 2028, e ardhmja e tij mbetet e paqartë. Ditët e ardhshme pritet të jenë vendimtare për drejtimin e kombëtares gjermane./mxh
Pas vitesh spekulimesh, modelja dhe aktorja britanike Cara Delevingne ka vendosur të flasë publikisht për marrëdhënien e saj me Amber Heard, duke konfirmuar se mes tyre ka ekzistuar një romancë.
Gjatë një interviste në “Louis Theroux Podcast”, 33-vjeçarja tregoi se lidhja e tyre u zhvillua në një periudhë të ndërlikuar për Heard, e cila në atë kohë po përballej me procesin e divorcit nga Johnny Depp.
“Për një kohë të gjatë kemi qenë shumë të afërta. Më pas marrëdhënia jonë mori një drejtim tjetër, pikërisht në periudhën kur ajo po kalonte divorcin,” u shpreh Delevingne.
Deklarata e saj ka rikthyer në vëmendje zërat që qarkullonin prej vitesh për raportin mes dy artisteve. Në të njëjtën kohë janë përmendur sërish edhe thashethemet e vitit 2020, të cilat aludonin për një trekëndësh me Elon Musk. Megjithatë, miliarderi i ka mohuar vazhdimisht këto pretendime, duke theksuar se nuk ka qenë kurrë në një lidhje romantike me Delevingne.
Cara Delevingne dhe Amber Heard njihen prej vitit 2014 dhe janë fotografuar shpesh së bashku në publik, veçanërisht gjatë vitit 2016, duke nxitur spekulime të shumta për natyrën e marrëdhënies së tyre.
Modelja ka folur edhe më herët për rrugëtimin e saj personal dhe mënyrën se si eksperiencat në jetën private e kanë ndihmuar të kuptojë më mirë identitetin dhe seksualitetin e saj.
Nga ana tjetër, Amber Heard u martua me Johnny Depp në vitin 2015. Martesa përfundoi me divorc në vitin 2017, ndërsa përplasjet ligjore mes ish-çiftit vazhduan për vite dhe u kthyen në një nga çështjet më të ndjekura në botën e showbiz-it./mxh
Për herë të parë që pas përfundimit të “Big Brother VIP”, Selin Bollati dhe DJ Gimbo kanë dhënë një intervistë së bashku, ku kanë folur jo vetëm për bashkëpunimin e tyre muzikor me Rezarta Shkurtën në projektin “DJ Remix”, por edhe për marrëdhënien e tyre jashtë kamerave.
Çifti zbuloi se tashmë kanë nisur bashkëjetesën, ndërsa e ndajnë kohën mes Shqipërisë dhe Kosovës. Selin tregoi se nuk kanë zgjedhur një vend të vetëm për të jetuar, por lëvizin sipas angazhimeve, duke qëndruar herë pranë familjes së saj në Tiranë dhe herë pranë familjes së DJ Gimbos në Prishtinë dhe Istog.
Ata folën edhe për ndryshimin mes jetës brenda shtëpisë së reality show-t dhe asaj pas daljes. Sipas DJ Gimbos, eksperienca në shtëpi ishte shumë më sfiduese, pasi çdo veprim interpretohej nga publiku, ndërsa jashtë kanë mundur ta jetojnë marrëdhënien më lirshëm.
Nga ana tjetër, Selin rrëfeu se fillimisht kishte dëshirë ta mbante romancën larg rrjeteve sociale, pasi beson te privatësia dhe te “syri i keq”. Megjithatë, me kalimin e kohës kuptuan se mungesa e postimeve së bashku krijonte spekulime të vazhdueshme për një ndarje, ndaj vendosën të ndajnë herë pas here momente me ndjekësit, duke ruajtur një ekuilibër mes jetës private dhe asaj publike./mxh
Të mërkurën, Pierre Masselot mori një mesazh nga çerdhja e vajzës së tij, më pak se 50 milje larg nga stacioni meteorologjik që këtë javë theu rekordin e temperaturave të qershorit në Mbretërinë e Bashkuar, ku prindërve u kërkohej të merrnin fëmijët më herët, pasi ambientet e shkollës po bëheshin shqetësueshëm të nxehta.
Skena të ngjashme u përsëritën në të gjithë Evropën këtë javë, ndërsa kontinenti po përballet me valën më të fortë dhe më të përhapur të të nxehtit të regjistruar ndonjëherë, një forcë mbytëse e përkeqësuar nga ndotja me karbon dhe e bërë edhe më e padurueshme nga dështimi i përsëritur për t’u përgatitur për të.
Franca regjistroi ditën dhe natën më të nxehtë në histori, ndërsa Mbretëria e Bashkuar dhe Zvicra thyen rekordet e temperaturave për një ditë qershori.
TË LIDHURA
400 viktima nga vapa në Spanjë dhe Francë
Britania e Madhe thyen rekordin e ditës më të nxehtë të qershorit për të tretën ditë radhazi
A është El Niño shkaku i valës së të nxehtit në Evropë? Shkencëtarët flasin për keqinterpretim
Alarmi i kuq nuk mjafton më, termometri në Evropë parashikohet deri në 45 gradë Celsius
Për Masselot, epidemiolog mjedisor në London School of Hygiene & Tropical Medicine dhe një nga studiuesit kryesorë të Evropës për vlerësimin e viktimave të fshehura të valëve të të nxehtit, ditët e fundit i kujtojnë verën e tmerrshme të vitit 2003. Atëherë ai ishte adoleshent në Francën jugore dhe përjetoi nga afër pasojat e një vale ekstreme të të nxehtit që shkrumboi Evropën.
Në atë verë, rreth 70 mijë persona humbën jetën, kryesisht të moshuar, veçanërisht gra dhe persona që jetonin vetëm. Tani, ajo që dikur konsiderohej përjashtim po bëhet normë.
“Sot përjashtimet e së kaluarës janë bërë normalitet, dhe përjashtimet e sotme do të jenë normaliteti i së nesërmes”, tha Masselot, 37 vjeç. “Shkencëtarët e klimës kanë kohë që paralajmërojnë se do të kemi shumë më tepër vera si ajo e 2003-shit. Tani kjo është bërë dukshëm e qartë.”
Sisteme të papërgatitura për një klimë ekstreme
Pavarësisht paralajmërimeve të përsëritura, valët e të nxehtit vazhdojnë të paralizojnë pjesë të mëdha të kontinentit. Në Angli, disa spitale kanë shpallur gjendje kritike, për shkak të dështimit të sistemeve të ftohjes dhe ngadalësimit të sistemeve IT. Shkollat, vendet e punës dhe hekurudhat janë përballur me ndërprerje, ndërsa janë regjistruar edhe zjarre në pyje.
Në Francë, ku rreth gjysma e banesave kanë mbrojtje të dobët nga nxehtësia, më shumë se 55 persona janë mbytur gjatë përpjekjes për t’u freskuar, katër fëmijë të vegjël kanë humbur jetën brenda makinave të nxehta dhe dy reaktorë bërthamorë janë mbyllur për mungesë uji ftohës.
Pas katastrofës së vitit 2003, shumë vende evropiane krijuan sisteme paralajmërimi dhe masa emergjente, si mbyllja e shkollave, kufizimi i lëvizjeve dhe shtyrja e shërbimeve jo urgjente në spitale. Studimet tregojnë se këto masa kanë ulur ndjeshëm vdekshmërinë nga nxehtësia, deri në 75% më pak nëse një valë e ngjashme do të ndodhte sot.
Megjithatë, valët e të nxehtit po bëhen më të shpeshta, më të gjata dhe më intensive, dhe mbetet e paqartë nëse masat e përshtatjes po ecin me ritmin e rritjes së ndotjes klimatike.
Një krizë që po përshpejtohet
Edhe këtë vit, sistemet e paralajmërimit u aktivizuan që në maj, kur temperaturat thyen rekorde historike në Evropën veriperëndimore. Dy javë më vonë, Organizata Botërore e Shëndetësisë për Evropën përditësoi udhëzimet për planet e veprimit ndaj nxehtësisë, 18 vjet pas publikimit të tyre të parë.
Sipas OBSH-së, Evropa ka humbur rreth 200 mijë jetë në katër vitet e fundit për shkak të nxehtësisë.
“Tragjedia është e dyfishtë: shumica e këtyre vdekjeve mund të ishin parandaluar dhe, së dyti, këto janë vetëm maja e ajsbergut”, deklaroi drejtori rajonal i OBSH-së për Evropën, Hans Kluge.
Shkencëtarët theksojnë se Evropa po ngrohet më shpejt se çdo kontinent tjetër, për shkak të ndryshimeve klimatike dhe afërsisë me Arktikun që po shkrihet me ritme të shpejta. Një studim i “World Weather Attribution” ka vlerësuar se vala aktuale e të nxehtit do të kishte qenë “praktikisht e pamundur” 50 vjet më parë.
Rreziqet shëndetësore dhe mungesa e përgatitjes
Temperaturat e larta gjatë natës janë veçanërisht shqetësuese, pasi rrisin ndjeshëm rrezikun për shëndetin. Sipas studiuesve, ato janë rreth 100 herë më të mundshme se në vitin 2003, ndërsa kulmet e temperaturave ditore janë rreth 10 herë më të shpeshta.
Ekspertët theksojnë se lodhja nga përsëritja e paralajmërimeve është e madhe.
“Ka një pashmangshmëri të trishtuar në gjithë këtë, kur shkencëtarët përsërisin të njëjtat paralajmërime çdo vit”, tha klimatologia Friederike Otto. “Po ecim drejt një të ardhmeje gjithnjë e më të rrezikshme.”
Çfarë mund të bëhet?
Ekspertët kërkojnë më shumë hije në qytete, ventilim më të mirë të ndërtesave dhe zgjerim të hapësirave të gjelbra për të ulur efektin e “ishullit urban të nxehtësisë”. Po ashtu, rekomandohet mbështetje më e madhe për spitalet dhe kujdes i shtuar për të moshuarit dhe personat vulnerabël.
Përdorimi masiv i kondicionerëve shihet me kujdes, pasi mund të rrisë ngarkesën në rrjetin elektrik dhe të përkeqësojë ngrohjen urbane, megjithëse mbetet i domosdoshëm për spitale, shtëpi kujdesi dhe transport publik.
Debati politik dhe klimatik
Ndërsa temperaturat rriten, debati politik për klimën po ashpërsohet. Disa forca politike në Evropë kundërshtojnë politikat e energjisë së pastër, ndërsa të tjerë kërkojnë rritje të përdorimit të kondicionerëve si zgjidhje të shpejtë.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, ka përsëritur thirrjet për ndalimin e përdorimit të karburanteve fosile, ndërsa paralajmërimet për krizën klimatike shpesh përplasen me vendime politike që dobësojnë politikat mjedisore.
Një kujtesë që po zbehet
Për Masselot, i cili kujton fëmijërinë e tij në verat e nxehta në Francë, ku njerëzit mbanin grilat mbyllur gjithë ditën për t’u mbrojtur nga dielli, ndërgjegjësimi për nxehtësinë është rritur, por ende jo mjaftueshëm.
“Njerëzit kanë mësuar disa mësime dhe e dinë çfarë rreziku sjell”, tha ai. “Por shpesh, sapo mbaron vera, e harrojmë përsëri.”/mxh
Organizata e Kombeve të Bashkuara paralajmëron se rrugët, hekurudhat, portet, aeroportet dhe rrugët ujore në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Azinë Qendrore duhet të përshtaten me ndikimet e ndryshimeve klimatike.
Sipas një raporti të ri të Komisionit të Ekonomisë së Kombeve për Evropën, (UNECE) mungesa e veprimit mund të kushtojë shumë më tepër sesa investimet për modernizimin e infrastrukturës.
Raporti parashikon se gjatë periudhës 2050–2080 rrjetet e transportit do të përballen gjithnjë e më shpesh me përmbytje, temperatura ekstreme, ulje të dëborës dhe akullit, shkrirje të ngricës së përhershme dhe rritje të nivelit të detit.
Agjencia e OKB-së mbulon 56 vende në Evropë, Amerikën e Veriut, Kaukaz dhe Azinë Qendrore.
Sekretarja ekzekutive e UNECE-së, Tatiana Molcean, theksoi se sistemet e transportit janë jetike për funksionimin e ekonomive dhe shoqërive, ndërsa ndërprerjet e tyre mund të shkaktojnë pasoja të rënda dhe humbje të mëdha financiare.
Ajo nënvizoi se ngjarjet ekstreme të motit nuk janë më një rrezik i së ardhmes, por një realitet që kërkon veprim të menjëhershëm.
Sipas raportit, valët e të nxehtit do të shkaktojnë dëmtime më të shpeshta në rrugë dhe hekurudha, ndërsa përmbytjet dhe stuhitë e forta do të cenojnë funksionimin e porteve dhe aeroporteve.
Zëdhënësi i UNECE-së, Jean Rodriguez, tha se vala e fundit e të nxehtit në Evropën Perëndimore tregoi qartë rreziqet që paraqet klima për transportin, duke përmendur vonesa të trenave, anulime për shkak të deformimit të shinave, prishje të sistemeve të ajrit të kondicionuar dhe dëmtime të sinjalistikës.
Raporti parashikon se rajoni do të ketë nga 10 deri në 50 ditë shtesë në vit me temperatura mbi 25 gradë Celsius, ndërsa disa zona mund të përjetojnë deri në 200 ditë të tilla.
Deri në vitin 2050, rreth 70% e infrastrukturës në Arktik pritet të ndodhet në zona të rrezikuara nga shkrirja e ngricës së përhershme.
Gjithashtu, reshjet më intensive dhe rritja e nivelit të detit do të shtojnë rrezikun e përmbytjeve, veçanërisht në pellgjet e lumenjve të mëdhenj evropianë si Danubi, Rini dhe Vollga. Raporti vlerëson se deri në fund të shekullit, 71–89% e porteve në botë do të jenë të ekspozuara ndaj stuhive detare ekstreme.
Franca po përgatit një shfaqje monumentale drite te Statuja e Lirisë në Nju Jork për të shënuar 250-vjetorin e pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, duke festuar një nga simbolet më të rëndësishme të miqësisë mes dy vendeve.
Projekti, i përshkruar si një “krijim artistik monumental”, do të regjistrohet paraprakisht dhe do të transmetohet nga rrjeti amerikan ABC si pjesë e programit special kushtuar festimeve të 4 Korrikut. Sipas organizatorëve, shfaqja do ta prezantojë Statujën e Lirisë në një mënyrë të paprecedentë, përmes teknologjive moderne të ndriçimit dhe efekteve vizuale që do të theksojnë vlerën e saj historike dhe simbolike.
Konsulli i Francës në Nju Jork, Cédrik Fouriscot, deklaroi se iniciativa synon të nderojë lidhjen e gjatë mes dy kombeve. “Miqësia jonë daton prej 250 vitesh, mbetet e fortë dhe e thellë. Pikërisht për këtë arsye dëshironim të krijonim diçka vërtet të paharrueshme,” u shpreh ai.
I financuar tërësisht nga sponsorë privatë, projekti është konceptuar për të promovuar kreativitetin francez përmes teknologjisë dhe artit bashkëkohor. Për realizimin e tij u desh edhe një autorizim i veçantë nga Shërbimi i Parqeve Kombëtare të SHBA-së, institucioni që administron monumentin, pas disa muajsh negociatash.
Statuja e Lirisë, e vendosur në hyrje të Portit të Nju Jorkut, u projektua nga skulptori francez Auguste Bartholdi. Fillimisht projekti arkitektonik iu besua Eugène Viollet-le-Duc, ndërsa pas vdekjes së tij u përfundua nga inxhinieri i famshëm Gustave Eiffel, i njohur edhe për Kullën Eiffel në Paris.
Monumenti iu dhurua Shteteve të Bashkuara nga Franca në vitin 1886 dhe që prej atëherë është shndërruar në një simbol universal të lirisë, demokracisë dhe shpresës. Mbishkrimi i famshëm që fton “të lodhurit, të varfërit dhe ata që kërkojnë të jetojnë të lirë” vazhdon ta bëjë Statujën e Lirisë një nga monumentet më domethënëse në botë.
Me këtë spektakël të jashtëzakonshëm, Franca synon të rikujtojë jo vetëm historinë e përbashkët me SHBA-në, por edhe vlerat e përbashkëta të lirisë dhe miqësisë që kanë lidhur dy vendet për më shumë se dy shekuj.
Trajneri Gentian Muça ka komentuar zhvillimet në ndeshjet ndërkombëtare, duke u ndalur veçanërisht te paraqitja e Holandës dhe potenciali i Marokut.
Muça vlerësoi se te Holanda u vu re një mungesë përgatitjeje në momentet vendimtare të ndeshjes, duke theksuar se ekipi u ndëshkua në fund. Sipas tij, ekipi i Marokut premton të shkojë larg.
“Ka një ndjenjë atdhetarie, se tërë lojtarët kanë lindur në Europë dhe kanë zgjedhur të përfaqësojnë vendin. Holanda u tradhtua nga lojtarët vendas. Të kapesh në minutën e 90-të i papërgatitur nuk të falet. Kur pësoi gol Maroku, trajneri ndërroi lojtarin Dias dhe lojtari që u fut, t’i thuash raketë është pak. Mënyra se si vertikalizonte ishte e frikshme. Ky Marok premton të shkojë larg.”
Analisti Ledio Pano tha se Maroku dhe Franca janë ekipe potenciale dhe se ndeshja Marok Francë është gjysmëfinale e vërtetë.
“Në tetshe është Marok–Francë, këto janë ekipet më potente. Besoj e merituar plotësisht, jo vetëm nga kjo ndeshje, Maroku ka treguar që ka shpirt, ka ekip. Marok–Francë është gjysmëfinalja. Besoj se do të jetë një nga ndeshjet më të forta dhe më të bukura.”
Vala e fortë e të nxehtit që ka përfshirë Evropën po vijon të shkaktojë pasoja edhe në Itali. Sipas të dhënave të Organizata Botërore e Shëndetësisë, pesë persona kanë humbur jetën në Itali gjatë 24 orëve të fundit si pasojë e temperaturave ekstreme.
Autoritetet italiane kanë vendosur alarmin e kuq, nivelin më të lartë të rrezikut, në 25 qytete të mëdha të vendit. Sipas parashikimeve, situata pritet të mbetet e pandryshuar edhe gjatë ditës së nesërme.
Megjithatë, meteorologët parashikojnë një ndryshim të motit duke filluar nga pasditja e së mërkurës, kur në shumë zona të Italisë veriore priten reshje të dendura shiu, të shoqëruara në disa raste edhe me breshër. Të enjten, moti i paqëndrueshëm pritet të shtrihet edhe në zonat qendrore të vendit.
Për të mbrojtur qytetarët dhe turistët nga temperaturat e larta, shumë bashki italiane kanë vendosur të hapin falas muzetë deri në përfundim të valës së të nxehtit.
Së bashku me palestrat dhe qendrat kulturore, ato po përdoren si “strehë klimatike”, ku njerëzit mund të gjejnë ambiente të freskëta gjatë orëve me temperatura më të larta.
Kryetarja e Alternativës së krahut të djathtë për Gjermaninë (AfD), Alice Weidel, tha sot se Gjermania duhet t’i japë fund bojkotit të naftës dhe gazit rus dhe se energjia e lirë nga Rusia është çelësi i forcës së industrisë gjermane.
Në një intervistë me Reuters, Weidel vlerësoi se ndërprerja e lidhjeve energjetike me Rusinë pas vendosjes së sanksioneve në vitin 2022 “e ktheu Gjermaninë prapa për vitet e ardhshme” dhe çoi në humbjen e qindra mijëra vendeve të punës, si dhe në rritjen e varësisë nga burimet më të shtrenjta të energjisë.
Ajo tha se AfD i sheh zgjedhjet e ardhshme provinciale si një “pikë kthese vendimtare” dhe shprehu besimin se partia mund të sigurojë një rrugë drejt pushtetit në nivel federal që pas zgjedhjeve të ardhshme parlamentare.
Weidel tha se AfD mund të fitojë zgjedhje kyçe në shtetet lindore të Gjermanisë, duke përfshirë Saksoninë-Anhaltin dhe Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore, të cilat ajo tha se do të “hapnin rrugën për një pozicion në kabinet”.
Duke folur për Rusinë, ajo tha se “energjia e lirë” duhet të jetë përsëri në dispozicion të Gjermanisë dhe kritikoi varësinë nga Shtetet e Bashkuara si një furnizues më i shtrenjtë i energjisë.
Omani, një aleat i SHBA-së, bashkë me Iranin po i bën presion Amerikës për një plan për të mbledhur taksa nga anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, pavarësisht kundërshtimeve publike të Uashingtonit.
Lajmin e raportoi New York Times, duke cituar një burim iranian dhe katër diplomatë të njohur me çështjen.
Sipas gazetës amerikane, zbatimi i planit do të përfaqësonte një ndryshim të rëndësishëm nga statusi i korridorit strategjik detar para luftës, një shenjë se si vendimi i SHBA-së dhe Izraelit për të sulmuar Iranin më 28 shkurt e ka transformuar Lindjen e Mesme në mënyra të thella dhe të papritura.
Para luftës, Ngushtica e Hormuzit ishte një korsi ndërkombëtare transporti detar që përshkohej lirisht nga anijet, por gjatë luftimeve, Teherani në fakt e bllokoi atë, duke shkaktuar rritjen e çmimeve të energjisë.
Omani kohët e fundit paraqiti një propozim zyrtar për Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tjerë perëndimorë që u bën thirrje kompanive të transportit detar të paguajnë tarifa shërbimi, ndoshta vullnetare, për përdorimin e ngushticës, sipas zyrtarit iranian dhe një diplomati rajonal.
Një burim i njohur me qëndrimin e SHBA-së konfirmoi se negociatorët amerikanë kanë marrë propozimin e Omanit dhe synojnë të diskutojnë pikat e tij kritike me autoritetet në Muscat.
Propozimi bazohet në modelin e miratuar tashmë për Ngushticën e Malakës dhe Singaporit, midis Oqeanit Indian dhe Detit të Kinës Jugore, ku kontributet vullnetare mblidhen nga një fondacion privat, Fondacioni Nippon.
Blendi Klosi, Sekretari i Përgjithshëm i PS-së, ka folur për Now me Erla Mëhillin lidhur me aktualitetin në vend, konkretisht me protestën qytetare që zhvillohet prej 31 ditësh. Klosi tha se Rama nuk mund të negociojë kur ata i kërkojnë dorëheqjen.
“Një kërkesë ka pasur nga Edi Rama dhe qeveria: hajde negociojmë dhe t’ju dëgjojmë për hallet që keni dhe që kërkohen nga qeveria. Kjo është pjesa e vetme që ka pasur mazhoranca. Ka mundësi që të krijohet një përfaqësi që ditën e parë. Tani ka vetëm një kërkesë, dorëheqjen e qeverisë. Nuk e di si mund të ulet një qeveri kur ata që kërkojnë atë të rrëzohet. Të negociojmë rrëzimin. Grupe që kërkojnë dorëheqjen e qeverisë ka çdo ditë. Kështu që s’kemi asgjë të keqe. Kjo nuk do të thotë që qeveria të japë dorëheqjen. Ne kemi bërë më shumë protesta se ata. Ne rrinim aty me ditë e me natë. Edhe Berisha nuk e dha dorëheqjen.”
Login
