Gazeta Si – Një zjarr shpërtheu të martën në mëngjes në Kullën Oxy, një kompleks banimi në qendër të Brukselit, Belgjikë.
Sipas raportimeve të mediave lokale, përfshirë “Le Soir”, “disa persona u gjetën të vdekur në një ashensor” brenda ndërtesës, ndërsa “gjashtë persona raportohen të zhdukur dhe operacionet e kërkimit janë duke vazhduar”.
Media deklaroi se “një zjarr i vogël kishte shpërthyer më herët atë mëngjes në katin e dytë të ndërtesës. Edhe pse zjarri u shua, flakët ishin përhapur në boshtin e ashensorit, duke ndezur një zjarr brenda tij”. Ndërtesa i ishte nënshtruar rinovimit së fundmi.
Dy persona që u lënduan nga djegiet, u transportuan menjëherë në spitalin ushtarak në Neder-over-Heembeek, ndërsa një zjarrfikës që vuante nga hipertermia kërkoi trajtim në vendngjarje.
Punëtorët nga kantieri i ndërtimit të ndërtesës Oxy, të cilët ishin evakuuar, u akomoduan në mensën e stafit të BruCity falë ndërhyrjes së kryetarit të bashkisë së Brukselit, Philippe Close, njoftoi zëdhënësi i departamentit të zjarrfikësve Walter Derieuw.
Elseid Hysaj është pranë nisjes së një kapitulli të ri në karrierën e tij. Mbrojtësi shqiptar pritet të mbetet pjesë e Serie A, pasi Lecce ka intensifikuar negociatat për transferimin e 32-vjeçarit, i cili është lojtar i lirë pas përfundimit të kontratës me Lazion.
Sipas raportimeve nga Italia, bisedimet mes palëve po ecin në drejtimin e duhur dhe klubi nga Puglia synon ta finalizojë marrëveshjen brenda ditëve të ardhshme, duke i besuar eksperiencës së Hysajt për të përforcuar repartin mbrojtës për sezonin e ri.
Hysaj i dha fund këtë vere aventurës pesë vjeçare me Lazion, ku zhvilloi 131 ndeshje në të gjitha garat, duke realizuar dy gola dhe katër asistime. Megjithatë, sezoni i fundit nuk ishte ndër më të mirët për mbrojtësin kuqezi, pasi ai u aktivizua vetëm në pesë takime të Serie A.
Nëse transferimi te Lecce zyrtarizohet, Hysaj do të vazhdojë karrierën në elitën e futbollit italian dhe do të ketë mundësinë të luajë përkrah një tjetër futbollisti shqiptar, mesfushorit Medon Berisha.
Karriera e Hysajt është zhvilluar vetëm në Itali. I dalë nga Empoli, ai u bashkua në vitin 2015 me Napolin ku kaloi gjashtë sezone dhe më pas kaloi te Lazio ku kaloi pesë sezone të tjera.
Argjentina dhe Anglia do të përballen në gjysmëfinalen e Kupës së Botës, pas fitores 3-1 të Argjentinës ndaj Zvicrës në çerekfinale, kur lojtarët brohoritën për Ishujt Malvinas dhe për Diego e për atë që pritet të jetë turneu i fundit i Lionel Messit. Ndeshja gjysmëfinale zhvillohet në Atlanta të mërkurën në mbrëmje (21:00 BST) dhe […]
U arrestua në Serbi me kërkesë të Malit të Zi, me dokumente të falsifikuara të lëshuara në Kosovë. Njëri nga të arratisurit më të kërkuar malazezë, i akuzuar për organizim të një grupi kriminal dhe trafikim të narkotikëve, ndodhet në paraburgim në Beograd. Autoritetet serbe nuk iu përgjigjën pyetjeve të Radios Evropa e Lirë se […]
Në gjysmëfinalen e FIFA World Cup 2026, Franca përballet me Spanjën në Dallas Stadium (Arlington, Texas) me nisje të ndeshjes në orën 15:00 ET. Në lojë është një vend në finalen e turneut, ndërsa dy skuadrat shkojnë në këtë përballje të paprekura në fazën e eliminuese. Sipas sports.yahoo, të dyja kombëtaret mbërrijnë me formë të […]
Drejtoria e të Ardhurave Publike (UJP) ka publikuar Listën e Debitorëve nr. 07/2026, në të cilën figurojnë gjithsej 5.156 persona juridikë dhe fizikë me detyrime tatimore dhe doganore të papaguara. Në listë janë evidentuar 2.007 persona juridikë, që është 66 më shumë krahasuar me listën e mëparshme, si dhe 3.149 persona fizikë, përkatësisht 32 më […]
SOFJE, 14 korrik /ATSH-DPA/- Kryeministri i Bullgarisë, Rumen Radev deklaroi sot në Paris se vendi i tij nuk do t’i bashkohet Koalicionit të të Gatshëmve, grupit të vendeve që mbështesin Ukrainën në luftën kundër Rusisë. “Vendi i Bullgarisë nuk është aty”, tha Radev për televizionin shtetëror bullgar BNT, gjatë qëndrimit në kryeqytetin francez me rastin […]
BRUKSEL, 14 korrik /ATSH-AFP/ – Të paktën dy ose tre persona vdiqën sot në Bruksel, në një zjarr që shpërtheu në një pallat që aktualisht po rinovohet, ku ishin të punësuar më shumë se 200 punëtorë, raportuan autoritetet lokale. Sipas raporteve fillestare, disa punëtorë mbetën të bllokuar në një ashensor ndërsa zjarri u përhap nëpër […]
Autoritetet lokale njoftojnë se disa persona dyshohet të kenë humbur jetën dhe gjashtë të tjerë rezultojnë të zhdukur pas një zjarri që përfshiu një ndërtesë në ndërtim në qendër të Brukselit. Zjarri nisi në kullën Oxy dhe shkaku mbetet i panjohur; raporton bbc.co se, megjithëse u shua shpejt, zjarrfikësit gjetën që flakët kishin përfshirë kanalet […]
Është befasuese si e njëjta këngë që duket e zakonshme kur e këndon dikush me kitarë pranë zjarrit, merr një ngarkesë të veçantë kur e këndojnë dhjetëra mijëra tifozë në stadium. Kështu ka ndodhur me “Wonderwall”, kënga e Oasis që u kthye në himnin praktik të Anglisë gjatë këtij Botërori, duke shoqëruar rrugëtimin e ekipit […]
Një vatër aktive zjarri është aktive këtë të martë në Novoselë. Zjarri ka rënë në një hapësirë me shkurre, barishte por edhe ullinj. Sipas informacioneve shumë pranë gjendet edhe banesat të cilat rrezikohen. Një mjet zjarrfikës është nisur për në Novoselë teksa një tjetër mjet po shkon drejt vatrës së zjarrit. Siç shihet edhe nga […]
Ministri i Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla këtë të martë zhvilloi një takim me përfaqësues të bizneseve të bimëve medicinale dhe fermerë të zonës së Pogradecit dhe Korçës, ku u diskutuan problematikat e sektorit, skemat mbështetëse dhe procesi i subvencionimit. Gjatë fjalës së tij, ministri theksoi se kjo është një zonë me potencial të […]
Fushata e review-ve të rreme ndaj dhjetëra bizneseve shqiptare gjatë protestës ka hapur një debat të gjerë publik. Një pjesë e kritikëve të hetimeve të nisura nga Policia e Shtetit kanë pretenduar se nuk ekziston bazë ligjore për ndërhyrje në raste të tilla dhe se në vendet perëndimore vlerësimet online, sado të koordinuara, nuk trajtohen si problem ligjor.
Megjithatë, kuadri ligjor i Gjermanisë tregon të kundërtën.
Teksa nuk i ndalon kritikat negative, Gjermania bën një dallim të qartë mes një kritike të sinqertë nga një klient real dhe një vlerësimi të rremë, të publikuar nga persona që nuk kanë marrë kurrë shërbim. Pikërisht këto të fundit konsiderohen të afta të cenojnë reputacionin dhe konkurrencën e ndershme, ndaj edhe trajtohen me mekanizma ligjorë.
Sipas Kodit Civil gjerman, një biznes mund të kërkojë heqjen e një vlerësimi faktikisht të pavërtetë dhe, nëse provohet dëmi, edhe dëmshpërblim. Paralelisht, Akti Evropian për Shërbimet Digjitale (Digital Services Act – DSA) detyron platformat të kenë mekanizma për raportimin e përmbajtjeve të paligjshme dhe t’i shqyrtojnë ankesat me objektivitet e pa vonesa të panevojshme.
Një nga elementët më të rëndësishëm është praktika gjyqësore gjermane. Në një vendim të vitit 2022, Gjykata Federale e Drejtësisë (BGH) vendosi se kur një biznes deklaron se autori i një review-je nuk ka qenë klient, platforma duhet ta verifikojë këtë pretendim. Madje biznesi nuk ka detyrim që në fillim të provojë në mënyrë të detajuar falsitetin e vlerësimit; mjafton të ngrejë dyshimin e arsyeshëm që autori nuk ka pasur marrëdhënie reale me të.
Nëse autori i vlerësimit nuk arrin të provojë se ka qenë klient, vlerësimi mund të hiqet. Në raste të caktuara, biznesi mund të kërkojë edhe kompensim për dëmin e shkaktuar.
Ky model nuk mbron bizneset nga pakënaqësia reale, por synon të ndalojë përdorimin e review-ve si armë politike ose ekonomike nga persona që nuk kanë pasur asnjë marrëdhënie me biznesin.
Përvoja gjermane tregon se alternativa nuk është zgjedhja mes lirisë së shprehjes dhe mbrojtjes së biznesit. Të dyja mund të garantohen njëkohësisht: kritika e vërtetë mbrohet, ndërsa manipulimi i koordinuar, identitetet e rreme dhe përvojat e sajuara i nënshtrohen verifikimit dhe heqjes./ET
Ministri i Jashtëm i Rusisë, Sergei Lavrov, akuzoi Ukrainën se po kryen sulme ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi dhe në Detin Azov, duke i cilësuar këto veprime si akte terroriste.
Në një deklaratë të bërë në Moskë, Lavrov tha se, sipas tij, veprimet e Ukrainës shkojnë përtej piraterisë, pasi synimi nuk është përfitimi material, por shkaktimi i dëmeve dhe përhapja e frikës.
Shefi i diplomacisë ruse pretendoi gjithashtu se veprime të ngjashme zhvillohen edhe në kontinentin afrikan, ku, sipas tij, Ukraina bashkëpunon me grupe ekstremiste për të goditur interesat e Rusisë.
Lavrov deklaroi se Rusia do të vazhdojë të përmbushë detyrimet e saj për eksportet e produkteve ushqimore dhe ofrimin e ndihmës humanitare për vendet afrikane.
Ukraina nuk ka reaguar menjëherë ndaj këtyre deklaratave. Pretendimet e ministrit rus nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur./mxh
Një fenomen spektakolar dhe i rrallë moti shkaktoi kaos në një plazh në Francë, kur një re e madhe u duk se po lëvizte drejt bregut si një “ valë cunami” duke i detyruar plazhistët të braktisnin me nxitim zonën.
Imazhet nga plazhi i Hendaye, në Vendin Bask, tregojnë një re të dendur që afrohet me shpejtësi të lartë, duke mbuluar gradualisht qiellin dhe duke krijuar një skenë spektakolare që të kujton pushtimin e një dallge të madhe.
Shumë vizitorë të plazhit filluan të mblidhnin me nxitim peshqirët, çadrat dhe sendet personale, ndërsa kushtet e motit ndryshuan shumë shpejt.
Ndryshimi i papritur i motit që i habiti plazhistët
Pavarësisht imazhit mbresëlënës, nuk ishte një cunami i vërtetë, por një fenomen i lidhur me mbërritjen e papritur të masave të ftohta të ajrit nga Atlantiku.
Fenomeni, i njohur si Galerne , karakterizohet nga pushtimi i shpejtë i ajrit të ftohtë dhe të lagësht në një zonë ku mbizotërojnë kushte më parë më të ngrohta. Përplasja e masave të ndryshme ajrore mund të shkaktojë erëra të forta, një rënie të ndjeshme të temperaturës dhe re të ulëta që duket se “zbresin” në bregdet.
Në zonën e Antai-t, ndryshimi ishte veçanërisht i dukshëm, pasi temperatura ra ndjeshëm brenda pak minutash, ndërsa plazhi ishte i mbuluar nga mjegulla e dendur dhe erërat e forta.
Vendasit janë të njohur me fenomenin, i cili mund të shfaqet papritur përgjatë bregdetit të Atlantikut. Megjithatë, shpejtësia me të cilën ndodhi këtë herë i habiti dhe i frikësoi plazhistët.
Galerne mund të jetë e rrezikshme veçanërisht për ata që janë në det, pasi erërat e forta dhe kushtet që ndryshojnë me shpejtësi mund të krijojnë probleme për notarët dhe anijet e vogla.
Videoja mbresëlënëse nga Franca u bë shpejt virale, me shumë përdorues që komentuan mbi ngjashmërinë e fenomenit me një “valë të madhe resh” që përpin plazhin./ET
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike, IRGC e Iranit njoftoi gjatë fundjavës se kishte mbyllur Ngushticën e Hormuzit, pasi qëlloi një të shtënë paralajmëruese ndaj një anijeje që tha se po përpiqej të përdorte një rrugë të paautorizuar për të kaluar rrugën ujore.
Orë më vonë, Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar, e mbikëqyrur nga Marina Amerikane, tha se “rruga jugore” përmes Ngushticës së Hormuzit, e cila përqafon vijën bregdetare të Omanit, mbeti e hapur për trafik dypalësh.
Uashingtoni dhe Teherani që atëherë kanë vazhduar të bëjnë deklarata kontradiktore në lidhje me statusin e Ngushticës së Hormuzit.
Ngushtica është rruga kryesore për transportimin e naftës bruto nga vendet e pasura me naftë si Arabia Saudite dhe Kuvajti drejt pjesës tjetër të botës. Si Teherani ashtu edhe Muskati kanë Zona Ekonomike Ekskluzive (EEZ) në rrjedhën ujore.
Sipas Kombeve të Bashkuara, një shtet ka “të drejta sovrane” për të eksploruar, shfrytëzuar, ruajtur dhe menaxhuar burimet natyrore të ujërave në ZEE-në e tij.
Megjithatë, sipas Konventës së OKB-së mbi të Drejtën e Detit (UNCLOS), “anijet e të gjitha shteteve, qofshin ato bregdetare apo të kufizuara nga toka, gëzojnë të drejtën e kalimit paqësor nëpër detin territorial”.
Një shtet bregdetar nuk duhet të “pengojë kalimin e pafajshëm të anijeve të huaja përmes detit territorial”, thotë ajo, përveç në skenarë specifikë të përcaktuar.
“Ai mund të ndërmarrë hapat e nevojshëm në detin e tij territorial për të parandaluar kalimin që nuk është i pafajshëm”, përshkruan UNCLOS./ CNN
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë dënon sjelljen e deputetit socialist Erion Braçe, ndaj gazetarit Marsel Rupi, i cili u përballë me një dialog të papërshtatshëm dhe shtyrje fizike, sapo ju afrua politikanit të majtë për ta pyetur.
UGSH kërkon nga ish gazetari Erion Braçe, tashmë deputet me përvojë në tri dekada, të reflektojë ndaj kësi shfaqjesh dhe komunikimesh që marrin hapësirë e një incidenti dhe krijojnë kontestim nga opinioni i shëndoshë publik.
Tiranë 14.07. 2026
Dialogu i papërshtatshëm i deputetit Erion Braçe, dhe komunikimi para kamerës së News 24, ndërsa i drejtohej mikrofoni prej reporterit Marsel Rupi, gjatë ditës së martë dstë 14.07.2026, përbën rastin se si një përfaqësues parlamentar nuk duhet të shkelë etikën dhe të respektojë intervistuesin e një medie informative.
Gjuha dhe sidomos nervozizmi komunikues i deputetit Breçe, ndërsa gjendej para kamerës dhe mikrofonit me logo, si dhe gjesti shtytës ndaj intervistuesit, janë rast i shkeljes së çdo kodi për komunikim publik dhe sidomos prej një të zgjedhuri politik.
Unioni i Gazetarëve Shqiptarë e dënon këtë sjellje dhe kërkon nga ish gazetari Erion Braçe, tashmë deputet me përvojë në tri dekada, të reflektojë ndaj kësi shfaqjesh dhe komunikimesh që marrin hapësirë e një incidenti dhe krijojnë kontestim nga opinioni i shëndoshë publik.
Kësi reagimesh me gjuhë nervoze dhe stigmatizuese para kamerës së gazetarit, marrin vlerën e një agresioni verbal që vjen prej një përfaqësuesi politik. Tek e fundit, ai pasazh i publikuar tashmë në shumë media dhe nline, merr funksionin e një ilustrimi të marrëdhënies komunikuese të një parlamentari me gazetarët, para institucionit më të lartë të vendit që është Kuvendi i Shqipërisë.
Është në nderin e deputetit të reagojë qoftë edhe me një ndjesë, në adresë të gazetarit që këmbënguli përmes pyetjeve të veta, të merrte një përgjigje.
Korrektesa komunikuese dhe sidomos përgjigjet e një përfaqësuesi me mandat parlamentar janë detyrim etik, ligjor dhe kushtetues. Për deputetin në fjalë që ka qenë edhe pjestar i Komisionit parlamentar për edukim dhe Informim, kësi episodesh dhe skenash janë të pahijshme dhe ekspozojnë imazhin real për mosrespektim të lirisë së medias në këtë vend.
Policia e Shtetit ka gjobitur dy drejtues gomonesh, pasi kanë lundruar në det shumë pranë pushuesve, duke rrezikuar jetën e këtyre të fundit.
Bëhet me dije se shtetasi H. L., duke lundruar afër bregut, në plazhin e Potamit. Pas identifikimit, ai është gjobitur me 5 milionë lekë. Ndërsa gomonia u bllokua.
Gjithashtu E.H, u ndëshkua me gjobë prej 5.1 milionë lekësh, pasi u kap duke lëvizur në afërsi të bregut, në zonën e quajtur “Plazhi i Hidrovorit”. Mjeti u ndalua dhe u bllokua, ndërsa nga verifikimet, u konstatua se E.H., nuk kishte në bord, dokumentacionin e kërkuar nga ligji.
Po ashtu policia bën me dije se do të vijojë patrullimin në hapësirën detare të qarkut Vlorë.
Njoftimi i policisë:
DVKM Vlorë/Kontrolle, verifikime dhe reagim i menjëhershëm ndaj çdo indicieje të qytetarëve, me objektivin madhor, garantimin e sigurisë detare.
Rrezikuan pushuesit, duke lundruar në afërsi të brigjeve dhe pa dokumentacion në bord, në Potam dhe në “Plazhin e Hidrovorit”, ndëshkohen me gjoba 500 000 dhe 510 000 lekë.
Gjithashtu iu bllokohen mjetet lundruese (gomone).
-Menjëherë pas njoftimit se një mjet (gomone) ishte konstatuar duke lundruar afër bregut, në plazhin e Potamit, shërbimet e DVKM Vlorë organizuan punën për identifikimin dhe ndëshkimin e drejtuesit të tij. Mjeti u lokalizua në plazhin e Drimadhes dhe u bllokua. Ndërkaq, drejtuesi i tij, shtetasi H. L., u ndëshkua me 500 000 lekë gjobë.
-Gjatë patrullimeve në të gjithë vijën bregdetare në juridiksionin e DVKM Vlorë, u konstatua një tjetër mjet lundrues (gomone), duke lëvizur në afërsi të bregut, në zonën e quajtur “Plazhi i Hidrovorit”. Mjeti u ndalua dhe u bllokua, ndërkaq, drejtuesi i tij, shtetasi E. Sh., u ndëshkua me 510 000 lekë gjobë. Nga verifikimet e mëtejshme rezultoi se ky shtetas nuk kishte në bord, dokumentacionin e kërkuar nga ligji.
Patrullimi vijon në të gjithë hapësirën detare të qarkut Vlorë.
Policia e Shtetit fton qytetarët, pushuesit dhe vizitorët, që të denoncojnë menjëherë, çdo paligjshmëri që cenon sigurinë detare dhe atë publike në përgjithësi, dhe i garanton se reagimi do të jetë i menjëhershëm dhe konform ligjit.
Një injeksion i ri estetik po shkakton debate në Shtetet e Bashkuara, pasi përdor ind dhjamor të marrë nga donatorë të vdekur për të rikthyer volumin në zona të ndryshme të trupit. Produkti quhet alloClae dhe është një lloj yndyre njerëzore e përpunuar, e stabilizuar dhe e paketuar në shiringa, gati për përdorim.
Ndryshe nga mbushësit sintetikë apo silikoni, alloClae bazohet në ind dhjamor njerëzor të dhuruar, i cili i nënshtrohet një procesi ku hiqet ADN-ja e donatorit. Kompania prodhuese Tiger Aesthetics e promovon si një alternativë “të gatshme” për procedurat estetike, pa pasur nevojë që pacienti të marrë yndyrë nga trupi i tij.
Produkti u prezantua në tregun amerikan në vitin 2024 dhe fillimisht u përdor vetëm nga kirurgë plastikë të certifikuar. Më pas përdorimi iu zgjerua edhe infermierëve të specializuar dhe asistentëve mjekësorë. Sipas kompanisë, mbi 2 mijë pacientë janë trajtuar deri në vitin 2025.
Kërkesa rritet pas përdorimit të ilaçeve për dobësim
Një nga arsyet kryesore të rritjes së interesit për këtë procedurë lidhet me përdorimin masiv të ilaçeve kundër obezitetit, si semaglutide dhe tirzepatide. Këto terapi kanë ndihmuar miliona njerëz të humbin peshë, por shpesh kanë sjellë edhe humbje të volumit në zona si fytyra, gjoksi dhe të pasmet.
Mjekët thonë se shumë pacientë kërkojnë të rikthejnë pamjen e mëparshme pas dobësimit të shpejtë, duke e bërë alloClae një opsion të ri në kirurgjinë estetike.
Procedura promovohet si një ndërhyrje e shpejtë, e quajtur edhe “lunchtime boob-job”, pasi zgjat më pak se një orë dhe zakonisht nuk kërkon anestezi të përgjithshme apo shtrim në spital.
Shqetësime për sigurinë dhe efektet anësore
Megjithatë, ekspertët kanë ngritur pikëpyetje për sigurinë afatgjatë të kësaj teknologjie. Një nga komplikacionet kryesore të mundshme është nekroza e yndyrës, kur indi i injektuar nuk furnizohet siç duhet me gjak dhe fillon të dëmtohet.
Disa pacientë kanë raportuar dhimbje, ndryshim të ngjyrës së lëkurës, krijim nodujsh dhe rrjedhje lëngjesh pas procedurës. Kompania prodhuese deklaron se nuk ka raste të konfirmuara të refuzimit apo infeksioneve, por disa kirurgë kërkojnë më shumë të dhëna shkencore para se ta përdorin gjerësisht.
Debati etik: përdorimi i trupave të dhuruar për fitim
Përveç çështjeve mjekësore, alloClae ka hapur edhe një debat etik. Kritikët argumentojnë se përdorimi komercial i indeve të marra nga persona të vdekur mund të përbëjë një keqpërdorim të dhurimit altruist.
Profesori i bioetikës në Universitetin e Nju Jorkut, Arthur Caplan, e ka cilësuar këtë praktikë si një “tradhti ndaj altruizmit të donatorëve për qëllime fitimi”.
Familjet e donatorëve nuk marrin pagesë dhe formularët e pëlqimit nuk përmendin specifikisht markën alloClae, por vetëm përdorimin e indeve për qëllime komerciale.
Skepticizëm edhe nga mjekët europianë
Në Europë dhe veçanërisht në Itali, mjekët shprehen më të rezervuar. Kirurgu plastik Roy De Vita thekson se yndyra është një ind kompleks dhe se aktualisht nuk ka prova të mjaftueshme që yndyra e marrë nga një person tjetër mund të funksionojë njësoj si yndyra autologe, pra ajo e marrë nga vetë pacienti.
Sipas tij, procesi i heqjes së qelizave të donatorit për ta bërë indin të pranueshëm nga trupi ngre pyetje shkencore që ende nuk kanë marrë përgjigje.
Ndërsa debati vazhdon, alloClae shihet si një shembull i një epoke të re të kirurgjisë estetike, ku trajtimet bëhen më të shpejta dhe më të aksesueshme, por njëkohësisht hapin pyetje të reja mbi kufijtë mes teknologjisë mjekësore, trupit të njeriut dhe etikës./mxh
Për një diplomat ambicioz amerikan, në letër duket se nuk ka pasur kurrë më shumë mundësi për t’u emëruar ambasador.
Deri në fund të qershorit, më shumë se gjysma e ambasadave amerikane në botë ishin pa ambasador, përfshirë poste të rëndësishme si Gjermania dhe Arabia Saudite.
Në Afrikë situata është edhe më e theksuar, pasi afro 80% e ambasadave amerikane në kontinent nuk kanë ambasador.
Megjithatë, brenda Departamentit të Shtetit perspektiva për diplomatët nuk duket aspak optimiste. Që prej rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë në janar 2025, presidenti ka shprehur hapur mosbesimin ndaj asaj që e ka quajtur “një establishment shumë i marrë i politikës së jashtme”.
Si institucioni që përfaqëson zyrtarisht SHBA-në në botë, Departamenti i Shtetit ka gëzuar tradicionalisht prestigj të madh. Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, ambasadorët amerikanë kanë pasur shpesh ndikim të konsiderueshëm në vendet ku kanë shërbyer.
Por 18 muaj pas fillimit të mandatit të dytë të Trump, shumë ish-diplomatë thonë se Departamenti i Shtetit jo vetëm që është lënë në hije, por ndodhet nën një presion të paprecedentë.
Duke thyer praktikën e gjashtë dekadave të fundit, Trump ka shmangur emërimin e diplomatëve të karrierës në krye të ambasadave. Nga 101 kandidatura për ambasadorë gjatë mandatit të tij të dytë, vetëm nëntë janë diplomatë profesionistë.
Kjo ndodh paralelisht me shkurtime të mëdha në Departamentin e Shtetit. Që nga rikthimi i Trump në detyrë, stafi është reduktuar me më shumë se 3.000 punonjës, ose mbi 20%.
Administrata e paraqet këtë proces si një reformë të domosdoshme të një burokracie që, sipas saj, ishte shkëputur nga objektivat e sigurisë kombëtare amerikane. Por diplomatët e karrierës e konsiderojnë atë një politizim të skajshëm dhe një spastrim të ekspertëve në emër të filozofisë “America First”, e cila, sipas tyre, nënvlerëson ekspertizën rajonale.
Në të njëjtën kohë, aleatët tradicionalë të SHBA-së shprehin shqetësim për dobësimin e rolit të Departamentit të Shtetit në diplomacinë e përditshme ndërkombëtare, ndërsa marrëveshjet e negociuara nga zyrtarë pa përvojë shpesh nuk japin rezultatet e pritura.
“Po përballemi me krizën më të dëmshme në historinë 102-vjeçare të Shërbimit Diplomatik amerikan”, thotë Nick Burns, i cili shërbeu për 31 vjet në diplomacinë amerikane dhe së fundmi ishte ambasador në Kinë.
“Po dobësohet fuqia amerikane”
Veteranët e Departamentit të Shtetit shprehen të alarmuar. Sipas tyre, problemi nuk është vetëm humbja e vendeve të punës apo e prestigjit, por dobësimi i ndikimit global të SHBA-së përmes humbjes së përvojës institucionale dhe zëvendësimit të diplomacisë me qasje më politike.
“Situata është shumë e rëndë”, deklaron Bill Burns, ish-ambasador amerikan në Rusi, ish-zëvendëssekretar i Shtetit dhe ish-drejtor i CIA-s gjatë presidencës së Joe Biden.
Sipas Burns, politikat e Trump po i shkaktojnë Departamentit të Shtetit dëme edhe më të mëdha sesa periudha e senatorit Joseph McCarthy në vitet 1950, kur fushata antikomuniste solli humbjen e ekspertëve amerikanë për Kinën.
“Ajo periudhë preku vetëm një fushë të caktuar dhe i kushtoi SHBA-së për rreth 15 vjet, deri te afrimi Nixon-Kissinger me Kinën. Ndërsa kjo që po ndodh tani prek çdo fushë. Nuk bëhet fjalë vetëm për një rajon apo një ekspertizë të vetme”, shprehet ai.
Burns kritikon jo vetëm atë që e quan “hakmarrje” të administratës ndaj diplomatëve të karrierës, por edhe atë që e cilëson si një shpërfillje të thellë ndaj diplomacisë profesionale.
Presidenti amerikan Donald Trump është mbështetur te bashkëpunëtorët e tij më të afërt për të negociuar marrëveshje ndërkombëtare, si memorandumi i mirëkuptimit me Iranin muajin e kaluar, i cili tashmë pothuajse ka dështuar pas përshkallëzimit të sulmeve mes dy vendeve.
Shumë kritikë ia atribuojnë brishtësinë e kësaj marrëveshjeje dhe kushtet që, sipas tyre, favorizonin Teheranin, vendimit të Trump për të lënë jashtë procesit diplomatët dhe ekspertët e karrierës.
“Duhet patjetër ajo ekspertizë profesionale dhe jopolitike për t’u përballur me negociatorët iranianë, të cilët, nga përvoja ime personale, i njohin në detaje të gjitha çështjet,” thotë ish-diplomati Bill Burns, i cili ka marrë pjesë në disa raunde negociatash me Iranin.
Ai shton se e njëjta gjë do të vlejë edhe nëse SHBA do të angazhohet seriozisht në negociata për luftën mes Rusisë dhe Ukrainës.
Edhe Yael Lempert, e cila shërbeu për 27 vjet në Departamentin e Shtetit dhe u shkarkua si ambasadore në Jordani ditën e parë të mandatit të dytë të Trump, është kritike.
“Ne u tejkaluam në negociata. Iranianët sollën ekipe ekspertësh që i njihnin në thellësi këto çështje, ndërsa SHBA jo, duke e vendosur veten në disavantazh,” deklaron ajo.
Administrata: Reforma ishte e domosdoshme
Administrata Trump i paraqet shkurtimet dhe ndryshimet në Departamentin e Shtetit si pjesë të luftës kundër të ashtuquajturit “shtet i thellë” dhe si një reformë të menduar për ta përshtatur institucionin me doktrinën “America First”.
Sipas një zëdhënësi të administratës, ndryshimet do t’i lejojnë Departamentit të Shtetit të veprojë “me ritmin që kërkojnë zhvillimet”.
Një zyrtar i lartë i administratës shprehet se roli i Departamentit të Shtetit nuk është të hartojë politikën e jashtme, por të zbatojë politikën e presidentit.
“Departamenti i Shtetit pëlqen ta shohë veten si qendra e politikës së jashtme. Kjo nuk është e vërtetë. Detyra e tij është të përfaqësojë politikën e jashtme të presidentit, jo ta krijojë atë,” tha ai.
Sipas këtij zyrtari, kur Marco Rubio mori detyrën si Sekretar i Shtetit në fillim të mandatit të dytë të Trump, mesazhi i tij ishte i qartë: “Kjo mënyrë funksionimi nuk po jep rezultat.”
Frikë për dobësimin e diplomacisë amerikane
Edhe brenda Departamentit të Shtetit pranohet se institucioni kishte nevojë për reforma, pasi kishte mbivendosje kompetencash dhe probleme organizative.
Megjithatë, shumë diplomatë besojnë se ndryshimet po përdoren si justifikim për të ulur rolin e diplomacisë profesionale dhe paralajmërojnë se ritmi i shpejtë i reformave mund të ketë pasoja serioze për ndikimin ndërkombëtar të SHBA-së.
Profesori i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin Princeton, Jacob Shapiro, vlerëson se modernizimi ishte i nevojshëm, por shton se ai u zbatua shumë shpejt dhe pa një analizë të plotë të pasojave për diplomacinë amerikane.
Sipas mbështetësve të administratës, ndryshimet më të mëdha në Departamentin e Shtetit që nga fillimi i Luftës së Ftohtë janë rezultat i përplasjes që Trump pati me institucionin edhe gjatë mandatit të tij të parë, kur ai ishte i pakënaqur me rezistencën e diplomatëve ndaj politikave të tij.
James Carafano, nga fondacioni konservator Heritage Foundation, thotë se gjatë mandatit të parë, ish-sekretari i Shtetit Mike Pompeo u përpoq të ruante ekuilibrin mes dëshirave të presidentit dhe funksionimit tradicional të institucionit.
“Në mandatin e dytë, Trump kërkoi shumë më tepër përputhje me vizionin e tij. Ai dëshiron ta kontrollojë Departamentin e Shtetit nga lart poshtë dhe ta ketë institucionin sipas mënyrës së tij,” shprehet Carafano.
Në politikën e jashtme të mandatit të dytë, Trump ka preferuar të mbështetet te njerëzit e tij më të afërt për zgjidhjen e krizave ndërkombëtare, duke u besuar misione të rëndësishme biznesmenëve dhe donatorëve si Steve Witkoff e Tom Barrack, si edhe dhëndrit të tij, Jared Kushner.
Trump ndryshon rrënjësisht diplomacinë amerikane, ekspertët paralajmërojnë humbje të ndikimit global
Për dekada me radhë, presidentët amerikanë kanë emëruar miq të afërt, donatorë dhe aleatë politikë si të dërguar të posaçëm ose ambasadorë në poste prestigjioze, si Londra apo Parisi. Megjithatë, këto emërime zakonisht balancoheshin me diplomatët e karrierës, të cilët garantonin vazhdimësinë dhe ekspertizën profesionale.
Sipas ish-ambasadorit Nick Burns, Shërbimi Diplomatik Amerikan u krijua në vitin 1924 pikërisht për t’i dhënë fund sistemit të emërimeve politike dhe për ta zëvendësuar atë me profesionistë të kualifikuar.
“Shumë nga diplomatët tanë më me përvojë janë larguar nga detyra. Sot nuk ka më diplomatë karriere në tavolinat ku merren vendimet. Kjo është një autogol për SHBA-në”, thotë Burns.
Administrata Trump i hedh poshtë këto kritika, duke argumentuar se diplomacia tradicionale nuk është më aq e rëndësishme në epokën e rrjeteve sociale, lajmeve 24 orë dhe komunikimit të drejtpërdrejtë mes liderëve botërorë.
Sipas një zyrtari të lartë të administratës, ambasadat amerikane duhet të funksionojnë kryesisht si qendra logjistike dhe jo si burime kryesore informacioni për zhvillimet politike në vendet ku ndodhen.
Në këtë klimë, shumë diplomatë amerikanë ndihen të anashkaluar jo vetëm nga administrata, por edhe nga partnerët ndërkombëtarë.
Një ish-zyrtar i lartë i diplomacisë amerikane thotë se shumë diplomatë karriere kalojnë ditët duke përgatitur raporte që nuk lexohen ose nuk merren parasysh.
Diplomatë nga Europa, Lindja e Mesme dhe Azia Lindore pranojnë se gjithnjë e më shumë po përpiqen të ndërtojnë marrëdhënie me rrethin e ngushtë të Donald Trump dhe me të dërguarit e tij të posaçëm, në vend të Departamentit të Shtetit.
Arsyeja nuk është vetëm se aty ndodhet qendra e vendimmarrjes, por edhe fakti se diplomatët amerikanë shpesh dinë po aq pak për politikën e jashtme të Trump sa homologët e tyre të huaj.
Sipas ish-diplomatëve, ambasadorët dhe zëvendësit e tyre janë bërë shumë të kujdesshëm në raportimet që dërgojnë në Uashington, nga frika se mund të bien ndesh me linjën politike të administratës.
Ndërkohë, Marco Rubio, i cili mban njëkohësisht postin e Sekretarit të Shtetit dhe Këshilltarit për Sigurinë Kombëtare, kalon pjesën më të madhe të kohës në Shtëpinë e Bardhë, aty ku merren vendimet kryesore, dhe shumë më pak në selinë e Departamentit të Shtetit.
Një ish-diplomat e krahason situatën me një rrethim mesjetar: “Fillimisht hedhin topat mbi qytet dhe më pas kriposin fushat”, duke nënkuptuar se po shkatërrohen gradualisht strukturat dhe kapacitetet e institucionit.
Ndryshim i thellë i kulturës së Departamentit të Shtetit
Si veteranët e diplomacisë ashtu edhe mbështetësit e lëvizjes MAGA bien dakord për një pikë: Departamenti i Shtetit po përjeton një transformim të thellë kulturor.
Ekipi i Trump po përpiqet të imponojë vizionin “America First” mbi një institucion që, sipas administratës, ishte bërë tepër liberal, armiqësor ndaj presidentit dhe i prirur të nxirrte informacione në media.
Një zyrtar i administratës thotë se më parë shumë punonjës të Departamentit të Shtetit silleshin si hartues të politikës së jashtme dhe kundërshtonin vazhdimisht vendimet politike, duke penguar zbatimin e tyre.
Nga ana tjetër, diplomatët e karrierës këmbëngulin se ata kanë qenë gjithmonë shërbyes publikë jopartiakë dhe paralajmërojnë se brenda institucionit është krijuar një klimë frike, ku shumë punonjës ndihen të detyruar të dëshmojnë besnikëri ndaj filozofisë politike të administratës Trump.
Ish-diplomatët paralajmërojnë: Ndryshimet e Trump po transformojnë përgjithmonë diplomacinë amerikane
Ish-ambasadori amerikan Nick Burns kundërshton pretendimet e aleatëve të Donald Trump se Departamenti i Shtetit ishte shndërruar në një institucion me prirje liberale.
“Gjatë dekadave të mia në Departamentin e Shtetit ne përpiqeshim të krijonim një mjedis ku njerëzit mund të shprehnin lirshëm mendimet e tyre dhe të kundërshtonin një politikë kur besonin se ishte e gabuar. Por, pasi merrej vendimi, të gjithë e zbatonin atë,” shprehet Burns.
Edhe ish-drejtori i CIA-s dhe ish-diplomati Bill Burns shpreh shqetësim për atë që e quan një fokus të ri te “besnikëria politike” brenda Departamentit të Shtetit.
Sipas tij, punonjësit po vlerësohen gjithnjë e më shumë mbi bazën e bindjeve politike, që nga procesi i rekrutimit e deri te promovimet.
“Mendoj se kjo është thellësisht e pashëndetshme. Përvoja ime ka qenë se diplomatët i linin bindjet politike jashtë derës së institucionit. Nëse ua heq këtë kulturë, përfundon duke imituar sistemet autoritare, ku nëpunësit publikë frikësohen dhe merren vendime të gabuara,” tha ai.
Përplasja mes vizionit konservator dhe diplomatëve të karrierës
Ndryshimet kanë sjellë edhe krijimin e Ben Franklin Fellowship (BFF), një organizatë e diplomatëve konservatorë, e themeluar dy vite më parë për të promovuar ide dhe kandidatë me orientim konservator në diplomacinë amerikane.
Njëri nga themeluesit, Matt Boyse, thotë se Departamenti i Shtetit është zhvendosur gradualisht majtas, një proces që sipas tij nisi gjatë presidencës së Bill Clinton dhe u përshpejtua gjatë administratës Biden.
Si shembuj ai përmend politikat për diversitetin, barazinë dhe përfshirjen, si edhe zgjerimin e programeve të USAID-it, të cilat, sipas tij, nuk i shërbenin interesit kombëtar amerikan.
“Nëse je liberal, kjo të duket normale. Por gjysma tjetër e amerikanëve mendon se Departamenti i Shtetit kishte marrë drejtimin e gabuar,” deklaron Boyse.
Ai këmbëngul se BFF nuk është një organizatë ekskluzivisht e lidhur me lëvizjen MAGA, por një rrjet konservator që përfshin mbështetës të Ronald Reagan, libertarianë, përkrahës të Trump dhe republikanë tradicionalë.
Nga ana tjetër, diplomatët e karrierës e shohin BFF si simbol të një kulture të re politike brenda Departamentit të Shtetit.
Sipas një ish-diplomati të lartë amerikan, disa ambasadorëve u janë bërë pyetje edhe për qëndrimin e tyre ndaj sulmit të 6 janarit 2021 në Kapitol, nga mbështetësit e Donald Trump.
Ish-ambasadorja në Jordani, Yael Lempert, thotë se në institucion mbizotëron një klimë frike.
“Ekziston një ndjenjë e qartë se njerëzit monitorohen politikisht. Shumë kanë frikë se çdo kritikë ose alternativë ndaj politikave të administratës mund të interpretohet si mungesë besnikërie dhe t’u kushtojë vendin e punës,” shprehet ajo.
Boyse i hedh poshtë këto akuza, duke thënë se shumë diplomatë thjesht po mbrojnë privilegjet e tyre dhe po paraqiten padrejtësisht si viktima të diskriminimit.
“Nuk ka kthim pas”
Ndërsa demokratët mendojnë se si mund ta rindërtojnë diplomacinë amerikane nëse rikthehen në pushtet në vitin 2028, edhe shumë ekspertë pranë tyre pranojnë se SHBA nuk mund të rikthehet më te modeli i vjetër i rolit dominues global.
Ata argumentojnë se diplomacia amerikane duhet të përshtatet me një botë ku liderët komunikojnë drejtpërdrejt përmes platformave si WhatsApp dhe ku prania tradicionale diplomatike mund të mos ketë më të njëjtën peshë.
Edhe veteranët e diplomacisë besojnë se është arritur një pikë pa kthim.
Sipas Bill Burns, dëmet e shkaktuara gjatë mandatit të dytë të Trump nuk mund të riparohen thjesht me ardhjen e një administrate të re.
“Gjatë mandatit të parë të Trump besohej se me një president tjetër mund të rikuperohej pjesa më e madhe e dëmeve. Këtë herë sfida është brezash. Gabimi më i madh do të ishte të mendohej se mjafton të kthejmë orën pas dhe gjithçka do të rikthehet si më parë”, përfundon ai./mxh
Login
