❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 22 July 2026Main stream

Monedha e betontë

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
22 July 2026 at 12:00

Nga Fatos Fico*

Ekspert i zhvillimit të qëndrueshëm

 

Struktura ekonomike, emigrimi dhe oligopolet ekonomike në Shqipëri e kanë kthyer lekun në një monedhë të fortë në mënyrë të panatyrshme.

Në makroekonominë klasike, një vend në zhvillim që vuan nga emigrimi masiv i popullsisë dhe ka një deficit të thellë tregtar, problem madhor ka inflacionin dhe zhvlerësimin e monedhës së tij. Në Shqipëri ndodh e kundërta. Leku shqiptar ka njohur një rritje historike shumëvjeçare kundrejt euros, duke arritur së fundmi në 93 lekë për një euro nga 140 lekë rreth dhjetë vite më parë. Një vend me rreth 2.4 milionë banorë, vëllimi i madh i valutës së huaj, ai mbi deficitin tregtar, që qarkullon në sistem, i vlerësuar në rreth 3,8 miliardë euro në vit përballë një PBB-je prej vetëm 23-25 miliardë eurosh, ka prishur mekanizmat standardë të politikës monetare.

Banka e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur tĂ« ndalĂ« ngritjen e lekut, duke blerĂ« gjatĂ« vitit 2025 mbi njĂ« miliard euro nga tregu i brendshĂ«m valutor. MegjithatĂ«, kĂ«to ndĂ«rhyrje janĂ« si tĂ« pĂ«rpiqesh tĂ« zbrazĂ«sh ujin qĂ« futet nĂ« anije me kova. Kriza nuk Ă«shtĂ« thjesht monetare; ajo Ă«shtĂ« rezultat i riorganizimit strukturor tĂ« dekadĂ«s sĂ« fundit qĂ« vjen nga bumi i ekonomisĂ« formale, ekonomisĂ« informale dhe njĂ« cikli politiko-ekonomik me fillesa qĂ« nga vitet ’90, qĂ« ekstrakton pasurinĂ« nga ekonomia e resurset natyrore pĂ«r ta derdhur nĂ« beton, por mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja- politikat nuk kanĂ« mundur tĂ« krijojnĂ« e ndĂ«rtojnĂ« rrugĂ« e mundĂ«si tĂ« tjera ekonomike, e zhvillimi perveç betonit.

 

Flukset hyrëse dhe ekonomia informale

Forcimi i lekut mbështetet nga flukse masive dhe të vazhdueshme të valutës së huaj. Së pari, ndryshimi strukturor në ekonominë reale. Shqipëria është shndërruar në një vend eksportues shërbimesh, ku të ardhurat nga turizmi kalojnë 5 miliardë euro në vit duke rezultuar në një suficit neto prej rreth 2.685 miliardë eurosh. Krahas kësaj, Investimet e Huaja Direkte (IHD) formale kontribuojnë me rreth 1.63 miliardë euro.

MegjithatĂ«, tĂ« dhĂ«nat zyrtare tregojnĂ« vetĂ«m gjysmĂ«n e sĂ« vĂ«rtetĂ«s. Ekonomia informale funksionon si njĂ« turbo-karikues me euro. Ndryshe nga IHD-tĂ« e korporatave qĂ« kanalizohen nĂ« llogari bankare, paratĂ« informale janĂ« “nĂ« treg” dhe me shpejtĂ«si tĂ« lartĂ« qarkullimi e mbĂ«shtesin konsumin, duke ngopur pikat e kĂ«mbimit valutor. Ky fluks mjaft i dukshĂ«m shkakton reagim zinxhir nĂ« sjelljen e tregut: duke parĂ« rritjen e vazhdueshme tĂ« vlerĂ«s sĂ« lekut, qytetarĂ«t dhe bizneset vendase kĂ«mbejnĂ« eurot qĂ« mund tĂ« kenĂ« pĂ«r t’i kthyer ato nĂ« depozita nĂ« lekĂ« ose bono thesari.

Shtrëngimi dhe mungesa e lekut

Ndërsa eurot vërshojnë në treg, monedha fizike në lek është bërë edhe më e rrallë. Qeveria ndjek një politikë të shtrënguar fiskale, me deficite buxhetore të projektuara pranë 0.7% të PBB-së dhe borxh publik në rënie nën 55%. Mbledhja e taksave vazhdimisht tejkalon shpenzimet publike, që do të thotë se shteti tërheq miliarda lekë nga ekonomia dhe i mban ato në llogaritë e thesarit, duke krijuar një mungesë artificiale në tregun e brendshëm. Shpenzimet publike shpesh nuk realizohen 100% dhe përqendrohen në muajin dhjetor, kur qeveria lëvron fonde më shumë për të realizuar planin sesa si pagesa për investimet dhe punët e kryera realisht.

Banka Qendrore bĂ«n ndĂ«rhyrje pĂ«r tĂ« ulur volumin e eurove nĂ« treg, por synimi kryesor i saj Ă«shtĂ« parandalimi i inflacionit. PĂ«r kĂ«tĂ«, sa herĂ« qĂ« Banka e ShqipĂ«risĂ« blen euro nga tregu, ajo i “sterilizon” menjĂ«herĂ« kĂ«to ndĂ«rhyrje duke i tĂ«rhequr lekĂ«t e emetuar sĂ«rish nĂ« llogaritĂ« e saj. Sasia e lekut fizik mbetet e pandryshuar, duke neutralizuar efektin e ndĂ«rhyrjes. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, sistemi bankar tregtar nuk po krijon para tĂ« reja, pasi kredia totale private nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« vetĂ«m 34% e PBB-sĂ«, kjo nĂ« ndryshim nga vendet e BE-sĂ« ku kredia private shkon nĂ« 100% ose mĂ« shumĂ« tĂ« PBB-sĂ«.

 

Matematika e Këmbimit :  faktorët kryesorë në shifra

PĂ«r t’u kuptuar mĂ« qartĂ« po rendisim se nga vijnĂ« rreth 3,8 miliardĂ« ekstra euro qĂ« po “mbytin” tregun. (me pĂ«rafĂ«rsi shifrash vjetore):

  • Eksportet, investimet dhe remitancat formale: KĂ«tu pĂ«rfshihen tĂ« ardhurat masive zyrtare nga turizmi ~5.7 miliardĂ« euro, Investimet e Huaja Direkte formale ~1.6 miliardĂ« euro) dhe remitancat zyrtare nga emigrantĂ«t tĂ« cilat pĂ«r vitin 2025 llogariten nĂ« 1.1 miliardĂ« euro. Vlera totale e hyrjeve formale shkon rreth 8.43 miliardĂ« euro. NĂ«se llogarisim diferencĂ«n e vĂ«rtetĂ« neto, nga kjo shifĂ«r duhet tĂ« zbresim eurot qĂ« shqiptarĂ«t shpenzojnĂ« jashtĂ« shtetit pĂ«r turizĂ«m rreth 2.7 miliardĂ« euro dalĂ«se si dhe deficitin e thellĂ« tregtar prej rreth 5.9 miliardĂ« eurosh dalĂ«se. Matematikisht, bilanci total formal rezulton negativ, me njĂ« hendek tĂ« vogĂ«l prej rreth 170 milionĂ« euro. NĂ« kushte normale, euroja do tĂ« duhej tĂ« ishte shtrenjtuar, por kjo diference tejkalohet totalisht sĂ« pari nga ekonomia e padeklaruar e pastaj nga faktorĂ« tĂ« tjerĂ«.
  • Ekonomia informale / Paraja cash: Llogaritet nĂ« rreth 2.5 deri nĂ« 3.2 miliardĂ« euro tĂ« hyra. Ky Ă«shtĂ« fluksi i padeklaruar qĂ« qarkullon nĂ« ekonomi, dhe ndahet nĂ« rreth 1 miliard euro cash nga diaspora, rreth 800 milionĂ« – 1 miliard euro nga turizmi qĂ« paguhet cash dhe nuk deklarohet, dhe rreth 1 deri nĂ« 1.2 miliardĂ« euro nga tĂ« ardhura nga aktivitete jo legale jashtĂ« vendit.

Shënim: Shifrat e ekonomise informale janë të ekstrapoluara dhe të llogaritura në mënyrë indirekte dhe jo të dhëna zyrtare.

  • NdĂ«rhyrjet sterile tĂ« BankĂ«s Qendrore: MegjithĂ«se banka bleu pĂ«rgjatĂ« vitit 2025 pak me shume se 1 miliardĂ« euro pĂ«r tĂ« ndalur rĂ«nien, ajo e sterilizon ndĂ«rhyrjen duke mbajtur sasinĂ« e lekut tĂ« pandryshuar/neutrale. Ky veprim nuk e shton euron, por nuk lejon shtimin e lekut, duke e lĂ«nĂ« lekun qarkullues sĂ«rish tĂ« rrallĂ« e tĂ« shtrenjtĂ«.
  • PĂ«rshtatja e tregut: Likuidimi i kursimeve nga 500 milionĂ« deri nĂ« 1 miliard euro. Nga frika e zhvlerĂ«simit tĂ« mĂ«tejshĂ«m, qytetarĂ«t shtyhen tĂ« kĂ«mbejnĂ« kursimet e tyre nga euro ne lek, duke shtuar deri nĂ« 1 miliard euro tĂ« tjera nĂ« treg
  • Kredia e Bankave private e mangĂ«t nĂ« lekĂ« dhe disbursime tĂ« kredive edhe ne Euro: Efekt prej 500 deri nĂ« 800 milionĂ« euro. Rreth 50% e kredive merren nĂ« euro. NdĂ«rtuesit i marrin kĂ«to euro dhe njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe e kĂ«mbejnĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« lekĂ« pĂ«r tĂ« paguar punetorĂ«t dhe materialet brenda vendit, taksa, etj. duke hedhur euro tĂ« reja nĂ« treg pa krijuar lek tĂ« rinj.
  • Bllokimi fiskal nga Qeveria: Ekuivalenti i 300 deri nĂ« 600 milionĂ« eurove. Qeveria mbledh taksa dhe mban nĂ« llogaritĂ« e saj me dhjetĂ«ra miliarda lekĂ« tĂ« pashpenzura gjatĂ« vitit, duke bĂ«rĂ« qĂ« leku fizik tĂ« mungojĂ« nĂ« xhepat e njerĂ«zve dhe duke e mbajtur raportin nĂ« disfavor tĂ« euros.

Bilanci PĂ«rfundimtar:

Ekuacioni i kĂ«tyre 6 pikave tregon qartĂ« pse bie euro. Le tĂ« llogarisim tĂ« hyrat dhe te dalat – bilanci i formal eksporte+IHD+remitanca minus importe+turizĂ«m dalĂ«s lĂ« njĂ« deficit prej rreth 0.17 miliardĂ« eurosh, ndĂ«rsa Banka e ShqipĂ«risĂ« tĂ«rheq edhe 1 miliardĂ« euro. Pra, tregu duhej te ishte i “zbrazur” me rreth 1.2 miliardĂ« euro.

Por, më tej veprojnë forcat masive të mbiofertës: paratë informale ~3.2 mld, + përshtatja e tregut ~1 mld, + konvertimi i kredisë ~0.8 mld,  të cilat së bashku hedhin në treg rreth 5 miliardë euro të reja.

Diferenca midis 5.0 mld ekstra hyrëse me 1.2 mld (deficiti + BSH) lë në treg një suficit të pastër prej rreth 3.8  miliardë eurosh neto çdo vit.

Ky det me euro të tepërta përplaset me një monedhë Lek që mbetet i rrallë, nga sterilizimi i BSH-se, bllokimi fiskal e kreditor, si dhe kërkesa e vazhdueshme për lek nga konsumatorët e bizneset duke vulosur rënien e pashmangshme të euros.

KĂ«to duken tĂ« jenĂ« faktorĂ«t kryesorĂ« monetarĂ«, megjithĂ«se tabloja totale Ă«shtĂ« mĂ« komplekse – biznese tĂ« medha shqiptare tani po investojnĂ« jashtĂ« vendit, duke nxjerrĂ« valutĂ« jashtĂ«, por janĂ« edhe ndihmat nga BE, qĂ« risjellin euro nĂ« ekonomi, Bonot e thesarit ne Euro, etj.

Edhe nëse eliminohet tërësisht një nga këta faktorë p.sh., paratë euro jo legale, faktorët e tjerë do ta mbanin përsëri euron të zhvlerësuar mjaftueshëm.

Efekte të tjera të prurjeve masive në euro të cilat  ndikojnë në ekonomi dhe treg janë:

  • Çmimet e banesave: Normalisht duhet tĂ« ndjekin rritjen e pagave dhe volumin e ndĂ«rtimeve tĂ« reja kundrejt kĂ«rkesĂ«s. Realiteti: Çmimet sĂ« fundmi janĂ« rritur me 20%–40%; Tirana kap çmime nga €2,500–€5,000/mÂČ ndĂ«rsa paga mesatare Ă«shtĂ« ~€770. Shkaku: Tregu i aseteve ushqehet nga para shpesh informale qĂ« pĂ«rpiqen ta ruajnĂ« vlerĂ«n me beton.
  • Shkalla e vakancĂ«s (shtĂ«pitĂ« bosh): Normalisht oferta e madhe nĂ« ndĂ«rtim duhet tĂ« çojĂ« drejt rĂ«nies sĂ« çmimeve. Me dhjetĂ«ra mijĂ« apartamente janĂ« bosh nĂ« TiranĂ«, ndĂ«rsa çmimet vazhdojnĂ« tĂ« rriten. Prona funksionon si llogari bankare jolikuide pĂ«r investitorĂ«t, jo pĂ«r strehim.
  • Eksportet (Mallra): Normalisht duhet tĂ« rriten krahas zgjerimit ekonomik tĂ« vendit. Eksportet janĂ« tkurrur me ~15%; pushime masive nga puna nĂ« fasoneri. “SĂ«mundja Holandeze” , forca artificiale e monedhĂ«s e bĂ«n importin mĂ« tĂ« lirĂ«, por shkatĂ«rron prodhimin vendas.
  • Bilanci tregtar: Deficitet e larta (importi shumĂ« mĂ« i madh se eksporti) zakonisht e dobĂ«sojnĂ« monedhĂ«n vendase. Deficiti thellohet nĂ« €5.9 miliardĂ«, megjithatĂ« leku vazhdon tĂ« forcohet. Flukset hyrĂ«se nga kanale tĂ« tjera (jo-tregtare) e tejkalojnĂ« plotĂ«sisht hendekun tregtar.

Rënia e shpejtësisë së qarkullimit te parasë

Për të kuptuar plotësisht paradoksin e Euros kundrejt Lekut, duhet parë përtej treguesve monetarë, duhet të shikojmë ekonominë politike, si dhe përqendrimin e pasurisë.

Të ardhurat e shtetit shqiptar bazohen te taksat indirekte, si psh. TVSH-ja dhe akcizat e karburantit. Kur çmimet rriten për shkak te krizave të ndryshme, qytetarët e thjeshtë shtrydhen edhe më shumë dhe buxhetet e tyre modeste në lekë zbrazen edhe më shpejt drejt arkave të tregtarëve dhe shtetit.

Shteti më pas e rishpërndan këtë pasuri të mbledhur nga taksat kryesisht përmes kontratave të mëdha infrastrukturore dhe koncesioneve Publike-Private (PPP). Rezultati është një transferim masiv i pasurisë: lekët e miliona qytetarëve përqëndrohen në llogaritë bankare të një grushti ndërtuesish dhe importuesish mallrash e karburanti të cilët fitojnë rregullisht edhe tenderat publikë.

Kjo shkakton kolaps në shpejtësinë e qarkullimit të parasë. Njëqind mijë lekë në duart e një mësuesi qarkullojnë shpejt nëpër dyqanet dhe ekonominë lokale. Dhjetëra miliardë lekë të përqëndruara në llogarinë e një oligarku nuk blejnë ushqime apo mallra; ato blejnë tokë, ndërtojnë komplekse hotelesh dhe kulla banimi. Për pasojë, tregtia e pakicës sëe përditshme ngec, shërbimet ngecin, ndërsa ndërtimi përjeton hiperinflacion.

Kjo dinamikĂ« nga ana tjetĂ«r krijon stuhinĂ« e pĂ«rsosur nĂ« sektorin e pasurive tĂ« paluajtshme. Leku i pĂ«rqĂ«ndruar i tregut tĂ« brendshĂ«m, ai nga kontratat qeveritare, bashkohen me valĂ«n masive tĂ« eurove qĂ« hyjnĂ« nga turizmi, diaspora dhe ekonomia informale. PĂ«r shkak se tregu financiar i ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« i pazhvilluar — nuk ka bursĂ« aktive apo treg obligacionesh tĂ« korporatave — nuk ka asnjĂ« mjet financiar ”sfungjer” pĂ«r tĂ« thithur kĂ«tĂ« kapital, bĂ«n qĂ« tĂ« gjitha kĂ«to para tĂ« pĂ«rplasen drejtpĂ«rdrejt nĂ« tregun e pronave fizike.

 

Demografia dhe rreziqet e tjera

PĂ«r t’i shtuar kĂ«saj situate, kemi edhe problemin demografik. Censi i fundit konfirmon se mbi 420,000 shqiptarĂ« janĂ« larguar jashtĂ« vendit dhe se ikjet vazhdojnĂ«. Kjo jo vetĂ«m tkurr bazĂ«n e pĂ«rdoruesve vendas qĂ« mbĂ«shteten te leku pĂ«r transaksionet e pĂ«rditshme, por ul thellĂ«sinĂ« e ekonomisĂ« vendase, dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« rrit diasporĂ«n jashtĂ« vendit, e cila sjell euro nĂ« vend pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur familjet, me turizĂ«m si dhe pĂ«r blerje pronash.

KĂ«rcĂ«nimi afatgjatĂ« i monedhĂ«s lokale tĂ« mbivlerĂ«suar Ă«shtĂ« stanjacioni i plotĂ« i produktivitetit. Duke kanalizuar pothuajse tĂ« gjithĂ« kapitalin e tepĂ«rt nĂ« sektorĂ« jo-tĂ«-tregtueshĂ«m, (si nocion ekonomik kur shitet dhe blihet vetĂ«m brenda vendit), si pasuri tĂ« paluajtshme dhe hoteleri me vlerĂ« tĂ« ulĂ«t nĂ« vend tĂ« teknologjisĂ«, bujqĂ«sisĂ« apo prodhimit, ShqipĂ«ria po shkatĂ«rron kompleksitetin e saj ekonomik tĂ« sĂ« ardhmes. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, kjo krijon njĂ« rrezik sistemik tĂ« lartĂ«. NĂ«se flukset informale zvogĂ«lohen, ose nĂ«se rĂ«nia demografike vazhdon edhe mĂ« tej bĂ«n qĂ« flluska e “apartamenteve fantazmĂ«â€ tĂ« pĂ«lcasĂ«. Sektori bankar i cili mban kĂ«to prona si kolateral me çmime tĂ« mbivlerĂ«suara mund tĂ« pĂ«rballet me njĂ« krizĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« likuiditeti. SĂ« fundi, njĂ« ekonomi informale e pĂ«rmasave pĂ«rtej atyre fiziologjike qĂ« vepron nĂ« sektorin e pronave mund tĂ« krijojĂ« vĂ«shtirĂ«si tĂ« tjera pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e ShqipĂ«risĂ« nĂ« BE.

Banka e Shqipërisë po lufton një betejë që nuk mund ta fitojë me instrumentet standarde monetare. Edhe nëse një faktor strukturor do të eliminohej, për shembull rreth 1 miliard euro te supozuara nga burime të paligjshme, miliardat e mbetura nga turizmi, IHD-të, shtrëngimi fiskal, kreditimi privat i mangët, e mungesa e tregut financiar, do të mbanin euron në mbiofertë.

Derisa ShqipĂ«ria tĂ« thellojĂ« tregjet e saj tĂ« kapitalit pĂ«r tĂ« thithur kĂ«to prurje, dhe tĂ« zhvendosĂ« ekonominĂ« e saj “politike” larg pĂ«rqĂ«ndrimit oligarkik tĂ« pasurisĂ« dhe derdhjes sĂ« betonit, leku do tĂ« mbetet i vlerĂ«suar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« panatyrshme — njĂ« monument i njĂ« ekonomie tĂ« gĂ«rryer nga brenda, por tĂ« mbytur me para nga jashtĂ«.

 

 

*Opinionet janë personale të autorit dhe nuk përbëjnë qëndrim të revistës

The post Monedha e betontë appeared first on Revista Monitor.

OKB: Kriza energjetike dhe mungesa e plehrave kimike do të rrisin më tej çmimet e ushqimeve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
22 July 2026 at 11:47

Rritja e çmimeve të energjisë dhe plehrave kimike pritet të vazhdojë të ushqejë inflacionin e produkteve ushqimore në mbarë botën, paralajmëroi OKB-ja në raportin e saj më të fundit. Kjo, nga ana tjetër, mund të rrisë koston e një ushqyerjeje të shëndetshme dhe të rrezikojë përparimin në luftën kundër urisë globale.

Konfliktet dhe ndërprerjet në tregjet globale të energjisë mund të shtyjnë miliona njerëz drejt urisë, duke rritur kostot e karburantit, plehrave kimike dhe ushqimeve, paralajmëroi kreu i Fondit Ndërkombëtar për Zhvillimin Bujqësor, me seli në Romë. Paralajmërimi vjen ndërsa një raport i ri i Kombeve të Bashkuara tregon se përparimi global në luftën kundër urisë mbetet i brishtë.

Raporti i OKB-së për sigurinë ushqimore, i publikuar të martën, konstatoi se uria globale është zbutur lehtë vitet e fundit, por parashikon se më shumë se 500 milionë njerëz mund të vazhdojnë të përballen me uri kronike deri në vitin 2030.

Afrika pritet të mbajë peshën më të madhe të kësaj krize.

Në një intervistë për Associated Press këtë muaj, presidenti i IFAD-it, Alvaro Lario, tha se tensionet gjeopolitike dhe ndërprerjet e mundshme në transportin detar dhe furnizimet me energji, përfshirë pasigurinë rreth Ngushticës së Hormuzit gjatë luftës në Iran, mund të lënë edhe 9 deri në 18 milionë njerëz të tjerë përballë urisë, nëse këto tronditje vazhdojnë.

“Po jetojmĂ« nĂ« njĂ« periudhĂ« kur numri i konflikteve Ă«shtĂ« nĂ« nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« dhe vazhdon tĂ« rritet,” tha Lario, duke shtuar se “sa herĂ« qĂ« ka konflikt, rriten edhe uria, zhvendosja e popullsisĂ« dhe numri i refugjatĂ«ve”.

 

Konfliktet po nxisin rritjen e çmimeve të energjisë dhe plehrave kimike

Sipas Larios, konfliktet e vazhdueshme, si lufta në Iran dhe pushtimi rus i Ukrainës, janë faktorët kryesorë që po rrisin çmimet e energjisë dhe plehrave kimike.

Duke ndĂ«rprerĂ« transportin detar dhe furnizimet me inpute bujqĂ«sore dhe energji, kĂ«to konflikte po shkaktojnĂ« njĂ« tjetĂ«r goditje inflacioniste pĂ«r sistemet ushqimore nĂ« mbarĂ« botĂ«n. Ndikimi Ă«shtĂ« veçanĂ«risht i madh te fermerĂ«t e vegjĂ«l, shumĂ« prej tĂ« cilĂ«ve varen nga nafta pĂ«r tĂ« pompuar ujin, pĂ«r tĂ« korrur tĂ« mbjellat dhe pĂ«r t’i transportuar produktet nĂ« treg.

Kjo është veçanërisht shqetësuese, pasi kostoja e një diete të shëndetshme në mbarë botën tashmë po rritet.

Sipas raportit të OKB-së, kostoja mesatare globale e një diete të shëndetshme u rrit në 4.28 dollarë sipas barazisë së fuqisë blerëse për person në ditë, nga 3.44 dollarë në vitin 2021.

Amerika Latine dhe Karaibet regjistruan kostot më të larta, me 4.91 dollarë sipas barazisë së fuqisë blerëse.

Kostoja e një diete të shëndetshme ndryshonte ndjeshëm nga një rajon në tjetrin, në varësi të dallimeve në sistemet agro-ushqimore. Produktet me origjinë shtazore, perimet dhe frutat përbënin pjesën më të madhe të kostos, krahasuar me ushqimet bazë me përmbajtje niseshteje.

Edhe veprimtaritë pas daljes së produkteve nga ferma, si përpunimi, logjistika dhe tregtia me shumicë, përbënin 40 për qind të kostos totale.

Meqë këto veprimtari janë veçanërisht të cenueshme ndaj ndërprerjeve të zinxhirit të furnizimit të shkaktuara nga konfliktet, është edhe më e rëndësishme të ndërtohen sisteme më efikase dhe më të qëndrueshme në këto fusha, sidomos për të ulur kostot e ushqimeve që prishen shpejt.

Në mënyrë të ngjashme, nevojiten më shumë investime në infrastrukturë, zhvillim, kërkim shkencor, ujitje dhe zinxhirë frigoriferikë, për të ulur koston e një diete të shëndetshme. Edhe reformat në subvencione dhe kuadrin rregullator, së bashku me lehtësimin e tregtisë, mund të ndihmojnë në arritjen e këtij objektivi.

Lario theksoi gjithashtu se uria dhe konfliktet shpesh ushqejnë njëra-tjetrën, duke krijuar një cikël që është i vështirë të prishet pa më shumë stabilitet.

“DhĂ«nia fund e urisĂ« dhe bĂ«rja e dietave tĂ« shĂ«ndetshme tĂ« pĂ«rballueshme kĂ«rkojnĂ« angazhim politik, investime tĂ« qĂ«ndrueshme dhe politika mbĂ«shtetĂ«se,” tha Qu Dongyu, drejtor i pĂ«rgjithshĂ«m i FAO-s.

“Krizat e fundit — nga fatkeqĂ«sitĂ« natyrore, si pandemia e COVID-19, te fatkeqĂ«sitĂ« e shkaktuara nga njeriu, si vatrat e konflikteve, lufta nĂ« UkrainĂ«, kriza nĂ« GazĂ« dhe ndĂ«rprerja e fundit nĂ« NgushticĂ«n e Hormuzit — kanĂ« treguar si qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e sistemeve agro-ushqimore, ashtu edhe nevojĂ«n pĂ«r t’i forcuar mĂ« tej, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« t’u shĂ«rbejnĂ« mĂ« mirĂ« njerĂ«zve mĂ« tĂ« cenueshĂ«m nĂ« botĂ«, fermerĂ«ve dhe konsumatorĂ«ve,” shtoi Dongyu.

Goditjet klimatike shtojnë presionin

Raporti i ri e identifikon përballueshmërinë si një nga sfidat më të mëdha të sigurisë ushqimore në botë. Edhe pse prodhimi ushqimor vazhdon të rritet, rreth një e treta e popullsisë globale ende nuk mund ta përballojë një dietë të shëndetshme. Sipas Larios, në vendet me të ardhura të ulëta, kjo shifër arrin në rreth 77 për qind.

“Sfida mĂ« e madhe nuk Ă«shtĂ« mĂ« thjesht prodhimi i mjaftueshĂ«m i ushqimit, por bĂ«rja e dietave tĂ« shĂ«ndetshme tĂ« pĂ«rballueshme,” tha ai.

Ndryshimet klimatike po ushtrojnë presion të mëtejshëm mbi sistemet ushqimore dhe jetesën në zonat rurale.

Lario vuri në dukje se përmbytjet, thatësirat e zgjatura dhe temperaturat ekstreme po prishin gjithnjë e më shumë bujqësinë në mbarë botën dhe janë bërë një realitet i zakonshëm për shumë komunitete.

Sipas tij, qeveritë duhet të përqendrohen te qëndrueshmëria dhe përshtatja përpara se të godasin fatkeqësitë, në vend që të mbështeten vetëm te reagimet emergjente pas tyre.

“Kjo po bĂ«het thjesht normaliteti i ri,” tha Lario. “Po shohim pĂ«rmbytje nĂ« shumĂ« vende. Po vazhdojmĂ« tĂ« shohim edhe thatĂ«sira qĂ« janĂ« zgjatur pĂ«r katĂ«r ose pesĂ« vjet.”

Fondi po rrit investimet nĂ« programe pĂ«r pĂ«rshtatjen ndaj klimĂ«s, tĂ« cilat synojnĂ« tĂ« ndihmojnĂ« komunitetet rurale t’u rezistojnĂ« pĂ«rmbytjeve, thatĂ«sirave dhe temperaturave ekstreme, tha ai. Sipas tij, mbĂ«shtetja Ă«shtĂ« urgjentisht e nevojshme pĂ«r miliona fermerĂ« tĂ« vegjĂ«l qĂ« prodhojnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« furnizimit ushqimor nĂ« botĂ«.

Afrika shfaqet si epiqendra

Raporti e veçon Afrikën si sfidën më urgjente në botë për sigurinë ushqimore.

Për herë të parë, kontinenti ka kaluar Azinë si rajoni me numrin më të madh të njerëzve që vuajnë nga uria, ndërsa deri në vitin 2030 atje mund të jetojë gati 60 për qind e njerëzve të kequshqyer kronikisht në botë.

Lario ia atribuoi këtë ndryshim pjesërisht rritjes së shpejtë të popullsisë dhe përparimit më të ngadaltë ekonomik krahasuar me disa pjesë të Azisë. Ai bëri thirrje për më shumë investime në bujqësi, infrastrukturë dhe sisteme ushqimore.

Sipas tij, vendet afrikane importojnë aktualisht ushqime me vlerë gati 100 miliardë dollarë, ose 87.7 miliardë euro, çdo vit. Kjo nënvizon nevojën për prodhim vendor më të fortë, kapacitete më të mira magazinimi dhe shpërndarjeje, si dhe rrjete më të zhvilluara të tregtisë rajonale.

Konfliktet, ndërprerjet në tregjet e energjisë dhe ekstremet klimatike rrezikojnë ta nxjerrin progresin nga shinat, nëse qeveritë nuk investojnë në sisteme ushqimore më të qëndrueshme, tha Lario./ Euronews

The post OKB: Kriza energjetike dhe mungesa e plehrave kimike do të rrisin më tej çmimet e ushqimeve appeared first on Revista Monitor.

Nafta arrin në nivelin më të lartë në gjashtë javë, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme përshkallëzohet

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
22 July 2026 at 11:33

Donald Trump ka kërcënuar me një përshkallëzim të ri të luftës së tij në Iran, duke paralajmëruar se SHBA-ja së shpejti do të nisë një sulm ndaj një objekti bërthamor iranian të fortifikuar rëndë, në një kohë kur çmimet e naftës po rriten me shpejtësi.

Kërcënimi i presidentit vjen mes një përshkallëzimi të konfliktit gati pesëmujor mes Uashingtonit dhe Teheranit, pasi ushtria amerikane përfundoi natën e dhjetë radhazi të bombardimeve dhe çmimi i naftës arriti në 91 dollarë për fuçi.

Trump u tha gazetarĂ«ve tĂ« martĂ«n se mendonte se Irani “mund t’i ketĂ«â€ zhvendosur komponentĂ«t kritikĂ« pĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ« arme bĂ«rthamore nĂ« njĂ« objekt bĂ«rthamor tĂ« groposur thellĂ« nĂ«n Kolang Gazla — i njohur si Mali Pickaxe — nĂ« Iranin qendror.

“Do ta godasim atĂ« zonĂ« shumĂ« shpejt dhe shumĂ« rĂ«ndĂ«,” tha ai nĂ« ZyrĂ«n Ovale gjatĂ« njĂ« takimi me presidentin e Libanit, Joseph Aoun.

Zotimi i Trumpit për veprime të reja ushtarake vjen në një kohë kur ankthi mes tregtarëve të naftës po rritet, pasi kalimi i naftës bruto përmes Ngushticës së Hormuzit është ngadalësuar ndjeshëm ditët e fundit dhe rezervat globale po bien në nivele kritikisht të ulëta.

Të paktën shtatë anije janë goditur në ngushticë që prej prishjes së armëpushimit, ndërsa Irani ka vënë në shënjestër anijet që përpiqen të kalojnë përmes rrugës ujore pranë bregdetit të Omanit, e cila mbrohet kryesisht nga mbulimi ajror amerikan.

Nga 15 kalimet e regjistruara të hënën nga kompania e inteligjencës detare Windward, të gjitha, përveç dy anijeve, kaluan përmes ngushticës duke përdorur një itinerar të përcaktuar nga Irani, mbi të cilin ai ushtron kontroll mbi trafikun.

Dy anijet e tjera qĂ« pĂ«rdorĂ«n itinerarin e Omanit — cisterna tĂ« operuara nga kompania greke Dynacom — u goditĂ«n tĂ« dyja nga raketa iraniane.

Nafta Brent, standardi ndërkombëtar i referencës, u rrit me 2.4 për qind të martën, në 91.34 dollarë për fuçi, duke e çuar rritjen e saj në 25 për qind gjatë korrikut.

Goldman Sachs paralajmĂ«roi tĂ« hĂ«nĂ«n nĂ« mbrĂ«mje se çmimi i naftĂ«s Brent mund tĂ« ngjitej nĂ« 120 dollarĂ« pĂ«r fuçi, nĂ«se Ngushtica e Hormuzit — nĂ«pĂ«rmjet sĂ« cilĂ«s kalonte njĂ« e pesta e naftĂ«s sĂ« botĂ«s pĂ«rpara luftĂ«s — do tĂ« mbetej “e ndĂ«rprerĂ«â€ deri nĂ« tremujorin e katĂ«rt tĂ« kĂ«tij viti.

Agjencia NdĂ«rkombĂ«tare e EnergjisĂ« tha gjithashtu tĂ« martĂ«n se “nuk ka vend pĂ«r vetĂ«kĂ«naqĂ«si lidhur me sigurinĂ« energjetike, ndĂ«rsa armiqĂ«sitĂ« po pĂ«rshkallĂ«zohen dhe rezervat tregtare tĂ« disponueshme po vazhdojnĂ« tĂ« bien”.

Trump ka pretenduar vazhdimisht se e ka “zhdukur” programin bĂ«rthamor tĂ« Iranit gjatĂ« ofensivĂ«s 12-ditore tĂ« SHBA-sĂ« dhe Izraelit nĂ« qershor 2025, e cila kishte nĂ« shĂ«njestĂ«r objekte pĂ«rfshirĂ« Natanzin dhe Fordowin.

Megjithatë, asnjëra palë ushtarake nuk e goditi objektin e fortifikuar rëndë me tunele nëntokësore, që po ndërtohet nën malin Pickaxe.

Objekti, disa kilometra nĂ« jug tĂ« Natanzit, Ă«shtĂ« njĂ« objektiv mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u goditur se Fordowi, sepse ndodhet mĂ« thellĂ« dhe Ă«shtĂ« mĂ« i mbrojtur. Gjithashtu, ai nuk Ă«shtĂ« hartĂ«zuar aq mirĂ« sa ishte Fordowi.

Pickaxe ka tĂ« paktĂ«n katĂ«r tunele, krahasuar me dy tĂ« Fordowit, gjĂ« qĂ« e bĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« bombardimin e hyrjeve pĂ«r t’i bllokuar ato. ThellĂ«sia e tyre mund t’i vendosĂ« gjithashtu jashtĂ« rrezes sĂ« bombave amerikane 30,000-paundĂ«she kundĂ«r bunkerĂ«ve, tĂ« cilat u pĂ«rdorĂ«n ndaj Fordowit nĂ« sulmet e vitit tĂ« kaluar.

JavĂ«n e kaluar, gjatĂ« njĂ« interviste me drejtuesin konservator tĂ« podkastit Hugh Hewitt, Trump kĂ«rcĂ«noi se do ta “eliminonte” objektin.

Ai shtoi nĂ« emision se objekti ishte “njĂ« shĂ«njestĂ«r pĂ«r njĂ« goditje tĂ« bukur, tĂ« madhe dhe tĂ« fuqishme drejt e nĂ« hyrjen kryesore”.

Irani ka shtuar sulmet ndaj aleatĂ«ve tĂ« SHBA-sĂ« nĂ« Gjirin Persik gjatĂ« javĂ«ve tĂ« fundit, qĂ« kur njĂ« armĂ«pushim i prillit u shemb. TĂ« martĂ«n, lufta u zgjerua mĂ« tej, pasi rebelĂ«t Houthi tĂ« Jemenit, tĂ« mbĂ«shtetur nga Irani, deklaruan se do tĂ« vendosnin njĂ« “embargo detare” ndaj porteve tĂ« ArabisĂ« Saudite.

Besohet se katër pjesëtarë të ushtrisë amerikane janë vrarë gjatë ditëve të fundit të luftimeve në Lindjen e Mesme, ndërsa Pentagoni ende nuk e ka konfirmuar identitetin e njërit prej tyre.

ZĂ«dhĂ«nĂ«si i Pentagonit, Sean Parnell, bĂ«ri tĂ« ditur tĂ« hĂ«nĂ«n se “gati 100” pjesĂ«tarĂ« tĂ« forcave tĂ« armatosura ishin plagosur vetĂ«m gjatĂ« dy javĂ«ve tĂ« fundit, por tha se shumica kishin pĂ«suar tronditje tĂ« lehta dhe ishin rikthyer nĂ« detyrĂ«.

Rritja e numrit të viktimave dhe shtrenjtimi i ndjeshëm i benzinës, çmimi i së cilës u ngjit sërish mbi 4 dollarë për gallon këtë javë, kanë nxitur një kundërshtim gjithnjë e më të madh brenda vendit ndaj luftës, në prag të zgjedhjeve vendimtare të mesmandatit në nëntor.

Trump nuk pranoi tĂ« thoshte se sa kohĂ« priste qĂ« ushtrisĂ« amerikane t’i duhej pĂ«r t’ia hequr Iranit aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« kĂ«rcĂ«nuar transportin tregtar pĂ«rmes ngushticĂ«s, nĂ« mungesĂ« tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje.

NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ai e riktheu vĂ«mendjen te programi bĂ«rthamor i Iranit, pĂ«r tĂ« cilin tha se SHBA-ja e kishte “pĂ«rfunduar” dhe “shuar”.

“Po tĂ« largoheshim tani, Iranit do t’i duheshin 20 ose 25 vjet pĂ«r ta rindĂ«rtuar,” tha ai. “Dhe ne nuk kemi pĂ«rfunduar aspak.”

The post Nafta arrin në nivelin më të lartë në gjashtë javë, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme përshkallëzohet appeared first on Revista Monitor.

Bilanci i stuhisë, MIE: 21 fidera jashtë pune, dëmtohen kontejnerë në Durrës, Patosi pa ujë

✇Revista Monitor
By: Nertila
22 July 2026 at 11:32

Moti i keq që përfshiu disa zona të vendit gjatë mbrëmjes së të martës dhe orëve të para të mëngjesit të kësaj të mërkure la 21 fidera jashtë pune, rrëzoi kontejnerë bosh në Portin e Durrësit dhe shkaktoi probleme të përkohshme në furnizimin me ujë.

Sipas bilancit të Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, reshjet intensive të shiut dhe era e fuqishme krijuan problematika në rrjetin e shpërndarjes së energjisë, në stacionet e pompimit dhe në infrastrukturën portuale.

Vlora, Fieri, Saranda dhe Librazhdi janë ndër rajonet e prekura nga ndërprerjet e energjisë elektrike. Operatori i Sistemit të Shpërndarjes ka angazhuar mbi 1,000 punonjës në terren për normalizimin e furnizimit. Në orët e para të mëngjesit u vendos në punë nënstacioni i Livadhjasë, duke rikthyer energjinë në disa zona. Ndërkohë, të gjitha linjat e transmetimit 400 kilovolt, 220 kilovolt dhe 110 kilovolt janë në operim normal.

Në Portin e Durrësit, stuhia rrëzoi disa kontejnerë bosh në Terminalin e Kontejnerëve. Tetë prej tyre pësuan dëmtime më të konsiderueshme, ndërsa vijon koordinimi me kompanitë për vlerësimin e plotë të situatës dhe të dëmeve. Aktiviteti në sektorët e tjerë të portit po vazhdon normalisht. Aeroporti i Tiranës pati disa vonesa të lehta në trafikun në ardhje, të shkaktuara nga fenomene meteorologjike të veçuara. Situata në aeroport, sipas ministrisë, ishte kryesisht e qetë. Në Portin e Sarandës situata paraditen e sotme paraqitet e qetë dhe linja detare me Korfuzin vijon normalisht.

Probleme u regjistruan edhe nĂ« furnizimin me ujĂ«. NĂ« SarandĂ« dhe Ksamil, stacionet e pompimit tĂ« ujĂ«rave tĂ« ndotura janĂ« rikthyer nĂ« funksionim normal. RrugĂ«t e bllokuara pranĂ« stacionit tĂ« pompimit tĂ« ujit tĂ« pijshĂ«m u zhbllokuan, ndĂ«rsa vijon puna pĂ«r largimin e pemĂ«ve tĂ« rrĂ«zuara nĂ« impiantin e trajtimit tĂ« ujĂ«rave tĂ« ndotura. NĂ« FushĂ«-KrujĂ« dhe ÇermĂ« u evidentuan problematika tĂ« pĂ«rkohshme nĂ« stacionet e pompimit. NĂ« ÇermĂ«, njĂ« elektropompĂ« pĂ«soi avari, por defekti u riparua brenda pak orĂ«sh dhe pajisja u rikthye nĂ« funksion.

Në Fier, defekti në stacionin e Kafarajt u riparua rreth orës 02:00, duke mundësuar rikthimin e furnizimit normal me ujë për qytetin. Në stacionin e Varibopit vijon mungesa e energjisë elektrike dhe, si pasojë, Patosi mbetet pa furnizim me ujë.

Akset kombëtare kanë qenë të kalueshme dhe qarkullimi ka vijuar normalisht. Ekipet e Autoritetit Rrugor Shqiptar kanë ndërhyrë për pastrimin e gurëve dhe materialeve të rëna dhe po monitorojnë vazhdimisht gjendjen e rrugëve. Situata në basenin e lumit Drin dhe në kaskadë paraqitet e qetë dhe pa problematika.

Stuhia erdhi gjatë një episodi të motit të rëndë në Europën Juglindore, për të cilin ESTOFEX, Qendra Europiane për Parashikimin e Stuhive, kishte vendosur nivelin 3 të alarmit për zonën nga Italia drejt jugut të Kroacisë, Bosnjës jugore, Malit të Zi dhe Kosovës. Paralajmërimi ishte i vlefshëm nga ora 06:00 e 21 korrikut deri në orën 06:00 të 22 korrikut dhe lidhej kryesisht me rrezikun e breshrit shumë të madh, erërave shkatërruese dhe, në një shkallë më të ulët, tornadove. Qendra paralajmëroi gjithashtu për stuhi të shpejta dhe jetëgjata, përfshirë superqeliza dhe sisteme të fuqishme të erës. Shqipëria nuk u permend në zonën e nivelit 3 por nivele me te moderuara.

 

The post Bilanci i stuhisë, MIE: 21 fidera jashtë pune, dëmtohen kontejnerë në Durrës, Patosi pa ujë appeared first on Revista Monitor.

Google duhet të paguajë 4.1 miliardë euro gjobë për Android

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka
22 July 2026 at 11:18

Google ka pësuar një nga humbjet më të mëdha ligjore në historinë e saj në Europë. Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Europian (CJEU) ka lënë në fuqi një gjobë prej 4.125 miliardë eurosh, duke vendosur se kompania abuzoi me pozitën dominuese të sistemit operativ Android për të kufizuar konkurrencën.

Vendimi i jep fund një procesi gjyqësor që zgjati disa vite dhe konfirmon se Google përdori Android për të forcuar dominimin e motorit të kërkimit Google Search dhe shfletuesit Chrome, në dëm të rivalëve.

Çështja nisi nĂ« vitin 2018, kur Komisioni Europian vendosi njĂ« gjobĂ« rekord prej 4.34 miliardĂ« eurosh ndaj Google. Sipas autoriteteve europiane, kompania u kĂ«rkonte prodhuesve tĂ« telefonave Android qĂ« tĂ« instalonin paraprakisht Google Search dhe Chrome nĂ«se dĂ«shironin tĂ« pĂ«rdornin dyqanin e aplikacioneve Google Play. NĂ« disa raste, prodhuesit kufizoheshin edhe nga pĂ«rdorimi i versioneve alternative tĂ« Android, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« konkurrencĂ«n pĂ«r kompani tĂ« tjera.

Google e apeloi vendimin dhe në vitin 2022 gjoba u ul lehtësisht në 4.125 miliardë euro, por tani gjykata më e lartë e Bashkimit Europian ka konfirmuar përfundimisht këtë shumë.

Kompania argumentoi se Android ka rritur konkurrencën në treg, pasi sistemi operativ ofrohet pa pagesë dhe u ka dhënë prodhuesve një alternativë ndaj Apple. Megjithatë, gjykata arriti në përfundimin se pozita dominuese e Android u përdor për të favorizuar shërbimet e vetë Google dhe për të penguar hyrjen e konkurrentëve në treg.

Ky është një tjetër sinjal i qartë se Bashkimi Europian po vazhdon të ashpërsojë kontrollin ndaj gjigantëve të teknologjisë. Gjatë viteve të fundit, Google është përballur me disa gjoba shumë miliardëshe në Europë për praktika të konsideruara antikonkurruese, ndërsa kompani të tjera si Apple, Meta dhe Amazon janë gjithashtu nën vëzhgim për respektimin e rregullave të konkurrencës dhe të Digital Markets Act (DMA).

Për Google, ndikimi financiar i gjobës është i kufizuar duke pasur parasysh madhësinë e kompanisë. Megjithatë, rëndësia e vendimit është shumë më e madhe se shuma që duhet të paguajë. Ai krijon një precedent të fortë ligjor, duke i dhënë autoriteteve europiane një bazë edhe më të fortë për të ndërhyrë kur platformat dominuese përdorin fuqinë e tyre për të favorizuar produktet dhe shërbimet e veta në dëm të konkurrencës./BBC

The post Google duhet të paguajë 4.1 miliardë euro gjobë për Android appeared first on Revista Monitor.

Policia, 2.4 milionë euro për qendrën biometrike që do të lidhë fytyrën, gjurmët dhe dokumentet

✇Revista Monitor
By: Nertila
22 July 2026 at 11:14

Policia e Shtetit do të pajiset me një qendër të re për identifikimin biometrik, e projektuar për të bashkuar në një sistem të vetëm gjurmët e gishtave, njohjen e fytyrës, fotografitë, tatuazhet, zërin dhe kontrollin e dokumenteve të identitetit.

Operatori i Blerjeve të Përqendruara hapi  këtë të mërkurë tenderin me fond limit 223.6 milionë lekë pa TVSH, ose rreth 2.39 milionë euro, për ngritjen e Qendrës me Sistemet Multiaplikative të Identifikimit Biometrik të Personit, AMAIS, pranë Qendrës së Furnizimit Materialo-Teknik në Mullet.

Kontrata parashikon furnizimin me 12 sisteme shumëfunksionale për mbledhjen dhe administrimin e të dhënave biometrike të personave të ndaluar ose të arrestuar, si dhe 30 pajisje portative për identifikim përmes gjurmëve të gishtave dhe imazhit të fytyrës.

Sistemet fikse do të instalohen në struktura të Policisë së Shtetit ku kryhen procedurat për personat e ndaluar dhe të arrestuar. Ato do të përdoren për krijimin e dosjeve biometrike me të dhëna personale, numrin e regjistrimit penal, gjurmët e dhjetë gishtave dhe të pëllëmbëve, fotografitë ballore dhe në profil, imazhet e tatuazheve dhe shenjave të veçanta, si dhe kampionin e zërit.

Pajisjet duhet të mundësojnë marrjen automatike të fotografive, kontrollin e cilësisë së imazhit, rregullimin e pozicionit të personit dhe transmetimin e të dhënave drejt bazave qendrore të Policisë së Shtetit. Sistemet do të lidhen me AFIS/APIS për gjurmët e gishtave dhe me AFAIS për identifikimin përmes fytyrës.

Dokumentet parashikojnë që gjurmët e personave të ndaluar ose të arrestuar të krahasohen automatikisht me të dhënat e administruara si prova shkencore në çështje penale nën hetim ose të pezulluara. Gjurmët e gjetura në vendngjarje duhet gjithashtu të dërgohen në kohë reale në sistemin AFIS/APIS për krahasim me bazën e të dhënave.

TridhjetĂ« pajisjet portative do t’u lejojnĂ« strukturave policore tĂ« verifikojnĂ« nĂ« terren identitetin e njĂ« personi pĂ«rmes gjurmĂ«ve tĂ« gishtave dhe fytyrĂ«s. Rezultatet e kĂ«rkimit duhet tĂ« rikthehen nĂ« terminal sĂ« bashku me tĂ« dhĂ«nat e regjistruara pĂ«r individin nĂ« sistemet qendrore.

Pajisjet do të përdoren edhe për kontrollin e kartave të identitetit, pasaportave biometrike, vizave dhe dokumenteve të udhëtimit. Ato duhet të lexojnë çipin RFID dhe kodin MRZ, të krahasojnë fotografinë dhe gjurmët e ruajtura në dokument me personin që e paraqet atë dhe të analizojnë elementet e sigurisë përmes dritës së bardhë, ultravjollcë, infra të kuqe dhe ndriçimit këndor.

Platforma elektronike do të përfshijë pajisjet, programet dhe shërbimet për lidhjen e terminaleve portative me bazat qendrore. Dokumentacioni kërkon gjithashtu një bazë me modele dokumentesh dhe kartëmonedhash, me elemente sigurie nga të paktën 100 vende.

 

The post Policia, 2.4 milionë euro për qendrën biometrike që do të lidhë fytyrën, gjurmët dhe dokumentet appeared first on Revista Monitor.

Ligji drejt miratimit, institucionet e pagesave marrin akses direkt në sistemet kombëtare të BSH-së

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
22 July 2026 at 11:00

Ndryshimet nĂ« ligjin “pĂ«r sistemin e pagesave”, pritet tĂ« mundĂ«sojĂ« pjesĂ«marrjen direkte tĂ« institucioneve financiare jo banka nĂ« sistemet kombĂ«tare tĂ« pagesave, sipas draftit tĂ« depozituar nĂ« Kuvendin e ShqipĂ«risĂ«.

Sipas Bankës së Shqipërisë, objektivi i këtyre ndryshimeve ligjore do të jetë zgjerimi i kategorive të subjekteve pjesëmarrëse në sistemet e pagesave, që funksionojnë në përputhje me parimin e finalitetit të shlyerjes dhe rritja e konkurrencës dhe e efikasitetit në tregun e pagesave, e, rrjedhimisht, rritja e përdorimit të instrumenteve elektronike të pagesave.

PjesĂ«marrja direkte nĂ« sistemet e pagesave Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«rkesĂ« e hershme e institucioneve financiare tĂ« pagesave, sidomos pas miratimit tĂ« ligjit tĂ« ri “PĂ«r shĂ«rbimet e pagesave”, qĂ« transpozoi DirektivĂ«n Europiane tĂ« Pagesave PSD 2.

NĂ« argumentimin e kĂ«tyre institucioneve, nuk mund tĂ« ketĂ« konkurrencĂ« plotĂ«sisht tĂ« drejtĂ« dhe tĂ« barabartĂ« nĂ« shĂ«rbimet e pagesave, pĂ«r sa kohĂ« qĂ« pjesĂ«marrja direkte nĂ« sistemet e pagesave mundĂ«sohet vetĂ«m pĂ«r bankat tregtare, ndĂ«rsa institucionet e pagesave duhet t’i shlyejnĂ« detyrimisht pagesat nĂ«pĂ«rmjet tyre.

Për këtë arsye, anëtarësimi direkt i institucioneve financiare jobanka në sistemet kombëtare të pagesave do të shënojë një risi shumë të rëndësishme në funksionimin e tregut të pagesave.

Aktualisht, pjesëmarrësit në sistemin e pagesave të Bankës së Shqipërisë, të pagesave ndërbankare me vlerë të madhe (AIPS) kategorizohen  në pjesëmarrës të drejtpërdrejtë, të tërthortë dhe pjesëmarrës operatorë. Pjesëmarrës të drejtpërdrejtë, të cilët kryejnë pagesat direkt nga llogaritë e tyre të shlyerjes, janë Banka e Shqipërisë dhe bankat tregtare.

Pjesëmarrës të tërthortë, të cilët shlyejnë nëpërmjet llogarive të administruara nga Banka e Shqipërisë, janë Ministria e Financave, Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN)), Banka Botërore (IBRD) dhe Agjencia e Sigurimit të Depozitave (ASD), që e kanë këtë të drejtë nga ligjet e organizimit të tyre. Banka e Shqipërisë, në rolin e saj si agjent shlyerës për klientët e saj, kryen pagesa për pjesëmarrësit e tërthortë, duke administruar llogari të posaçme për ta.

Pjesëmarrës operatorë, janë subjektet të cilët shlyejnë pozicionet e tyre nëpërmjet llogarive të

shlyerjes së pjesëmarrësve të drejtpërdrejtë në sistemin AIPS mbi bazë të autorizimit të dhënë për ta nga këta të fundit. Në këtë kategori përfshihen operatorë të sistemeve të shlyerjes së titujve, operatorë të sistemeve të pagesave, operatorë të shtëpive të klerimit, operatorë të skemave

kombĂ«tare tĂ« pagesave me kartĂ«, si dhe elementĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« sistemit kombĂ«tar tĂ« pagesave tĂ« licencuar sipas ligjit “PĂ«r sistemin e pagesave”,, si edhe operatorĂ« tĂ« skemave ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« pagesave me kartĂ«.

Ndërkohë, pjesëmarrësit në sistemin e klerimit të pagesave me vlerë të vogël (AECH) kategorizohen në pjesëmarrës të drejtpërdrejtë dhe të tërthortë.

Pjesëmarrës të drejtpërdrejtë janë subjektet që shlyejnë nëpërmjet llogarisë së tyre të shlyerjes në sistemin AIPS dhe në këtë kategori përfshihen vetëm Banka e Shqipërisë dhe bankat tregtare.

Pjesëmarrës të tërthortë janë subjektet të cilët shlyejnë nëpërmjet llogarisë së një pjesëmarrësi shlyerës në sistemin AIPS ose nëpërmjet llogarive të administruara nga agjenti shlyerës. Në këtë kategori përfshihen Ministria e Financave dhe pjesëmarrës të tjerë të cilët e kanë këtë të drejtë nga ligjet e organizimit të tyre, si edhe subjektet financiare jobanka të përfshira në aktivitetin e pagesave, transfertave dhe emetimit të parasë elektronike, të cilët mund të mbajnë llogari klientësh dhe që shlyejnë nëpërmjet llogarisë së një banke në sistemin AIPS./ E.Shehu

 

 

The post Ligji drejt miratimit, institucionet e pagesave marrin akses direkt në sistemet kombëtare të BSH-së appeared first on Revista Monitor.

Mbi gjysma e videove më të ndjekura në TikTok për shëndetin mendor përmbajnë dezinformim

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka
22 July 2026 at 10:09

TikTok është kthyer në një nga burimet kryesore ku të rinjtë kërkojnë këshilla për shëndetin mendor, por një analizë e re ngre shqetësime serioze për besueshmërinë e këtij përmbajtjeje. Sipas një raporti të cituar nga People, më shumë se gjysma e 100 videove më të ndjekura me hashtagun #mentalhealthtips përmbajnë informacione të pasakta ose mashtruese.

Videot u analizuan nga psikologĂ«, psikiatĂ«r dhe specialistĂ« tĂ« shĂ«ndetit mendor, tĂ« cilĂ«t konstatuan se shumĂ« prej tyre ofronin shpjegime tĂ« thjeshtĂ«zuara pĂ«r çrregullime komplekse si depresioni, ankthi, ADHD apo autizmi. NĂ« raste tĂ« tjera promovoheshin metoda trajtimi pa prova shkencore, suplemente tĂ« paprovuara ose teknika qĂ« pretendojnĂ« se mund tĂ« “shĂ«rojnĂ« traumĂ«n” brenda njĂ« kohe shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r.

Ekspertët paralajmërojnë se një pjesë e madhe e këtyre videove nxisin vetëdiagnostikimin, duke i bërë përdoruesit të interpretojnë emocione apo sjellje të zakonshme si shenja të një çrregullimi psikologjik. Sipas tyre, përmbajtje të tilla mund të krijojnë konfuzion, të vonojnë kërkimin e ndihmës profesionale dhe të banalizojnë problemet serioze të shëndetit mendor.

Raporti evidenton gjithashtu pĂ«rdorimin e shpeshtĂ« tĂ« gjuhĂ«s terapeutike jashtĂ« kontekstit klinik. Terma si “traumĂ«â€, “abuzim emocional”, “çrregullim personaliteti” apo “depresion” pĂ«rdoren shpesh pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar pĂ«rvoja tĂ« zakonshme tĂ« jetĂ«s, pa shpjegimet dhe kriteret qĂ« kĂ«rkon diagnostikimi profesional.

Nga ana e saj, TikTok kundërshtoi metodologjinë e analizës dhe deklaroi se platforma bashkëpunon me organizata shëndetësore, përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetësisë, për të luftuar dezinformimin. Kompania theksoi se heq përmbajtjet e dëmshme dhe promovon burime të besueshme informacioni, ndërsa mbështet edhe ndarjen e përvojave personale nga përdoruesit.

Megjithatë, specialistët këshillojnë që rrjetet sociale të mos përdoren si zëvendësim për konsultën me një profesionist të shëndetit mendor. Përmbajtja në TikTok mund të ndihmojë në rritjen e ndërgjegjësimit, por diagnoza dhe trajtimi duhet të bazohen gjithmonë në vlerësimin e ekspertëve dhe në prova shkencore./ THE GUARDIAN

The post Mbi gjysma e videove më të ndjekura në TikTok për shëndetin mendor përmbajnë dezinformim appeared first on Revista Monitor.

KESH i jep Colenco-s kontratën e konsulencës për parkun diellor 50 MW të Belshit

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
22 July 2026 at 10:00

Korporata Elektroenergjetike Shqiptare, KESH, i ka dhënë kompanisë Colenco Ltd. kontratën për shërbimet mbështetëse të Njësisë së Zbatimit të Projektit për parkun fotovoltaik të Belshit.

Njoftimi u publikua në platformën e Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim.

Kontrata, e nënshkruar më 20 korrik 2026, ka një vlerë prej 425,695 eurosh. Përfundimi i saj është planifikuar për më 26 prill 2030. Colenco, me adresë në Shkup të Maqedonisë së Veriut, do të mbështesë KESH-in në zbatimin e projektit dhe në përmbushjen e kërkesave të dokumenteve të financimit dhe të politikave të BERZH-it.

Sipas njoftimit të kontratës, konsulenti do të ofrojë asistencë për strukturën organizative dhe procedurat operative të njësisë së zbatimit, prokurimin, tenderimin, administrimin e kontratave, raportimin dhe përmbushjen e detyrimeve mjedisore e sociale.

Shërbimet do të mbulojnë të gjithë projektin dhe jo vetëm pjesën e financuar nga BERZH-i. Kontrata nuk është e ndarë në lote. Tenderi për konsulencën u zhvillua me procedurë të hapur dhe me sistem me dy zarfe. Njoftimi fillestar u publikua më 18 nëntor 2025, ndërsa afati për dorëzimin e ofertave ishte 21 janari 2026.

 

Projekt fotovoltaik 50 MW

Projekti i Belshit parashikon ndërtimin e një centrali fotovoltaik tokësor me kapacitet 50 MWp në Shqipërinë qendrore. Vlera totale e parashikuar e projektit është 41.67 milionë euro, sipas njoftimit të përgjithshëm të prokurimit të BERZH-it.

BERZH-i ka siguruar një kredi të garantuar nga shteti shqiptar deri në 30 milionë euro në favor të KESH-it. Të ardhurat e kredisë do të përdoren për ndërtimin e impiantit diellor në zonën e Belshit. Projekti mori miratimin e bordit të bankës më 26 mars 2025.  Njoftimi i prokurimit përcakton gjithashtu një grant prej 9.25 milionë eurosh nga Korniza e Investimeve për Ballkanin Perëndimor, WBIF, për financimin e projektit.

Sipas dokumentacionit të BERZH-it, centrali pritet të prodhojë mesatarisht më shumë se 70 GWh energji elektrike në vit. Banka vlerëson se prodhimi i tij do të përfaqësojë rreth 1% të prodhimit vjetor të energjisë elektrike në Shqipëri.

Impianti do të lidhet me rrjetin e transmetimit në nivelin 110 kilovolt, përmes nënstacionit të Kajanit, rreth tetë kilometra larg zonës së centralit. Projekti përfshin gjithashtu ndërtimin e një nënstacioni të ri pranë parkut fotovoltaik dhe infrastrukturën përkatëse të lidhjes me rrjetin./ N.Maho

 

 

The post KESH i jep Colenco-s kontratën e konsulencës për parkun diellor 50 MW të Belshit appeared first on Revista Monitor.

11:59 Askush nuk i kishte vĂ«nĂ« re! ÇfarĂ« bĂ«nin snajperĂ«t mbi MetLife Stadium? (Video)

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:59

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Disa snajperë u panë të pozicionuar në çatinë e stadiumit MetLife gjatë finales së Kupës së Botës, duke tërhequr menjëherë vëmendjen e tifozëve dhe përdoruesve të rrjeteve sociale.

/ad

 

11:50 A do të zëvendësohet puna njerëzore nga inteligjenca artificiale? Ja rolet që preken më shumë

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:50

Kompanitë e Inteligjencës Artificiale (IA) po bëjnë pretendime të gjera rreth aftësisë së mjeteve të tyre për të zëvendësuar punën njerëzore.

Disa vende pune do tĂ« automatizohen, tĂ« tjerat do tĂ« “shtohen”. Drejtuesit e kompanive mĂ« tĂ« mĂ«dha nĂ« botĂ« po investojnĂ« shuma tĂ« mĂ«dha parash nĂ« kĂ«to mjete, pjesĂ«risht me dijeninĂ« se mund tĂ« kursejnĂ« para nga numri i punonjĂ«sve.

“Banesa Ă«shtĂ« risia”, na thuhet, nĂ« lidhje me madhĂ«sinĂ« e fuqisĂ« punĂ«tore tĂ« njĂ« kompanie, ndĂ«rsa investitorĂ«t pyesin nĂ«se punĂ«t duhet tĂ« kryhen nga rekrutĂ« tĂ« rinj, apo, nĂ« vend tĂ« kĂ«saj, nga ushtri tĂ« “AgjentĂ«ve tĂ« IA-sĂ«â€, punĂ«torĂ« virtualĂ« tĂ« ngarkuar me kryerjen e roleve specifike, disa prej tĂ« cilĂ«ve relativisht tĂ« aftĂ«.

Nëse është edhe gjysmë e vërtetë, do të ketë një ndikim tek të gjithë ne, në të gjithë sektorët dhe karrierat individuale, dhe ndoshta do të ndodhë më shpejt nga sa mendojmë.

EkonomistĂ«t fitues tĂ« çmimit Nobel paralajmĂ«ruan sĂ« fundmi se bota “duhet tĂ« veprojĂ«â€ pĂ«r tĂ« siguruar qĂ« inteligjenca artificiale tĂ« çojĂ« nĂ« rritjen e standardeve tĂ« jetesĂ«s dhe jo nĂ« zhvendosjen e vendeve tĂ« punĂ«s nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ«, dhe muajin e kaluar bizneset e LondrĂ«s paralajmĂ«ruan se po pĂ«rpiqen tĂ« gjejnĂ« aftĂ«sitĂ« qĂ« u nevojiten, ndĂ«rsa inteligjenca artificiale po prish tregun e punĂ«s.

ËshtĂ« ende herĂ«t, por tashmĂ« ka disa modele tĂ« dukshme nĂ« tĂ« dhĂ«na. Gjenerata mĂ« e fundit e modeleve mund tĂ« fillojĂ« tĂ« zhvillohet plotĂ«sisht brenda vitit tĂ« ardhshĂ«m ose mĂ« shpesh. Ky Ă«shtĂ« thjesht kodim softuerĂ«sh, por i njĂ«jti lloj modeli po shihet, nĂ« njĂ« fazĂ« mĂ« tĂ« hershme, me analizĂ«n financiare, punĂ«n ligjore nĂ« fazat e hershme, madje edhe me disa vende pune nĂ« industrinĂ« krijuese tĂ« nivelit fillestar.

ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo pĂ«r vendet e punĂ«s? Analizat mĂ« tĂ« hollĂ«sishme qĂ« ekzistojnĂ« vijnĂ« nga Shtetet e Bashkuara, duke pĂ«rdorur tĂ« dhĂ«na katĂ«rvjeçare mbi rezultatet e punĂ«simit sipas moshĂ«s midis njĂ« sĂ«rĂ« profesionesh mĂ« tĂ« ekspozuara ndaj IA-sĂ« dhe mĂ« pak tĂ« ekspozuara ndaj IA-sĂ«, punonjĂ«sit e shĂ«ndetĂ«sisĂ«, punonjĂ«sit e kujdesit pĂ«r fĂ«mijĂ«t, parukierĂ«t.

Analiza e Universitetit të Stanfordit mbi të dhënat e pagave dhe vendeve të punës gjen një goditje në punësimin e të rinjve të moshës 22 deri në 25 vjeç prej 2.7% që kur ChatGPT u përhap gjerësisht, duke u rritur në 12.8% në sektorët më të ekspozuar ndaj inteligjencës artificiale, siç janë financat, softuerët dhe industritë krijuese.

Jo të gjithë ekonomistët pajtohen, duke argumentuar se faktorë të tjerë, siç janë rritja e normave të interesit, mund ta shpjegojnë këtë.

Publikimet e vendeve të punës online janë prekur gjithashtu që nga lançimi i ChatGPT dhe LLM-ve të tjera.

Ka shumë faktorë të tjerë këtu, nga normat e interesit te taksat, megjithatë ka diçka të rëndësishme në analizën e fundit të OECD-së mbi ndryshimin në njoftimet e vendeve të punës midis matjes së saj paksa të ndryshme të sektorëve shumë të ekspozuar p.sh. telemarketingu dhe shërbimet ligjore dhe sektorëve më pak të ekspozuar, ndërtimi, pastrimi dhe përgatitja e ushqimit.

Mbretëria e Bashkuar u godit ndjeshëm nga kjo masë në një kohë kur normat ishin të qëndrueshme ose po uleshin. Kjo masë i parapriu gjithashtu rritjes së Sigurimeve Kombëtare të vitit të kaluar. Në shumicën e masave ndërkombëtare, përqendrimi i sektorit të shërbimeve në Mbretërinë e Bashkuar e lë atë të ekspozuar ndaj humbjeve të mundshme të vendeve të punës në inteligjencën artificiale.

PĂ«rdorimi i inteligjencĂ«s artificiale matet nĂ« “tokens”, tĂ« cilat janĂ« pjesĂ« tĂ« vogla teksti qĂ« sistemet e inteligjencĂ«s artificiale pĂ«rdorin pĂ«r tĂ« kuptuar, analizuar dhe gjeneruar gjuhĂ«. Mesatarisht, njĂ« token Ă«shtĂ« afĂ«rsisht ekuivalent me tre tĂ« katĂ«rtat e njĂ« fjale nĂ« anglisht.

Ka pasur rritje tĂ« habitshme nĂ« pĂ«rdorimin e IA-sĂ« nĂ« vitin 2026, dhe rritja nĂ« pĂ«rdorimin e tokenĂ«ve ka tejkaluar shumĂ« rĂ«nien e “kostos pĂ«r token”.

KompanitĂ« kryesore nĂ« botĂ« qĂ« pĂ«rdorin inteligjencĂ«n artificiale kishin vendosur “tabela renditjeje me simbole” pĂ«r t’i bĂ«rĂ« punonjĂ«sit e tyre tĂ« krijonin sa mĂ« shumĂ« fitime nĂ« produktivitet nga modelet mĂ« tĂ« pĂ«rparuara.

Triliona, dhe ndonjĂ«herĂ« mijĂ«ra triliona tokena, kuadriliona, janĂ« pĂ«rdorur gjatĂ« muajve tĂ« fundit kryesisht pĂ«r “pĂ«rdorim agjentĂ«sh”, qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r agjentĂ« qĂ« mund tĂ« kryejnĂ« detyra automatikisht. Problemi kĂ«tu Ă«shtĂ« se u grumbulluan fatura tĂ« pabesueshme, aq sa shumĂ« prej kĂ«tyre kompanive tani kanĂ« filluar tĂ« racionojnĂ« pĂ«rdorimin e kĂ«tyre modeleve.

Kjo është e rëndësishme. Mund të tregojë se ka kufizime se sa punë mund të automatizohet. Punëtorët virtualë mund të jenë më të shtrenjtë se ata njerëzorë. Varet nga detyra.

MegjithatĂ«, njĂ« faktor pĂ«r t’u pasur parasysh Ă«shtĂ« se shumĂ« kompani, pĂ«rfshirĂ« ato perĂ«ndimore, po drejtohen drejt formave shumĂ« mĂ« tĂ« lira tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, tĂ« nxjerra nga modelet kineze qĂ« ofrohen falas nĂ« treg. Pra, ka shumĂ« pasiguri kĂ«tu, por po dalin disa tendenca tĂ« qarta./ad

11:44 Yamal zbulon fjalët prekëse që i tha Messi pas finales së Botërorit

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:44

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Lamine Yamal ka zbuluar bisedën emocionuese që pati me Lionel Messin pas finales së Kupës së Botës 2026, ku Spanja mposhti Argjentinën me rezultatin 1-0 pas vazhdimeve. Golin e vetëm të ndeshjes e realizoi Ferran Torres në minutën e 106-të, duke i dhuruar Spanjës titullin e kampionit të botës.

Pas përfundimit të takimit, Messi u pa duke përqafuar Yamalin në një moment që u komentua gjerësisht, si një simbol i kalimit të stafetës nga legjenda argjentinase te talenti spanjoll. Duke folur për mediat spanjolle, Yamal zbuloi fjalët që i tha Messi:

“Ai Ă«shtĂ« lojtari mĂ« i madh nĂ« histori dhe dikush qĂ« e kam admiruar gjithmonĂ«. Pas ndeshjes doja t’i tregoja respektin tim.”. MĂ« pas, 19-vjeçari tregoi mesazhin qĂ« mori nga fituesi i tetĂ« herĂ« i Topit tĂ« ArtĂ«:

“MĂ« tha tĂ« vazhdoj rrugĂ«n time dhe se e ardhmja i pĂ«rket brezit tonĂ«. Ato fjalĂ« vlejnĂ« po aq sa medalja e artĂ« qĂ« kam nĂ« qafĂ«.”. Yamal shtoi se realizimi i kĂ«tij momenti Ă«shtĂ« ende i pabesueshĂ«m pĂ«r tĂ«.

“NĂ«se dikush do tĂ« mĂ« kishte thĂ«nĂ« disa vite mĂ« parĂ« se do tĂ« ngrija KupĂ«n e BotĂ«s pasi tĂ« luaja kundĂ«r Lionel Messit, do ta kisha quajtur tĂ« çmendur.”. Momenti mes Messit dhe Yamalit u bĂ« njĂ« nga skenat mĂ« tĂ« veçanta tĂ« finales, duke simbolizuar respektin mes dy brezave tĂ« futbollit botĂ«ror./ad

11:41 Shtëpia ikonike e pushimeve të Coco Chanel (Lifestyle)

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:41

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Coco Chanel e dinte mirë se ku donte të kalonte pushimet.

NĂ« vitin 1928, stilistja ndĂ«rtoi vilĂ«n e saj tĂ« quajtur “La Pausa” nĂ« Roquebrune-Cap-Martin, nĂ« RivierĂ«n Franceze. Ajo qĂ« e bĂ«n kĂ«tĂ« rezidencĂ« tĂ« veçantĂ« Ă«shtĂ« fakti se arkitektura e saj u frymĂ«zua nga manastiri i Aubazine, vendi ku Chanel kaloi fĂ«mijĂ«rinĂ«.

Në vitet 1950, vila iu shit botuesit Emery Reves dhe u shndërrua në një pikëtakim të elitës botërore. Mes vizitorëve të rregullt ishte edhe Winston Churchill.

Sot, shtëpia e modës Chanel e ka riblerë vilën për ta restauruar dhe për të ruajtur këtë pjesë të rëndësishme të historisë së modës./ad

11:40 Mbi gjysma e videove më të ndjekura në TikTok për shëndetin mendor përmbajnë dezinformim

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:40

TikTok është kthyer në një nga burimet kryesore ku të rinjtë kërkojnë këshilla për shëndetin mendor, por një analizë e re ngre shqetësime serioze për besueshmërinë e këtij përmbajtjeje. Sipas një raporti të cituar nga People, më shumë se gjysma e 100 videove më të ndjekura me hashtagun #mentalhealthtips përmbajnë informacione të pasakta ose mashtruese.

Videot u analizuan nga psikologĂ«, psikiatĂ«r dhe specialistĂ« tĂ« shĂ«ndetit mendor, tĂ« cilĂ«t konstatuan se shumĂ« prej tyre ofronin shpjegime tĂ« thjeshtĂ«zuara pĂ«r çrregullime komplekse si depresioni, ankthi, ADHD apo autizmi. NĂ« raste tĂ« tjera promovoheshin metoda trajtimi pa prova shkencore, suplemente tĂ« paprovuara ose teknika qĂ« pretendojnĂ« se mund tĂ« “shĂ«rojnĂ« traumĂ«n” brenda njĂ« kohe shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r.

Ekspertët paralajmërojnë se një pjesë e madhe e këtyre videove nxisin vetëdiagnostikimin, duke i bërë përdoruesit të interpretojnë emocione apo sjellje të zakonshme si shenja të një çrregullimi psikologjik. Sipas tyre, përmbajtje të tilla mund të krijojnë konfuzion, të vonojnë kërkimin e ndihmës profesionale dhe të banalizojnë problemet serioze të shëndetit mendor.

Raporti evidenton gjithashtu pĂ«rdorimin e shpeshtĂ« tĂ« gjuhĂ«s terapeutike jashtĂ« kontekstit klinik. Terma si “traumĂ«â€, “abuzim emocional”, “çrregullim personaliteti” apo “depresion” pĂ«rdoren shpesh pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar pĂ«rvoja tĂ« zakonshme tĂ« jetĂ«s, pa shpjegimet dhe kriteret qĂ« kĂ«rkon diagnostikimi profesional.

Nga ana e saj, TikTok kundërshtoi metodologjinë e analizës dhe deklaroi se platforma bashkëpunon me organizata shëndetësore, përfshirë Organizatën Botërore të Shëndetësisë, për të luftuar dezinformimin. Kompania theksoi se heq përmbajtjet e dëmshme dhe promovon burime të besueshme informacioni, ndërsa mbështet edhe ndarjen e përvojave personale nga përdoruesit.

Megjithatë, specialistët këshillojnë që rrjetet sociale të mos përdoren si zëvendësim për konsultën me një profesionist të shëndetit mendor. Përmbajtja në TikTok mund të ndihmojë në rritjen e ndërgjegjësimit, por diagnoza dhe trajtimi duhet të bazohen gjithmonë në vlerësimin e ekspertëve dhe në prova shkencore./ THE GUARDIAN-ad

11:39 Kina lĂ«shon me sukses nga deti raketĂ«n ‘Gravity-1 Y4’ me 9 satelitĂ« nĂ« orbitĂ«

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:39

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Kina lĂ«shoi ​​me sukses tĂ« mĂ«rkurĂ«n nĂ« hapĂ«sirĂ« ​​njĂ« raketĂ« bartĂ«se Gravity-1 Y4 nga ujĂ«rat nĂ« lindje tĂ« zonĂ«s metropolitane tĂ« Shangait, raportoi Xinhua News me seli nĂ« Pekin.

Raketa komerciale u lançua në orën 10:54 të mëngjesit sipas orës lokale nga Qendra e Lëshimit të Satelitëve Taiyuan, duke vendosur nëntë satelitë në orbitat e tyre të paracaktuara, raportuan mediat shtetërore.

Ngarkesa përbëhej nga satelitët Dongpo-13, Dongpo-14, Dongpo-17 përmes Dongpo-20, Xiguang-2 01, Tianyi-49 dhe Lilac-3.

Raketa bartëse Gravity-1 e lëshuar nga deti më parë bëri fluturimin e saj të parë në janar 2024.

Lansimi shënoi misionin e tretë të suksesshëm të fluturimit të serisë së raketave bartëse Gravity-1./ad

11:37 Aksident në Shëngjin, makina përplaset me murin rrethues të një banese dhe me 2 makina të parkuara (Video)

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:37

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

NjĂ« 31-vjeçar ka mbetur i plagosur rĂ«ndĂ« si pasojĂ« e njĂ« aksidenti rrugor tĂ« ndodhur nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sĂ« mĂ«rkurĂ«s nĂ« aksin LezhĂ«-ShĂ«ngjin, nĂ« afĂ«rsi tĂ« lapidarit. Sipas policisem i riu me inicialet K.G., banues nĂ« ShĂ«ngjin, duke drejtuar njĂ« automjet tip “Audi”, ka humbur kontrollin e mjetit dhe Ă«shtĂ« pĂ«rplasur fillimisht me njĂ« mur rrethues, e mĂ« pas me dy automjete tĂ« parkuara pranĂ« rrugĂ«s.

Si pasojë e përplasjes së fortë, 31-vjeçari ka pësuar fraktura të shumta dhe pasi mori ndihmën e parë në Urgjencën e Spitalit Rajonal të Lezhës. Ai më pas u transportua me urgjencë drejt Spitalit të Traumës në Tiranë për trajtim të specializuar, nga ku mësohet se ndodhet nën kujdesin e bluzave te bardha.

Në vendngjarje mbërritën menjëherë shërbimet e Policisë, të cilat kryen veprimet hetimore dhe nisën hetimet për zbardhjen e plotë të shkaqeve dhe rrethanave të aksidentit. Dyshimet paraprake janë se aksidenti mund të ketë ndodhur si pasojë e shpejtësisë së lartë, e cila ka bërë që drejtuesi i mjetit të humbë kontrollin.

11:35 “E papranueshme qĂ« nuk vjen drejtori i PolicisĂ« sĂ« Shtetit!”/ Debate nĂ« komisionin pĂ«r ReformĂ«n Zgjedhore

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:35

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Mbledhja e Komisionit për Reformën Zgjedhore është shoqëruar me debate mes përfaqësuesve të opozitës dhe maxhorancës, për shkak të mungesës së Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit në seancën dëgjimore, ku në vend të tij ishte i pranishëm zëvendësdrejtori Sokol Bizhga.

Bashkëkryetari i komisionit nga radhët e opozitës, Oerd Bylykbashi, e cilësoi të papranueshme mospjesëmarrjen e drejtuesit kryesor të policisë, duke theksuar rolin e këtij institucioni në proceset zgjedhore.

“ËshtĂ« e papranueshme qĂ« drejtori i PolicisĂ« sĂ« Shtetit nuk vjen nĂ« njĂ« seancĂ« dĂ«gjimore tĂ« Parlamentit. ËshtĂ« dokumentuar edhe nga ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t qĂ« Policia e Shtetit ka ndĂ«rhyrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« dhunshme nĂ« procesin e zgjedhjeve. Policia Ă«shtĂ« rikthyer problem pĂ«r dy arsye: pĂ«r atĂ« qĂ« duhet tĂ« bĂ«jĂ« dhe nuk e bĂ«n,” u shpreh Bylykbashi.

I të njëjtit qëndrim ishte edhe anëtari demokrat Gent Strazimiri, i cili kërkoi shtyrjen e mbledhjes me arsyetimin se përfaqësimi i policisë nuk ishte në nivelin e duhur.

“Nuk duhet tĂ« jetĂ« kĂ«tu zv/drejtori. Komisioni nuk Ă«shtĂ« seminar. Si mund tĂ« vijĂ« njĂ« zv/drejtor, madje edhe pa staf? Mbledhja duhet shtyrĂ«,” deklaroi Strazimiri.

Nga ana tjetër, bashkëkryetari i maxhorancës, Damian Gjiknuri, hodhi poshtë kërkesat e opozitës, duke sqaruar se drejtuesit e policisë nuk kanë detyrim ligjor të raportojnë për punën e tyre përpara këtij komisioni.

“Ai nuk ka detyrim pĂ«r tĂ« raportuar kĂ«tu, Ă«shtĂ« Komisioni i SigurisĂ« apo komisione tĂ« tjera. Ata raportojnĂ« pĂ«r punĂ«n e tyre nĂ« komisione tĂ« posaçme, ne s’jemi komision hetimor,” tha Gjiknuri.

Sakaq, në fjalën e mbajtur Sokol Bizhga argumentoi se ka qenë ai përgjegjës për aktivitetet zgjedhore në vitin 2025.

“NĂ« tĂ« dyja rastet kam qenĂ« unĂ« protagonisti qĂ« i kam propozuar ndryshimet pĂ«r PolicinĂ« e Shtetit dhe unĂ« kam qenĂ« i autorizuar, kam ndjekur gjithmonĂ« aktivitetet zgjedhore. Drejtori i pĂ«rgjithshĂ«m ishte drejtues nĂ« njĂ« qark, kurse unĂ« kam qenĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r procesin zgjedhor tĂ« vitit 2025“, u shpreh Bizhga./ad

11:33 Kontroll në orët e para të mëngjesit në burgun e Drenovës, i kapet sërish telefon Laert Haxhiut

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:33

Last Updated on 22/07/2026 by Anisa

Laert Haxhiut i është kapur sërish telefon në burgun e Drenovës.

Operacioni,  u krye në orën gjashtë të mëngjesit në burgun e Drenovës.

Në qelinë ku mbahet Laert Haxhiu, nën akuzë nga SPAK, u gjet një telefon që dyshohet se i përket atij. Telefoni i është sjellë menjëherë SPAK për ekspertizë./ad

11:30 Spahiu: Media dhe politika duhet të bëjnë pakt kombëtar që të mos dëmtojë turizmin me anti-reklama

✇Gazeta Fjala
By: Anisa
22 July 2026 at 11:30

Juristi dhe analisti Kreshnik Spahiu deklaroi se turizmi duhet të konsiderohet një prioritet i interesit kombëtar dhe se politika, mediat dhe shoqëria civile duhet të bien dakord për të mos dëmtuar imazhin e Shqipërisë gjatë sezonit turistik.

I ftuar nĂ« “Repoltix”, Spahiu tha se nĂ« vendet e Bashkimit Europian ekziston njĂ« kulturĂ« bashkĂ«punimi mes politikĂ«s dhe mediave pĂ«r tĂ« mbrojtur interesin kombĂ«tar, duke sjellĂ« si shembull GjermaninĂ«.

“Kam pĂ«rjetuar dy ngjarje krimesh nĂ« Gjermani, nĂ« mes tĂ« Berlinit, por asnjĂ« nga mediat gjermane nuk e ka pĂ«rcjellĂ« si lajm, sepse ka qenĂ« periudhĂ« e sezonit turistik. NĂ« vendet e Bashkimit Europian ka njĂ« pakt politik dhe mediatik pĂ«r tĂ« mbrojtur interesin kombĂ«tar dhe ekonominĂ« e vendit.”

Spahiu tha se edhe në Shqipëri duhet të ketë një marrëveshje mes qeverisë, opozitës dhe aktorëve të tjerë për të mbrojtur sektorët strategjikë të ekonomisë, ku turizmi zë një vend të rëndësishëm.

“PĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, turizmi Ă«shtĂ« njĂ« nga prioritetet e interesit kombĂ«tar. Duhet njĂ« konsensus, njĂ« bashkĂ«punim i qeverisĂ«, opozitĂ«s dhe gjithĂ« faktorĂ«ve tĂ« shoqĂ«risĂ« civile, qĂ« pavarĂ«sisht luftĂ«s politike, kĂ«to prioritete tĂ« mos cenohen.”
“Po ta hapĂ«sh Facebook-un e kreut tĂ« opozitĂ«s, gjysmĂ«n e fotografive i ka me shezllone bosh. ShqipĂ«ria nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m me shezllone bosh. KĂ«tĂ« nuk e bĂ«n asnjĂ« politikan serb, maqedonas, bullgar apo grek pĂ«r vendin e vet.”/ad

Prokuroria nuk konfirmon nëse nëse në periudhën e kaluar janë dorëzuar raporte të sakta apo të rreme për cilësinë e ujit në Gostivar

✇24 ore
22 July 2026 at 12:00
A po kryheshin rregullish analizat e ujit në Gostivar nga Qendra për Shëndet Publik në Gostivar dhe Instituti për Shëndet Publik, dhe pse nga këto analiza nuk u konstatua me kohë ndotja e ujit, është një pistë tjeter që po e heton prokuroria. Në brifingun me gazetarë, prokurorët thanë se për momentin nuk mund të [
]
❌
❌