Nga Ardit Rada
MĂ« 15 korrik, Taulant Balla, kreu i grupit parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste nĂ« pushtet, shkroi vetĂ«m njĂ« fjalĂ« pĂ«r Rrjetin Ballkanik tĂ« GazetarisĂ« Investigative nĂ« ShqipĂ«ri (BIRN): turp. Shkas u bĂ« njĂ« postim nĂ« llogarinĂ« personale nĂ« Facebook tĂ« Gjergj ErebarĂ«s, njĂ« gazetar i identifikuar prej kohĂ«sh me BIRN-in, me njĂ« imazh qĂ« madje edhe rrjeti pĂ«r lirinĂ« e medies qĂ« doli nĂ« mbrojtje tĂ« tij, mĂ« vonĂ« e pĂ«rshkroi kalimthi si tĂ« modifikuar. Balla nuk u mjaftua vetĂ«m me imazhin apo me personin. Ai ia atribuoi postimin personal organizatĂ«s, e quajti ErebarĂ«n redaktor dhe bashkĂ«punĂ«tor tĂ« BIRN-it, pĂ«rmendi me emĂ«r Fondacionin ShoqĂ«ria e Hapur, agjencinĂ« suedeze tĂ« zhvillimit, programet e Bashkimit Evropian dhe ambasadat e huaja si financues tĂ« tij, dhe njoftoi se do tâi kontaktonte ata drejtpĂ«rdrejt.
Le ta themi qartë dhe pa asnjë ekuivok qysh në fillim: që një zyrtar i lartë i partisë në pushtet të njoftojë se do të raportojë aktivitetin e një gazetari në Facebook te financuesit e një redaksie të pavarur, kjo nuk është kritikë mediatike. Ky është presion shtetëror mbi financimin e gazetarisë, është një akt i papranueshëm në çdo vend evropian ku Shqipëria aspiron të integrohet, dhe nëse ndonjë pjesë e këtij shkrimi citohet për të mbështetur një veprim të tillë, do të jetë një citim i jo i ndershëm.
Tani le të kalojmë te pjesa më delikate. Metoda e Ballës është jolegjitime. Por çështja që fshihet pas saj nuk është e tillë. Dhe zhvillimi më domethënës i javës nuk është asgjë nga ato që tha Balla, por ajo që ndodhi me identitetin publik të Gjergj Erebarës në ditët pas asaj deklarate.
Deri më 12 korrik, profili publik i Erebarës në Facebook mbante dy statuse punësimi: gazetar në BIRN Albania, gazetar në Reporter.al, me një link të vetë faqes. Faqja e tij si autor në Reporter.al e përshkruante atë; dhe në momentin që po flasim ende e përshkruan; si redaktor të BIRN-it në Tiranë. Deri më 16 korrik, Rrjeti SafeJournalists, në një deklaratë të shkruar në mbrojtje të tij, e cilësoi si kontribuues të jashtëm dhe jo si gazetar apo redaktor të redaksisë. Dhe brenda kësaj jave, të dhënat e punësimit u zhdukën plotësisht nga profili i tij. Njoftimi kryesor tani thotë: gazetar, Tiranë, Universiteti i Tiranës. Profesioni i mbijetoi ndërhyrjes. Punëdhënësi jo.
Ne nuk e dimĂ« se kush i hoqi kĂ«to afiliime apo me sugjerimin e kujt, dhe nuk duam tĂ« hamendĂ«sojmĂ«, sepse çdo motiv i mundshĂ«m; maturia e tij personale, kĂ«rkesa e organizatĂ«s apo kĂ«shilla e njĂ« avokati; pĂ«rputhet njĂ«soj me faktet. Por kjo kronologji nuk ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« motiv qĂ« tĂ« marrĂ« kuptim. PĂ«r gjashtĂ« javĂ« rresht, ndĂ«rsa Erebara pagĂ«zoi njĂ« lĂ«vizje proteste, argumentoi kauzĂ«n e saj dhe festonte pĂ«r âviktimatâ e saj, identiteti i tij si pjesĂ« e BIRN-it vazhdoi tĂ« ishte publik. Brenda pak ditĂ«sh u çmontua gjithçka pas kĂ«rcĂ«nimit tĂ« njĂ« zyrtari tĂ« mazhorancĂ«s pĂ«r ta çuar kĂ«tĂ« identitet te financuesit e BIRN-it. Ndarja midis gazetarit dhe qytetarit, tĂ« cilĂ«n Erebara e bĂ«ri mĂ« 15 korrik pĂ«r tĂ« mbrojtur veten: âUnĂ« jam gazetar, jam gjithashtu qytetar, protestoj si qytetarâ u ngrit si njĂ« alibi prapavepruese, nĂ«n presionin e sulmeve, pĂ«rmes njĂ« ndĂ«rhyrjeje tĂ« heshtur nĂ« biografinĂ« e njĂ« profili nĂ« Facebook. Ajo nuk ekzistonte nĂ« javĂ«t kur kishte vĂ«rtet rĂ«ndĂ«si.
ĂfarĂ« qĂ«ndronte nĂ« sy tĂ« publikut
Dosja që u akumulua pas atij identiteti është e dokumentuar, me data dhe, në një pjesë të madhe, e publikuar nga vetë BIRN-i.
NĂ« fund tĂ« majit, kur protestat e ZvĂ«rnecit po pĂ«rshkallĂ«zoheshin, Erebara propozoi nĂ« rrjetet sociale qĂ« lĂ«vizja tĂ« quhej âRevolucioni i Flamingoveâ. Emri ngjiti brenda pak ditĂ«sh; e gjejmĂ« nĂ« pankarta, nĂ« ilustrime artistike dhe nĂ« raportimet ndĂ«rkombĂ«tare, ndĂ«rsa kronistĂ«t asnjanĂ«s ia njohin atij autorĂ«sinĂ«. Midis 19 qershorit dhe 10 korrikut, Reporter.al publikoi nĂ«n autorĂ«sinĂ« e tij njĂ« seri gati tĂ« pĂ«rditshme esesh nĂ« vetĂ«n e parĂ« mbi lĂ«vizjen: pĂ«r revolucionet dhe fjalorin, pĂ«r zemĂ«rimin dhe algoritmet, pĂ«r shqetĂ«simet e pavenda tĂ« Kryeministrit, si dhe njĂ« shkrim opinioni mĂ« 28 qershor me titull âRevolucioni si alternativĂ« ndaj tranzicionit tĂ« pafundâ, ku vetĂ« titulli Ă«shtĂ« teza. MĂ« 21 qershor, njĂ« analizĂ« pĂ«r turizmin dhe betonin u publikua nĂ«n rubrikĂ«n e lajmeve. MĂ« 11 korrik, nga llogaria e tij personale, ai postoi pamjen e njĂ« vlerĂ«simi tĂ« ulĂ«t restorantesh;1.2 yje nĂ« kulmin e sezonit; dhe ironizoi Kryeministrin se dĂ«mi nuk mund tĂ« riparohej mĂ«. NdĂ«rsa mĂ« 10 korrik, Reporter.al publikoi njĂ« analizĂ« tĂ« detajuar tĂ« hetimit policor ndaj fushatĂ«s sĂ« vlerĂ«simeve, tĂ« raportuar nĂ« mĂ«nyrĂ« profesionale nga njĂ« gazetar i redaksisĂ«, ku nĂ« asnjĂ« moment nuk i bĂ«hej e ditur lexuesit se njeriu qĂ« vetĂ« faqja e autorĂ«ve e quan redaktor tĂ« BIRN-it nĂ« TiranĂ«, e kishte pagĂ«zuar lĂ«vizjen nĂ«n hetim, e kishte mbĂ«shtetuar atĂ«pĂ«r njĂ« muaj rresht dhe ishte protagonist publik nĂ« polemikĂ«n qĂ« mbulonte artikulli.
Erebara ka tĂ« gjithĂ« tĂ« drejtĂ«n tĂ« ketĂ« bindjet dhe pikĂ«pamjet e tij. Ne kemi mbrojtur, dhe vazhdojmĂ« tĂ« mbrojmĂ«, tĂ« drejtĂ«n e tij pĂ«r tĂ« protestuar, tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« mos u intimiduar, si dhe tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« mos u etiketuar si terrorist apo sulmues nga njĂ« korpus mediatik qĂ« po zgjedh me kujdes epitete pĂ«r tâi bĂ«rĂ« qejfin njĂ« prokurori. AnĂ«sia Ă«shtĂ« njĂ« tĂ« drejtĂ«. Ajo qĂ« nuk Ă«shtĂ« e drejtĂ«, Ă«shtĂ« papajtueshmĂ«ria e saj me infrastrukturĂ«n pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s ai e ushtroi. EsetĂ« u publikuan nĂ« platformĂ«n e BIRN-it. Pesha e atyre ironive buronte pikĂ«risht nga emri i BIRN-it. TetĂ«mijĂ«epesĂ«qind ndjekĂ«sit u akumuluan gjatĂ« njĂ« karriere tĂ« ndĂ«rtuar nĂ«n logon e BIRN-it. NjĂ« njeri mund tĂ« jetĂ« qytetar nĂ« kohĂ«n e tij tĂ« lirĂ«. Por nuk mund tĂ« jetĂ« qytetar pĂ«rmes kanaleve tĂ« shpĂ«rndarjes sĂ« njĂ« redaksie investigative, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vetĂ« redaksia e mbulon kauzĂ«n e tij si lajm, sepse nĂ« atĂ« pikĂ« anĂ«sia nuk Ă«shtĂ« mĂ« e tijja. Ajo bĂ«het institucionale.
Steka, me fjalët e vetë BIRN-it
ĂĂ«shtja tani i takon aty ku ka qenĂ« gjithmonĂ«: jo te individi, por te institucioni dhe te standardi qĂ« vetĂ« institucioni ka vendosur pĂ«r veten.
VetĂ«pĂ«rshkrimi institucional i BIRN-it e angazhon atĂ« qĂ« tâi ofrojĂ« publikut informacione tĂ« paanshme dhe tĂ« besueshme. Kjo fjalĂ«, i paanshĂ«m, nuk Ă«shtĂ« dekor. Ajo Ă«shtĂ« kushti thelbĂ«sor nĂ« njĂ« kontratĂ«. ĂshtĂ« ajo qĂ« e dallon BIRN-in, sipas vetĂ« narrativĂ«s sĂ« tij, nga shtypi partiak qĂ« ai heton; Ă«shtĂ« premisa mbi tĂ« cilĂ«n ambasadat, programet evropiane dhe agjencitĂ« e zhvillimit e financojnĂ«; Ă«shtĂ« arsyeja pse gjetjet e tij citohen nĂ« raportet e progresit dhe nĂ« kancelari diplomatike, nĂ« vend qĂ« tĂ« hidhen poshtĂ« si propagandĂ« apo aktivizĂ«m. Kodet e industrisĂ« me tĂ« cilat BIRN-i v nuk lĂ«nĂ« vend pĂ«r interpretime lidhur me detyrimet e kĂ«tij parimi: gazetarĂ«t duhet tĂ« shmangin aktivitetet politike dhe çdo aktivitet tjetĂ«r tĂ« jashtĂ«m qĂ« komprometon integritetin ose paanshmĂ«rinĂ«, konfliktet e interesit duhet tĂ« deklarohen dhe menaxhohen, dhe lexuesi duhet tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« nĂ« gjendje tĂ« dallojĂ« lajmin nga opinioni. NjĂ« stekĂ« e lartĂ«, e vendosur vullnetarisht, e reklamuar ndĂ«rkombĂ«tarisht dhe pĂ«r tĂ« cilĂ«n merren fonde çdo vit.
Pyetja qĂ« kjo çështje i shtron BIRN-it Ă«shtĂ« nĂ«se kjo stekĂ« ekziston nĂ« praktikĂ«, dhe sjellja e organizatĂ«s deri mĂ« tani sugjeron njĂ« pĂ«rgjigje qĂ« duhet ta vĂ«rĂ« atĂ« nĂ« siklet. Shikoni çfarĂ« thonĂ« materialet e saj pĂ«r atĂ« se kush Ă«shtĂ« Erebara. Faqja e autorit: njĂ« redaktor i BIRN-it nĂ« TiranĂ«. Lista e publikuar e stafit tĂ« BIRN Albania: shtatĂ« emra â njĂ« drejtor ekzekutiv, njĂ« kryeredaktor, pesĂ« gazetarĂ«, dhe asnjĂ« Erebara. Profili i tij, deri kĂ«tĂ« javĂ«: gazetar nĂ« BIRN Albania. MbrojtĂ«sit e tij, kĂ«tĂ« javĂ«: njĂ« kontribuues i jashtĂ«m. KatĂ«r pĂ«rshkrime, tĂ« pĂ«rdorura sipas njĂ« skeme qĂ« çdo audit do ta njihte menjĂ«herĂ«. Titulli zgjerohet kur autoriteti Ă«shtĂ« i dobishĂ«m dhe tkurret kur shfaqet pĂ«rgjegjĂ«sia. Ai Ă«shtĂ« redaktor te faqja e autorĂ«ve dhe kontribuues nĂ« dosjen e mbrojtjes, njĂ« koleg kur fiton çmime dhe njĂ« freelancer kur kreu i njĂ« grupi parlamentar fillon tĂ« pĂ«rmendĂ« financuesit.
Pas kĂ«saj mund tĂ« fshihet njĂ« logjikĂ« organizative krejtĂ«sisht e pafajshme: BIRN Albania dhe rrjeti rajonal i BIRN-it janĂ« entitete tĂ« ndryshme, titujt ndryshojnĂ«, faqet e stafit nuk pĂ«rditĂ«sohen. NĂ«se Ă«shtĂ« kĂ«shtu, korrigjimi kĂ«rkon vetĂ«m njĂ« paragraf dhe BIRN-i duhet ta publikojĂ« atĂ« sot. Por ajo qĂ« organizata nuk mund tĂ« bĂ«jĂ«, sipas standardeve tĂ« saj, Ă«shtĂ« ajo qĂ« po bĂ«n tani: tĂ« lejojĂ« qĂ« paqartĂ«sia tĂ« funksionojĂ« nĂ« tĂ« dyja drejtimet dhe tĂ« shpresojĂ« qĂ« java tĂ« kalojĂ«. NjĂ« redaksi investigative qĂ« kĂ«rkon organigrama, kontrata dhe pronarĂ« pĂ«rfitues nga secili qĂ« mbulon, nuk mund tâu pĂ«rgjigjet pyetjeve rreth logos sĂ« saj duke ndryshuar nĂ« heshtje po atĂ« logo.
Pse statusi i âkontribuuesit tĂ« jashtĂ«mâ nuk shĂ«rben si alibi
Edhe sikur ta marrim tĂ« mirĂ«qenĂ« kĂ«tĂ« tĂ«rheqje. SupozojmĂ« se Erebara Ă«shtĂ«, dhe ka qenĂ«, njĂ« kontribuues i jashtĂ«m. ĂĂ«shtja institucionale nuk zbutet. PĂ«rkundrazi, bĂ«het mĂ« e mprehtĂ«.
Sepse atĂ«herĂ« dosja lexohet si vijon: RedaktorĂ«t e BIRN-it, stafi emrat e tĂ« cilĂ«ve shfaqen nĂ« listĂ«n e publikuar, zgjodhĂ«n tĂ« publikonin thuajse çdo ditĂ« njĂ« sĂ«rĂ« shkrimesh personale nĂ« mbrojtje tĂ« kauzĂ«s, tĂ« shkruara nga njĂ« protagonist publik i njĂ« lĂ«vizjeje politike nĂ«n logon e tyre, ku njĂ« pjesĂ« e materialeve u kategorizua si lajm, gjatĂ« gjithĂ« periudhĂ«s kur e njĂ«jta redaksi po mbulonte atĂ« lĂ«vizje, fushatĂ«n e saj tĂ« bojkotit dhe reagimin e policisĂ«, pa asnjĂ« rresht sqarues mbi konfliktin e interesit. NjĂ« kontribuues i jashtĂ«m nuk e porosit vetĂ« artikullin e tij. Dikush i redaktoi ato ese. Dikush e kategorizoi njĂ«rĂ«n prej tyre te rubrika Lajme. Dikush vendosi qĂ« analiza e 10 korrikut mbi hetimin policor nuk kishte nevojĂ« pĂ«r shĂ«nim mbi konfliktin e interesit. KĂ«to janĂ« vendime redaksionale, ato u morĂ«n nga vetĂ« redaksia e BIRN-it, dhe rikategorizimi i statusit tĂ« punĂ«simit tĂ« autorit e transferon pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r to mĂ« lart, jo mĂ« larg. Mbrojtja me argumentin e âkontribuuesitâ nuk e shfajĂ«son institucionin. Ajo nxjerr zbuluar redaktimin.
Ky Ă«shtĂ« ndryshimi midis çështjes qĂ« ngre ky artikul dhe kĂ«rcĂ«nimit tĂ« BallĂ«s. Balla dĂ«shiron qĂ« financuesit e BIRN-it ta ndĂ«shkojnĂ« atĂ« pĂ«r bindjet e tij politike. Ne tĂ« tjerĂ«t dĂ«shirojmĂ« qĂ« BIRN-i tĂ« luajĂ« rolin qĂ« u ka thĂ«nĂ« financuesve luan. DonatorĂ«t nuk do tĂ« bazohen tek ajo qĂ« do tâu çojĂ« Balla pĂ«r tĂ« ngritur pyetjen nĂ«se ata po bĂ«jnĂ« siç duhet punĂ«n e tyre. Ata do tĂ« ngrenĂ« çështjen e drejtimit: ku Ă«shtĂ« kodi redaksional i publikuar, ku Ă«shtĂ« politika e transparencĂ«s pĂ«r kontribuuesit e pĂ«rfshirĂ« nĂ« kauzat qĂ« mbulon redaksia, ku Ă«shtĂ« regjistri se kush mban cilin titull, dhe pse asnjĂ«ri nga kĂ«ta mekanizma nuk prodhoi asnjĂ« fjali tĂ« vetme sqaruese nĂ« gjashtĂ« javĂ« mbulim mediatik, kur njĂ« gjĂ« e tillĂ« ishte qartĂ«sisht e domosdoshme? NjĂ« organizatĂ« e financuar pĂ«r tĂ« qenĂ« model i transparencĂ«s nuk duhet tĂ« ketĂ« nevojĂ« qĂ« ky model tâi shpjegohet nga njĂ« kreu grupi parlamentar me inate personale.
Ajo që ndryshon këtë javë është më shumë se sikleti i një redaksie.
Paanshmëria e llojit që proklamon BIRN-i nuk është një veti e artikujve individualë. Ajo është një garanci për të gjithë prodhimin e tij mediatik. Lexuesi që i beson një investigimi të BIRN-it nuk i verifikon dokumentet e tij për herë të dytë. Ambasada që citon raportimet e tij në një raport progresi nuk i përsërit intervistat. Redaktori i huaj që merr nga ata rindërtimin e ngjarjeve shqiptare, nuk porosit një të dytë. Këtë punë e bën etika dhe emri, dhe ky është i gjithë funksioni ekonomik i këtij standardi: ai e përjashton institucionin nga dyshimi dhe zhvleftësimi që çdo lexues ia aplikon medieve partiake. Kjo paanësi është një certifikatë, dhe certifikatat digjen kur dështon procesi, jo kur gabon një fakt i vetëm.
ĂĂ«shtja Erebara e djeg procesin pikĂ«risht nĂ« atĂ« fushĂ« mbulimi ku ai mund tĂ« kontrollohej. PĂ«r gjashtĂ« javĂ«, zĂ«ri mĂ« pjellor nĂ« Reporter.al lidhur me Revolucionin e Flamingove ishte njĂ« njeri qĂ« i kishte vĂ«nĂ« emrin lĂ«vizjes, e kishte mbrojtur atĂ« çdo ditĂ« dhe ishte lumturuar nga dĂ«met e saj kolaterale, ndĂ«rkohĂ« qĂ« faqja e mbulonte po atĂ« lĂ«vizje si lajm dhe asnjĂ« lexues nuk u njoftua pĂ«r kĂ«tĂ«. QĂ« do tĂ« thotĂ« se kjo medie, e cila i dha formĂ« perceptimit vendas dhe ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« kĂ«tyre protestave, duke filluar nga artikulli qĂ« gjurmoi zanafillĂ«n e bojkotit te forumet nĂ« Reddit, te shkrimi i 10 korrikut ku hetimi i policisĂ« u paraqit si shantazh, e deri te raportimi i pandĂ«rprerĂ« mbi zgjerimin dhe mesazhin e kĂ«saj lĂ«vizjeje, nuk mund tĂ« citohet mĂ« si neutrale. Jo sepse ndonjĂ« fjali nĂ« tĂ« ka rezultuar e rreme. Por sepse lexuesi tani e di qĂ« dora e njĂ« pjesĂ«marrĂ«si mund tĂ« jetĂ« kudo nĂ« ato shkrime, pa u bĂ«rĂ« e ditur askund. NjĂ« konflikt i deklaruar Ă«shtĂ« njĂ« rezervĂ« qĂ« lexuesi mund ta aplikojĂ« ndaj njĂ« artikulli. NjĂ« konflikt i fshehur Ă«shtĂ« njĂ« dyshim qĂ« lexuesi duhet ta aplikojĂ« ndaj gjithçkaje.
Dhe dyshimi nuk e ka luksin tĂ« mbetet i izoluar vetĂ«m brenda muajve qershor dhe korrik, sepse dĂ«shtimet procedurale nuk funksionojnĂ« kurrĂ« ashtu. Ădo pretendim apo akuzĂ« qĂ« BIRN ka publikuar ndonjĂ«herĂ«, tani ndahet nĂ« dy kategori. NĂ« kategorinĂ« e parĂ« hyjnĂ« pretendimet qĂ« mbĂ«shteten nĂ« dokumente zyrtare: kontrata, dosje gjyqĂ«sore, regjistra pronash apo zĂ«ra buxhetorĂ«, dhe kĂ«to i mbijetojnĂ« kohĂ«s falĂ« forcĂ«s sĂ« vetĂ« dokumentit, siç ka ndodhur gjithmonĂ«, sepse pĂ«r njĂ« kontratĂ« qĂ« bĂ«het publike nuk ka asnjĂ« rĂ«ndĂ«si se kush e redaktoi tekstin rreth saj. NĂ« kategorinĂ« e dytĂ« hyjnĂ« pretendimet qĂ« mbĂ«shteteshin te besueshmĂ«ria e logos: trajtimi i lajmeve, kĂ«ndvĂ«shtrimi i shkrimit, epitetet e pĂ«rdorura dhe ato histori ku ishte besimi i lexuesit te institucioni ai qĂ« mbushte çdo boshllĂ«k apo pikĂ«pyetje qĂ« linin burimet. Kjo javĂ« nuk i heq asgjĂ« kategorisĂ« sĂ« parĂ«. Por kategorisĂ« sĂ« dytĂ« i shkatĂ«rron tĂ« vetmin themel ku mbĂ«shtetej. Ne nuk po themi se arkiva e BIRN-it Ă«shtĂ« e gabuar. Ne po themi diçka qĂ« njĂ« organizatĂ« investigative duhet ta konsiderojĂ« shumĂ« herĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«: qĂ« nga kjo javĂ«, askush nuk e ka mĂ« pĂ«r detyrĂ« ta marrĂ« tĂ« mirĂ«qenĂ« saktĂ«sinĂ« e saj. Kapitali kryesor i kĂ«saj medieje ishte prezumimi i paanshmĂ«risĂ«. Dhe ishte pikĂ«risht ky prezumim qĂ« vdiq; jo nga sulmet e Taulant BallĂ«s apo tĂ« ndonjĂ« armiku tjetĂ«r tĂ« gazetarisĂ« sĂ« pavarur. U shkatĂ«rrua haptazi nga vetĂ« njerĂ«zit tĂ« cilĂ«ve u ishte besuar.
Pesha e vërtetë e problemit, pa doreza
Gazetaria nuk Ă«shtĂ« aktivizĂ«m politik. Kjo fjali tingĂ«llon si njĂ« slogan shabllon, derisa vjen njĂ« javĂ« si kjo qĂ« na tregon se çfarĂ« kostoje ka shkelja e kĂ«tij parimi. Sektori i gazetarisĂ« sĂ« pavarur nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« i vogĂ«l, i varur nga fondet e huaja dhe pĂ«rballĂ« njĂ« qeverie qĂ« e ka kaluar javĂ«n e fundit duke pĂ«rdorur fjalorin e autoriteteve tĂ« ndjekjes penale kundĂ«r protestave digjitale. NĂ« kĂ«tĂ« klimĂ«, paanshmĂ«ria e redaksisĂ« kryesore investigative nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« çështje rregulloreje tĂ« brendshme, por mburoja kolektive e gjithĂ« sektorit. Ădo ambasadĂ« qĂ« citon njĂ« investigim tĂ« BIRN-it, çdo vendim gjykate qĂ« i reziston kohĂ«s sepse analizohet nga njĂ« sy neutral, apo çdo gazetar i ardhshĂ«m qĂ« ka nevojĂ« qĂ« etiketa âi pavarurâ tĂ« ketĂ« vĂ«rtet peshĂ«, mbĂ«shteten pikĂ«risht te besueshmĂ«ria e asaj fjalĂ«s sĂ« vetme nĂ« deklaratĂ«n e misionit tĂ« kĂ«saj medieje. Erebara kaloi gjashtĂ« javĂ« duke e zbrazur kĂ«tĂ« kapital besueshmĂ«rie. PĂ«rgjigja e BIRN-it, deri mĂ« tani, ka qenĂ« thjesht ndryshimi fshehurazi i biografisĂ« sĂ« tij nĂ« rrjetet sociale.
Prandaj, pyetjet tĂ« cilave BIRN-i duhet tâu pĂ«rgjigjet po shtrohen kĂ«tu, publikisht, si njĂ« detyrim ndaj lexuesve qĂ« i besuan logos sĂ« tij dhe ndaj donatorĂ«ve qĂ« paguan pĂ«r tĂ«: Cili Ă«shtĂ« statusi aktual i ErebarĂ«s dhe qĂ« prej kur? Pse vetĂ« faqet zyrtare tĂ« organizatĂ«s japin versione kontradiktore pĂ«r kĂ«tĂ«? A ishte BIRN-i ai qĂ« kĂ«rkoi fshirjen e emrit tĂ« tij nga profili kĂ«tĂ« javĂ«? Kush i redaktoi dhe i kategorizoi esetĂ« e tij gjatĂ« muajve tĂ« protestĂ«s, dhe kush lejoi qĂ« pĂ«r gjashtĂ« javĂ« rresht tĂ« mbulohej njĂ« çështje ku ai vetĂ« ishte protagonist, pa vendosur asnjĂ« shĂ«nim sqarues pĂ«r konfliktin e interesit? Kjo organizatĂ« ka kaluar njĂ« dekadĂ« tĂ« tĂ«rĂ« duke i mĂ«suar publikut shqiptar se kur njĂ« institucion refuzon tâu pĂ«rgjigjet pyetjeve me fakte, ky refuzim Ă«shtĂ« vetĂ« pĂ«rgjigjja. Dhe e di shumĂ« mirĂ« se si do tĂ« pĂ«rkthehet heshtja e saj.
Standardin nuk ia vendosi askush tjetër; ishte i vetë BIRN-it. Askush nuk ia imponoi nga jashtë, askush nuk ia rriti artificialisht dhe askush nuk po i kërkon të kapërcejë një pengesë që nuk e ngriti vetë me duart e tij. Donatorët paguan për këtë standard, lexuesit e besuan, ndërsa vetë investigimet e redaksisë e përdorin atë si njësi matëse për të kryqëzuar këdo tjetër. E vetmja pyetje që mbetet pezull është nëse kjo njësi matëse vlen edhe brenda shtëpisë së vet, dhe java që sapo u mbyll nuk na jep aspak një përgjigje shpresëdhënëse.
Login
