Zgjedhja është e jona. Çdo klik, çdo pëlqim, çdo follow është votë për llojin e kulturës që duam. Ndoshta është koha të riprogramojmë jo vetëm algoritmet e mediave sociale, por edhe ato të mendjes sonë kolektive.

Kur Enca Haxhia u shfaq sërish në një videoklip me të pasmet plotësisht të ekspozuara për të disatën herë, rrjeti shpërtheu. Për disa ishte thjesht një moment artistik. Për të tjerë, një tjetër provokim i tepruar. Por Enca nuk është e vetmja. Artiste të tjera si dhe shumë influencuese të reja që ndërtojnë imazhin publik mbi ekspozimin trupor, janë pjesë e një modeli që po bëhet trend dominant në industrinë e famës.

Ky trend po shndërrohet në një model që riformaton të gjithë mënyrën si përkufizohet vlera dhe suksesi, sidomos për vajzat e reja. Jemi përballë një fenomeni që po prodhon pasoja reale, të dukshme dhe të dokumentuara në mënyrë shkencore.

Në botën e rrjeteve sociale, trupi i zhveshur ka vlerë të matshme. Një analizë e vitit 2021 nga Social Media Examiner tregoi se përmbajtjet me ekspozim seksual gjenerojnë mesatarisht 40 deri në 60% më shumë aktivitet sesa postimet neutrale. Algoritmet favorizojnë këtë lloj përmbajtjeje. Sa më shumë lëkurë, aq më shumë pëlqime, komente dhe shpërndarje. Ky sistem e kthen trupin në instrument për sukses të menjëhershëm dhe të matshëm.

Këngëtaret dhe personazhet publike që ndjekin këtë rrugë janë produkte të një industrie që përfiton direkt nga seksualizimi. Në këtë sistem, zhveshja nuk është më zgjedhje personale, por kërkesë për t’u vënë re. Dhe kur shpërblimi për ekspozimin është fama, vështirë që dikush të zgjedhë të mbulohet pa u zhdukur nga vëmendja.

Pasojat psikologjike dhe vetëobjektifikimi

Raporti i American Psychological Association mbi seksualizimin e vajzave në media ka sjellë disa nga alarmet më të mëdha në dekadën e fundit. Sipas këtij raporti, vajzat që rriten duke konsumuar përmbajtje që paraqet trupin e femrës në mënyrë seksuale janë më të prirura të vuajnë nga vetëobjektifikimi, ankthi, depresioni, çrregullime të të ngrënit dhe rënie të vetëbesimit.

Vajza të moshës 13-17 vjeç ndihen të detyruara të duken “më seksi” në rrjetet sociale për të qenë të pranuara nga rrethi i tyre. Ky presion është një përzierje e nevojës për vëmendje dhe modelit të vazhdueshëm të një sjelljeje që shpërblehet.

Ekspozimi i vazhdueshëm në forma seksuale, kur bëhet mënyra e vetme për të komunikuar me botën, lidhet me çrregullime që janë trajtuar edhe në literaturën klinike.

Ekshibicionizmi, për shembull, është një çrregullim psikoseksual, që shpesh vjen si reagim ndaj traumave, pasigurive të thella dhe mungesës së ndjesisë së kontrollit. Edhe kur nuk flasim për diagnoza të qarta, shumë psikiatër e psikologë bien dakord se sjelljet e këtij lloji janë mekanizma kompensues për boshllëkun emocional dhe varësinë ndaj vëmendjes.

Like-u nuk është më vetëm një klikim, është formë miratimi, është dozë dopamine. Psikologët e zhvillimit e krahasojnë këtë ndjesi me efektin e një substance stimuluese. Sa më shumë like e komente, aq më shumë truri përforcon modelin që i solli ato. Dhe kur modeli është “trego trupin për të marrë dashuri”, çdo herë do të kërkosh ta bësh pak më tepër. Një spirale e rrezikshme që nis si zgjedhje personale, por përfundon si model i imponuar.

Në këtë kuadër, nuk kemi më të bëjmë me liri, por me një detyrim të heshtur për të qenë i dukshëm. Trupi i femrës është kthyer në monedhë sociale. Nëse nuk ekspozohesh, nuk vlen. Nëse nuk të shohin, nuk ekziston. Nëse nuk e përdor trupin, askush nuk të dëgjon mendjen.

Nëse sot një adoleshente mendon se për të qenë e bukur duhet të dalë nudo, kjo është pasojë e një kulture që po rrit fëmijë në një realitet ku seksi është më i rëndësishëm se identiteti. Një kulturë që nuk ofron alternativa, nuk promovon diversitet idesh apo vlerash, por vetëm një standard: tërheqjen fizike. Shoqëria hesht. Media e shet. Ne të gjithë bëhemi bashkëpunëtorë të një gënjeshtre të përmasave kulturore.

Kur ekspozimi i trupit vjen pa edukim për pasojat që sjell, krijojmë një brez që nuk ka më mjete të tjera për të ndërtuar vetveten. Vajzat ndihen më shumë si produkte sesa si persona. Dhe kur arrijnë në një moshë ku kërkojnë kuptim më të thellë, e gjejnë veten të zbrazëta në një shoqëri që vetëm i shikoi, por asnjëherë nuk i dëgjoi.

Zgjedhja është e jona. Çdo klik, çdo pëlqim, çdo follow është votë për llojin e kulturës që duam. Ndoshta është koha të riprogramojmë jo vetëm algoritmet e mediave sociale, por edhe ato të mendjes sonë kolektive.

Ky artikull nuk synon të gjykojë individë specifikë, por të analizojë një fenomen kulturor që na prek të gjithëve. Çdo person ka të drejtën e zgjedhjes së lirë. Por sa të lira janë vërtet zgjedhjet tona në epokën e algoritmeve manipuluese?

The post Të pasmet në ofertë: Personazhet shqiptare shesin trupin për algoritëm/ Si na ndikon në psikologji? appeared first on iconstyle.al.

Nëse deri dje qarkullimi me monopatinë elektrike në rrugët e Tiranës shihej si një mënyrë e lirë dhe moderne për të shmangur trafikun, sot ai po shndërrohet në një burim serioz rreziku për jetën. Policia Rrugore ka dhënë alarmin: në rreth 35% të aksidenteve të ndodhura kohët e fundit, fajtorët janë drejtuesit e monopatinave dhe motomjeteve. Për këtë arsye, kushdo që kapet pa kaskë mbrojtëse do të gjobitet, dhe ky nuk është më një paralajmërim.

Sipas shefit të Komisariatit Rrugor të Tiranës, Lorenc Shehu, vetëm këtë vit janë vendosur mbi 7 mijë gjoba për persona që qarkullonin pa kaskë. Kodi Rrugor shqiptar, konkretisht neni 188, parashikon masa administrative që variojnë nga 250 deri në 1 000 lekë për mosmbajtjen e kaskës, si për drejtuesit e motomjeteve, ashtu edhe për ata të monopatinave. Në kuadër të ligjit të ri për trafikun rrugor, i hyrë në fuqi në prill të këtij viti, janë shtuar kufizime të tjera për këtë kategori: ndalohet qarkullimi në trotuare, kufizohet shpejtësia në 25 km/h dhe për të miturit nën 16 vjeç është ndaluar përdorimi i monopatinave. Gjithashtu është në proces ideimi një sistem regjistrimi me kod unik për secilën pajisje.

Por, sa të mjaftueshme janë këto masa? Po të krahasojmë me vendet e tjera, Shqipëria është ende shumë prapa kur bëhet fjalë për disiplinën rrugore në këtë fushë. Italia, për shembull, ka miratuar një ligj të posaçëm që detyron kaskën për të gjithë pa përjashtim, kërkon sigurim civil dhe regjistrim të detyrueshëm për çdo monopatinë, ndërsa gjoba për shkelje të tilla mund të arrijë deri në 3 100 euro. Në Singapor, shkelësit gjobiten deri në 2 000 dollarë dhe monopatina mund të konfiskohet menjëherë. Në Australi, drejtuesit e monopatinave pa kaskë ndëshkohen me afro 400 dollarë, ndërsa në Barcelonë, një gjobë prej 500 eurosh vendoset nëse ecet në trotuar apo pa mbrojtje të detyrueshme.

Shqipëria nuk mund të vazhdojë të përballet me këtë valë aksidentesh me një ligj të butë. Në këtë kontekst, Iconstyle i bën thirrje autoriteteve shqiptare që të ndërmarrin reforma urgjente në legjislacionin rrugor për mikromobilitetin!

Duke u bazuar në nivelin mesatar të të ardhurave në Shqipëri, përllogaritja e gjobave që propozojmë është në një proporcion të arsyeshëm ekonomikisht, por vendimmarrja për masat përfundimtare i takon autoriteteve kompetente; ne si media po ngremë këtë shqetësim dhe japim një sugjerim konkret, duke shpresuar që siguria rrugore të trajtohet me seriozitetin që meriton.

Pra, do të ishte e arsyeshme një gjobitje me 50 000 lekë herën e parë, 75 000 lekë në përsëritjen e dytë dhe 100 000 lekë në shkeljen e tretë, shoqëruar me konfiskim të mjetit për të paktën 15 ditë.

Hera e parë (50 000 lekë): Një gjobë që është rreth 75 % e një page mesatare mujore, do t’i kujtonte menjëherë drejtuesit se bëhet fjalë për çështje jete-a-vdekjeje.

Hera e dytë (75 000 lekë): Një rritje 50 % mbi gjobën e parë, që tregon se shkelësi po insiston në sjellje rrezik-prurëse.

Hera e tretë (100 000 lekë + konfiskim): Masa maksimale, ku shtohet konfiskimi për një periudhë. Kjo tregon se personi nuk meriton të qarkullojë përkohësisht pa treguar disiplinë.

Po kështu, duhet të ndalohet me ligj qarkullimi në trotuar, të bëhet regjistrimi i detyrueshëm i monopatinave dhe të vendoset kufizim maksimal shpejtësie në 25 km/h.

Kjo është një çështje që lidhet me jetën, jo me komoditetin. Nuk mund të flasim për qytete inteligjente e moderne nëse vazhdojmë të lëmë rrugëve dhjetëra të rinj që lëvizin pa asnjë pajisje sigurie dhe pa asnjë pasojë për shkeljet. Ligji duhet të jetë serioz, ndëshkues dhe i padiskutueshëm. Një jetë e humbur në rrugë nga mungesa e kaskës nuk është aksident, por dështim i shtetit. Dhe ky dështim mund të parandalohet tani.

The post Kush nuk mban kaskë të përgatitet për gjobë: Monopatinat, rreziku i rrugëve dhe një thirrje për ligj të ri në Shqipëri appeared first on iconstyle.al.