Kleida Mati, onkologe në Spitalin Amerikan në Tiranë, ka sjellë një perspektivë të fuqishme dhe të ndjerë mbi rolin e mjekëve në përmirësimin e sistemeve shëndetësore. Artikulli i saj, i titulluar “Advocacy in Oncology: Fighting for Patients Inside and Outside the Hospital”, është përzgjedhur si pjesë e konkursit prestigjioz ESCO Voices, në bashkëpunim me Cancerworld.net, një platformë e njohur ndërkombëtare për të adresuar sfidat dhe përparimet në luftën kundër kancerit.

Në këtë artikull, Kleida ndan përvojat dhe shqetësimet e saj për mënyrën se si politika dhe sistemi shëndetësor ndikojnë drejtpërdrejt te pacientët që trajton çdo ditë. Ajo thekson se kujdesi për kancerin nuk është vetëm çështje mjekësore, por edhe një reflektim i pabarazive sociale dhe politike. Me një ton të sinqertë dhe të vendosur, ajo argumenton se mjekët kanë një detyrë morale të avokojnë për ndryshime sistematike që sigurojnë qasje të barabartë në kujdes shëndetësor për të gjithë.

Më poshtë, mund të lexoni artikullin e plotë të përkthyer në shqip:

Avokacia në Onkologji: Lufta për Pacientët Brenda dhe Jashtë Spitalit

E dashur Botë,

Kancerin mund ta ketë çdokush – megjithatë, qasja në trajtimin e duhur mbetet ende një privilegj i mohuar për shumë njerëz. Në këtë pabarazi zbulohet një e vërtetë e thellë: kujdesi për kancerin nuk është vetëm çështje mjekësie, por edhe qasjeje, përballueshmërie dhe pabarazish sistemike që ndikohen shumë nga zgjedhjet politike dhe politikat publike.

Për një kohë të gjatë, u përpoqa ta mbaja punën time profesionale të ndarë nga politika, nga frika se kjo mund të kompromentonte objektivitetin tim. Si mjekë, ne trajnohemi të përqendrohemi te pacienti që kemi përballë – të shërojmë atë që mund të shërohet dhe të lehtësojmë vuajtjet që nuk mund të kurohen. Por duke parë përditë sfidat e pacientëve dhe pengesat që hasin mjekët për të ofruar kujdes, diçka u bë e qartë: shëndetësia dhe politika janë të ndërthurura.

Anulimi i një përfitimi të sigurimit shëndetësor, vonesa në aksesin ndaj trajtimit ose kostoja e papërballueshme e kujdesit nuk janë çështje abstrakte të politikave publike. Për ne, këto janë fytyrat që shohim në klinika, familjet që presin me ankth për një zgjidhje që mund të mos kenë mundësi ta përballojnë. Këto nuk janë probleme teorike; janë realitetet e përditshme të njerëzve që trajtojmë.

Ideja që mjekësia dhe politika janë të ndërthurura nuk është e re. Kujdesi shëndetësor pasqyron vlerat e shoqërisë: kush merr kujdes dhe kush jo, kush ka akses në trajtime të avancuara dhe kush mbetet pas. Këto përgjigje varen nga mënyra se si shpërndahen burimet, të cilat formësohen nga vendime në zyrat e drejtuesve dhe qeverive.

Si onkologë, ne dëshmojmë pasojat e këtyre vendimeve çdo ditë. Shohim pacientë që na vijnë shumë vonë sepse nuk kishin akses në ekzaminimet e hershme. Shohim familje që luftojnë për të përballuar trajtime jetësore dhe pacientë që përballen me një sistem që shpesh duket indiferent ndaj nevojave të tyre. Për këtë arsye, roli ynë duhet të shtrihet përtej kujdesit individual.

Kur politika dhe vendimet publike ndikojnë kaq qartë jetët e pacientëve tanë, të heshtësh nuk është një opsion. Kujdesi për kancerin nuk është i ndryshëm – përkundrazi, është edhe më urgjent. Në momentin kur një pacient hyn në derë, ne shohim nga afër barrierat për aksesin në kujdes. Hendeku midis asaj që është mjekësisht e mundur dhe asaj që është e arritshme shpesh varet nga vendimet politike të marra larg klinikës.

Vendimet politike gjithashtu ndikojnë se sa shpejt terapitë e reja arrijnë te pacientët. Vonesat burokratike, mungesa e mbështetjes për provat klinike dhe proceset e pabarabarta të miratimit do të thonë që pacientët në disa rajone mund të kenë akses në trajtime jetësore, ndërsa të tjerët jo.

Këto pabarazi jo vetëm që janë të vazhdueshme, por pritet të përkeqësohen. Për 50 vitet e ardhshme, barra globale e kancerit parashikohet të rritet me 400% në vendet me të ardhura të ulëta, 168% në vendet me të ardhura të mesme dhe 50% në vendet me të ardhura të larta.

Si onkologë, ne kemi një pozicion unik për të kuptuar kompleksitetin e kujdesit për kancerin, nga parandalimi te trajtimi dhe mbijetesa. Ekspertiza jonë është thelbësore në formësimin e politikave shëndetësore që sigurojnë qasje të barabartë në kujdes. Kjo është përgjegjësia jonë: jo vetëm të trajtojmë pacientët tanë, por të avokojmë për sisteme që i mbështesin ata.

Paul Farmer, një avokat i fuqishëm për barazinë në kujdesin shëndetësor, pyeti një herë: “Nëse qasja në kujdesin shëndetësor konsiderohet një e drejtë njerëzore, kush konsiderohet mjaftueshëm ‘njeri’ për ta pasur atë të drejtë?” Kujdesi për kancerin – qoftë në parandalim, trajtim apo mbijetesë – nuk duhet të varet nga vendi ku jetoni apo sa para keni.

Duke folur hapur, ne mund të ndihmojmë të krijojmë një botë ku të gjithë, pavarësisht rrethanave, kanë akses në kujdesin që u nevojitet për të luftuar kancerin. Ne duhet të refuzojmë të pranojmë më pak se më të mirën që mjekësia mund të ofrojë – për këdo.

Sinqerisht,
Një onkolog i shqetësuar

Kleida Mati, Spitali Amerikan, Tiranë, Shqipëri. Artikull i përzgjedhur si pjesë e konkursit ESCO Voices, në bashkëpunim me Cancerworld.

The post Shqiptarja jehonë në onkologji: Artikulli i Kleida Matit i publikuar në Cancerworld appeared first on iconstyle.al.

Kur Arbana Osmani u largua nga Top Channel, shumë e panë si një vetëvrasje profesionale. Por mbrëmë, me mbi 200 mijë shikues në episodin e parë të “Mirëmbrëma yje”, moderatorja e njohur që nisi karrierën në Top Albania Radio dhe u bë një ikonë kombëtare përmes moderimit të Big Brother për vite me radhë, jo vetëm që i dha një grusht të fortë televizionit tradicional, por edhe vërtetoi se perandoritë mediatike të djeshmes po lëkunden sot nga revolucioni dixhital.

Nëse dikush kishte dyshime për fuqinë e YouTube ndaj televizionit, mjafton të shikojë se si një nga moderatoret më të paguara në vend sapo e transformoi “divorcin” e saj me televizionin tradicional në një histori suksesi dixhital. Përballë një audience rekord, Osmani demonstroi se nuk ka nevojë më për strukturat e rënda televizive për të prodhuar përmbajtje cilësore – dhe më e rëndësishmja, për të tërhequr shikuesit.

Në fakt, kjo lëvizje është pjesë e një trendi global që po trondit themelet e medias tradicionale. Në Britani, Ofcom raporton një rënie dramatike prej 11% të shikueshmërisë televizive vetëm gjatë 2024-ës. Më tronditëse akoma, vetëm 25% e të rinjve britanikë ende shohin televizion tradicional. Një gjenocid i vërtetë i ratings-eve tradicionale.

Por ndërsa televizionet tradicionale po përpiqen të kapin trenin e fundit të mbijetesës, YouTube po shndërrohet në një perandori mediatike me mbi 2.7 miliardë përdorues aktivë në muaj. Në tremujorin e tretë të vitit 2024, YouTube gjeneroi 8.92 miliardë dollarë nga reklamat, duke reflektuar një rritje prej 12% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Krijuesit e përmbajtjes në këtë platformë, përfshirë abonimet në YouTube Premium dhe YouTube Music që tashmë kanë tejkaluar 100 milionë abonentë globalisht, gjeneruan mbi 50 miliardë dollarë vitin e fundit – një shifër që bën të duken qesharake buxhetet e televizioneve tradicionale.

MrBeast, ylli më i paguar i YouTube-it, fitoi 85 milionë dollarë në 2024, duke përfshirë të ardhurat nga kanalet e tij në YouTube, bashkëpunimet me marka dhe nismat e tjera biznesi. Vlera neto e tij ka arritur në rreth 700 milionë dollarë, duke e bërë atë jo vetëm një fenomen mediatik, por edhe një nga krijuesit më të suksesshëm financiarisht në botë.

Në Shqipëri, lëvizja e Osmanit mund të jetë vetëm fillimi i një eksodi më të madh. Moderatorët po kuptojnë se nuk kanë pse të pranojnë më kontrollin editorial, politikat e ngurta dhe hierarkitë e vjetruara të televizioneve. Në YouTube, ata janë njëkohësisht pronarë, producentë dhe yje të show-t të tyre.

Por ka një çmim për këtë liri. Reuters Institute paralajmëron se 76% e mediave tradicionale po luftojnë për mbijetesë në epokën dixhitale. Gazetaria investigative dhe përmbajtja cilësore rrezikojnë të fundosen në detin e thashethemeve dhe clickbait-it. Vetë premiera e Osmanit, pavarësisht suksesit të saj, u fokusua më shumë në jetën private të të ftuarve sesa në çështje me peshë shoqërore.

A do të thotë kjo se cilësia po sakrifikohet në altarin e klikimeve? Ndoshta. Por realiteti është se audienca po voton me gishtin e saj – literalisht, duke klikuar “subscribe” në vend të kanalit tradicional. Në një treg ku 85% e shikuesve të rinj preferojnë përmbajtje on-demand, televizionet tradicionale po luftojnë një betejë që tashmë mund ta kenë humbur.

Për mediat shqiptare, ky është një moment vendimtar. Reuters parashikon se deri në 2025, mbi 60% e mediave tradicionale do të detyrohen të adoptojnë një strategji “digital-first” thjesht për të mbijetuar. Pyetja nuk është më nëse do të ndodhë revolucioni dixhital, por kush do të mbijetojë prej tij.

Ndërsa Top Channel numëron humbjet pas largimit të Osmanit, një gjë është e qartë: era e monopoleve televizive po i afrohet fundit. Në epokën e re dixhitale, edhe një prezantuese e vetme me një kamera dhe një llogari në YouTube mund të sfidojë perandoritë mediatike të djeshmes. Dhe audienca, me sa duket, është gati për këtë revolucion.

/iconstyle.al

The post Arbana 2.0: Goditja fatale ndaj televizionit tradicional appeared first on iconstyle.al.

Papërgjegjshmëri e Tirana International Airport apo papërgjegjshmëri e WizzAir? TIA priste mbrëmë vetëm njërin prej dy avionëve që “mbajtën peng” pasagjerët në ajër, për shkak të mos-koordinimit.

Lista e avionëve që priteshin mbrëmë në Rinas:

Pas më shumë se një ore, dy avionët e WizzAir, u devijuan në Shkup, Maqedoni.

“Flight Radar” ka treguar uljet e dy avionëve WizzAir në Shkup.

Avioni tjetër i WizzAir që nuk shfaqej në faqen e Aeroportit të Rinasit, gjithashtu ishte përcaktuar për zbritje në Tiranë.

Asnjë shpjegim zyrtar për këtë vonesë dhe devijim nuk u dha nga aeroporti dhe kompania e fluturimeve.

Për më tepër, në videot e postimit ju tregojmë “sorollatjen” e dy avionëve WizzAir me pasagjerë, për më shumë se një orë në ajër.

/gazetareforma.com

 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by GAZETA REFORMA (@gazetareforma)

The post WizzAir sorollat 2 avionë në ajër më shumë se 1 orë, i devijon në Shkup appeared first on iconstyle.al.

Në një Tiranë që ndryshon mes ndërtimesh të reja dhe skandaleve të vjetra, kryebashkiaku Erion Veliaj vendosi që, pas “krizës së vogël” të shkaktuar nga arrestimi i disa ish-drejtuesve të Bashkisë, t’i besojë një kompanie britanike për përmirësimin e mirëqeverisjes. “Delivery Associates“, një kompani e lidhur me Tony dhe Cherie Blair, ishte zgjedhja e parë për të kontrolluar dhe siguruar që çdo vendim në Bashkinë e Tiranës të kalojë në filtër për transparencë maksimale. Po ashtu, ai kontraktoi edhe një kompani gjermane për certifikimin e standardeve ISO, por emri i saj mbetet i paqartë dhe nuk është bërë publik. Por, a kanë këto kompani përvojën dhe vullnetin e duhur për të sjellë një ndryshim të vërtetë?

Përkundër pretendimeve të Veliajt, “Delivery Associates“, me lidhjet e ngushta me Tony Blair, ka një histori të paqartë dhe të mbuluar me dyshime për angazhime që nuk kanë dhënë rezultatet e premtuara. Në fakt, përvoja e Tony Blair në Shqipëri është pjesë e një afere të gjatë dhe të përfolur, që përfshin marrëveshje të errëta, pagime të fshehta dhe kontradikta të interesit që duket se më shumë kanë shërbyer për të përfituar financiarisht këshilltarët e tij sesa për të sjellë zhvillim real për Shqipërinë.

Lidhjet Kontroversale të Tony dhe Cherie Blair

Blair dhe gruaja e tij, Cherie, kanë qenë të përfshirë në një sërë kontratash ndërkombëtare, duke u angazhuar si këshilltarë ose avokatë për qeveri të ndryshme në botë. Ndër të tjera, Cherie Blair përmes firmës së saj Omnia Strategy ka përfaqësuar Shqipërinë në një sërë rastesh ndërkombëtare, që përfshijnë shpërblime të majme për firma të huaja dhe humbje të mëdha për buxhetin e shtetit shqiptar. Në rastin e Francesco Becchettit, Rama deklaroi me bujë se nuk do të paguhej asnjë qindarkë, por në fund Shqipëria humbi dhe u detyrua të paguajë më shumë se 110 milionë euro – një shifër që tregon për një tjetër dështim të madh të përfaqësimit ligjor dhe politik.

Veliaj pretendoi të krijojë transparencë maksimale në Bashkinë e Tiranës duke përdorur dy kompani, një britanike dhe një gjermane. Por kur “kriza e vogël” e drejtorëve nuk arriti të zgjidhej as nga “Delivery Associates” dhe as nga kompania gjermane e certifikimit të ISO, e cila nuk u identifikua me emër, mbetet për t’u parë nëse kjo qasje do t’i ndihmojë IPARD-it të Frida Krifcës, kur tashmë kemi përballë “krizën e madhe“.

Nga Kriza e Vogël tek Kriza e Madhe

IPARD është një program i rëndësishëm që sjell fonde të BE-së për bujqësinë në Shqipëri. Megjithatë, skandalet e njëpasnjëshme kanë çuar në pezullimin e këtyre fondeve, për shkak të parregullsive të zbuluara nga Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF). Qeveria shqiptare është detyruar të kontraktojë një auditues të jashtëm për të hetuar se si janë shpërndarë fondet dhe për të dhënë garanci se këto parregullsi nuk do të përsëriten.

Një pjesë e dyshimeve lidhet pikërisht me faktin se kompanitë që janë kontraktuar për këto shërbime janë të lidhura direkt ose indirekt me personazhe të njohur për konsulenca të shtrenjta dhe dështime të shpeshta. Me një histori të gjatë të përfshirjes së Tony dhe Cherie Blair në raste të arbitrimeve ndërkombëtare që kanë rezultuar në humbje të mëdha për shtetet që kanë përfaqësuar, lind pyetja nëse edhe ky angazhim është thjesht një tjetër lojë për të marrë sa më shumë fonde publike nën maskën e transparencës dhe mirëqeverisjes.

Mirëqeverisje apo Abuzim i Legalizuar?

Në dritën e këtyre të dhënave, lidhjet mes Bashkisë së Tiranës, Tony Blair, dhe programit IPARD marrin një tjetër kuptim. Në vend që të shihen si përpjekje për të sjellë zhvillim dhe transparencë, këto marrëveshje po shihen gjithnjë e më shumë si një formë e legalizuar e abuzimit, ku qeveritarët bashkëpunojnë me këshilltarë të huaj për të futur fonde publike në xhepa private. Shqipëria, një vend i vogël me burime të kufizuara, nuk mund të përballojë vazhdimisht humbje të tilla të mëdha.

Në këtë kontekst, është e rëndësishme të pyesim: a është e mundur që “kriza e madhe” të zgjidhet nga të njëjtët njerëz që krijuan “krizën e vogël“? Dhe nëse jo, a është koha që Shqipëria të shohë përtej këtyre marrëveshjeve të errëta dhe të besojë më shumë në kapacitetet e saj?

Me një histori të gjatë të marrëveshjeve të pasigurta dhe humbjeve të vazhdueshme, duket se Bashkia e Tiranës dhe qeveria shqiptare kanë nevojë për më shumë sesa konsulenca të shtrenjta për të kaluar “krizat” që kanë krijuar vetë. Ndërkohë që ne vazhdojmë të shohim politikanët tanë të mburren për marrëveshje të reja ndërkombëtare, nevojitet të kujtojmë se çmimin e këtyre marrëveshjeve e paguajmë ne, qytetarët shqiptarë.

/gazetareforma.com

The post Krizat e Veliajt: Si dështuan kompanitë e huaja të sjellin transparencë në Tiranë appeared first on iconstyle.al.

Ironikisht, ndërsa Sali Berisha dhe Lefter Koka kërkojnë nga të tjerët guxim dhe transparencë për të nxjerrë në dritë lidhjet e fshehta dhe transaksionet e dyshimta, vetë ata duket se e kanë të pamundur të gjejnë këtë guxim për të folur hapur.

Berisha i bën thirrje Monika Kryemadhit të tregojë për komunikimet dhe pagesat e saj me Edi Ramën, ndërsa Koka i kërkon SPAK-ut të hetojë më tej Kryemadhin për atë që ai e quan “peshku i madh.” Por, ndërkohë që bëjnë thirrje të mëdha për transparencë, as Berisha dhe as Koka nuk flasin hapur për të gjitha faktet që dinë dhe për personat me të cilët kanë bashkëpunuar për vite të tëra.

Berisha nis deklaratën duke përmendur Kokën, të cilin e përshkruan si “ladro utile,” ose hajdut të dobishëm, duke pretenduar se “i erdhën dy pare mend” për të folur. “Iu rikthye edhe guximi,” thotë ai, duke iu referuar pohimeve të Kokës se “nuk jam unë autori i djegësve, peshku i madh është në telefonin e zonjës Kryemadhi.”

Berisha vazhdon duke kërkuar që Kryemadhi “të informojë shqiptarët me ç’rast i dorëzoi Edi Ramës 460 mijë euro,” si dhe “gjithçka di për kryehajdutin e të gjitha kohërave.”

Nga ana tjetër, Lefter Koka, i dënuar për përfshirje në aferën e inceneratorëve, vazhdon të hedhë fajin mbi të tjerët, duke kërkuar që SPAK të hetojë telefonin e Kryemadhit, ku sipas tij do të gjejnë peshkun e madh të inceneratorëve. Megjithëse Koka vazhdon t’i bëjë thirrje SPAK-ut të hetojë të tjerët, ai nuk bën hapin të flasë hapur për rolin e tij dhe të tjerëve, duke ruajtur heshtjen mbi të vërtetat që mban.

Ndërkohë që Koka dhe Berisha kërkojnë që të tjerët të nxjerrin në dritë të vërtetat, asnjëri prej tyre nuk merr hapin të përmendë emra të tjerë të përfolur. Pse Berisha nuk përmend publikisht emrin e kolegut Bashkim Ulaj dhe të oligarkëve të tjerë, të cilët janë përfolur për përfitime marramendëse nga projektet e mëdha publike? Nëse Berisha do të kishte marrë guximin që tani kërkon nga të tjerët, ndoshta nuk do të ishte sot duke dhënë deklarata nga arresti shtëpiak, nga ballkoni i shtëpisë së tij.

Thirrja për Drejtësi – Guxoni, zbuloni edhe emrat e oligarkëve!

Teksa i bashkohemi thirrjeve të Berishës dhe Kokës për të kërkuar që e vërteta të dale në dritë, u bëjmë thirrje të dyve, bashkë me Kryemadhin dhe të gjithë të tjerët të përfshirë në këto afera, që të marrin guximin për transparencë dhe të mos fshehin më aferat e njëri-tjetrit.

Çështja nuk kufizohet vetëm tek përmendja e emrave të oligarkëve – kërkohet ushqimi i transparencës dhe kultivimi i guximit për të folur hapur, për të treguar të gjitha marrëveshjet dhe transaksionet e fshehta që kanë ndodhur pas perdeve. Transparenca duhet të jetë parim, jo përjashtim, dhe vetëm me ndriçimin e plotë të së vërtetës mund të ndërtojmë një drejtësi të vërtetë dhe të paanshme.

Pse nuk veprojnë edhe ata si Blendi Klosi, i korruptuari që sot qëndron krah oligarkëve dhe strukturave më të larta të Partisë Socialiste, pasi ka deklaruar se nëse thirret për aferat e tij në SPAK, do të “tefterosë” që nga koha e Fatos Nanos? Në fakt, SPAK duhet ta thërrasë sa më parë për të zbuluar peshqit e tjerë dhe për të hetuar aferat e tij.

Heshtja nuk është më një mburojë, por vetëm një rrugë drejt përballjes me ligjin. Koha për guxim të vërtetë ka mbërritur – çdo deklaratë duhet të përmbajë emra konkretë, ndryshe drejtësia do t’i bëjë të pendohen që s’e gjetën dot guximin më parë…

/gazetareforma.com

The post Thirrja për transparencë: Berisha dhe Koka kërkojnë, por nuk japin appeared first on iconstyle.al.

Takimi me shqiptarët në New York nuk ishte arsyeja kryesore e udhëtimit të Kryeministrit Rama në SHBA. Ai e shfrytëzoi për të bërë propagandë dhe për të shijuar luksin personal.

Rama u shfaq në ndeshjen e basketbollit të NBA, ‘New York Knicks’ kundër ‘Indiana Pacers’, duke shijuar luksin e uljes në reshtin e parë, me bileta që mund të kushtojnë deri në 8 mijë dollarë. Asnjë informacion për shpenzimet e tij nuk është bërë transparent. Ndërkohë, kryeministri është i ftuar edhe në festën e ditëlindjes së Alex Soros.

Takimi i manipuluar me shqiptarët në SHBA

Për të krijuar iluzionin e një mbështetje të gjerë, Rama siguroi praninë e kryetarëve të bashkive dhe administratës shtetërore nga Shqipëria, të cilët u dërguan në SHBA për të mbushur sallën e takimit të tij në New York. Ndërkohë, shqiptarët në diasporë protestuan kundër tij, duke e sfiduar hapur, ndërsa patronazhistët e paguar nga qeveria siguronin mbështetje të simuluar në sallë.

Shqiptarët në diasporë e priten Ramën me protesta, duke shprehur zemërimin e tyre për qeverisjen dhe korrupsionin. Kryeministri pretendoi se drejtësia në Shqipëri është në rregull dhe se korrupsioni nuk ekziston, një deklaratë që bie në kundërshtim të plotë me realitetin. Një protestues madje arriti të hyjë në sallë dhe u nxorr jashtë me forcë, duke ilustruar qartë qëndrimin e Ramës ndaj kritikëve.

Organizatori i eventit përfiton tokë nga Rama

Takimi në New York përfshinte gjithashtu rolin e Ylli Ujkës, një organizator i afërt me Ramën, i cili është akuzuar për tjetërsim të 370 dynym tokë trashëgimie me ndihmën e kryeministrit. Sipas denoncimeve, Ylli Ujka ka përdorur lidhjet e tij me Ramën për të përfituar tokë nga trashëgimia familjare në mënyrë të padrejtë, duke tjetërsuar prona që i përkasin familjarëve të tjerë. Ky fakt dëshmon lidhjet e ngushta të Ramës me individë që përfitojnë personalisht nga këto takime, të cilat nuk janë të rastësishme, por të mirëplanifikuara për përfitim personal.

Luks, propagandë dhe transparencë që mungon

Vizita e Ramës përfshin gjithashtu pjesëmarrjen në festën e ditëlindjes së Alex Soros, djalit të miliarderit të Fondacionit Shoqëria e Hapur, me të cilin Rama ruan lidhje të ngushta personale dhe politike. Prioritetet e tij ishin të qarta: një axhendë private e përzier me interesat e elitave globale.

Pjesëmarrja e tij në këto evente luksoze tregon qartë se Rama e sheh diasporën thjesht si figurantë në propagandën e tij, ndërsa thekson rëndësinë e këtyre lidhjeve personale për përfitimet politike.

Transparenca e shpenzimeve të tij për këto udhëtime me charter, për ekspozitat e tij personale apo për pjesëmarrje në evente luksoze si kjo ndeshje basketbolli, ka qenë dhe mbetet një çështje e fshehur nga publiku. Një vit më parë, opozita kërkoi krijimin e një komisioni hetimor për të hetuar shpenzimet personale të kryeministrit, por ky komision u refuzua nga mazhoranca.

Kur do të trokasë drejtësia?

Të gjithë këto skenarë janë të njohur dhe të parashikueshëm: propagandë, mashtrime, dhe shmangie nga përgjegjësia. Ajo që ende nuk dimë është nëse SPAK do të ndërhyjë pas kësaj vizite të Ramës në SHBA dhe ta thërrasë për të dhënë shpjegime. Flitet se Rama mund të jetë personi kryesor që përmendet në telefonin e Monika Kryemadhit si “peshku i madh”.

Apo ndoshta, ashtu si në rastin e Erion Veliajt, drejtësia do ta anashkalojë përsëri? Sepse pavarësisht përfshirjes së emrit të tij në çdo aferë, duket se Veliaj ende po i shmanget vënies para drejtësisë.

Vizita e Ramës në SHBA dhe gjithë spektakli që e rrethoi treguan qartë përkushtimin e tij ndaj strategjive të zakonshme të propagandës dhe manipulimit. Kjo është tashmë një sjellje e parashikueshme për një lider që për çdo vizitë dhe deklaratë vazhdon të shmangë përgjegjësitë reale.

Nëse SPAK nuk ndërhyn as këtë herë, fasada e tij e mashtrimeve dhe lidhjeve të fuqishme do të vazhdojë të mbulojë realitetin e hidhur që shqiptarët përjetojnë çdo ditë.

/gazetareforma.com

The post NBA e ditëlindja e Soros, shqiptarët në radhën e fundit: Propaganda e Ramës në SHBA appeared first on iconstyle.al.

Skandalet e fundit në industrinë e ushqimit të shpejtë kanë nxjerrë në pah një kontrast tronditës në sjelljen e kompanisë KFC në SHBA dhe Shqipëri. Ndërsa në SHBA, KFC dhe zinxhirët e tjerë veprojnë me masa të shpejta dhe të rrepta për të mbrojtur konsumatorët, në Shqipëri, e njëjta kompani vazhdon shitjen e produkteve të kontaminuara, edhe kur rreziku për shëndetin e klientëve është konfirmuar. A është KFC ndërkombëtar në dijeni të kësaj praktike të rrezikshme? A është e pranueshme për një kompani kaq të njohur që emri i saj të lidhet me skandale të rënda?

SHBA: Mbrojtja e Konsumatorëve përpara Fitimeve

Në SHBA, një dyshim për bakterin E. coli në hamburgerët e McDonald’s çoi në një reagim të menjëhershëm të KFC dhe zinxhirëve të tjerë, të cilët larguan qepët nga tregu për të shmangur çdo rrezik potencial. (Lexo këtu) Taylor Farms, furnizuesi kryesor i qepëve për këto zinxhirë, tërhoqi nga tregu të gjitha produktet e veta dhe kërkoi ndalimin e përdorimit dhe shkatërrimin e tyre, edhe pse nuk kishte prova për kontaminim. Në të gjithë rrjetin e fast-food-eve, masat u morën menjëherë për të siguruar shëndetin dhe sigurinë e konsumatorëve, duke treguar një përkushtim të qartë për standardet e larta.

Shqipëria: KFC Vazhdoi Shitjet edhe pas Paralajmërimeve për Rrezik

Në Shqipëri, KFC përballet me një skandal të rëndë për shitjen e mishit të pulës të infektuar me salmonelë, pavarësisht paralajmërimeve zyrtare nga Bashkimi Evropian. Në vend që të tërhiqej nga tregu si në SHBA, kompania vazhdoi shitjen e produkteve të kontaminuara, duke vënë në rrezik jetën e konsumatorëve shqiptarë. Më shqetësues është fakti se administrator i rrjetit të KFC në Shqipëri është Agron Disha, një personazh i besuar i grupit shqiptaro-gjeorgjian, i përfshirë në dyshime për aktivitete të dyshimta financiare dhe menaxhimin e një rrjeti kriminal të ndërlidhur me pastrim parash dhe skema mashtrimi. Ky person, përgjegjës për shitjen e mishit me salmonelë, është simbol i korruptimit të bizneseve që ndodhin nën emrin e një marke ndërkombëtare.

Në një vend ku figura kyçe në KFC është lidhur me individë të njohur për aktivitete të dyshimta, AKU qëndron e heshtur. Çfarë mund të bëjë AKU kur në bord ndodhen personazhe që përfaqësojnë majën e korrupsionit në vend? Ligji shqiptar “Për Ushqimin” (Nr. 9863) përmban sanksione për kompanitë që shkelin standardet e sigurisë ushqimore, duke përfshirë gjoba të larta, pezullimin e licencave dhe ndjekjen penale për individët përgjegjës kur shkeljet rrezikojnë shëndetin publik. Nëse institucionet si AKU nuk zbatojnë detyrimet për mbrojtjen e konsumatorëve, ata mund të përballen me ndjekje për neglizhencë institucionale dhe akuza për korrupsion, për të cilat SPAK-u ka autoritet të nisë hetime.

Si Justifikon KFC Ndërkombëtar Një Shitje kaq të Rrezikshme për Publikun Shqiptar?

Përballë këtij skandali, KFC nuk ka ofruar asnjë shpjegim përse në Shqipëri nuk ndërmerren masa të njëjta me ato në SHBA. A është KFC në dijeni të personave që administrojnë biznesin e saj në Shqipëri? Përse një kompani kaq e njohur, që promovon sigurinë ushqimore dhe përkushtimin ndaj konsumatorëve, lejon që aktivitetet e saj në një vend të ndodhin në duart e një individi të dyshuar për përfshirje në rrjete kriminale? Në çdo rast, për një markë globale si KFC, leja e veprimeve të tilla është e pajustifikueshme dhe e papranueshme. Kjo tregon qartë një politikë të dyfishtë që vendos fitimet mbi sigurinë e konsumatorëve në Shqipëri.

Një Thirrje për Ndryshim

Ky skandal nuk është thjesht një rast i izoluar; është një dëshmi e një sistemi të dështuar të sigurisë ushqimore dhe transparencës. SPAK-u duhet të nisë hetimet për të kuptuar nëse KFC ndërkombëtare është e vetëdijshme për personazhet që administrojnë zinxhirët e saj dhe për lidhjet e tyre me struktura të dyshimta. Për KFC-në ndërkombëtare, është koha të rishikojë politikat dhe përzgjedhjet e saj në Shqipëri dhe të sigurojë që çdo konsumator, kudo, të ketë të njëjtën mbrojtje dhe të njëjtat standarde të sigurisë, pa përjashtime dhe pa dështime të përsëritura.

/gazetareforma.com

The post SKANDALI I KFC: Standardet e sigurisë ushqimore të dyfishta që na rrezikojnë jetën appeared first on iconstyle.al.

The post Lufta e Izraelit kalon nga Shqipëria: Karburanti e eksplozivët që “s’i sheh askush” appeared first on iconstyle.al.

Millennials Unplugged, ku flasim për jetën si millennials, pa filtra, pa klishe, vetëm histori të vërteta. Sjellim zërin, ritmin, pulsin e jetës urbane.

Millennials Unplugged nga Alesia Burnazi, çdo të premte duke filluar nga data 25 tetor, ora 23:30 vetëm në RTSH1 dhe Radio Tirana.

 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Alesia (@essicoppola)

Millennials Unplugged është një seri vodkastesh që fokusohet në jetët e gjeneratës millennial (personat e lindur midis viteve 1981-1996) që jetojnë në qytete urbane. Ky vodkast do të eksplorojë sfidat, mundësitë dhe aspektet kulturore që i japin jetë qytetit për këtë gjeneratë.

Çdo episod 55-minutësh do të përmbajë diskutime mbi tema si: qendrueshmëria urbane, jeta e natës në qytet, arti urban, hapësirat e përbashkëta ‘co-living’, rëndësia e komunitetit etj.

Ky vodcast me Alesia Burnazin do të përqëndrohet në ndërthurjen e kulturës së gjeneratës millennial dhe jetesës urbane, duke dhënë një perspektivë të re mbi mënyrën sesi kjo gjeneratë jeton dhe formëson jetën e qytetit. Duke eksploruar aspektet pozitive por dhe negative të mjediseve urbane, podkasti do t’u ofrojë dëgjuesëve një kuptim më të detajuar të të qenit millennial në qytet.

The post Millennials Unplugged me Alesia Burnazin appeared first on iconstyle.al.

In a remarkable story of entrepreneurial spirit, Iv Tase, an Albanian visionary, has not only established himself as a pioneer in the world of virtual reality but has also carved a unique place in tech history. After a long contribution in the media, Tase founded PrimeSpot Tourmake, a company that has gained global recognition as one of Google’s four official and certified virtual reality software partners. His journey to this exclusive partnership marks a historic achievement, as he became the first Albanian to secure such a prestigious collaboration with the tech giant.

PrimeSpot Tourmake is more than just a technological venture—it’s a game-changer for businesses and the tourism industry. Iv Tase’s innovative platform allows companies and destinations to dramatically boost their online presence, providing immersive, interactive virtual tours that have reshaped how people experience locations remotely. Interactive menu, interactive hotspots, customized plugins, and drone mapping.

From hotels and museums to real estate and retail, businesses have leveraged PrimeSpot Tourmake’s technology to engage audiences in ways never before possible. Direct access to publish on Google Business profile for every business. Tase’s foresight in developing this solution has positioned his company as a key player in the virtual reality landscape, offering cutting-edge tools to a broad range of industries.

Iv Tase’s journey began with a vision: to bridge the gap between reality and virtual experiences. His hard work, dedication, and relentless pursuit of innovation have been the driving forces behind PrimeSpot Tourmake’s success. Despite his global accomplishments, Tase remains humble, grounded in his roots, and focused on empowering others through his technology. He believes in the power of virtual reality to elevate businesses and provide unparalleled access to global tourism, helping even the smallest enterprises make a mark online.

Under Tase’s leadership, PrimeSpot Tourmake has transformed how people explore the world from the comfort of their homes. With the ever-growing demand for virtual experiences, his platform has become a critical tool for the tourism sector, enhancing the accessibility of destinations and attractions. His work has not only promoted businesses globally but has also opened doors for Albania to shine on the world stage, showcasing its technological prowess through his success.

Iv Tase’s journey is a powerful reminder of what can be achieved when vision meets determination. The courage to dream big and to keep pushing when the world says it’s impossible.

His work at PrimeSpot Tourmake isn’t just about expanding virtual reality’s boundaries; it’s about opening doors for others, showing that success isn’t about where you start but how far you’re willing to go. Iv’s story encourages young dreamers to stay true to their passions, to remain humble, and most importantly, to lift others as they climb. /Matt Quinn

The post Iv Tase: A visionary entrepreneur transforming virtual reality and tourism appeared first on iconstyle.al.

Dy motrat, Antonela dhe Mariela Berisha, janë dorëzuar në polici pas arratisjes për disa javë. Ato ishin shpallur në kërkim pasi dhunuar modelen Klea Prenga në një restorant në kryeqytet, duke e shpërfytyruar, pasi e goditën me gota dhe shishe.

Sipas njoftimit të policisë e dy motrat janë vetëdorëzuar mbrëmjen e sotme, ku njërës prej tyre thuhet se i është caktuar masa e sigurisë ‘Arrest në burg’.

Klea Prenga kallëzoi motrat Berisha pas ngjarjes, teksa edhe nga pamjet e publikuara, e reja ka qenë duke konsumuar ushqim me disa shoqe ku shfaqen dy motrat të cilat e sulmuan.

Klea Prenga kallëzoi motrat Berisha pas ngjarjes, teksa edhe nga pamjet e publikuara, e reja ka qenë duke konsumuar ushqim me disa shoqe ku shfaqen dy motrat të cilat e sulmuan.

Shkak i ngjarjes mësohet se kanë qenë dyshimet e Mariela Berishës se burri i saj e tradhtonte me 24-vjeçaren. Si shenjë hakmarrje dy motrat, kanë shkuar në restorantin në kryeqytet ku ndodhej Klea Prenga dhe e kanë goditur me shishe qelqi në fytyrë. Ngjarja ka ndodhur mbrëmjen e 6 Gushtit në një restorant në kryeqytet.

Menjëherë pas ngjarjes Klea Prenga është transportuar nga policia me ambulancë te Spitali i Traumës, ku ka marrë ndihmë të specializuar mjekësore.

Njoftimi:

Në vijim të njoftimit të dhënë më datë 09.08.2024, ku në një lokal te Kodra e Diellit, shtetaset A. B. dhe M. B. (motra) kanë goditur me shishe qelqi në fytyrë shtetasen K. P., ju njoftojmë se:

Sot më datë 16.10.2024, rreth orës 19:00, këto dy shtetase janë vetëdorëzuar në Drejtorinë Vendore të Policisë Tiranë.

Në vijim të veprimeve u bë ekzekutimi i vendimit penal të Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë e cila ka caktuar masën e sigurimit personal “Arrest në burg”, në mungesë, ndaj shtetases M. B., dhe masën e sigurimit “Detyrimi për tu paraqitur në Policinë Gjyqësore” ndaj shtetases A. B.

Materialet i kaluan Prokurorisë.

The post Dhunuan Klea Prengën, dorëzohen në polici motrat Berisha appeared first on iconstyle.al.

SHKUP – Situata për shqiptarët në Maqedoninë e Veriut po përkeqësohet me shpejtësi alarmante. Në një zhvillim të fundit shqetësues, Gjykata Kushtetuese e vendit ka shfuqizuar ligjin që garantonte barazinë në punësimin e shqiptarëve në administratën shtetërore, një vendim që ka shkaktuar valë të forta reagimesh.

Vendimi, i marrë me votim të fshehtë dhe në mungesën e njërit prej anëtarëve shqiptarë të gjykatës, ka çuar në largimin e mbi 800 shqiptarëve nga administrata që nga ardhja në pushtet e VMRO-së në fund të qershorit. Kjo lëvizje shihet gjerësisht si një goditje e rëndë ndaj të drejtave të shqiptarëve dhe një shkelje e hapur e Marrëveshjes së Ohrit.

Kryetari i Gjykatës Kushtetuese ka argumentuar se mekanizmi i njohur si ‘Balancuesi’ shkelte të drejtat dhe liritë e qytetarëve dhe diskriminonte përkatësinë etnike në konkurset për punësimet në administratë. Ky justifikim ka nxitur kritika të ashpra nga komuniteti shqiptar, i cili e sheh këtë si një pretekst për të minuar përfaqësimin e tyre në institucionet shtetërore.

Opozita shqiptare, e udhëhequr nga BDI, ka reaguar me forcë, duke deklaruar se shfuqizimi i ligjit shkel rëndë Marrëveshjen e Ohrit. Kjo marrëveshje historike, e arritur në 2001, ka qenë thelbësore për garantimin e të drejtave të shqiptarëve dhe ruajtjen e paqes ndëretnike në vend.

Paralelisht me këtë krizë, vazhdon debati i nxehtë për përdorimin e gjuhës shqipe si gjuhë zyrtare. Deputeti shqiptar Elmi Aziri, në një seancë të fundit parlamentare, u shpreh me forcë: “Kjo gjuhë flitet këtu para se të ishit ju!”, duke iu referuar historisë së gjatë të pranisë shqiptare në rajon. Ai e cilësoi situatën si “shprehje e një mllefi të akumuluar nacionalist, shovinist, racist dhe fashist”.

Për më tepër, raportohet se gjuha shqipe është hequr nga shumë tabela rrugësh dhe emra institucionesh, një lëvizje që shihet si një përpjekje e qëllimshme për të marginalizuar prezencën dhe kulturën shqiptare në vend.

Ndërkohë, heshtja e Tiranës zyrtare ndaj këtyre zhvillimeve ka nxitur kritika. Përveç disa deklaratave të përgjithshme nga zyrtarë si Spiropali, nuk ka pasur ndonjë reagim të fortë diplomatik apo notë proteste nga qeveria shqiptare.

Komuniteti ndërkombëtar, veçanërisht BE-ja dhe SHBA-ja, po ndjekin me shqetësim këto zhvillime. Ka gjasa se kjo situatë mund të çojë në destabilizim të mëtejshëm të Maqedonisë së Veriut dhe potencialisht të ndikojë në stabilitetin e gjithë rajonit të Ballkanit.

Kjo krizë në zhvillim nxjerr në pah delikatesën e marrëdhënieve ndëretnike në Maqedoninë e Veriut dhe tregon se sa lehtë mund të minohen arritjet e dy dekadave të fundit. Mbetet për t’u parë se si do të zhvillohet situata në ditët në vijim dhe nëse do të ketë ndërhyrje ndërkombëtare për të parandaluar një përshkallëzim të mëtejshëm të tensioneve.

/gazetareforma

The post Kriza në Maqedoninë e Veriut: Mbi 800 shqiptarë largohen nga administrata appeared first on iconstyle.al.

Nëse po del me një:

SHIGJETAR
Jeni thjesht shokë.

DASH
Je një babysitter.

LUAN
Je opsion i dytë.

BRICJAP
Je një investim.

VIRGJËRESHË
Je një projekt.

DEM
Tashmë i përket atij/asaj.

PESHQIT
Je 10 herë më i mirë në fantazinë e tyre, sesa në realitet.

GAFORRE
Je një mbështetje emocionale.

AKREP
Je shumë i durueshëm.

BINJAK
Je një studim në mbikqyrje.

PESHORE
Nuk po del, quaje veten single.

UJOR
Je person i çuditshëm.

The post Ç’përkufizim mund t’i vendosni, nëse po dilni me këtë shenjë horoskopi appeared first on iconstyle.al.

Rinia e përjetshme është një koncept i fesë dhe mitologjisë, por çfarë do të ndodhte nëse mund të kishim vetëm pak më shumë prej saj? Çfarë nëse do të ekzistonte një pilulë që mund të ngadalësonte rrjedhën e kohës, në mënyrë që të ndiheshit më të rinj për më gjatë? Kjo tingëllon si një mashtrim, por ka një sasi në rritje kërkimesh që po përpiqen ta bëjnë atë realitet.

Imagjinoni këtë skenë: Pas një analize të zakonshme të gjakut, vizitoni mjekun tuaj për rezultatet.

“Gjithçka është në rregull,” thotë mjeku me qetësi. “Problemi i vetëm është që po plakesh.” Pastaj, me një shpalosje të bllokut të recetave, mjeku shton: “Por unë mund të të ndihmoj për këtë. Merr këto tableta. Ato do të ngadalësojnë procesin e plakjes dhe do të të ndihmojnë të qëndrosh i/e shëndetshëm/e. Oh, dhe ato mund të të ndihmojnë të jetosh më gjatë gjithashtu.”

Një ilaç që zgjat jetën, ngadalëson plakjen dhe parandalon rrënimin e moshës së vjetër, përfshirë dobësinë dhe sëmundjet? Tingëllon shumë mirë për të qenë e vërtetë. Megjithatë, një sasi në rritje provash sugjeron jo vetëm që këto ilaçe janë brenda mundësive, por që ato mund të jenë tashmë këtu.

Disa prej tyre mund të gjenden në raftet e dyqaneve të shëndetit, ndërsa të tjerat janë ilaçe për sëmundje të tilla si diabeti dhe kanceri që janë duke u përdorur në mënyrë të ndryshme. Studimet mbi kafshët kanë demonstruar potencialin e tyre, dhe tani po fillojnë provat klinike për të vlerësuar nëse premtimi i tyre është i vërtetë tek njerëzit. Nëse është kështu, ata që janë në moshë të mesme tani mund të bëhen brezi i parë që përfiton nga përdorimi i tyre. Imagjinoni një 80-vjeçar me biologjinë dhe ‘energjitë’ e dikujt 30 vjet më të ri. Sa e bukur do të ishte të mos kesh nevojë të sillesh si në moshën tënde!

Jeto më mirë për më gjatë

Në dekadat e fundit, shkenca kundër plakjes ka kaluar nga shkenca-fiksion në shkencë të bazuar, akademikisht rigoroze dhe të rishikuar nga kolegët. Nuk ka të bëjë me arritjen e pavdekësisë, apo me ruajtjen e trurit tënd në mënyrë kriogjenike, apo ndonjë prej propozimeve të tjera të pazakonta.

“Ka shumë njerëz atje që ju shesin ‘ilaçe të gjarprit’ dhe ju thonë se do të jetoni përgjithmonë, dhe pastaj kur vdisni, askush nuk i padit,” thotë Dr. Nir Barzilai, drejtor i Institutit për Plakjen në Kolegjin e Mjekësisë Albert Einstein në Nju Jork.

Në vend të kësaj, bëhet fjalë për përmirësimin e asaj që shkencëtarët e quajnë ‘hapësira e shëndetit’, ose numri i viteve që njerëzit mund të jetojnë mirë pa sëmundje. Zgjatja e jetës mund të jetë një efekt anësor i mbarë, ashtu si edhe ndikimet për ekonominë.

Aktualisht, 80 për qind e të rriturve të botës mbi moshën 65 vjeç kanë të paktën një sëmundje kronike, ndërsa 68 për qind kanë dy ose më shumë. Vuajtja njerëzore është e madhe, dhe në 30 vitet e ardhshme, numri i të moshuarve mbi 65 vjeç pritet të dyfishohet në 1.5 miliardë. Kjo do të jetë e kushtueshme.

“Nëse do të kishim një ilaç që do të shtonte edhe një ose dy vite të shëndetshme në jetëgjatësinë e njeriut, do të kishte triliona dollarë ndikim në ekonominë botërore, sepse njerëzit do të ishin produktivë për më gjatë dhe nuk do të kishin të gjitha këto sëmundje që i kushtojnë kaq shumë sistemeve tona të kujdesit shëndetësor,” thotë Jim Mellon, kryetar i kompanisë për jetëgjatësi Juvenescence.

Nuk është çudi që mosha është faktori më i madh i rrezikut për sëmundje të tilla si kanceri, sëmundjet kardiovaskulare dhe neurodegjeneruese. Procesi i plakjes përfshin një numër të madh ndryshimesh biologjike që drejtojnë zhvillimin e tyre. Shkencëtarët i quajnë këto ndryshime ‘shenjat’ dhe rreth nëntë prej tyre janë identifikuar, përfshirë akumulimin e mutacioneve gjenetike, shpërbërjen e kromozomeve dhe aftësinë e dobësuar të qelizave të vogla të energjisë, të quajtura mitokondri, për të funksionuar.

Sipas teorisë, nëse mund t’i korrigjoni këto probleme, jo vetëm që do të ngadalësoni plakjen, por gjithashtu do të parandaloni ose shtyni shumë prej sëmundjeve që lidhen me moshën e vjetër.

Në dhjetor të vitit 2021, studiuesit nga Universiteti i Akademisë Kineze të Shkencave në Shangai zbuluan se një përbërës natyral i gjetur në farat e rrushit mund të zgjasë jetën e minjve të moshuar me 9 për qind dhe t’i bëjë ata fizikisht më të aftë gjithashtu. Përbërësi, i quajtur procyanidin C1, funksionon duke synuar një tjetër shenjë të plakjes: akumulimin e qelizave të lodhura dhe të konsumuar, që përshkruhen si ‘senescent’.

Në vitet tona të reja, sistemi imunitar pastron qelizat senescent nga trupi përpara se të shkaktojnë një problem, por ndërsa plakemi dhe sistemi ynë imunitar dobësohet, qelizat kanë mundësinë të qëndrojnë dhe të lëshojnë molekula inflamatore që dëmtojnë indin përreth.

“Është si një zjarr që përhapet,” thotë Ming Xu, i cili studion senescencën në Qendrën për Plakjen në Universitetin e Connecticut. “Është një popullatë shumë e vogël qelizash, por kanë një ndikim shumë të madh dhe shumë dëmtues.” Ilaçet që kërkojnë dhe shkatërrojnë këto qeliza senescent, të njohura si senolitikë, janë ndër terapitë më premtuese kundër plakjes.

Xu dhe kolegët e tij kanë treguar se kur numra të vegjël qelizash senescent transplantohen në minj, ata i plakin ata. Pastaj, kur të njëjtët minj trajtohen, jo me procyanidin C1, por me një koktej të dy ilaçeve senolitikë të ndryshëm, qelizat tradhtare shkatërrohen dhe minjtë bëhen më të fortë. Ata zhvillojnë muskuj më të fuqishëm, bëhen më aktivë dhe jetojnë më gjatë. Të njëjtat rezultate janë parë edhe tek minjtë që janë plakur natyrshëm.

Është edhe më mbresëlënëse sepse minjtë morën ilaçet shumë vonë në jetë, kur ishin tashmë dy vjeç.

“Është ekuivalenti i një personi që fillon trajtimin kur është 70 ose 80 vjeç dhe pastaj ka jetën e tij të shëndetshme të zgjatur me pesë deri në gjashtë vjet,” thotë Xu.

Gjithashtu inkurajuese është fakti që këto ilaçe tashmë janë të njohura për përdorim të sigurt te njerëzit. Quercetin, një pigment bimor që gjendet në shumë fruta dhe perime, shitet si një suplement dietik, ndërsa dasatinibi është i miratuar për përdorim si një ilaç për kancerin e gjakut.

Studime të mëtejshme mbi kafshët kanë treguar se ilaçet senolitikë mund të vonojnë, parandalojnë ose lehtësojnë më shumë se 40 sëmundje, përfshirë kancerin dhe çrregullime të ndryshme të zemrës, mëlçisë, veshkave, mushkërive, syve dhe trurit. Studime paraprake te njerëzit tregojnë se ato zvogëlojnë numrin e qelizave senescent, kufizojnë inflamacionin dhe lehtësojnë dobësinë, dhe tani dhjetëra prova klinike janë duke u zhvilluar për të vlerësuar ndikimin e tyre në sëmundje të ndryshme, përfshirë diabetin, artritin dhe sëmundjen Alzheimer.

Përshpejtimi i një procesi të ngadaltë

Është një koncept i thjeshtë dhe duhet të jetë i drejtpërdrejtë, përveç disa problemeve. E para është që njerëzit marrin dekada për t’u plakur, një situatë që i bën provat e nevojshme të gjata dhe të shtrenjta.

Një zgjidhje e mundshme për këtë problem, e cila po hetohet aktualisht, është përdorimi i përfaqësuesve molekularë ose “biomarkatorëve” të procesit të plakjes. Këto janë ndryshime të holla, të tilla si shtimi i disa grupeve kimike në ADN, që ndodhin në periudha më të shkurtra kohe dhe mendohet se përfaqësojnë një pasqyrë më të gjerë të plakjes.

Një opsion tjetër është t’i drejtohemi mikut më të mirë të njeriut. Qentë plaken rreth shtatë herë më shpejt se njerëzit dhe përjetojnë shumë prej sëmundjeve dhe rënieve të njëjta që lidhen me moshën. Me pak fjalë, ata janë një model i shkëlqyer i procesit të plakjes dhe janë të gatshëm të ndihmojnë në këmbim të dhuratave dhe përkëdheljeve.

Si pjesë e Projektit të Plakjes së Qenve në SHBA, 500 qen po ndihmojnë në vlerësimin e një trajtimi tjetër të mundshëm kundër plakjes, të quajtur rapamicinë. Rapamicina gjithashtu synon qelizat senescent, si dhe disa prej shenjave të tjera të plakjes.

Doza të mëdha relativisht jepen pacientëve të transplantit për të ndihmuar në parandalimin e refuzimit të organeve, por në doza të vogla është treguar se zgjat jetën në krimba, miza dhe minj. Qentë do të ndiqen për deri në një dekadë dhe nëse premtimi i rapamicinës realizohet, ata që marrin trajtimin mund të kenë jetën e tyre të zgjatur deri në katër vjet njerëzore (ose 28 vjet të qenit).

Problemi i dytë me organizimin e studimeve të nevojshme te njerëzit është më pak praktik. Sipas paradigmës aktuale mjekësore, plakja nuk është diçka që ka nevojë të trajtohet. Ashtu si dhimbjet e kokës apo telefonatat e bezdisshme, plakja shihet si një realitet i jetës.

Nëse Administrata e Ushqimit dhe Barnave të SHBA (FDA) dhe rregullatorët e tjerë mjekësorë ndonjëherë do të aprovojnë një ilaç për plakjen, së pari ata do të duhet të pranojnë që plakja është një gjendje e parandalueshme që mund të synohet terapeutikisht.

“Ne nuk duam ta quajmë plakjen një sëmundje,” thotë Barzilai. “Njerëzit që duam të ndihmojmë nuk duan që ne t’i quajmë ata të sëmurë, por plakja ka nevojë të njihet zyrtarisht si një ‘indikacion’ që është i trajtueshëm.”

Kështu që Barzilai ka gjetur një rrugëdalje nga dilema. Ai është fokusuar në një tjetër ilaç të mundshëm kundër plakjes, të quajtur metforminë.

Metformina është një ilaç i lirë dhe i suksesshëm. Çdo ditë, miliona njerëz e marrin atë për të kontrolluar diabetin e tipit 2, por në vitin 2016, Barzilai sugjeroi që ajo mund të përdoret për të ngadalësuar plakjen.

Çelësi i argumentit të tij është një provë klinike në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2014 që përfshinte mbi 150,000 njerëz, e cila zbuloi se diabetikët që merrnin metforminë jetonin më gjatë se jo-diabetikët që nuk e merrnin atë, dhe një numër në rritje studimesh të veçanta që demonstrojnë aftësinë e metforminës për të parandaluar çrregullime të caktuara të lidhura me moshën. Të marra së bashku, këto studime tregojnë se metformina mund të përmirësojë hapësirën e shëndetit, por ato ende nuk e vërtetojnë përfundimisht. Çfarë nevojitet është një provë klinike që t’i lidhë të gjitha këto përfundime të lirshme në një studim të vetëm, të mirë-dizajnuar. Hyni në provën ‘Targeting Aging with Metformin’ (TAME).

Barzilai dhe kolegët e tij po rekrutojnë 3,000 të rritur, të moshës 65 deri në 80, të cilët nuk kanë diabet, për të marrë ose metforminë ose një placebo për një periudhë katërvjeçare. Gjatë kësaj kohe, ekipi do të monitorojë biomarkatorët e plakjes dhe kohën që u duhet secilit prej pacientëve për të zhvilluar një sëmundje të madhe të lidhur me moshën, si demenca ose goditja në tru.

Në vend që të shikojnë aftësinë e metforminës për të vonuar një sëmundje të vetme të lidhur me moshën, siç kanë bërë provat e tjera, ky studim do të vlerësojë kapacitetin e ilaçit për të vonuar fillimin e sëmundjeve të lidhura me moshën në përgjithësi. Do të tregojë nëse metformina mund të rrisë hapësirën e shëndetit.

Nëse prova arrin sukses, efektet e saj mund të jenë të thella. TAME ka fuqinë për të provuar që plakja është diçka që mund të synohet dhe trajtohet me ilaçe. Kjo, në vetvete, do të jetë një ndryshim i madh i paradigmës.

“Ne shpresojmë se do të frymëzojë FDA-në që të bëjë plakjen një indikacion dhe të sigurojë një model për kompanitë e tjera bioteknologjike që të bëjnë studime të ngjashme,” thotë Barzilai.

Ndërsa shkencëtarë të tjerë ndjekin strategji të ndryshme kundër plakjes, si terapia gjenetike ose transplantet e indeve, marrja e tabletave është shumë më e thjeshtë. Metformina mund të bëhet ilaçi i parë i autorizuar kundër plakjes me aftësinë për të jo vetëm zgjatur jetën, por për të zgjatur një jetë të shëndetshme. Pastaj, pas metforminës, ilaçe të tjera kundër plakjes mund të ndjekin. Në vend që të trajtojmë çdo sëmundje të lidhur me moshën veçmas, siç ndodh aktualisht, është e mundur të imagjinojmë një të ardhme ku këto gjendje të trajtohen së bashku, duke synuar shenjat e shumta të plakjes.

Ashtu siç sot përshkruhen statinat për të ulur kolesterolin dhe për të parandaluar goditjet në tru dhe sëmundjet e zemrës, po ashtu mund të përshkruhen ilaçe kundër plakjes ose ‘geroterapeutikë’ për të parandaluar sëmundjet e moshës së vjetër. Bazuar në rezultatet e një analize gjaku, që mund të tregojë sa shpejt po plakesh dhe cilat sëmundje je i/e prirur të zhvillosh, një klinicist mund të përshkruajë një ose më shumë ilaçe kundër plakjes.

Metformina, rapamicina, quercetin, dasatinibi dhe ilaçe të tjera ende të paidentifikuara kundër plakjes mund të jenë pjesë e skenës. Do të përfaqësonte një zhvendosje nga modeli mjekësor mbizotërues, ku sëmundjet trajtohen reaktivisht pas shfaqjes së simptomave dhe vuajtjeve, drejt një modeli parandalues të kujdesit, ku pacientët monitorohen në mënyrë proaktive dhe sëmundjet e ardhshme parandalohen.

Me një grusht ilaçesh premtuese kundër plakjes që tashmë ekzistojnë, plakja kurrë nuk është dukur kaq ‘e trajtueshme’. Megjithatë, ekziston vetëm një problem i fundit. Provat klinike nuk janë të lira, kështu që pyetja është, kush do të paguajë?

Agjencitë qeveritare të financimit duket se nuk janë të prirura të investojnë në fushën kundër plakjes. Rregullatorët zakonisht nuk financojnë studime të barnave që janë tashmë në treg dhe industria farmaceutike nuk do të paguajë për prova të barnave që janë gjenerike, të lira ose pa patentë, pa asnjë marzh fitimi.

Rreth 30 kompani të mirëfillta kundër plakjes që ekzistojnë janë më të interesuara për të zhvilluar terapitë e tyre të pronësisë sesa barnat e aksesueshme si metformina ose quercetina. Derisa të gjendet financim shtesë, kjo do të thotë që barnat e sigurta, të përballueshme me potencialin për të ngadalësuar plakjen dhe zgjatur hapësirën e shëndetit nuk po hulumtohen siç duhet. Ndërkohë, njerëzit që kanë më shumë nevojë për to po plaken duke pritur.

The post Po! Së shpejti do të marrim pilula kundër plakjes! appeared first on iconstyle.al.

Ndërsa ekonomia shqiptare raporton rritje, duket se përfituesit kryesorë janë një grup i ngushtë oligarkësh, ndërkohë që shumica e familjeve shqiptare vazhdojnë të përballen me sfida ekonomike. Kjo situatë paradoksale është bërë e dukshme nga të dhënat e fundit të INSTAT-it për vitin 2023.

Sipas raportit, ekonomia shqiptare u rrit me 3.94% në 2023, por kjo rritje duket se nuk është reflektuar në mirëqenien e përgjithshme të popullsisë. Gati 90% e rritjes ekonomike erdhi nga vetëm dy sektorë: ndërtimi dhe turizmi. Këta sektorë, veçanërisht ndërtimi, janë tradicionalisht të lidhur me interesat e oligarkëve, duke sugjeruar një përqendrim të përfitimeve ekonomike në duart e pak individëve.

Ndërkohë, familjet e zakonshme shqiptare vazhdojnë të shtrëngojnë rripin. Shpenzimet për ushqime dhe pije jo-alkoolike zënë 39.6% të buxhetit familjar, niveli më i lartë në Evropë dhe pothuajse i pandryshuar nga viti i mëparshëm. Kjo tregon se, pavarësisht rritjes së raportuar ekonomike, shumica e familjeve ende luftojnë për të përmbushur nevojat bazë.

Shpenzimet mesatare mujore për një familje shqiptare prej 3.7 personash arritën në 91,675 lekë, një rritje nominale prej 3.7% krahasuar me 2022. Megjithatë, duke marrë parasysh inflacionin prej 4.8%, konsumi real i familjeve ka rënë me 1.1%.

Struktura e shpenzimeve tregon se:

• 39.6% e buxhetit shkon për ushqime dhe pije jo-alkoolike
• 9.7% për banesën, ujë dhe energji elektrike
• 7.4% për restorante dhe hotele

Sektori i turizmit, një tjetër kontribuues kryesor në rritjen ekonomike, duket se gjithashtu favorizon kryesisht investitorët e mëdhenj dhe oligarkët. Pavarësisht numrit të lartë të turistëve, përfitimet nuk duken se po rrjedhin në ekonominë e gjerë. Shumica e mallrave për të furnizuar industrinë e turizmit importohen, ndërsa prodhimi bujqësor vendor ka rënë nën nivelet e katër viteve më parë.

Kjo situatë reflekton një problem të thellë strukturor në ekonominë shqiptare. Ndërsa oligarkët përfitojnë nga projektet e mëdha të ndërtimit dhe investimet në turizëm, shumica e popullsisë nuk po sheh përmirësime reale në standardin e jetesës.

Ekspertët theksojnë nevojën urgjente për një shpërndarje më të barabartë të rritjes ekonomike dhe zhvillim më të balancuar të sektorëve të ndryshëm ekonomikë. Vetëm kështu mund të përmirësohet mirëqenia e përgjithshme e popullsisë dhe të zvogëlohet hendeku midis oligarkëve dhe qytetarëve të zakonshëm.

The post Ekonomia rritet vetëm për oligarkët, shqiptarët shpenzuan 40% buxhet për ushqime appeared first on iconstyle.al.

Shqipëria po zhytet në një krizë të thellë ekonomike, me qeverinë që vazhdon të dështojë në adresimin e nevojave themelore të qytetarëve. Rënia dramatike e konsumit, veçanërisht në sektorin e veshjeve, është bërë simbol i mjerimit ekonomik që po përjetojnë familjet shqiptare. Të dhënat tregojnë një realitet alarmues:
Në 8-mujorin 2024, importet e tekstilit dhe këpucëve shënuan rënie me 8.6%, ndërsa importet e veshjeve të përdorura u rritën me 4.7%. Konkretisht, importet e veshjeve të përdorura arritën në 2,47 miliardë lekë, nga 2,3 miliardë lekë në të njëjtën periudhë të vitit 2023. Ndërkohë, importet e tekstileve dhe veshjeve të reja ranë në 56 miliardë lekë, nga 61,4 miliardë që ishin vitin e kaluar.

Këto shifra nuk janë thjesht statistika – ato reflektojnë realitetin e hidhur të shqiptarëve që nuk kanë më mundësi të blejnë veshje të reja. Inflacioni i lartë, i shkaktuar nga politikat e gabuara ekonomike të qeverisë dhe keqmenaxhimi i situatës pas luftës në Ukrainë, ka çuar në rritje dyshifrore të çmimeve të produkteve bazë. Si pasojë, shumë familje janë detyruar të shkurtojnë drastikisht shpenzimet për veshje dhe këpucë.
Përballë kësaj situate të mjeruar, qytetarët po detyrohen të kthehen drejt alternativave më të lira, duke përfshirë blerjen e veshjeve të përdorura ose produkteve të falsifikuara. Rubrika “Qytetarët” e Iconstyle ka ekspozuar pafund raste të tilla në TikTok, Telegram dhe Instagram, duke nxjerrë në pah dështimin e qeverisë për të mbrojtur konsumatorët.

Në vend që të adresojë urgjentisht këtë problem, qeveria ka propozuar një projektligj “Për Markat Tregtare” që synon të ndalojë tregtimin e produkteve të falsifikuara. Megjithatë, ky projektligj ende nuk është miratuar, duke lënë qytetarët të pambrojtur ndaj mashtrimit dhe produkteve të cilësisë së ulët. Më keq akoma, qeveria shpreh synimin për të mbyllur tregun e veshjeve të përdorura, të njohura si “gabi”, që kanë qenë një shpëtim për shumë familje në nevojë.
Kjo lëvizje e pamenduar mirë ngre pyetjen e madhe: Ku do të blejnë veshje shqiptarët e varfëruar?

A synon qeveria t’i detyrojë qytetarët të blejnë vetëm nga oligarkët dhe qendrat e mëdha tregtare, kur shumica e familjeve nuk arrijnë dot as të mbyllin muajin

Realiteti është i ashpër: qytetarëve nuk u del as për bukën e gojës, e jo më për veshje të shtrenjta. Kjo situatë e mjeruar po shtyn gjithnjë e më shumë shqiptarë drejt emigracionit, duke kërkuar kushte më të mira jetese jashtë vendit. Ndërkohë që qytetarët luftojnë për mbijetesë, qeveritarët vazhdojnë të pasurohen përmes korrupsionit dhe vjedhjes së parasë publike.

Është e papranueshme që në vend të zgjidhjes së problemeve reale ekonomike, qeveria po përpiqet të mbyllë ato pak alternativa të përballueshme që u kanë mbetur qytetarëve. Projektligji i propozuar, në vend që të ndihmojë qytetarët dhe të bëjë bizneset më të ndershme, rrezikon të përkeqësojë situatën duke eliminuar opsionet e vetme të përballueshme për shumicën e popullsisë.

Shqipëria po përballet me një krizë të thellë ekonomike dhe sociale, të shkaktuar dhe të thelluar nga politikat e gabuara të qeverisë. Balancimi mes mbrojtjes së markave tregtare dhe sigurimit të veshjeve të përballueshme për popullsinë nuk duhet të jetë një dilemë në një shoqëri funksionale. Fatkeqësisht, qeveria aktuale po dështon në të dyja frontet, duke lënë qytetarët në mëshirë të fatit dhe duke i shtyrë drejt zgjedhjeve të vështira mes blerjes së ushqimit apo veshjeve bazike.

Është koha që qeveria të pranojë dështimin e saj dhe të ndërmarrë veprime urgjente për të ndihmuar vërtet qytetarët, në vend që të vazhdojë të mbrojë interesat e një pakice të privilegjuar në kurriz të shumicës së popullsisë!

The post Qeveria dështon qytetarët: Kriza e thellë ekonomike, shqiptarët drejtohen tek ‘gabi’ appeared first on iconstyle.al.