Tifozët e futbollit që udhëtojnë për në SHBA për Kupën e Botës të parë të bashkëorganizuar në kontinent do të gjejnë tre vende pritëse që kanë kaluar një kohë të tensionuar.
Turneu, i cili do të zhvillohet në 16 qytete pritëse dhe tre vende, vjen pas një periudhe marrëdhëniesh të tensionuara midis SHBA-së, Kanadasë dhe Meksikës.
MosmarrĂ«veshjet dukeshin se âishin harruarâ kur udhĂ«heqĂ«sit e vendeve u takuan pĂ«r shortin nĂ« Uashington nĂ« dhjetor dhe pozuan pĂ«r njĂ« selfie me presidentin e FIFA-s, Gianni Infantino.
Por bashkimi nĂ« grup pĂ«r njĂ« turne tĂ« plotĂ« 39-ditor ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« jetĂ« ânjĂ« lojĂ« tjetĂ«râ.
Tensione mbi tregtinë dhe turizmin
Meksika dhe Kanadaja, partnerët kryesorë tregtarë të SHBA-së, nuk do ta kenë harruar se ishin ndër vendet e para që u shënjestruan nga Trump me tarifa.
Kanadaja - e cila u zemërua gjithashtu nga komentet e përsëritura të Trumpit për ta bërë vendin një "shtet të 51-të" të SHBA-së - u kundërpërgjigj me kundërmasat e veta.
Provincat tërhoqën alkoolin amerikan nga raftet dhe kanadezët kufizuan ndjeshëm udhëtimet drejt jugut, gjë që e acaroi SHBA-në në këmbim.
Problemet që Kanadaja dhe Meksika kanë me SHBA-në kanë ndikuar gjithashtu në marrëdhëniet midis tyre, sugjeron Carlo Dade, drejtor i politikës ndërkombëtare në Universitetin e Calgary-t.
Kanadaja ishte akuzuar se e kishte lënë Meksikën nën kontroll përpara mandatit të dytë të Trumpit, pasi zyrtarët kanadezë dhe amerikanë argumentuan se Meksika po shërbente si një derë e pasme në Amerikën e Veriut për investimet kineze.
Kjo do të thotë që kryeministri kanadez Mark Carney është përpjekur gjithashtu të përmirësojë marrëdhëniet me Meksikën, ndërsa përpiqet të diversifikojë tregtinë larg SHBA-së.
Tre veta një turmë
Një Kupë Bote nuk është organizuar kurrë më parë në tre vende. Dhe duke qenë se turneu i vitit 2026 përfshin një kontinent të tërë, është i përfshirë një gamë e gjerë autoritetesh të ndryshme.
Me tifozët që udhëtojnë midis tre kombeve për të parë ndeshjet, përpjekjet e shtuara të zbatimit të ligjit për imigracionin në SHBA mund të ndezin nervat tashmë të tendosura.
Dhe shqetĂ«simet amerikane pĂ«r sigurinĂ« â tĂ« shtuara pĂ«r shkak tĂ« luftĂ«s sĂ« vazhdueshme me Iranin â mund tĂ« shtojnĂ« shtresa tĂ« reja frustrimi dhe potencialin qĂ« incidentet nĂ« dukje tĂ« padĂ«mshme tĂ« pĂ«rshkallĂ«zohen nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« papritur.
"BashkĂ«organizimi i kĂ«tyre ngjarjeve sportive globale nuk Ă«shtĂ« domosdoshmĂ«risht njĂ« raport dashurie midis organizatorĂ«veâ, tha Lindsay Sarah Krasnoff, autore dhe asistente-profesore klinike e sportit global nĂ« Universitetin e New Yorkut.
VetĂ« FIFA ka shprehur shpresa tĂ« mĂ«dha pĂ«r modelin, duke thĂ«nĂ«: âĂshtĂ« njĂ« moment kur tre vende dhe njĂ« kontinent i tĂ«rĂ« thonĂ« jemi tĂ« bashkuar si njĂ« pĂ«r tĂ« mirĂ«pritur botĂ«n dhe pĂ«r tĂ« ofruar KupĂ«n e BotĂ«s FIFA mĂ« tĂ« madhe, mĂ« tĂ« mirĂ« dhe mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se tĂ« tĂ« gjitha kohĂ«raveâ.
Udhëheqësi i secilit komb mund të dëshirojë ta përdorë turneun jo vetëm për të treguar se mund të shkojnë mirë me fqinjët e tyre, por edhe për t'u vërtetuar një pikë atyre që e kritikojnë për çështjet e brendshme.
Kjo është sigurisht e vërtetë për Meksikën, ku ka pasur një shkallë të zymtësisë rreth bashkëorganizimit.
Ka pasur pyetje të vazhdueshme mbi gatishmërinë e aeroportit kryesor të kryeqytetit, sistemit të transportit publik dhe stadiumit të rinovuar Azteca.
Pa përmendur shfaqjen e anëtarëve të kartelit në rrugë disa muaj më parë në një shfaqje të shkurtër, por të përhapur dhune.
Dhe tani, sindikata kryesore e mësuesve po mban një grevë mbarëkombëtare për pensionet dhe kushtet - dhe protesta masive që kërcënojnë të mbyllin rrugët kryesore për ndeshjet.
Slogani i tyre është "pa një zgjidhje (për kërkesat e tyre), nuk do të ketë fillim të ndeshjes".
Por, gjatë të gjitha sfidave, presidentja meksikane Claudia Sheinbaum ka mbetur plotësisht optimiste.
"ĂshtĂ« koha pĂ«r tĂ« dĂ«shmuar futbollin mĂ« tĂ« mirĂ« nĂ« botĂ« dhe pĂ«r tĂ« ndarĂ« me tĂ« gjithĂ« se kush jemi - jo vetĂ«m njĂ« vend me trashĂ«gimi tĂ« madhe kulturore, por edhe njĂ« popull i fuqizuar", tha ajo vitin e kaluar.
Treshja synon gola përtej turneut
Analistët kanë sugjeruar që tre fqinjët mund të arrijnë disa përparime të tjera nëse mund ta përfundojnë siç duhet turneun.
Treshja është në mes të një shqyrtimi sfidues të një marrëveshjeje historike të tregtisë së lirë të Amerikës së Veriut, e njohur si USMCA.
Rishikimi ka lënë pasiguri mbi një partneritet tregtar që ka qenë në fuqi në një farë mënyre që nga viti 1994.
Meksika ka nisur bisedime zyrtare me SHBA-në, diçka që Kanadaja ende nuk e ka bërë.
Por Kupa e Botës ofron një mundësi për diplomaci - siç e pamë kur Trump, Carney dhe Claudia Sheinbaum e Meksikës buzëqeshën të gjithë së bashku në shortin e turneut në dhjetor.
Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe Africa CDC nisën një plan të përbashkët reagimi ndaj shpërthimit të Ebolës, duke kërkuar 518 milionë dollarë për të përmbajtur përhapjen e virusit në Republikën Demokratike të Kongos dhe për të parandaluar zgjerimin në rajon.
Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, deklaroi pas një vizite në provincën Ituri se ekipet shëndetësore ende po përpiqen të përballojnë ritmin e përhapjes së virusit.
âShpĂ«rthimi po pĂ«rparon me shpejtĂ«siâ, tha Tedros gjatĂ« njĂ« konference tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r shtyp, duke theksuar se pĂ«rgjigja efektive kĂ«rkon udhĂ«heqje tĂ« fortĂ« qeveritare, pĂ«rfshirje tĂ« komuniteteve dhe koordinim tĂ« ngushtĂ« mes partnerĂ«ve ndĂ«rkombĂ«tarĂ«.
Plani i pĂ«rbashkĂ«t, i hartuar nga OBSH-ja, Africa CDC dhe organizata partnere, mbĂ«shtetet nĂ« parimin ânjĂ« plan, njĂ« buxhet, njĂ« ekipâ dhe pĂ«rfshin koordinimin e emergjencave, mbikĂ«qyrjen epidemiologjike, testimet laboratorike, parandalimin e infeksioneve, trajtimin klinik, angazhimin e komunitetit, kĂ«rkimin shkencor dhe logjistikĂ«n.
Sipas Tedrosit, zbatimi i planit gjatë këtij viti kërkon financim prej 518 milionë dollarësh.
Ndërkohë, drejtori i përgjithshëm i Africa CDC, Jean Kaseya, bëri të ditur se deri tani janë konfirmuar 397 raste me Ebola dhe 63 viktima, ndërsa më shumë se 5,000 kontakte të personave të infektuar po monitorohen nga autoritetet shëndetësore.
Sipas Kaseya, rreziku i vdekshmërisë nga shpërthimi vlerësohet në rreth 15.9 për qind.
Ai shtoi se 11 vende konsiderohen aktualisht në rrezik nga përhapja e virusit.
Që nga shpallja e shpërthimit më 15 maj, Ebola është zgjeruar nga një provincë dhe tre zona shëndetësore në tre provinca dhe 26 zona shëndetësore të prekura në Republikën Demokratike të Kongos.
Epiqendra e shpërthimit mbetet në Ituri, ku regjistrohen mbi 90 për qind e rasteve dhe rreth 70 për qind e vdekjeve të raportuara. /Telegrafi/
Në samitin BE-Ballkani Perëndimor, nisma e re e propozuar nga Franca dhe Gjermania për integrimin gradual të rajonit në Bashkimin Evropian ishte temë qendrore, teksa udhëheqësit evropianë përsëritën qëndrimin se e ardhmja e rajonit është në bllok.
Kancelari i Gjermanisë, Friedrich Merz, tha pas samitit se propozimi i tij i përbashkët me presidentin e Francës, Emmanuel Macron, ka marrë mbështetje si nga liderët evropianë ashtu edhe nga ata rajonalë.
Duke iu referuar atmosferës gjatë diskutimeve për këtë propozim në samit, ai njoftoi për ndryshime në rregullat e procesit të zgjerimit, i cili deri më tani, sipas tij, ka qenë shumë i ngadalshëm.
âNe tani po e ndryshojmĂ« kĂ«tĂ« dhe do tĂ« punojmĂ« mĂ« intensivisht nĂ« kĂ«tĂ« proces. Duhet tĂ« merren vendime edhe pĂ«r kĂ«tĂ«, por bisedimet joformale qĂ« u zhvilluan kĂ«tu sot mĂ« japin shpresĂ« se shumĂ« shpejt do tĂ« arrijmĂ« te njĂ« zgjidhje e duhur", deklaroi kancelari gjerman nĂ« pĂ«rfundim tĂ« samitit BEâBallkani PerĂ«ndimor qĂ« u mbajt nĂ« Tivat tĂ« Malit tĂ« Zi.
Kreu i qeverisë gjermane tha se mesazhi kryesor për vendet e rajonit është se Bashkimi Evropian i dëshiron ato si anëtare.
âQĂ«llimi Ă«shtĂ« dhe mbetet anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« i tĂ« gjitha shteteve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor, sepse kemi interes strategjik tâi lidhim kĂ«to vende me ne, me Bashkimin Evropian. Nga ana tjetĂ«r, edhe ato duan tĂ« bĂ«hen anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian", tha ai.
Franca dhe Gjermania propozojnë integrim gradual të Ballkanit Perëndimor në BE
Merz tha se tani do të niset një proces gradual që përbëhet fillimisht nga hapja e rrugës drejt institucioneve, për shembull përmes pjesëmarrjes në mbledhjet e Këshillit Evropian, "dhe ndoshta edhe të Parlamentit Evropian në cilësinë e vëzhguesit".
âNuk do tĂ« ketĂ« mĂ« justifikime, por do tĂ« ketĂ« procese shumĂ« konkrete dhe individuale pĂ«r secilin shtet tĂ« veçantĂ« tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor. Jemi nĂ« Mal tĂ« Zi. Mali i Zi Ă«shtĂ« qartĂ«sisht vendi mĂ« i pĂ«rparuar nĂ« kĂ«tĂ« grup. Kjo mund tĂ« pĂ«rfundojĂ« sĂ« shpejti, pĂ«rfshirĂ« edhe tĂ« gjithĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit nĂ« Bashkimin Evropian. TĂ« tjerĂ«ve do tâu duhet pak mĂ« shumĂ« kohĂ«â, porositi ai.
Ndërkaq, në një konferencë për media pas samitit, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e mirëpriti propozimin franko-gjerman, duke vlerësuar se qëllimi i tij është përmirësimi i procesit të zgjerimit.
âProcesi i bazuar nĂ« merita mbetet themeli i qasjes sonĂ« dhe ne duam tĂ« ecim shpejt dhe me efikasitetâ, tha ajo.
Von der Leyen zbuloi se dy temat e samitit ishin Plani i Rritjes dhe zgjerimi.
âZgjerimi Ă«shtĂ« njĂ« imperativ gjeostrategjik pĂ«r ne dhe njĂ« investim afatgjatĂ« pĂ«r paqen, stabilitetin dhe sigurinĂ« tonĂ«. Do tĂ« mbetet proces i bazuar nĂ« merita, por duhet tĂ« bĂ«het mĂ« dinamik sepse proces i bazuar nĂ« merita nuk do tĂ« thotĂ« proces i ngadalshĂ«m, ai nĂ«nkupton proces tĂ« drejtĂ« dhe tĂ« parashikueshĂ«m â me fjalĂ« tĂ« tjera, kur reformat bĂ«het, pĂ«rparimi drejt BE-sĂ« duhet tĂ« jetĂ« hapi i radhĂ«sâ, tha ajo.
UdhĂ«heqĂ«sja e KE-sĂ« shtoi se e ardhmja e Ballkanit PerĂ«ndimor Ă«shtĂ« nĂ« BE dhe ky nuk Ă«shtĂ« premtim i bllokut, por ânjĂ« zgjedhje strategjikeâ.
NdĂ«rkaq, kreu i KĂ«shillit Evropian, Antonio Costa, la tĂ« kuptohet se propozimi franko-gjerman nuk do tĂ« zbatohet nĂ« rastin e Malit tĂ« Zi â shtetit tĂ« rajonit qĂ« ka bĂ«rĂ« pĂ«rparimin mĂ« tĂ« madh drejt BE-sĂ«, qĂ« pritet tĂ« bĂ«het anĂ«tari mĂ« i ri i unionit brenda pak vitesh.
Costa tha se propozimi më i ri, është edhe një përpjekje për thjeshtimin e procedurave burokratike në procesin e zgjerimit.
Sipas tij, procesi mbetet i bazuar në merita, por synimi është të zvogëlohet burokracia e ndërlikuar që e shoqëron atë.
âPĂ«r Malin e Zi, kjo nuk Ă«shtĂ« aq e rĂ«ndĂ«sishme sa pĂ«r vendet e tjera kandidateâ, tha Costa nĂ« konferencĂ«n pĂ«r media pas samitit BE-Ballkani PerĂ«ndimor.
Raporti i PE-së: Mali i Zi, vendi më i avancuar në rrugën drejt BE-së
Edhe mikpritësi i samitit, presidenti i Malit të Zi, Jakov Millatoviq, tha se propozimet më të reja nuk do të zbatohen në rastin e shtetit të tij.
âNe besojmĂ« se rasti i Malit tĂ« Zi Ă«shtĂ« deri diku unik, duke pasur parasysh se Mali i Zi Ă«shtĂ« vend kandidat qĂ« tashmĂ« ka iniciuar grupin punues pĂ«r hartimin e traktatit tĂ« anĂ«tarĂ«simit. KĂ«shtu i kuptojmĂ« idetĂ« e reja, pĂ«rfshirĂ« edhe kĂ«tĂ« dokument franko-gjerman. Si njĂ« qasje mĂ« e gjerĂ«, kjo Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« konstruktive pĂ«r tâi afruar vendet e tjera kandidate drejt qĂ«llimit pĂ«rfundimtarâ, tha Milatoviq.
Mali i Zi është vendi më i avancuar në rajon në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian, me një perspektivë të besueshme për anëtarësim.
Ai tashmë po i afrohet përmbylljes së negociatave të anëtarësimit, ndërsa Bashkimi Evropian ka marrë vendim për formimin e një grupi punues që do ta përgatisë draftin e Marrëveshjes së Anëtarësimit.
Në samitin në Tivat, Kosova u përfaqësua nga ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, e cila tha se vendi është i gatshëm të bëjë hapin e radhës në rrugën evropiane.
"Kosova nuk kërkon rrugë të shkurta. Kërkojmë një proces të drejtë, të besueshëm dhe të bazuar në merita", tha Haxhiu në samit, sipas një njoftimi për media të lëshuar nga Presidenca e Kosovës.
Kurti i thotë Kallasit se Kosovës duhet t'i jepet statusi i vendit kandidat për në BE
Haxhiu përmendi edhe aplikimin e Kosovës të bërë tre vjet më parë - por që ende nuk është shqyrtuar nga Brukseli - duke thënë se është koha që BE-ja të vendosë që t'i japë Kosovën statusin e vendit kandidat dhe të hapë negociatat e anëtarësimit.
Ndërkaq, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha se shteti i tij e mbështet nismën franko-gjermane.
âNe jemi absolutisht pĂ«r kĂ«tĂ«. Kjo do ta ndryshojĂ« ritmin dhe energjinĂ« e anĂ«tarĂ«simit nĂ« Bashkimin Evropian. Kjo do tĂ« thotĂ« se, kur bĂ«ni diçka, mund tĂ« uleni nĂ« tryezĂ«,â tha Vuçiq pĂ«r gazetarĂ«t pas pĂ«rfundimit tĂ« samitit nĂ« Tivat.
Sipas tij, ky propozim ishte tema kyç e samitit. Ai po ashtu konfirmoi se udhëheqësit evropianë i kanë kërkuar Serbisë të vendosë sanksione ndaj Rusisë, për shkak të luftës kundër Ukrainës.
Sa i përket Serbisë, Merz tha po ashtu se Beogradi duhet të zgjedhë se ku e ka vendin në BE apo e rreshtuar me Rusinë dhe Kinën.
ĂfarĂ« u tha nĂ« komunikatĂ«n e samitit?
Samiti BE-Ballkani Perëndimor mblodhi në Tivat udhëheqës të gjashtë shteteve të rajonit dhe BE-së.
Në fund të samitit nuk u miratua një deklaratë e përbashkët, por Bashkimi Evropian doli me një komunikatë, në të cilën u tha se liderët evropianë mirëpritën reformat që po vazhdojnë dhe riafirmuan përkushtimin ndaj procesit të zgjerimit të BE-së, të bazuar në merita.
Në komunikatë u theksua po ashtu se marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe bashkëpunimi rajonal mbeten thelbësore për përfitimin e të gjitha avantazheve të integrimit më të afërt. Po ashtu, u nënvizua rëndësia e forcimit të mëtejshëm të bashkëpunimit në fushën e politikës së jashtme, sigurisë dhe mbrojtjes.
Gjithashtu u diskutua pĂ«r ofertat konkrete tĂ« BE-sĂ« pĂ«r vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor, pĂ«rfshirĂ« âkorsitĂ« e gjelbraâ, pĂ«rparimin drejt integrimit nĂ« Tregun e PĂ«rbashkĂ«t tĂ« BE-sĂ« dhe nĂ« sistemin SEPA (Zona e Vetme e Pagesave nĂ« Euro), si dhe investimet nĂ« vazhdim pĂ«r lidhjen digjitale nĂ« mbarĂ« rajonin.
Duke u mbështetur në këtë përparim, gjatë samitit u theksuan edhe mundësi të reja për bashkëpunim, lëvizshmëri dhe ndërlidhje në rajon.
Përmes komunikatës u njoftua për nisjen e një bashkëpunimi më të ngushtë ndërmjet Ballkanit Perëndimor dhe Agjencisë së Bashkimit Evropian për Sigurinë Kibernetike, me qëllim forcimin e qëndrueshmërisë ndaj kërcënimeve kibernetike.
Nisja e njĂ« programi tĂ« ri tĂ« mobilitetit, i financuar nga BE-ja sĂ« bashku me ShkollĂ«n Rajonale pĂ«r AdministratĂ« Publike, do tâu mundĂ«sojĂ« deri nĂ« 100 nĂ«punĂ«sve civilĂ« nga Ballkani PerĂ«ndimor tĂ« fitojnĂ« pĂ«rvojĂ« profesionale nĂ« administratat e shteteve anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«.
Po ashtu, u bë i ditur edhe synimi i Komisionit Evropian që programin DiscoverEU, i cili përfshin ofrimin e biletave falas të udhëtimit për të rinjtë 18-vjeçarë, ta zgjerojë për të rinjtë nga të gjitha vendet e rajonit duke filluar nga viti 2027.
U konfirmua se Komisioni Evropian ka përgatitur hapat e radhës drejt krijimit të marrëveshjeve për roaming ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor.
Në komunikatë u konfirmua po ashtu se BE-ja, nga Plani i Rritjes për vendet e rajonit, nga viti 2024 e deri më tani ka shpërndarë 673.6 milionë euro. Ndërkaq, liderët e rajonit u inkurajuan që të shfrytëzojnë sa më shumë mundësitë që ofron Plani i Rritjes, duke zbatuar reformat brenda afateve të parashikuara.
Ky plan i BE-së për periudhën 2024-2027, në vlerë prej 6 miliardë eurosh, synon qëllim përshpejtimin e afrimit ekonomik të rajonit me BE-në dhe mundësimin e qasjes graduale të tij në pjesë të tregut të përbashkët, para anëtarësimit të plotë.
MĂ« herĂ«t gjatĂ« ditĂ«s, presidenti i Malit tĂ« Zi, Jakov Milatoviq, e cilĂ«soi mbajtjen e samitit nĂ« vendin e tij si âpikĂ« ktheseâ pĂ«r Malin e Zi, pĂ«r Ballkanin PerĂ«ndimor dhe pĂ«r vetĂ« Bashkimin Evropian.
Në samit morën pjesë udhëheqës të rëndësishëm evropianë dhe zyrtarë nga vendet kandidate, në një kohë kur Brukseli po përpiqet ta ringjallë procesin e zgjerimit, të ngadalësuar prej vitesh.
Blloku evropian kohët e fundit është përqendruar në nxitjen e reformave në këto shtete kandidate, pas shqetësimeve në rritje lidhur me ndikimin e Rusisë dhe Kinës në rajon.
ShqipĂ«ria, Bosnja, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi po e kĂ«rkojnĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE prej shumĂ« vitesh, por ende nuk kanĂ« arritur tâi pĂ«rmbushin kushtet e nevojshme, sipas bllokut.
Ădo shtet ndodhet nĂ« fazĂ« tĂ« ndryshme tĂ« procesit tĂ« anĂ«tarĂ«simit, por Mali i Zi dhe ShqipĂ«ria janĂ« mĂ« pĂ«rpara nĂ« kĂ«tĂ« rrugĂ«tim.
PĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara nĂ« rrugĂ«n e tyre, vendet kandidate duhet ta harmonizojnĂ« legjislacionin e tyre me standardet e BE-sĂ« nĂ« 35 fusha politike, tĂ« njohura zakonisht si âkapitujâ. PĂ«r hapjen ose mbylljen e çdo kapitulli kĂ«rkohet pĂ«lqimi i tĂ« gjitha 27 shteteve anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian.
Ndryshe nga dhjetori i kaluar, në samitin në Tivat mori pjesë edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq.
Qëndrimi i tij në Mal të Zi u shoqërua me tensione në rritje me Malin e Zi, pasi autoritetet malazeze i dëbuan në aeroport një grup burrash që kishin mbërritur në Podgoricë me fluturim çarter.
Megjithëse marrëdhëniet me Malin e Zi nuk janë në nivelin më të mirë dhe tensionet filluan të rriteshin pas festimit të pavarësisë malazeze, Vuçiq nuk hoqi dorë nga pjesëmarrja sepse këtë ia kishte premtuar presidentes së Komisioni Evropian, Ursula von der Leyen, e cila e kishte telefonuar personalisht për të biseduar mbi pjesëmarrjen e tij.
Non-paper i Gjermanisë dhe Francës
NĂ« prag tĂ« samitit BEâBallkani PerĂ«ndimor, Gjermania dhe Franca e paraqitĂ«n njĂ« tĂ« ashtuquajtur non-paper, pĂ«rmes tĂ« cilit kĂ«to dy shtete propozojnĂ« integrimin gradual tĂ« vendeve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor dhe MoldavisĂ« nĂ« programet dhe politikat e Bashkimit Evropian.
Qëllimi i kësaj nisme është përshpejtimi i integrimit të vendeve kandidate dhe dhënia e një shtyse të re për reforma.
Dokumenti franko-gjerman, i përgatitur nga kabinetet e kancelarit gjerman, Friedrich Merz, dhe presidentit francez, Emmanuel Macron, niset nga vlerësimi se politika e zgjerimit ka nevojë për një impuls të ri politik.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, para nisjes sĂ« samitit nĂ« Tivat deklaroi se procesi i zgjerimit ka qenĂ« shumĂ« i ngadalshĂ«m dhe se nevojiten ide tĂ« reja pĂ«r tâi nxitur vendet e rajonit tĂ« zbatojnĂ« reforma.
Ai paralajmëroi se edhe Bashkimi Evropian duhet të tregojë se është i aftë për zgjerim të mëtejshëm.
âNĂ«se pĂ«r 13 vjet nuk kemi pranuar asnjĂ« anĂ«tare tĂ« re, kjo tregon se mangĂ«sitĂ« ekzistojnĂ« edhe nĂ« anĂ«n e Bashkimit Evropian. PikĂ«risht kĂ«tĂ« duam ta tejkalojmĂ« sotâ, tha Merz para samitit.
Presidenti i Francës, Emmanuel Macron, tha para samitit se perspektiva e zgjerimit është e rëndësishme edhe nga këndvështrimi gjeopolitik, pasi në rajon preken çështje që lidhen me pavarësinë evropiane në fushat e energjisë, sigurisë dhe migracionit.
NdĂ«rkaq, para samitit kryeministri i ShqipĂ«risĂ«, Edi Rama, tha se EvropĂ«s i duhet njĂ« âmoment i Helmut Kohlitâ, duke bĂ«rĂ« thirrje qĂ« vendet e rajonit tĂ« trajtohen si pjesĂ« e familjes evropiane, ndĂ«rsa presidenti i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq, tha se Serbia pret tĂ« bĂ«jĂ« pĂ«rparim dhe ta pĂ«rshpejtojĂ« rrugĂ«n e saj drejt BE-sĂ«.
Ndryshe, presidenti Costa të enjten gjatë qëndrimit në Beograd deklaroi se liderët evropianë do të diskutonin me homologët e tyre nga Ballkani Perëndimor mënyrat për të përmirësuar metodologjitë e procesit të anëtarësimit, me qëllim arritjen e përparimit më të shpejtë dhe më efektiv.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, BE-ja ka theksuar nevojĂ«n qĂ« Serbia dhe Kosova tâi normalizojnĂ« marrĂ«dhĂ«niet e tyre nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« aplikimet e tyre pĂ«r anĂ«tarĂ«sim tĂ« mund tĂ« ecin pĂ«rpara. Kosova shpalli pavarĂ«sinĂ« e saj nĂ« vitin 2008, por Serbia vazhdon tĂ« mos e njohĂ« atĂ«.
Ndërkaq, gjatë vizitës në Kosovë të mërkurën, Costa përsëriti se normalizimi i raporteve mes Kosovës dhe Serbisë është i domosdoshëm për të ardhmen evropiane të të dyja vendeve. /REL/
NjĂ« marrĂ«veshje e mundshme paqeje midis Shteteve tĂ« Bashkuara dhe Iranit varet nga administrata Trump qĂ« pranon tĂ« lirojĂ« 24 miliardĂ« dollarĂ« asete tĂ« ngrira iraniane, ka deklaruar njĂ« zyrtar i lartĂ« iranian pĂ«r CNN, duke paralajmĂ«ruar se SHBA-tĂ« do tĂ« âhyjnĂ« nĂ« njĂ« korridor tĂ« errĂ«tâ nĂ«se rifillojnĂ« luftimet.
âNegociatat janĂ« nĂ« njĂ« bllokim dhe presidenti i SHBA-sĂ« Donald Trump duhet ta thyejĂ« kĂ«tĂ« bllokimâ, tha pĂ«r CNN Mohsen Rezaei, kĂ«shilltar ushtarak i UdhĂ«heqĂ«sit Suprem Ajatollah Mojtaba Khamenei.
âTopi Ă«shtĂ« nĂ« fushĂ«n e Trumpitâ, shtoi ai.Raportohet se Irani ka kĂ«rkuar lirimin e 12 miliardĂ« dollarĂ«ve nga fondet e ngrira sapo tĂ« nĂ«nshkruhet njĂ« marrĂ«veshje e pĂ«rkohshme me SHBA-nĂ«, dhe 12 miliardĂ« dollarĂ« tĂ« tjerĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« mĂ«vonshme.
Zyrtarët amerikanë janë të shqetësuar se çdo zhbllokim i fondeve në këtë fazë mund të heqë një pikë kyçe ndikimi mbi regjimin.
Trump ka kĂ«rkuar qĂ« çdo marrĂ«veshje tĂ« duket shumĂ« mĂ« e fortĂ« se marrĂ«veshja bĂ«rthamore e arritur nĂ« vitin 2015 dhe tĂ« shmangĂ« çdo gjĂ« qĂ« mund tĂ« interpretohet si âdorĂ«zim me para nĂ« dorĂ«", njĂ« frazĂ« qĂ« ai e ka pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« kritikuar vendimin e presidentit tĂ« atĂ«hershĂ«m Barack Obama pĂ«r t'i dhĂ«nĂ« Teheranit kompensim financiar.
Në një intervistë të rrallë me CNN, Rezaei hodhi dritë mbi mendimin brenda qarqeve vendimmarrëse strategjike të Iranit në lidhje me vizionin e vendit pas luftës, fatin e Ngushticës së Hormuzit dhe se si mund të veprojë Irani nëse sulmohet përsëri.
Vërejtjet e tij kanë peshë sepse ai mbetet i lidhur ngushtë me establishmentin e sigurisë së Iranit dhe shihet gjerësisht si i afërt me udhëheqësin suprem aktual, i cili nuk është parë në publik që kur pësoi lëndime nga një sulm izraelit që vrau babanë e tij në ditën e parë të luftës.
Ja çfarë tha Rezaei:
Lirimi i aseteve tĂ« ngrira iraniane: Ai e paraqiti kĂ«rkesĂ«n si njĂ« masĂ« pĂ«r ndĂ«rtimin e besimit, duke thĂ«nĂ« se lirimi i mundshĂ«m i fondeve nga administrata Trump do tĂ« ishte "njĂ« horizont i ri pĂ«r tĂ« ardhmen" e Iranit dhe AmerikĂ«s: "NĂ«se Trump dĂ«shiron tĂ« arrijĂ« njĂ« marrĂ«veshje me Iranin, kĂ«to 24 miliardĂ« dollarĂ« janĂ« njĂ« provĂ« besimi â kjo Ă«shtĂ« njĂ« provĂ« qĂ« Amerika duhet ta kalojĂ« dhe rruga do tĂ« hapet", tha ai.
"Këto janë paratë tona, jo paratë e Amerikës", shtoi Rezai.
ParalajmĂ«rim kundĂ«r rikthimit nĂ« luftĂ«: Rezaei paralajmĂ«roi se Irani do ta âzvarritĂ« luftĂ«nâ pĂ«rtej Gjirit Persik nĂ«se SHBA-tĂ« rifillojnĂ« konfliktin, duke zgjeruar potencialisht operacionet ushtarake nga Ngushtica e Hormuzit nĂ« Oqeanin Indian, NgushticĂ«n Bab al-Mandab, Detin e Kuq dhe Detin Mesdhe. âNe do tâi japim njĂ« dimension tjetĂ«r luftĂ«s duke sulmuar kĂ«to baza tĂ« tjera amerikane qĂ« kemi sulmuar deri mĂ« taniâ, tha ai, duke shtuar se âmundĂ«sia e luftĂ«s Ă«shtĂ« e ulĂ«tâ.
Mbi një takim të mundshëm midis Trumpit dhe Khamenei: Ai nuk iu përgjigj një pyetjeje në lidhje me shëndetin e Khamenei-t dhe rolin e tij në vendimmarrjen e vendit, por hodhi poshtë perspektivat e takimit të tij me Truminp. "Kjo nuk do të ndodhë, tani për tani jemi në fazën e parë të negociatave dhe zoti Trump i ka sjellë negociatat në një ngërç. Kjo nuk do të ndodhë". Këtë javë, Trump tha se ai dhe Khamenei "duket se po shkojnë mirë me njëri-tjetrin" dhe se do të ishte "i nderuar" ta takonte atë.
Përsërit pretendimin për sovranitet mbi Ngushticën e Hormuzit: Rezaei tha se Irani dhe Omani kanë sovranitet mbi rrugën ujore kryesore përmes së cilës kalonte një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë para luftës, dhe për këtë arsye do ta menaxhojnë atë së bashku. Ai u përmbajt nga formulimi i kërkesës për tarifat e kalimit të anijeve në Ngushticë si një tarifë, duke thënë se Irani do të ngarkonte një tarifë mirëmbajtjeje pasi nuk duhet të përballonte koston e menaxhimit të ngushticës.
Pjesë e gardës së vjetër të IRGC-së, Rezaei luftoi në Luftën Iran-Irak dhe vazhdoi ta udhëheq forcën nga viti 1981 deri në vitin 1997, duke ndihmuar në formësimin e saj në një nga institucionet më të fuqishme të Republikës Islamike. Një pragmatist i linjës së ashpër me rrënjë të thella në sistemin e sigurisë së Iranit, ai më vonë u bashkua me Këshillin e Përshtatshmërisë, i cili këshillon udhëheqësin suprem, dhe shërbeu si nënkryetar nën ish-presidentin Ebrahim Raisi. Rezaei gjithashtu kandidoi për president katër herë, por nuk fitoi kurrë.
Gjatë luftës 40-ditore SHBA-Izrael kundër Iranit që filloi në fund të shkurtit, Republika Islamike u hakmor duke synuar 12 vende në të gjithë rajonin, duke goditur objekte ushtarake, infrastrukturë energjetike dhe vende civile. Teherani u raportua gjithashtu se kishte qëlluar raketa drejt Diego Garcia, një baze të përbashkët ushtarake SHBA-Britani e Madhe në Oqeanin Indian rreth 2,000 milje larg Iranit, në një demonstrim të dukshëm të shtrirjes së tij. /Telegrafi/
Ky vrull do ta ndihmojë markën të ecë përpara në vitin 2027, pasi planifikon të shtojë një mori modelesh të reja në linjën e saj aktuale.
Disa nga këto automjete janë krejtësisht të reja, ndërsa të tjerat janë versione të rifreskuara ose të përditësuara të anëtarëve ekzistues të familjes Hyundai.
Njëra, megjithatë, merr një opsion krejtësisht të ri të sistemit të fuqisë që mund të jetë mjaft tërheqëse për ata që preferojnë automjetet elektrike.
Në 2027 mund të prisni: Hyundai Elantra, Hyundai Ioniq 3, Hyundai Kona, Hyundai Santa Fe dhe Hyundai Tuscon. /Telegrafi/
Ndërkohë që Google Maps ka qenë një shpëtimtar për miliarda njerëz në të gjithë planetin, ndjekja e tij verbërisht mund të ketë pasoja të çuditshme.
Një shofere në Seattle e vërtetoi këtë së fundmi duke u futur gabimisht në shinat e trenit pasi kishte ndjekur udhëzimet e GPS-it.
Incidenti i la pasagjerët në platformë të hutuar.
Lojtarëve të futbollit të Iranit që do të marrin pjesë në Kupën e Botës u është dhënë viza për të hyrë në SHBA, ka njoftuar një zyrtar i Shtëpisës së Bardhë, vetëm 10 ditë para ndeshjes së tyre të parë në Los Angeles mes një konflikti midis dy vendeve.
Ambasadori i Iranit në Meksikë, Abolfazl Pasandideh tha vonë të enjten se skuadra ende nuk i kishte marrë vizat amerikane, por ato u dhanë brenda natës.
Teherani negocioi në minutën e fundit një zhvendosje të bazës së ekipit nga Arizona në Tijuana të Meksikës për shkak të problemeve me vizat.
Irani do të luajë ndeshjen e parë të Grupit G më 15 qershor kundër Zelandës së Re në Los Angeles, ku do të përballet edhe me Belgjikën përpara se të luajë kundër Egjiptit në Seattle.
Ndryshe, lufta e Iranit e ka shndërruar Kupën e Botës në një garë gjeopolitike.
ĂshtĂ« Kupa e BotĂ«s e parĂ«, qĂ« nga fillimi i saj nĂ« vitin 1930, nĂ« tĂ« cilĂ«n njĂ« vend pritĂ«s pritet tĂ« presĂ« njĂ« vend me tĂ« cilin Ă«shtĂ« nĂ« luftĂ«. /Telegrafi/
Në Tivat të Malit të Zi ka përfunduar pjesa zyrtare e samitit BE-Ballkani Perëndimor.
Në fund të samitit nuk u miratua një deklaratë e përbashkët, por Bashkimi Evropian doli me një komunikatë, në të cilën u tha se liderët evropianë mirëpritën reformat që po vazhdojnë dhe riafirmuan përkushtimin ndaj procesit të zgjerimit të BE-së, të bazuar në merita.
Në komunikatën pas samitit u theksua se marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe bashkëpunimi rajonal mbeten thelbësore për përfitimin e të gjitha avantazheve të integrimit më të afërt.
Po ashtu, u nënvizua rëndësia e forcimit të mëtejshëm të bashkëpunimit në fushën e politikës së jashtme, sigurisë dhe mbrojtjes.
NdĂ«r tjera, u diskutua pĂ«r ofertat konkrete tĂ« BE-sĂ« pĂ«r vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor, pĂ«rfshirĂ« âkorsitĂ« e gjelbraâ, pĂ«rparimin drejt integrimit nĂ« Tregun e PĂ«rbashkĂ«t tĂ« BE-sĂ« dhe nĂ« sistemin SEPA (Zona e Vetme e Pagesave nĂ« Euro), si dhe investimet nĂ« vazhdim pĂ«r lidhjen digjitale nĂ« mbarĂ« rajonin.
Duke u mbështetur në këtë përparim, gjatë samitit u theksuan edhe mundësi të reja për bashkëpunim, lëvizshmëri dhe ndërlidhje në rajon.
Përmes komunikatës u njoftua për nisjen e një bashkëpunimi më të ngushtë ndërmjet Ballkanit Perëndimor dhe Agjencisë së Bashkimit Evropian për Sigurinë Kibernetike, me qëllim forcimin e qëndrueshmërisë ndaj kërcënimeve kibernetike.
Nisja e njĂ« programi tĂ« ri tĂ« mobilitetit, i financuar nga BE-ja sĂ« bashku me ShkollĂ«n Rajonale pĂ«r AdministratĂ« Publike, do tâu mundĂ«sojĂ« deri nĂ« 100 nĂ«punĂ«sve civilĂ« nga Ballkani PerĂ«ndimor tĂ« fitojnĂ« pĂ«rvojĂ« profesionale nĂ« administratat e shteteve anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«.
Gjithashtu, u bë i ditur edhe synimi i Komisionit Evropian që programin DiscoverEU, i cili përfshin ofrimin e biletave falas të udhëtimit për të rinjtë 18-vjeçarë, ta zgjerojë për të rinjtë nga të gjitha vendet e rajonit duke filluar nga viti 2027.
U konfirmua se Komisioni Evropian ka përgatitur hapat e radhës drejt krijimit të marrëveshjeve për roaming ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor.
Në komunikatë u konfirmua po ashtu se BE-ja, nga Plani i Rritjes për vendet e rajonit, nga viti 2024 e deri më tani ka shpërndarë 673.6 milionë euro.
Ndërkaq, liderët e rajonit u inkurajuan që të shfrytëzojnë sa më shumë mundësitë që ofron Plani i Rritjes, duke zbatuar reformat brenda afateve të parashikuara.
Ky plan i BE-së për periudhën 2024-2027, në vlerë prej 6 miliardë eurosh, synon qëllim përshpejtimin e afrimit ekonomik të rajonit me BE-në dhe mundësimin e qasjes graduale të tij në pjesë të tregut të përbashkët, para anëtarësimit të plotë.
Rusia mund të sulmojë një vend të NATO-s brenda katër viteve, sipas vlerësimeve të inteligjencës perëndimore, paralajmëroi kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer.
Ai i bëri këto komente ndërsa premtoi se qeveria e tij do të publikojë një plan investimesh në mbrojtje të vonuar prej kohësh përpara samitit të NATO-s muajin e ardhshëm.
âĂshtĂ« njĂ« vlerĂ«sim i inteligjencĂ«s sonĂ« dhe i vendeve tĂ« tjera nĂ« NATO se mund tĂ« ketĂ« njĂ« sulm nga Rusia ndaj NATO-s qĂ« nĂ« vitin 2030â, tha Starmer.
"Pra, mund ta shihni urgjencën dhe përparësinë që po i japim kësaj tani", shtoi ai gjatë një vizite në një prodhues dronësh në Anglinë jugperëndimore.
Kjo pasqyron afate kohore të ngjashme të shprehura nga udhëheqës të tjerë evropianë dhe shefi i NATO-s, Mark Rutte, i cili paralajmëroi në dhjetor se Rusia "mund të jetë gati të përdorë forcën ushtarake kundër NATO-s brenda pesë vjetësh".
Starmer është zotuar të rrisë shpenzimet e mbrojtjes në 2.5% të GDP-së nga viti i ardhshëm, shkruan euronews.
Një plan 10-vjeçar për investime në mbrojtje, pas një shqyrtimi të aftësive mbrojtëse të Mbretërisë së Bashkuar, ishte menduar të publikohej në fund të vitit të kaluar, por ende nuk është hartuar.
Starmer njoftoi se do të publikohej para samitit të NATO-s në Turqi, që fillon më 7 korrik.
Mediat britanike kanë raportuar se plani është vonuar për shkak të mosmarrëveshjeve midis ministrisë së financave dhe departamenteve të tjera mbi koston.
Por, Starmer këmbënguli para gazetarëve se do të "financohej plotësisht".
Më herët, shefi i ushtrisë britanike paralajmëroi se vendi duhet të forcojë mbrojtjen e tij në përgjigje të kërcënimeve të paraqitura nga Rusia.
"Në karrierën time 35-vjeçare, kjo është periudha më e rrezikshme që kam njohur", tha Marshall Richard Knighton.
"Dhe si pasojĂ«, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« ne tĂ« rrisim aftĂ«sinĂ« dhe gatishmĂ«rinĂ« e forcave tona tĂ« armatosura sĂ« bashku me aleatĂ«t tanĂ« pĂ«r tĂ« penguar kundĂ«rshtarĂ«t tanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« diçka tĂ« çmendurâ, shtoi Knighton.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u ka kërkuar vazhdimisht vendeve të NATO-s të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen dhe të bëhen më pak të varura nga Uashingtoni për sigurinë. /Telegrafi/
Një ekip studiuesish britanikë, i udhëhequr nga shkencëtarë në universitetet e Kembrixhit dhe Southamptonit në Mbretërinë e Bashkuar, ka zhvilluar vaksinën e parë të projektuar tërësisht nga Al që do të testohet te njerëzit.
âViruset si gripi, koronaviruset dhe grupi i EbolĂ«s po evoluojnĂ« vazhdimisht, dhe kur vaksinat tĂ« jenĂ« nĂ« dispozicion, ato mund tĂ« mos jenĂ« tĂ« pĂ«rputhshme me njĂ«ra-tjetrĂ«n - sistemi aktual i vaksinave reaktive e ka tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« mbajĂ« ritminâ, tha profesori Saul Faust nga Universiteti i Southampton, hetuesi kryesor i provĂ«s.
Në vitet e fundit, ka pasur shpërthime të shumta të shkaktuara nga betakoronavirusi, më e rëndësishmja prej të cilave shkaktoi pandeminë COVID-19.
Qarkullimi i vazhdueshëm i këtyre viruseve ka bërë që patogjenët të mutohen dhe të shfaqen variante të reja.
Duke njohur nevojën për vaksina që mund të ofrojnë mbulim më të gjerë kundër mutacioneve të rrezikshme aktuale dhe të ardhshme, ekipi ka zhvilluar një lloj të ri vaksine që ofron mbrojtje të qëndrueshme kundër një game të gjerë virusesh - siç janë Ebola ose grupi i koronavirusit - edhe pse ato pësojnë mutacione.
âNe e kemi kthyer zhvillimin e vaksinave nga njĂ« mĂ«nyrĂ« reaktive nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r tĂ« ardhmenâ, tha profesori Jonathan Heeney nga Laboratori i ZoonotikĂ«s Virale nĂ« Universitetin e Kembrixhit dhe udhĂ«heqĂ«si shkencor i hulumtimit.
"Ne e kemi kapĂ«rcyer problemin e vaksinave tradicionale, tĂ« cilat kanĂ« mbrojtje tĂ« kufizuar. Kjo do tĂ« thotĂ« qĂ« mund t'i shpĂ«tojmĂ« ciklit tĂ« vazhdueshĂ«m tĂ« ndjekjes sĂ« varianteve tĂ« virusit qĂ« qarkullojnĂ« tek njerĂ«zit dhe pĂ«rditĂ«simit tĂ« vaksinave pĂ«r t'u pĂ«rpjekur tĂ« kapim ritminâ, shtoi Heeney.
Sipas tij, kjo klasë e re e vaksinave universale mund të mbrojë potencialisht edhe kundër viruseve që nuk kanë dalë ende.
Si e përdorën ata Al?
PĂ«r tĂ« krijuar kĂ«tĂ« vaksinĂ«, studiuesit pĂ«rdorĂ«n njĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«s aktiv tĂ« projektuar tĂ«rĂ«sisht nga Al, i njohur si njĂ« âsuper-antigjenâ.
Përdor një proteinë të projektuar nga kompjuteri që imiton karakteristikat e përbashkëta në shumë koronaviruse, në vend që të synojë një lloj të vetëm specifik, gjë që mund të shkaktojë që sistemi imunitar i trupit të luftojë një gamë të gjerë patogjenësh me ato karakteristika bazë.
Një risi tjetër është se kjo vaksinë nuk kërkon gjilpërë.
Ajo administrohet nëpërmjet një rryme mikrofluidike që e shtyn antigjenin direkt në lëkurë nëpërmjet një rryme lëngu me shpejtësi të lartë.
Cilat janë hapat e ardhshëm?
Ky studim i parë përfshinte një numër të vogël pjesëmarrësish dhe ishte hartuar për të vlerësuar sigurinë, tolerancën dhe përgjigjen imune të shkaktuar.
Midis dhjetorit 2021 dhe shtatorit 2023, u vaksinuan 39 vullnetarë.
âSuksesi i jashtĂ«zakonshĂ«m i kĂ«tij studimi tĂ« âsuper-antigjenitâ tĂ« projektuar nga Al shĂ«non njĂ« hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«rpara nĂ« aftĂ«sinĂ« tonĂ« pĂ«r tĂ« ofruar mbrojtje tĂ« gjerĂ« dhe tĂ« qĂ«ndrueshme viraleâ, tha profesoresha Marian Knight, Drejtore Shkencore nĂ« Institutin KombĂ«tar pĂ«r KĂ«rkime ShĂ«ndetĂ«sore dhe Kujdestare (NIHR) tĂ« MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar.
Pas këtyre rezultateve të suksesshme, studiuesit tani do të fillojnë një provë klinike të fazës 2 për të vlerësuar aftësinë e vaksinës për të shkaktuar përgjigje imune në një popullatë më të gjerë dhe më të larmishme dhe për të konfirmuar se ajo gjeneron imunitet të fortë dhe gjerësisht mbrojtës. /Telegrafi/
Ferrari po vazhdon të jetë i zënë, pasi synon të lansojë jo më pak se katër vetura në vit midis vitit 2026 dhe fundit të vitit 2030.
Këto janë 20 modele në vetëm pesë vjet , një numër jashtëzakonisht i madh për një markë veturash ekzotike që shiti vetëm 13,640 njësi në vitin 2025.
Një gjë që të gjithë modelet e ardhshme do të kenë të përbashkët është se shoferi do ta kontrollojë veturën.
Drejtori ekzekutiv Benedetto Vigna po përjashton mundësinë e një Ferrari plotësisht autonom, dhe madje vë në pikëpyetje pse dikush do të blinte një nga veturat e kompanisë nëse nuk mund ta ngiste atë.
Ai u zotua të vendoste një timon në çdo automjet në mënyrë që pronarët të mund të shijojnë drejtimin në vend që t'i lënë kompjuterët të bëjnë të gjithë punën.
"Nuk do të bëjmë vetura plotësisht autonome. Duam që njerëzit të argëtohen, jo çipat. Duam të kemi një timon dhe një burrë ose një grua pas timonit. Përndryshe, pse blen një Ferrar", tha Vigna. /Telegrafi/
Vladimir Putin ka reaguar në lidhje me letrën e Volodymyr Zelenskyt.
Udhëheqësi rus tha se i ishte treguar letra dje, por "nuk pati mundësi ta shihte në detaje".
Duke folur në Forumin Ekonomik të Shën Petersburgut, ai njoftoi se iu tregua letra dje, por nuk pati mundësinë ta shqyrtonte atë në detaje.
Këtë mëngjes ai mësohet se i hodhi një vështrim letrës.
Putin përmendi gjithashtu se një biznesmen rus u takua me Zelenskyn në Kiev dhe shtoi se nuk ka refuzuar kurrë të takohet me presidentin ukrainas, por nuk e sheh qëllimin e takimit vetëm për hir të takimit.
"Ajo që na duhen janë marrëveshje dhe rregullime, jo për gjashtë muaj apo një vit, por për një periudhë afatgjatë", shtoi ai.
"Por së pari duhet të arrijmë në një zgjidhje dhe ky është thelbi i çështjes", deklaroi Putin.
I pyetur nĂ«se do tĂ« takohej me Zelenskyn, ai tha: âDeri tani nuk shoh asnjĂ« kuptimâ.
Ai i është referuar Zelenskyt jo me emër, por si "autori i kësaj letre". /Telegrafi/
Presidenti i KĂ«shillit Evropian, Antonio Costa, mbĂ«shteti thjeshtimin e rregullave tĂ« Bashkimit Evropian pĂ«r pranimin e anĂ«tarĂ«ve tĂ« rinj, duke thĂ«nĂ« se blloku duhet tĂ« âpĂ«rshpejtojĂ«â procesin e zgjerimit pĂ«r tâu treguar partnerĂ«ve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor se Ă«shtĂ« âseriozâ nĂ« realizimin e aspiratave tĂ« tyre pĂ«r anĂ«tarĂ«sim nĂ« BE.
Duke folur për Euronews nga Tivati i Malit të Zi, ku liderët e BE-së dhe të Ballkanit Perëndimor do të mblidhen këtë të premte, Costa propozoi mënyra për të thjeshtuar metodologjinë aktuale, e cila shpesh është cilësuar si e rëndë dhe një nga arsyet e frustrimit në rajon, ku disa vende presin prej gati dy dekadash për të avancuar drejt anëtarësimit.
âAktualisht duhet tĂ« votojmĂ« mĂ« shumĂ« se 40 herĂ« gjatĂ« gjithĂ« procesitâ, tha Costa, duke shtuar se BE-ja mund tĂ« shqyrtojĂ« mundĂ«sinĂ« e reduktimit tĂ« numrit tĂ« vendimeve pĂ«r ta bĂ«rĂ« procesin mĂ« tĂ« shpejtĂ« dhe mĂ« efikas.
Anëtarësimi në BE kërkon miratimin unanim të të gjitha shteteve anëtare në disa faza të procesit, gjë që u jep qeverive mundësinë të përdorin të drejtën e vetos.
Rruga e Maqedonisë së Veriut drejt BE-së është bllokuar disa herë nga veto të Greqisë dhe Bullgarisë për mosmarrëveshje që lidhen me çështje kushtetuese dhe të drejtat e pakicave.
Po ashtu, ish-kryeministri hungarez Viktor Orban ka përdorur vazhdimisht veton për të penguar përparimin e Ukrainës drejt integrimit evropian.
âPersonalisht besoj se nuk kemi nevojĂ« pĂ«r unanimitet pĂ«r hapjen e kapitujve dhe grup-kapitujve. Na duhet unanimitet vetĂ«m pĂ«r mbylljen e tyreâ, tha Costa, duke iu referuar 33 kapitujve tĂ« procesit tĂ« anĂ«tarĂ«simit, tĂ« organizuar nĂ« gjashtĂ« grupime tematike.
Ai shtoi se çështjet dypalëshe që mund të pengojnë një vend kandidat duhet të zgjidhen mes vetë vendeve të përfshira, me mbështetjen e institucioneve evropiane, por pa dëmtuar procesin e anëtarësimit.
EXCLUSIVE: AntĂłnio Costa tells #EuropeToday EU enlargement should be "accelerated" and its rules "streamlined".
The @eucopresident argued unanimity is not required for some stages of the process and said Montenegro is "doing very well" in its bid to join the EU by 2028.
Komentet e Costës vijnë pas një zhvillimi të rëndësishëm në procesin e Ukrainës drejt BE-së.
Kryeministri hungarez Peter Magyar hoqi veton dyvjeçare ndaj nisjes së bisedimeve të anëtarësimit të Kievit, pas një marrëveshjeje për të drejtat e pakicës hungareze në Ukrainë.
Costa e cilĂ«soi âpozitiveâ kĂ«tĂ« âqasje tĂ« re tĂ« HungarisĂ« nĂ« Bashkimin Evropianâ.
Ai propozoi gjithashtu përdorimin e më shumë periudhave kalimtare për vendet kandidate, me qëllim që procesi i zgjerimit të bëhet më efikas.
Si shembull, ai përmendi mënyrën se si BE-ja integron gradualisht anëtarët e rinj në Politikat e Përbashkëta Bujqësore (CAP), përmes të cilave mbështeten financiarisht fermerët evropianë.
âMĂ«suam nga zgjerimet e mĂ«parshme se gjithmonĂ« kemi aplikuar klauzola kalimtare nĂ« fusha si bujqĂ«sia dhe liria e lĂ«vizjes. Tani, duke qenĂ« se po flasim pĂ«r njĂ« zgjerim shumĂ« sfidues, ndoshta kemi nevojĂ« pĂ«r klauzola kalimtare edhe nĂ« çështjet institucionaleâ, tha ai.
MegjithĂ«se nuk specifikoi se si mund tĂ« integrohen gradualisht vendet e reja nĂ« institucionet e BE-sĂ«, njĂ« propozim i fundit i kancelarit gjerman Friedrich Merz pĂ«r UkrainĂ«n sugjeronte kufizimin e pĂ«rkohshĂ«m tĂ« sĂ« drejtĂ«s sĂ« votĂ«s si pjesĂ« e njĂ« âanĂ«tarĂ«simi tĂ« asociuarâ pĂ«rpara anĂ«tarĂ«simit tĂ« plotĂ«.
Ndryshe, Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor është struktura më e madhe e ndërtuar nga njeriu në hapësirë.
ĂshtĂ« njĂ« laborator orbital qĂ« pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« kryer eksperimente nĂ« gravitet tĂ« ulĂ«t dhe Ă«shtĂ« njĂ« partneritet pune i pesĂ« agjencive hapĂ«sinore nga 15 vende.
Ka qenë vazhdimisht e zënë që nga nëntori i vitit 2000 dhe ka një ekuipazh prej shtatë personash që jetojnë dhe punojnë në bord.
Në 24 orë, stacioni hapësinor bën 16 orbita rreth Tokës, duke përshkuar 16 lindje dhe perëndim dielli.
Në bord ndodhet një hapësirë jetese dhe pune më e madhe se një shtëpi me gjashtë dhoma gjumi.
Ka gjithashtu një palestër dhe një dritare me pamje 360 gradë.
Nga ISS-ja, astronautët dhe kozmonautët kryejnë shëtitje në hapësirë për ndërtimin, mirëmbajtjen dhe përmirësimet e stacionit hapësinor.
The Zvezda service module transfer tunnel, known as PrK, has suffered from cracks and leaks for some time, and has been mitigated by Roscosmos as much as possible to date. The cracks have always been a concern that NASA watches very closely. NASA and Roscosmos have been working⊠â Bethany Stevens (@NASASpox) June 5, 2026
Një zëdhënëse e NASA-s tha se tuneli i transferimit të modulit të shërbimit Zvezda është vendi ku po ndodh rrjedhja e ajrit.
"Tuneli i transferimit tĂ« modulit tĂ« shĂ«rbimit Zvezda, i njohur si PrK, ka vuajtur nga çarje dhe rrjedhje pĂ«r ca kohĂ«, dhe Ă«shtĂ« zbutur nga Roscosmos sa mĂ« shumĂ« qĂ« tĂ« jetĂ« e mundur deri mĂ« sotâ, tha Bethany Stevens.
Këto çarje, sipas Stevens, "kanë qenë gjithmonë një shqetësim" që NASA i ka monitoruar nga afër. /Telegrafi/
Një dron detar shpërtheu në portin rumun të Konstancës në Detin e Zi, ndërsa autoritetet po inspektonin pajisjen pasi ajo ishte sjellë në breg.
Shërbimi i Inteligjencës Rumune, Roja Bregdetare dhe Ministria e Mbrojtjes Kombëtare e kanë siguruar dhe izoluar zonën, dhe specialistët po vlerësojnë dhe po përpiqen ta bëjnë vendin të sigurt kur ndodhi shpërthimi.
Autoritetet evakuuan zonën përreth si masë paraprake dhe nisën një hetim për incidentin.
Zyrtarët rumunë thanë se droni detar ishte i ngjashëm me ato të përdorura në luftën në Ukrainë.
Ata theksuan gjithashtu se pajisja nuk ishte pjesë e pajisjeve të ushtrisë rumune dhe nuk ishte përfshirë në stërvitjet e fundit të organizuara nga Ministria e Mbrojtjes.
Droni thuhet se ishte gjetur në det dhe ishte transportuar në port përpara se të shpërthente gjatë procesit të inspektimit.
Autoritetet rumune nuk e kanë zbuluar ende origjinën e tij dhe se si arriti në brigjet e vendit. /Telegrafi/
Katër persona kanë humbur jetën si pasojë e rrëzimit të një aeroplani të vogël në perëndim të Kroacisë.
Policia kroate konfirmoi se aeroplani është rrëzuar në zonën Campanozh, midis rajoneve Kashtijun dhe Medulin, pranë aeroportit sportiv të Medulinit.
Bëhet fjalë për një aeroplan të vogël gjerman që ishte nisur nga Austria me destinacion Medulinin, raportojnë mediat kroate duke cituar burime jozyrtare.
Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, u Ă«shtĂ« kundĂ«rpĂ«rgjigjur ligjvĂ«nĂ«sve qĂ« votuan pĂ«r âta qortuarâ pĂ«r luftĂ«n nĂ« Iran, duke iu referuar grupit si âjopatriotikâ.
Të mërkurën, Dhoma e Përfaqësuesve e SHBA-së miratoi një masë që synon të ndalojë Trumpin nga ndërmarrja e veprimeve të mëtejshme ushtarake.
Në një postim në Truth Social, presidenti shkroi: "Dje, në një votim të pakuptimtë, Dhoma e Përfaqësuesve votoi, 4 republikanë të këqij dhe të gjithë demokratët, për të kufizuar Fuqitë e mia të Luftës, pikërisht në mes të negociatave të mia të fundit për t'i dhënë fund Luftës me Republikën Islamike të Iranit. Kush do të bënte një gjë kaq jopatriotike?"
Nuk është e qartë se sa forcë ligjore do të ketë masa e Dhomës së Përfaqësuesve.
Por, raportohet se Shtëpia e Bardhë i ka hedhur poshtë meritat e saj.
Gjithashtu e ka përshkruar këtë veprim si një përpjekje jokushtetuese për të kufizuar pushtetin presidencial.
Votimi, i cili kaloi 215-208, ishte për të miratuar rezolutën për fuqitë e luftës, e cila do t'i kërkonte Trumpit të tërhiqte forcat amerikane ose të kërkonte miratimin e Kongresit për konfliktin.
Kjo ishte përpjekja e katërt nga Dhoma e Përfaqësuesve për të frenuar fuqitë e luftës të Trumpit.
Senati miratoi një rezolutë të ngjashme në maj, por ende nuk ka mbajtur një votim të plotë në Dhomën e Përfaqësuesve.
Pavarësisht se shihet kryesisht si simbolike, miratimi i rezolutës shton presionin mbi Shtëpinë e Bardhë për t'i dhënë fund luftës, pasi çmimet e benzinës janë rritur ndjeshëm dhe kundërshtimi publik ndaj luftës është rritur. /Telegrafi/
SHBA-të presin që aleatët evropianë të NATO-s dhe Kanadaja të rrisin me shpejtësi numrin e aeroplanëve dhe anijeve me dhe pa pilot që kontribuojnë në planet mbrojtëse të aleancës, sipas një gjenerali të lartë amerikan.
Deklarata e gjeneralit të Forcave Ajrore Amerikane, Alexus Grynkewich, komandanti më i lartë i NATO-s dhe kreu i forcave amerikane në Evropë, pasoi një vendim të administratës Trump për të zvogëluar kapacitetet ushtarake amerikane në dispozicion të NATO-s në rast krize.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e ka kritikuar vazhdimisht NATO-n dhe u ka thënë anëtarëve të saj evropianë se do të duhet të marrin përsipër përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen konvencionale të kontinentit.
Raportohet se SHBA-të u thanë aleatëve muajin e kaluar vendimin e tyre për të zvogëluar kontributin e tyre në një kuadër të njohur si Modeli i Forcës së NATO-s, i cili përfshin një grup forcash që mund të aktivizohen gjatë një krize.
SHBA-të nuk i zbuluan publikisht detajet e reduktimeve të planifikuara.
Por ato përfshijnë shkurtime në një gamë të gjerë aftësish, duke përfshirë furnizimin me karburant të aeroplanëve, aeroplanëve luftarakë, dronëve dhe anijeve të marinës, sipas shifrave të dhëna për Reuters nga një burim ushtarak.
Burimi, duke folur në kushte anonimiteti, tha se SHBA-të nuk kishin specifikuar se kur asetet nuk do të ishin më në dispozicion të NATO-s.
Por deklarata e Grynkewich, e lëshuar pas një takimi të planifikuesve ushtarakë të NATO-s të mërkurën, ishte treguesi i parë publik se në cilat fusha SHBA-të planifikojnë të shkurtojnë kontributin dhe ku pret që aleatët të ndërhyjnë.
âAeroplanĂ«t me dhe pa pilot, si dhe anijet detare janĂ« dy fusha ku Kanadaja dhe aleatĂ«t evropianĂ« mund tĂ« ndĂ«rmarrin hapa tani dhe nĂ« afat tĂ« shkurtĂ«r - ndĂ«rsa Shtetet e Bashkuara zvogĂ«lojnĂ« forcat, sipas Modelit tĂ« ForcĂ«s sĂ« NATO-s nĂ« EvropĂ« dhe i rifokusojnĂ« ato diku tjetĂ«r", tha ai.
"Ka pasur një bashkëvarësi të pashëndetshme në Modelin e Forcës së NATO-s nga forcat amerikane", shtoi Grynkewich në deklaratën e tij.
"Presidenti Trump, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe të tjerë e kanë bërë të qartë se kjo duhet të ndryshojë, dhe do të ndryshojë. Realiteti i mundshëm i konfliktit të njëkohshëm në teatro të shumëfishta e kërkon këtë", vazhdoi gjenerali. /Telegrafi/
Një udhërrëfyes nga Nepali, i cili mendohej se ka vdekur në malin Everest, është gjetur duke zbritur zvarrë drejt Kampit Bazë, gjashtë ditë pasi ishte parë i gjallë për herë të fundit.
Dawa Sherpa u pa për herë të fundit mbi Kampin 3, rreth 7,500 m lartësi, ndërsa zbriste nga mali pasi u ngjit në majë.
Shpresat për mbijetesën e tij ishin të pakta pasi ajri në atë lartësi është i rrallë - por të enjten, një ekip pastrimi vuri re alpinistin me përvojë, i cili kishte ngrirje në duar, por dukej se ishte në gjendje të mirë shëndetësore, duke rrëshqitur ngadalë poshtë.
"Dawa arriti tĂ« mbijetojĂ« kundĂ«r tĂ« gjitha parashikimeve pĂ«r ditĂ« tĂ« tĂ«ra. ĂshtĂ« thjesht njĂ« mrekulli", tha Pemba Sherpa, drejtoreshĂ« ekzekutive e 8K Expeditions, e cila mbikĂ«qyrte pĂ«rpjekjet e kĂ«rkimit.
"Ky është një shpëtim i vërtetë", shtoi ajo.
Pesë persona kanë vdekur deri më tani në ngjitjen e këtij viti, tre prej të cilëve nepalezë të përfshirë në përgatitjet për në Everest, sipas agjencisë së lajmeve AFP.
Më shumë se 1,000 persona arritën majën e Everestit këtë sezon, duke e bërë atë më të ngarkuarin të regjistruar ndonjëherë.
Tani raportohet se Dawa Sherpa po i nënshtrohet trajtimit. /Telegrafi/
Login
