Redaktori i politikës së jashtme në televizonin “N1 në Bosnje e Hercegovinë” Esmir Milaviq, ka deklaruar se Samiti i NATO-s në Ankara pritet të jetë një nga më rëndësishmit në historinë e fundit të Aleancës, për shkak të situatës së ndërlikuar globale dhe zhvillimeve politike brenda vetë NATO-s.
Sipas tij, një nga arsyet kryesore është se samiti po mbahet në një kohë kur bota po përballet me disa konflikte të mëdha, përfshirë luftën në Ukrainë dhe krizën në Lindjen e Mesme.
“Ky samit pritet të jetë një nga më interesantët në historinë e fundit, sepse aktualisht kemi disa konflikte në botë, si lufta në Ukrainë dhe situata në Lindjen e Mesme”, ka thënë Milaviq, shkruan Telegrafi.
Ai ka shtuar se një rol të rëndësishëm në këtë takim pritet ta ketë edhe presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, jo vetëm për shkak të pozitës së tij, por edhe për raportet e ndërlikuara me disa liderë të NATO-s.
Sipas Milaviq, këto raporte mund të ndikojnë edhe në ecurinë dhe suksesin e samitit.
Një tjetër element i rëndësishëm, sipas tij, është Turqia si vend nikoqir, pasi Ankaraja synon të luajë një rol më të madh gjeopolitik.
Duke folur për Ballkanin, Milaviq ka vlerësuar se rajoni me shumë gjasë nuk do të jetë pjesë e agjendës zyrtare të samitit.
Ai ka theksuar se as vendet që aktualisht janë jashtë NATO-s, përfshirë Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën dhe Serbinë, nuk pritet të jenë temë qendrore.
Megjithatë, ai nuk e përjashton mundësinë që Ballkani të përmendet në diskutime, veçanërisht për shkak të pranisë së KFOR-it në Kosovë dhe reduktimit të numrit të trupave.
Sipas tij, pas vendimit të mëhershëm për rritjen e pranisë ushtarake, tani vlerësimi është se situata në Kosovë është përmirësuar, ndaj edhe numri i ushtarëve po zvogëlohet.
Sa i përket Bosnjës dhe Hercegovinës, Milaviq ka thënë se muajt e fundit nuk ka pasur zhvillime konkrete që do ta vendosnin këtë vend në qendër të agjendës së NATO-s.
Ai ka përfunduar se Ballkani, për momentin, nuk po trajtohet si çështje e “rëndësisë së parë”, por rajoni mbetet nën vëzhgim dhe mund të rikthehet në agjendën e Aleancës në të ardhmen./Telegrafi/.
NATO hap samitin në Ankara nën masa të shtuara sigurie, ndërsa përfaqësues të mediave ndërkombëtare tashmë janë akredituar dhe kanë nisur raportimet e para nga një prej ngjarjeve më të rëndësishme të Aleancës Veriatlantike.
Samiti i NATO-s në kryeqytetin turk po mbahet në një atmosferë të kontrolluar sigurie, me masa të rrepta dhe ndalim të tubimeve publike në Ankara.
Siç ka raportuar Telegrafi ditë më parë, para nisjes së samitit janë shënuar arrestime të shumta. Sipas autoriteteve dhe raportimeve, gjithsej janë arrestuar 225 persona, prej të cilëve 178 aktualisht ndodhen në paraburgim.
Në mesin e të ndaluarve raportohet se ka aktivistë të të drejtave të njeriut, përfaqësues të shoqërisë civile, akademikë, aktivistë mjedisorë, gazetarë dhe studentë. Në Ankara është në fuqi edhe një ndalim dyjavor i tubimeve publike.
Në samit pritet të marrin pjesë liderë të vendeve anëtare të Aleancës, dhjetëra zyrtarë shtetërorë, ministra, diplomatë të lartë dhe përfaqësues të organizatave ndërkombëtare.
Në fokus të diskutimeve do të jenë rritja e investimeve në mbrojtje, mbështetja për Ukrainën, teknologjitë e reja ushtarake dhe forcimi i bashkëpunimit mes aleatëve.
Sipas raportimit të Telegrafit nga Ankara, Ballkani Perëndimor nuk pritet të jetë në fokus të këtij samiti, ndërsa në punimet e sivjetme nuk ka përfaqësues nga Kosova, Bosnja dhe Hercegovina apo Serbia./Telegrafi/
Forumi i Industrisë së Mbrojtjes i Samitit të NATO-s do të mbahet më 7 korrik 2026 në Ankara të Turqisë, si pjesë e Samitit të NATO-s për këtë vit.
Ngjarja cilësohet nga Aleanca si forumi kryesor i nivelit të lartë për prodhimin, investimet dhe inovacionin në mbrojtjen transatlantike shkruan Telegrafi.
Sipas NATO-s, forumi do të mbledhë zyrtarë të lartë të Aleancës, përfaqësues të vendeve aleate dhe partnere, liderë të industrisë së mbrojtjes dhe komunitete të inovacionit, për të diskutuar sfidat më urgjente në këtë fushë.
Fokusi kryesor do të jetë progresi i aleatëve drejt planit historik të NATO-s për investime në mbrojtje prej 5 për qind, si dhe mënyra se si këto mjete po shndërrohen në rritje të prodhimit, bashkëpunim më të madh dhe prokurim të përbashkët.
Programi parasheh sesione të mbyllura gjatë paradites dhe seanca plenare gjatë pasdites, të cilat do të transmetohen drejtpërdrejt për publikun dhe do të jenë të hapura për mediat. Për herë të parë, në kuadër të forumit do të ketë edhe njoftime të nivelit të lartë për marrëveshje, iniciativa dhe rezultate konkrete në fushën e mbrojtjes.
Temat pritet të përfshijnë bashkëprodhimin transatlantik, inovacionin, bashkëpunimin praktik mes NATO-s dhe industrisë, hapësirën dhe mbikëqyrjen, mbrojtjen e integruar ajrore dhe raketore, si dhe kapacitetet goditëse.
Samiti mbahet në një moment të ndjeshëm gjeopolitik, me luftën në Ukrainë, tensionet në Lindjen e Mesme dhe debatet për rolin e Evropës në sigurinë e saj si tema që po peshojnë mbi Aleancën.
Sipas mediave ndërkombëtare, takimi i Ankarasë shihet edhe si test për unitetin transatlantik, ndërsa pritet të rikonfirmohet mbështetja për Ukrainën dhe të theksohet nevoja për një NATO më të unifikuar dhe më të vendosur.
Telegrafi po e përcjell ngjarjen nga Ankaraja dhe do të sjellë informacione në kohë reale. /Telegrafi/.
Ankaraja do të jetë në qendër të vëmendjes ndërkombëtare më 7 dhe 8 korrik, kur liderët e vendeve anëtare të NATO-s do të mblidhen në një nga samitet më të rëndësishme të Aleancës në vitet e fundit.
Samiti i NATO-s për vitin 2026 do të mbahet në Kompleksin Presidencial Beştepe, ndërsa Telegrafi do ta përcjellë nga afër këtë ngjarje të rëndësishme, ku pritet të diskutohen çështje kyçe për sigurinë evropiane dhe globale.
Në fokus të takimit do të jenë rritja e investimeve në mbrojtje, forcimi i industrisë ushtarake, ndarja e barrës mes aleatëve dhe vazhdimi i mbështetjes për Ukrainën, në një kohë kur lufta ruse kundër Kievit vazhdon të mbetet sfidë qendrore për sigurinë e kontinentit.
Sipas NATO-s, samiti do të shërbejë për të vlerësuar progresin e bërë pas Samitit të vitit 2025 në Hagë dhe për të përcaktuar hapat e ardhshëm në zbatimin e objektivave të Aleancës. Një nga çështjet kryesore pritet të jetë zotimi i vendeve anëtare për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes deri në 5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka theksuar se sfida kryesore tashmë është që zotimet politike të kthehen në rezultate konkrete, përmes investimeve më të mëdha, prodhimit më të lartë industrial dhe mbështetjes së vazhdueshme për Ukrainën.
Pjesë e rëndësishme e samitit do të jetë edhe Forumi i Industrisë së Mbrojtjes, i cili do të mbahet më 7 korrik në Ankara. Në këtë forum pritet të marrin pjesë zyrtarë të NATO-s, përfaqësues të qeverive aleate dhe partnerëve, si dhe drejtues të kompanive të industrisë së mbrojtjes dhe inovacionit.
Foto: NATO
Qëllimi i forumit është të diskutohet se si investimet e shtuara në mbrojtje mund të përkthehen në prodhim më të madh ushtarak, zinxhirë më të fortë furnizimi, bashkëpunim më të ngushtë dhe prokurim të përbashkët mes vendeve aleate. Mesazhi kryesor i NATO-s në këtë drejtim është se nuk mund të ketë mbrojtje të fortë pa një industri të fortë të mbrojtjes.
Mbështetja për Ukrainën pritet të mbetet një nga temat më të ndjeshme të samitit. NATO e konsideron sigurinë e Ukrainës të lidhur drejtpërdrejt me sigurinë e Aleancës, ndërsa aleatët pritet të diskutojnë për mënyrat se si ndihma ushtarake për Kievin të mbetet e qëndrueshme edhe në periudhën afatgjatë.
Ndryshe NATO është deklaruar për interesimin që po ndodh në Kosovë lidhur me mospjesëmarrjen e vendit në Samitin e NATO-s që do të mbahet në Ankara më 7 dhe 8 korrik, duke bërë të ditur se programi i samitit është i përqendruar te 32 shtetet aleate dhe një numër i kufizuar partnerësh.
Në një përgjigje për Telegrafin javën e kaluar, një zyrtar i NATO-s tha se temat kryesore të samitit do të jenë investimet në mbrojtje, rritja e kapaciteteve të industrisë së mbrojtjes dhe mbështetja e vazhdueshme për Ukrainën.
“Temat kryesore të Samitit të Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s në Ankara këtë korrik janë investimet në mbrojtje, prodhimi industrial i mbrojtjes dhe mbështetja për Ukrainën”, thuhet në përgjigje shkruan Telegrafi.
Zyrtari i NATO-s rikujtoi edhe deklaratën e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, sipas të cilit fokusi i aleancës mbetet zbatimi i angazhimeve të marra nga shtetet anëtare.
Sipas NATO-s, programi i samitit do të përfshijë takimin e 32 krerëve të shteteve dhe qeverive të vendeve anëtare, si dhe angazhime me disa partnerë të Aleancës.
“Programi do të përfshijë një takim të 32 Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, si dhe angazhime me disa nga partnerët tanë, përfshirë Ukrainën, Bashkimin Evropian, Indo-Paqësorin dhe Iniciativën e Bashkëpunimit të Stambollit”, thuhet në përgjigje për Telegrafin.
Ndonëse Kosova nuk është pjesë e listës së pjesëmarrësve në samit, NATO thekson se Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me rëndësi strategjike për Aleancën dhe se angazhimi për sigurinë në rajon vazhdon të jetë i pandryshuar.
“Ballkani Perëndimor mbetet lart në axhendën e NATO-s. Është një rajon me rëndësi strategjike për Aleancën. Angazhimi ynë për stabilitetin e rajonit është i palëkundur dhe nuk do të lejojmë të krijohet një boshllëk sigurie”, thuhet në përgjigje.
Në të njëjtën përgjigje, NATO nënvizoi se misioni i KFOR-it vazhdon të ketë një rol kyç në garantimin e sigurisë në Kosovë.
“KFOR-i vazhdon të luajë një rol kritik sigurie në Kosovë, nën një mandat afatgjatë të OKB-së, ndërsa ne vazhdojmë të punojmë ngushtë me partnerët tanë ndërkombëtarë, veçanërisht me Bashkimin Evropian. Siguria e Ballkanit Perëndimor është jetike edhe për ne dhe nuk do të lejojmë që ajo të rrezikohet”, thuhet në përgjigjen e zyrtarit të NATO-s.
Përgjigjja e NATO-s vjen pas diskutimeve dhe reagimeve të shumta në Kosovë lidhur me faktin se vendi nuk figuron në mesin e pjesëmarrësve të Samitit të NATO-s në Ankara.
Samiti i Ankarasë ka edhe rëndësi simbolike për Turqinë, pasi kjo është hera e dytë që vendi pret një takim të tillë të NATO-s. Herën e parë, Turqia ishte nikoqire e Samitit të Stambollit në vitin 2004, pak muaj pas zgjerimit më të madh të Aleancës deri atëherë.
Përveç vendimeve të mundshme politike dhe ushtarake, samiti pritet të jetë edhe një test i unitetit të aleatëve përballë sfidave të reja gjeopolitike, nga lufta në Ukrainë e deri te nevoja që Evropa të marrë rol më të madh në sigurinë e saj.
Telegrafi do të përcjellë nga afër zhvillimet nga Samiti i NATO-s në Ankara, me raportime për temat kryesore, deklaratat e liderëve dhe vendimet që pritet të ndikojnë në arkitekturën e sigurisë euroatlantike./Telegrafi/.
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, ka deklaruar se anëtarësimi i Kosovës në SEPA do të kishte ndikim të drejtpërdrejtë për diasporën dhe bizneset, duke ulur kostot e remitancave dhe transaksioneve ndërkombëtare.
Në një intervistë në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Zulfaj tha se Kosova kishte dërguar në Kuvend dy ligje që lidhen me SEPA-n, por vetëm njëri prej tyre ka kaluar.
Sipas tij, bëhet fjalë për ligje të rëndësishme që lidhen me integrimin e Kosovës në Zonën Unike Evropiane të Pagesave, e njohur si SEPA.
“U dërguan disa ligje, duke përfshirë edhe dy ligjet që ishin për SEPA-n. SEPA është zona për kryerjen e pagesave, Single European Payment Area, domethënë zona e vetme ose unike për kryerjen e pagesave”, deklaroi Zulfaj shkruan Telegrafi.
Ai tha se përfshirja e Kosovës në SEPA do të ulte ndjeshëm kostot që sot i paguajnë qytetarët, diaspora dhe bizneset për dërgesa e transaksione ndërkombëtare.
“Te remitancat që dërgon diaspora dhe te transaksionet që kryejnë bizneset tona, Oda Ekonomike Gjermane llogarit se afër 60 milionë euro janë kostot, të cilat reduktohen në momentin kur bëhemi pjesë e SEPA-s”, u shpreh ai.
Zulfaj tregoi se nga dy ligjet e dërguara në Kuvend, Ligji për Shërbimin e Pagesave ka kaluar, ndërsa ligji që lidhet me financimin e terrorizmit dhe shpëlarjen e parave nuk është miratuar.
“Të dy ligjet shkuan në Kuvend dhe njëri kaloi, ai për shërbimin e pagesave. Ky për financimin kundër terrorizmit dhe shpëlarjes së parave nuk kaloi”, tha Zulfaj.
Sipas tij, arsyetimi se ligji po kërkohej të kalonte me procedurë të shpejtë nuk qëndron, pasi Kuvendi nuk ishte duke funksionuar me ritëm të rregullt dhe koha për miratimin e reformave ishte e kufizuar.
“Arsyetimi ishte i keq, se po kërkohet të kalojë me procedurë të shpejtë. Mirëpo në kohën kur Kuvendi nuk do të funksionojë dymbëdhjetë muaj, por vetëm një muaj, sigurisht se gjërat duhet të përshpejtohen”, deklaroi ai.
Zulfaj tha se vonesat në miratimin e ligjeve të tilla ndikojnë edhe në humbjen e mjeteve nga Plani i Rritjes, pasi reformat janë të lidhura me afate të përcaktuara nga Bashkimi Evropian.
“Nëse nuk duam që të humbim mjete nga Plani i Rritjes, gjërat duhet të përshpejtohen”, u shpreh Zulfaj.
Ai shtoi se ngadalësimi në kryerjen e reformave duhet të lidhet me bllokadën në Kuvend, pasi shumë prej reformave kërkojnë miratim ligjor.
“Mendoj që ngadalësimi në kryerjen e reformave duhet t’i adresohet shumë Kuvendit, bllokadës që ka ndodhur në Kuvend”, tha ai.
Çka është SEPA dhe si funksionon?
SEPA, apo Zona Unike Evropiane e Pagesave, është një mekanizëm evropian që synon t’i bëjë pagesat në euro ndërmjet shteteve pjesëmarrëse po aq të thjeshta, të shpejta dhe të sigurta sa pagesat brenda një vendi. Përmes SEPA-s, qytetarët dhe bizneset mund të dërgojnë ose pranojnë para në euro me kushte dhe standarde të unifikuara, pavarësisht nëse pagesa bëhet brenda shtetit apo drejt një vendi tjetër pjesëmarrës.
Në praktikë, SEPA funksionon përmes rregullave dhe standardeve të përbashkëta bankare për transfere, debitime direkte dhe pagesa të tjera në euro. Qëllimi është të ulen dallimet mes pagesave vendore dhe atyre ndërkufitare, duke i bërë transaksionet më efikase dhe më të lira për qytetarët, diasporën dhe bizneset.
Për Kosovën, përfshirja në SEPA do të ishte e rëndësishme sidomos për remitancat nga diaspora dhe pagesat ndërkombëtare të bizneseve. Nëse Kosova bëhet pjesë e këtij sistemi, dërgimi i parave dhe pagesat në euro drejt vendeve pjesëmarrëse do të mund të bëheshin me kosto më të ulëta dhe me procedura më të standardizuara. /Telegrafi/
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, ka deklaruar se Kosova nuk po qëndron në vend pas aplikimit për anëtarësim në BE, por po përgatitet për hapat e ardhshëm të procesit integrues.
Në një intervistë në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Zulfaj tha se aplikimi ka qenë hapi i parë i domosdoshëm, pavarësisht kritikave se Kosova mund të jetë ngutur.
“Kosova nuk po rri në vend. Në mandatin e parë ne e kemi bërë aplikimin. Kishte shumë zëra që thoshin se nuk duhet të aplikohej, se Kosova është ngutur, mirëpo nuk mund të pranohesh në Bashkimin Evropian pa aplikuar”, deklaroi Zulfaj.
Ai pranoi se Kosova ka sfidë shtesë për shkak të pesë vendeve të BE-së që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e saj, duke shtuar se për këtë nevojitet “përpjekje e dyfishtë”.
Zulfaj bëri të ditur se institucionet do të fillojnë përgatitjen e përgjigjeve për pyetësorin e Komisionit Evropian edhe para se ai të dërgohet zyrtarisht nga Brukseli.
“Ne do të fillojmë shumë shpejt përgjigjet ndaj pyetësorit, ende pa na ardhur nga Komisioni Evropian. Pse duhet t’i vonojmë pastaj katër muaj përgjigjet?”, tha ai.
Sipas tij, pyetësori është proces voluminoz, me mijëra faqe përgjigje që duhet të përgatiten nga institucionet e Kosovës.
Zulfaj tha se Kosova synon të kursejë kohë edhe në procesin e “screening”, duke u përgatitur paraprakisht dhe duke marrë përvojë nga Shqipëria.
“Gjatë përgjigjes së pyetësorit do ta kemi këtë në mendje, ashtu që të kursejmë dy-tri vite kohë në procesin e screening”, u shpreh ai.
Ai tregoi se ka zhvilluar takime në Tiranë me kryenegociatoren e Shqipërisë, Majlinda Dhuka, për të marrë përvojat e Shqipërisë në procesin negociues me BE-në.
Kryenegociatori tha se Kosova po punon edhe me pesë vendet mosnjohëse, ndërsa theksoi se ka aleatë të mjaftueshëm brenda BE-së.
“Mendoj që kemi aleatë të mjaftueshëm. Vendet e mëdha, sikurse Franca, Gjermania dhe Italia, kanë mbështetje, sepse e kanë shfaqur zgjerimin si prioritet strategjik”, deklaroi Zulfaj.
Ai shtoi se Kosova ka kërkuar të vlerësohet në bazë të meritave të saj dhe të mos mbahet peng nga mungesa e vullnetit të Serbisë për normalizim të marrëdhënieve.
“Ne kemi kërkuar që të vlerësohemi në meritën tonë dhe të mos na mbajë prapa mungesa e vullnetit të Serbisë për normalizim”, tha ai.
Në fund, Zulfaj theksoi se anëtarësimi në BE nuk është vetëm proces politik, por lidhet drejtpërdrejt me përmirësimin e jetës së qytetarëve.
“Anëtarësimi në Bashkimin Evropian për ne kuptohet si përmirësim i mirëqenies, i kualitetit të jetës, përmirësim i kualitetit të ajrit, ujë i pastër, energji e qëndrueshme, transport publik funksional, paga të mira dhe mirëqenie në Kosovë”, përfundoi Zulfaj. /Telegrafi/
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, i është përgjigjur kritikave të kryetarit të Prishtinës, Përparim Rama, i cili ka akuzuar Qeverinë për izolim ndërkombëtar, humbje të fondeve të BE-së dhe dëmtim të ekonomisë.
Në një intervistë në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Zulfaj tha se Rama nuk e njeh procesin e integrimit evropian, procesin e ligjbërjes dhe as reformat që janë pjesë e Planit të Rritjes.
“Unë mendoj që kryetari i Prishtinës nuk e di çka po flet, sepse nuk e njeh as procesin e integrimeve, as procesin e ligjbërjes, e as reformat të cilat janë në Planin e Reformave”, deklaroi Zulfaj shkruan Telegrafi.
Ai shtoi se Rama do të duhej të merrej më shumë me problemet e kryeqytetit sesa me temat që, sipas tij, nuk i njeh mjaftueshëm.
“Mendoj që duhet të merret me bllokadën e Prishtinës, që është e bllokuar gjithandej”, tha Zulfaj.
Duke iu përgjigjur akuzave se Qeveria ka bllokuar proceset, Zulfaj tha se Qeveria nuk ka bllokuar asnjë prej tyre. Sipas tij, marrëveshja për instrumentin e Planit të Rritjes i ishte dërguar Kuvendit në nëntor të vitit 2024, por më pas procesi u bllokua në Kuvend.
“Qeveria nuk po e bllokon atë. Dhe në anën tjetër, Qeveria nuk i ka bllokuar asnjë prej proceseve. Qeveria ia ka dërguar marrëveshjen për instrumentin Kuvendit në nëntorin e vitit 2024”, u shpreh ai.
Zulfaj tha se bllokada në Kuvend ka ndikuar që Kosova të mos i përmbushë me kohë disa reforma të lidhura me Planin e Rritjes, duke rrezikuar humbjen e mbi 40 milionë eurove.
Ai e drejtoi përgjegjësinë te opozita, duke thënë se bllokimi i Kuvendit ka penguar miratimin e marrëveshjeve dhe ligjeve të nevojshme.
“Opozita e bllokoi gjatë gjithë vitit kalimin e dy marrëveshjeve për Planin e Rritjes, në mënyrë që ai të hynte në fuqi dhe reformat të fillonin sa më shpejt”, tha Zulfaj.
Sipas tij, nëse Kuvendi do të kishte funksionuar, ligjet që kanë qenë pjesë e reformave do të mund të miratoheshin me kohë.
“Sikur Kuvendi të funksiononte, shumë ligje, për mos thënë të gjitha ato që ishin pjesë e këtyre hapave, do të mund të kaloheshin”, deklaroi ai.
Zulfaj tha se mjetet e humbura nuk janë dëm për një parti apo qeveri të caktuar, por për vetë Republikën e Kosovës.
“Mjetet që humbin nuk janë për mua, as për Qeverinë, janë për Republikën”, theksoi Zulfaj.
Ai shtoi se reformat do të përmbushen sapo të formohen institucionet e reja, por problemi është se ato nuk janë kryer brenda afateve të përcaktuara nga Bashkimi Evropian.
“Të gjitha këto pesë ligje dhe Strategjia kundër Krimit të Organizuar, në momentin që bëhet Qeveria dhe Kuvendi i ri, do të bëhen. Problemi është që nuk i kemi kryer në afatin e duhur, sipas agjendës, për të kërkuar lirimin e fondeve”, përfundoi Zulfaj./Telegrafi/.
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, ka deklaruar se Kosova nuk po qëndron në vend pas aplikimit për anëtarësim në BE, por po përgatitet për hapat e ardhshëm të procesit integrues.
Në një intervistë në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Zulfaj tha se aplikimi ka qenë hapi i parë i domosdoshëm, pavarësisht kritikave se Kosova mund të jetë ngutur.
“Kosova nuk po rri në vend. Në mandatin e parë ne e kemi bërë aplikimin. Kishte shumë zëra që thoshin se nuk duhet të aplikohej, se Kosova është ngutur, mirëpo nuk mund të pranohesh në Bashkimin Evropian pa aplikuar”, deklaroi Zulfaj.
Ai pranoi se Kosova ka sfidë shtesë për shkak të pesë vendeve të BE-së që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e saj, duke shtuar se për këtë nevojitet “përpjekje e dyfishtë”.
Zulfaj bëri të ditur se institucionet do të fillojnë përgatitjen e përgjigjeve për pyetësorin e Komisionit Evropian edhe para se ai të dërgohet zyrtarisht nga Brukseli.
“Ne do të fillojmë shumë shpejt përgjigjet ndaj pyetësorit, ende pa na ardhur nga Komisioni Evropian. Pse duhet t’i vonojmë pastaj katër muaj përgjigjet?”, tha ai.
Sipas tij, pyetësori është proces voluminoz, me mijëra faqe përgjigje që duhet të përgatiten nga institucionet e Kosovës.
Zulfaj tha se Kosova synon të kursejë kohë edhe në procesin e “screening”, duke u përgatitur paraprakisht dhe duke marrë përvojë nga Shqipëria.
“Gjatë përgjigjes së pyetësorit do ta kemi këtë në mendje, ashtu që të kursejmë dy-tri vite kohë në procesin e screening”, u shpreh ai.
Ai tregoi se ka zhvilluar takime në Tiranë me kryenegociatoren e Shqipërisë, Majlinda Dhuka, për të marrë përvojat e Shqipërisë në procesin negociues me BE-në.
Kryenegociatori tha se Kosova po punon edhe me pesë vendet mosnjohëse, ndërsa theksoi se ka aleatë të mjaftueshëm brenda BE-së.
“Mendoj që kemi aleatë të mjaftueshëm. Vendet e mëdha, sikurse Franca, Gjermania dhe Italia, kanë mbështetje, sepse e kanë shfaqur zgjerimin si prioritet strategjik”, deklaroi Zulfaj.
Ai shtoi se Kosova ka kërkuar të vlerësohet në bazë të meritave të saj dhe të mos mbahet peng nga mungesa e vullnetit të Serbisë për normalizim të marrëdhënieve.
“Ne kemi kërkuar që të vlerësohemi në meritën tonë dhe të mos na mbajë prapa mungesa e vullnetit të Serbisë për normalizim”, tha ai.
Në fund, Zulfaj theksoi se anëtarësimi në BE nuk është vetëm proces politik, por lidhet drejtpërdrejt me përmirësimin e jetës së qytetarëve.
“Anëtarësimi në Bashkimin Evropian për ne kuptohet si përmirësim i mirëqenies, i kualitetit të jetës, përmirësim i kualitetit të ajrit, ujë i pastër, energji e qëndrueshme, transport publik funksional, paga të mira dhe mirëqenie në Kosovë”, përfundoi Zulfaj./Telegrafi/
Kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian, Jeton Zulfaj, ka deklaruar se Kosova pritet të humbë mbi 40 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit me kohë të disa reformave që ishin të lidhura me afatet e Bashkimit Evropian.
Në një intervistë në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Zulfaj tha se problemi kryesor nuk ka qenë mungesa e gatishmërisë së institucioneve për t’i zbatuar reformat, por bllokada në Kuvend, pasi shumica e hapave të papërmbushur kërkonin miratimin e ligjeve.
“Janë trembëdhjetë hapa të cilët ishin me afat deri më 30 qershor. Gjashtë prej këtyre hapave, siç thashë, ne megjithatë do t’i shtyjmë përpara”, tha Zulfaj shkruan Telegrafi.
Ai theksoi se nga hapat që nuk u përmbushën, pesë kanë të bëjnë me ligje që duhet të kalohen në Kuvend, ndërsa një tjetër lidhet me Strategjinë kundër Krimit të Organizuar, e cila, sipas tij, nuk mund të miratohet nga një qeveri në detyrë.
“Në këta gjashtë hapa, pesë prej tyre janë ligje që duhet të miratohen nga Kuvendi. Është edhe një strategji, Strategjia kundër Krimit të Organizuar, e cila sipas ligjit duhet të aprovohet nga qeveria në funksion të plotë dhe jo si qeveri në detyrë”, deklaroi ai.
Zulfaj tha se sikur Kuvendi të funksiononte, shumë prej reformave do të mund të kalonin në kohë.
“Sikur Kuvendi të funksiononte, shumë ligje, për mos thënë të gjitha ato që ishin pjesë e këtyre hapave, do të mund të kaloheshin”, u shpreh ai.
Sipas tij, ngadalësimi në zbatimin e reformave duhet t’i adresohet bllokadës në Kuvend.
“Mendoj që ngadalësimi në kryerjen e reformave duhet t’i adresohet shumë Kuvendit, bllokadës që ka ndodhur në Kuvend”, tha Zulfaj.
Jeton Zulfaj - Krynegociator i Kosovës për BE dhe Muhamet Hajrullahu, kryedaktor i Telegrafit.Foto: Ridvan Slivova
Ai bëri të ditur se Kosova do të dërgojë më 15 korrik kërkesë për lirimin e fondeve nga BE-ja, mbi bazën e hapave që institucionet konsiderojnë se janë përmbushur.
“Ne do ta dërgojmë një kërkesë për lirimin e fondeve mbi bazën e vlerësimit për hapat që i kemi përfunduar. Janë 18 hapa të cilët konsiderojmë që janë përfunduar dhe mbi këtë bazë do të kërkojmë lirimin e fondeve më 15 korrik”, tha Zulfaj.
Ai shtoi se kërkesa e Kosovës për lirimin e fondeve pritet të jetë mbi 100 milionë euro.
“Llogaria që ne do ta kërkojmë për lirimin e fondeve do të jetë mbi 100 milionë euro, mbi bazën e asaj që ne vlerësojmë se kemi përfunduar”, deklaroi ai.
Zulfaj sqaroi se Komisioni Evropian do të ketë 90 ditë afat për ta vlerësuar kërkesën e Kosovës dhe për të vendosur se cilat mjete mund të lirohen.
Zulfaj tha se fondet e Planit të Rritjes nuk janë mjete për qeverinë, por për Republikën e Kosovës.
“Mjetet që humbin nuk janë për mua, as për Qeverinë, janë për Republikën”, u shpreh ai.
Foto: Ridvan Slivova
Ai theksoi se reformat e papërmbushura do të kryhen sapo të krijohen institucionet e reja, por problemi është se ato nuk janë përfunduar brenda afateve të BE-së.
“Të gjitha këto pesë ligje dhe Strategjia kundër Krimit të Organizuar, në momentin që bëhet qeveria dhe Kuvendi i ri, do të bëhen. Problemi është që nuk i kemi kryer në afatin e duhur, sipas agjendës, për të kërkuar lirimin e fondeve”, tha Zulfaj.
Duke folur për procesin e integrimit evropian, Zulfaj tha se Kosova nuk po qëndron në vend pas aplikimit për anëtarësim në BE. Ai bëri të ditur se institucionet do të fillojnë përgatitjen e përgjigjeve për pyetësorin e Komisionit Evropian ende pa ardhur zyrtarisht.
Në fund, ai tha se integrimi evropian është proces gjithëshoqëror dhe se përgjegjësia për zbatimin e reformave nuk bie vetëm mbi një institucion/Telegrafi/.
Paga minimale në Kosovë është rritur në 500 euro bruto në muaj, duke prekur, sipas zyrtarëve, rreth 150.000 punëtorë të sektorit privat. Derisa Qeveria e ka paraqitur vendimin si mbështetje për punëtorët, ekspertët vënë në pikëpyetje ndikimin e tij në mirëqenien e qytetarëve dhe ekonominë. Çfarë, realisht, pritet të sjellë kjo rritje?
Mijëra punëtorë në Kosovë pritet të përfitojnë nga rritja e pagës minimale në 500 euro bruto në muaj, e cila hyri në fuqi më 1 korrik.
Por, mbetet e paqartë nëse kjo rritje do të përkthehet në një përmirësim të mirëfilltë të standardit të jetesës së tyre, përballë inflacionit dhe rritjes së vazhdueshme të çmimeve
Deri më tani, nuk është publikuar ndonjë analizë e hollësishme zyrtare mbi ndikimin e kësaj rritjeje apo në fuqinë blerëse të familjeve.
Ekspertë, me të cilët bisedoi Radio Evropa e Lirë, vlerësojnë se paga e re minimale nuk mjafton për të mbuluar shpenzimet mujore të një familjeje në Kosovë.
Qeveria e Albin Kurtit, tani kryeministër në detyrë, e mori këtë vendim në tetorin e 2025-tës, në prag të zgjedhjeve lokale, ndërsa ai hyri në fuqi në dy faza, në janar dhe në korrik 2026.
Vendimi prek rreth 150.000 punëtorë të sektorit privat, sipas zyrtarëve.
Mungesa e një studimi paraprak
Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, kishte thënë pas vendimit për rritjen e pagës minimale se ai erdhi pas “analizave dhe diskutimeve që kemi pasur, si dhe propozimeve dhe sugjerimeve që kemi marrë nga përfaqësues të sindikatave dhe bizneseve”.
Por, pretendimet e Muratit hidhen poshtë nga kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna, i cili akuzon Qeverinë për mospërfshirjen e Odës dhe të bizneseve në analizimin e ndikimit të pagës së re minimale.
“Nuk jemi konsultuar. Nuk e kemi parë asnjë raport, asnjë studim. Kjo është pikërisht kërkesa jonë”, thotë Rafuna për Radion Evropa e Lirë.
Ekonomisti Safet Gërxhaliu vlerëson se Qeveria e “politizoi” pagën minimale, duke anashkaluar aktorët e tjerë nga diskutimet rreth ndikimit para marrjes së vendimit.
“Asnjë pagë, qoftë minimale, qoftë mesatare, nuk duhet të politizohet, sepse kjo vetëm e dëmton aspektin ekonomik dhe social. Dhe, në këtë drejtim, definitivisht, paga minimale duhet të jetë e diskutuar dhe e kalkuluar në trendët e rritjes së inflacionit”, shpjegon ai për Radion Evropa e Lirë.
A mjafton kjo rritje?
Paga minimale, tani 500 euro, u rrit fillimisht në 425 euro në janar, nga 350 sa ishte paraprakisht.
Me një inflacion të rritur në rreth 6.8 për qind, dhe një ekonomi të ngadalësuar, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, paga e re minimale në Kosovë nuk do të ndihmojë në përmirësimin e mirëqenies së qytetarëve, thonë ekspertët.
“Në rrethana reale, në një ekonomi të qëndrueshme, është dashur të fitojë qytetari, por duke pasur parasysh faktin që jemi një shtet i varur nga importi dhe afër 90% e të hyrave familjare shkojnë në konsum, atëherë shumë më tepër do të fitojnë tregtia dhe importi, sesa qytetarët dhe shteti”, vlerëson Gërxhaliu
Një hulumtim, i publikuar më 2024 nga Instituti për Politika Sociale “Musine Kokalari”, në Prishtinë, ka gjetur se një familje 4-anëtarëshe në Kosovë shpenzon mesatarisht mbi 1.100 euro në muaj për ushqim, strehim, arsim, shëndetësi dhe transport.
Në zonat urbane, shpenzimet arrijnë mbi 1.200 euro, ndërsa në ato rurale rreth 1.090 euro.
Rafuna thotë se paga minimale prej 500 eurosh “nuk i mbulon” nevojat e kostot reale jetësore të familjes në Kosovë.
Ai shton se Qeveria ka mundur të vinte me një vendim më të mirë për pagën minimale, sikur t’i jepte mundësi OEK-ut për të sjellë propozime pas bisedimeve me përfaqësuesit e tij, me anëtarët e Odës, por edhe me joanëtarët e saj.
Ndikimi tek bizneset dhe informaliteti
Ekspertët e ekonomisë parashikojnë ndikim negativ tek bizneset, që, sipas Gërxhalut, “nuk kanë qenë të përgatitura që do të ndodhë diçka e tillë”, pasi nuk janë konsultuar nga Qeveria.
“E tërë kjo do të ndikojë në radhë të parë në tkurrje apo në zvogëlim të vendeve të punës, në rendin e kërkesës për punëtorë dhe, kuptohet, si efekt i tretë do të jetë edhe tentativa për informalitet”, vlerëson ai.
Rafuna, në anën tjetër, pajtohet se bizneset mund të preken, por nuk mendon se do të ketë rritje të informalitetit.
“Sipas të dhënave tona, nuk do të ketë informalitet, për shkak se [...] sektori privat ka lëvizur goxha mirë me paga si rezultat edhe i kohës, por edhe si rezultat i kërkesës për të pasur fuqi punëtore të mirë dhe kualitative brenda ndërmarrjes”, tregon ai
Ai shpjegon ndikimin tek bizneset e mesme dhe ato të reja, apo start-up.
“Te bizneset e mesme, sfiduese është ngarkesa, se edhe është rritur pragu i pagës minimale, por edhe nuk është liruar nga tatimi i të ardhurave personale”, thotë ai.
Për shembull, fqinja e Kosovës, Shqipëria, në janar e rriti pagën minimale në 50.000 lekë, apo 500 euro, dhe vendosi se ajo nuk do të tatohet
Ministria në detyrë e Financave në Kosovë nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë nëse do të tatohet apo jo paga minimale.
Rafuna thotë se situata e re do të jetë “shumë sfiduese” edhe për bizneset e vogla, për shkak se “ato janë në hapat e parë, në ditët e para, dhe paga minimale prej 500 eurove padyshim që do t’i shtyjë ose ta kufizojnë numrin e stafit, ose të riorganizohen”.
Prodhuesit vendorë në Kosovë po përballen me një sërë sfidash që po ndikojnë drejtpërdrejt në konkurrueshmërinë e tyre, duke filluar nga dalja në tregun e lirë të energjisë elektrike, rritja e kostove të prodhimit, mungesa e fuqisë punëtore e deri te ndryshimet ligjore që, sipas tyre, shpesh miratohen pa konsultim me bizneset.
Kështu deklaroi kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës (OEK), Kushtrim Ajvazi, në "Përballje Podcast", ku tha se vitet e fundit sektori prodhues është përballur me presione të vazhdueshme.
Sipas tij, një nga sfidat më të mëdha ka qenë kalimi i bizneseve në tregun e lirë të energjisë elektrike, proces për të cilin prodhuesit kishin kërkuar një periudhë tranzicioni dhe konsultim me institucionet.
"Ne kemi paralajmëruar se dalja në tregun e lirë të energjisë do të rriste kostot e prodhimit. Kërkuam dialog dhe zgjidhje, por shqetësimet tona nuk u morën parasysh", tha Ajvazi shkruan Telegrafi.
Ai theksoi se rritja e çmimit të energjisë, por edhe e derivateve, gazit dhe lëndëve të para, ka bërë që prodhuesit kosovarë të jenë më pak konkurrues krahasuar me kompanitë në vendet e rajonit.
"Kur rriten kostot e energjisë, transportit dhe lëndëve të para, produkti ynë bëhet më pak konkurrues. Ndërkohë, shtetet e tjera përdorin politika që e mbështesin industrinë e tyre", u shpreh ai.
Një tjetër sfidë, sipas Ajvazit, mbetet mungesa e fuqisë punëtore, e ndikuar nga emigrimi dhe vështirësia për të gjetur punëtorë të kualifikuar.
Ai tha se kompanitë prodhuese kanë rritur pagat, por kjo nuk ka qenë e mjaftueshme për të zbutur mungesën e punëtorëve.
"Sot një nga problemet më serioze është gjetja dhe mbajtja e punëtorëve. Edhe pse pagat në sektorin prodhues janë rritur, sfida mbetet e madhe", deklaroi Ajvazi.
Duke folur për pagën minimale, ai tha se Shoqata e Prodhuesve nuk është kundër rritjes së saj, por theksoi se çdo vendim i tillë duhet të merret në dialog me sektorin privat dhe të shoqërohet me politika që ruajnë konkurrueshmërinë e bizneseve.
"Ne nuk kemi qenë kundër pagës minimale. Kemi kërkuar që vendimet të merren në konsultim me bizneset dhe të analizohen efektet që ato kanë mbi prodhimin", tha Ajvazi.
"Qëllimi ynë është të prodhojmë më shumë, të eksportojmë më shumë dhe të krijojmë vende të reja pune. Për këtë na duhen politika të parashikueshme dhe bashkëpunim me shtetin", përfundoi Ajvazi./Telegrafi/.
NATO është deklaruar për interesimin që po ndodh në Kosovë lidhur me mospjesëmarrjen e vendit në Samitin e NATO-s që do të mbahet në Ankara më 7 dhe 8 korrik, duke bërë të ditur se programi i samitit është i përqendruar te 32 shtetet aleate dhe një numër i kufizuar partnerësh.
Në një përgjigje për Telegrafin, një zyrtar i NATO-s tha se temat kryesore të samitit do të jenë investimet në mbrojtje, rritja e kapaciteteve të industrisë së mbrojtjes dhe mbështetja e vazhdueshme për Ukrainën.
“Temat kryesore të Samitit të Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s në Ankara këtë korrik janë investimet në mbrojtje, prodhimi industrial i mbrojtjes dhe mbështetja për Ukrainën”, thuhet në përgjigje shkruan Telegrafi.
Zyrtari i NATO-s rikujtoi edhe deklaratën e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, sipas të cilit fokusi i aleancës mbetet zbatimi i angazhimeve të marra nga shtetet anëtare.
“Detyra përpara është e qartë: të shndërrohen angazhimet e Aleatëve në rezultate konkrete. Rritja e investimeve, prodhimi industrial dhe mbështetja e vazhdueshme për Ukrainën. E gjithë kjo kontribuon në një NATO më të fortë dhe siguri më të madhe për të gjithë ne”, kishte deklaruar Rutte.
Sipas NATO-s, programi i samitit do të përfshijë takimin e 32 krerëve të shteteve dhe qeverive të vendeve anëtare, si dhe angazhime me disa partnerë të Aleancës.
“Programi do të përfshijë një takim të 32 Krerëve të Shteteve dhe Qeverive të NATO-s, si dhe angazhime me disa nga partnerët tanë, përfshirë Ukrainën, Bashkimin Evropian, Indo-Paqësorin dhe Iniciativën e Bashkëpunimit të Stambollit”, thuhet në përgjigje për Telegrafin.
Ndonëse Kosova nuk është pjesë e listës së pjesëmarrësve në samit, NATO thekson se Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me rëndësi strategjike për Aleancën dhe se angazhimi për sigurinë në rajon vazhdon të jetë i pandryshuar.
“Ballkani Perëndimor mbetet lart në axhendën e NATO-s. Është një rajon me rëndësi strategjike për Aleancën. Angazhimi ynë për stabilitetin e rajonit është i palëkundur dhe nuk do të lejojmë të krijohet një boshllëk sigurie”, thuhet në përgjigje.
Në të njëjtën përgjigje, NATO nënvizon se misioni i KFOR-it vazhdon të ketë një rol kyç në garantimin e sigurisë në Kosovë.
“KFOR-i vazhdon të luajë një rol kritik sigurie në Kosovë, nën një mandat afatgjatë të OKB-së, ndërsa ne vazhdojmë të punojmë ngushtë me partnerët tanë ndërkombëtarë, veçanërisht me Bashkimin Evropian. Siguria e Ballkanit Perëndimor është jetike edhe për ne dhe nuk do të lejojmë që ajo të rrezikohet”, thuhet në përgjigjen e zyrtarit të NATO-s.
Përgjigjja e NATO-s vjen pas diskutimeve dhe reagimeve të shumta në Kosovë lidhur me faktin se vendi nuk figuron në mesin e pjesëmarrësve të Samitit të NATO-s në Ankara.
Industria ushqimore vazhdon të jetë shtylla kryesore e prodhimit në Kosovë, ndërsa përpunimi i drurit, plastika, shërbimet dhe industria metalpërpunuese janë ndër sektorët me potencialin më të madh për zhvillim dhe eksport.
Kështu deklaroi kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës (OEK), Kushtrim Ajvazi, në "Përballje Podcast", ku foli për sektorët që aktualisht po e mbajnë industrinë prodhuese të vendit.
Sipas tij, industria ushqimore vazhdon të shënojë rritje të qëndrueshme dhe po konkurron gjithnjë e më shumë produktet e importuara.
"Industria ushqimore vazhdon të ketë një zhvillim të mirë dhe po e zëvendëson importin, duke konkurruar si në cilësi ashtu edhe në çmim", tha Ajvazi shkruan Telegrafi.
Ai veçoi edhe industrinë e përpunimit të drurit si një nga sektorët me potencialin më të madh eksportues, ndërsa tha se edhe industria e plastikës po shënon rritje të vazhdueshme.
Një sektor që, sipas tij, po jep rezultate të mira është edhe industria e shërbimeve.
"Industria e shërbimeve është e vetmja që ka suficit në eksport. Edhe pse nuk është prodhim fizik, ajo është një nga historitë më të suksesshme të ekonomisë sonë", u shpreh Ajvazi.
Ai përmendi edhe industrinë metal-përpunuese si një sektor me potencial, por paralajmëroi se kompanitë do të përballen me sfida të reja për shkak të taksës së karbonit që po zbatohet në tregun evropian.
"Industria metalpërpunuese ka potencial të madh, por po përballet me sfida, sidomos në tregun evropian për shkak të taksës së karbonit. Si shtet duhet të ndërhyjmë me politika që e bëjnë industrinë më të gjelbër, sepse së shpejti të gjitha kompanitë prodhuese do të ngarkohen me këtë taksë", deklaroi Ajvazi.
Sipas tij, mbështetja e këtyre sektorëve është thelbësore për rritjen e prodhimit vendor, zgjerimin e eksporteve dhe uljen e varësisë së Kosovës nga importi./Telegrafi/.
Kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës (OEK), Kushtrim Ajvazi, ka kritikuar mënyrën se si institucionet po marrin vendime që ndikojnë drejtpërdrejt sektorin prodhues, duke thënë se bizneset shpesh nuk konsultohen gjatë hartimit të ligjeve dhe politikave ekonomike.
Në një diskutim në "Përballje Podcast", Ajvazi tha se prodhuesit nuk kërkojnë trajtim të privilegjuar apo subvencione, por kërkojnë të jenë pjesë e procesit të vendimmarrjes.
“Ne realisht nuk po kërkojmë që qeveria të vijë te ne. Ne shkojmë te ata. Ajo çfarë po kërkojmë është bashkëpunim. Kur merren vendime dhe hartohen ligje që prekin sektorin prodhues, të na thërrasin në konsultim dhe ta japim edhe kontributin tonë”, deklaroi Ajvazi shkruan Telegrafi.
Ai tha se përvoja e prodhuesve me daljen në tregun e lirë të energjisë elektrike është shembulli më i mirë se si vendimet janë marrë pa koordinim me sektorin privat.
Sipas tij, përfaqësuesit e prodhuesve kishin paralajmëruar për pasojat financiare që mund të sillte ky proces, por kërkesat e tyre nuk u morën parasysh.
“Ne kemi thënë: mos na nxirrni në tregun e lirë në këtë formë. Pastaj u tha se do të na ndihmonin. A na ndihmoi dikush? Jo. Na lodhën me fjalë boshe. Ne kërkojmë gjëra konkrete, kërkojmë veprime”, u shpreh Ajvazi
Ai theksoi se bizneset nuk kundërshtojnë reformat apo ndryshimet ligjore, por kërkojnë që ato të planifikohen në bashkëpunim me sektorin privat dhe të mos vendosen pa konsultim.
“Shpesh na kanë thirrur në takime, por vendimet janë marrë ndryshe. Nuk mjafton të ftohemi në diskutime, rëndësi ka që vendimet të merren në koordinim me sektorin prodhues”, tha Ajvazi.
Sipas tij, prodhuesit vendorë janë të gatshëm të japin kontributin e tyre në hartimin e politikave publike, pasi qëllimi i përbashkët duhet të jetë zhvillimi ekonomik i vendit dhe krijimi i kushteve më të favorshme për industrinë.
“Nuk po kërkojmë që shteti vetëm të japë. Edhe ne duam ta japim kontributin tonë. Por ligjet duhet të ndërtohen bashkë me ata që preken drejtpërdrejt nga to”, përfundoi Ajvazi
Produktet e prodhuara në Kosovë tashmë njihen zyrtarisht me origjinën “Made in Kosova” dhe mund të identifikohen me barkod ndërkombëtar, një zhvillim që pritet t'ua lehtësojë prodhuesve vendorë depërtimin në tregjet evropiane dhe në rrjetet e mëdha të shitjes.
Kështu deklaroi kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës (OEK), Kushtrim Ajvazi, në "Përballje Podcast", me kryeredaktorin e Telergafit, Muhamet Hajrullahu, duke e cilësuar këtë si një nga arritjet më të rëndësishme për industrinë prodhuese në vend.
Sipas tij, që nga shkurti i vitit 2026, Kosova është pjesë e sistemit ndërkombëtar të barkodeve GS1, duke bërë që produktet vendore të kenë identitet të njohur ndërkombëtarisht.
"Tash e ki barkodin ndërkombëtar 'Made in Kosovo'. Kjo ka ndodhur në shkurt të vitit 2026 dhe është rezultat i një angazhimi të madh të Odës Ekonomike të Kosovës", tha Ajvazi shkruan Telegrafi.
Ai shtoi se një tjetër zhvillim i rëndësishëm është njohja ndërkombëtare e origjinës së produkteve të prodhuara në Kosovë.
"Origjina e produktit që lëshohet sot në Kosovë, kudo që shkon, njihet ndërkombëtarisht si produkt i prodhuar në Kosovë. Këta janë dy hapa shumë të mirë dhe shumë pozitivë për prodhuesit vendorë", u shpreh Ajvazi.
Sipas tij, këto arritje janë realizuar falë angazhimit të Odës Ekonomike të Kosovës, pa pasur nevojë për ndërhyrje politike apo subvencione shtetërore.
"Ne nuk po kërkojmë që dikush të na subvencionojë. Të paktën të na krijohen procedurat që na ndihmojnë të zhvillohemi. Këta dy hapa janë bërë nga Oda Ekonomike e Kosovës dhe nuk ka pasur nevojë për ndërhyrje politike", tha ai.
Ajvazi theksoi se njohja ndërkombëtare e barkodit dhe e origjinës së produkteve vendore u krijon kompanive kosovare mundësi të barabarta për të hyrë në tregjet evropiane.
"Produkti që prodhohet sot në Kosovë është i barabartë në raftin e Lidl-it në Gjermani me cilindo produkt tjetër në botë. Nëse sot dëshiron të depërtosh në tregun evropian, e ke shumë më të lehtë se më parë", deklaroi Ajvazi.
Sipas tij, ky zhvillim jo vetëm që rrit besueshmërinë e produkteve kosovare në tregjet ndërkombëtare, por krijon edhe mundësi të reja për rritjen e eksporteve dhe promovimin e brendit "Made in Kosovo" në Evropë./Telegrafi/.
Prodhuesit vendorë mbeten një nga shtyllat kryesore të zhvillimit ekonomik të Kosovës, por përballen me sfida të shumta që po e vështirësojnë rritjen e industrisë dhe konkurrencën me tregjet rajonale e ndërkombëtare.
Kështu ka deklaruar kryetari i Shoqatës së Prodhuesve të Kosovës (OEK), Kushtrim Ajvazi, në një intervistë në podcastin "Përballje", ku foli për gjendjen e prodhimit vendor, sfidat me të cilat po përballen bizneset dhe pritjet nga institucionet e vendit.
Sipas tij, prodhuesit kosovarë kanë dëshmuar se mund të krijojnë produkte me standarde të larta, të afta për të konkurruar edhe në tregjet evropiane, por mungesa e politikave zhvillimore po pengon shfrytëzimin e potencialit të plotë të sektorit.
"Është një ndjenjë krenarie kur flasim për ata që e zhvillojnë vendin tonë, që janë prodhuesit vendorë të Kosovës. Sot kemi kompani që prodhojnë produkte cilësore dhe konkurrojnë me kompani globale, madje kanë depërtuar edhe në tregjet evropiane. Por këto raste ende janë të pakta dhe duhet të kemi shumë më tepër", tha Ajvazi shkruan Telegrafi.
Megjithatë, ai theksoi se Kosova vazhdon të mbetet një ekonomi e varur nga importi.
Sipas tij, për çdo euro që Kosova eksporton, importon rreth shtatë euro mallra, ndërsa industria përpunuese prej vitesh mbetet në të njëjtin nivel në raport me Bruto Produktin Vendor
"Për çdo një euro që prodhojmë dhe eksportojmë, importojmë rreth gjashtë euro e gjysmë deri në shtatë euro. Kjo tregon një hendek shumë të madh dhe dëshmon se duhet të punojmë shumë më tepër për ta zëvendësuar importin me prodhim vendor", u shpreh ai.
Ajvazi renditi një sërë sfidash që, sipas tij, po e rëndojnë sektorin e prodhimit. Ndër to janë rritja e kostove të energjisë elektrike, çmimet e lëndëve të para, mungesa e fuqisë punëtore, inflacioni, qasja e vështirë në financim dhe mungesa e konsultimit të bizneseve gjatë hartimit të politikave publike.
Ai tha se dalja e bizneseve në tregun e lirë të energjisë elektrike ka krijuar barrë të konsiderueshme financiare për prodhuesit, ndërsa rritja e çmimeve të gazit dhe derivateve ka ndikuar drejtpërdrejt në kostot e prodhimit.
"Kur rriten kostot e energjisë, gazit dhe transportit, ne bëhemi menjëherë më pak konkurrues, jo vetëm ndaj importeve, por edhe ndaj prodhuesve në rajon, sepse shtetet e tjera përdorin politika stimuluese për industrinë", tha Ajvazi.
Një tjetër problem që ai ngriti është mungesa e fuqisë punëtore, e cila, sipas tij, është përkeqësuar nga emigrimi i qytetarëve në vitet e fundit.
"Vështirësia për të gjetur punëtorë është bërë një nga problemet më serioze të prodhuesve. Edhe pse pagat në sektorin prodhues janë mbi mesataren në Kosovë, kompanitë vazhdojnë të kenë vështirësi në sigurimin e fuqisë punëtore", deklaroi ai.
Ajvazi kritikoi edhe mungesën e një strategjie shtetërore për industrinë prodhuese, duke thënë se, ndonëse është hartuar një draft që në vitin 2023, ai ende nuk është miratuar.
"Kosova ende nuk ka strategji të miratuar për industrinë prodhuese. Ka vetëm një draft, ndërsa ne kemi nevojë për veprime konkrete dhe politika afatgjata që e bëjnë industrinë më konkurruese", tha ai.
Sipas tij, prodhuesit nuk kërkojnë trajtim preferencial apo subvencione të pakushtëzuara, por një partneritet të mirëfilltë me institucionet dhe përfshirje në procesin e vendimmarrjes.
"Ne nuk po kërkojmë që shteti të bëjë gjithçka për ne. Po kërkojmë bashkëpunim. Kur hartohen ligjet dhe politikat që prekin sektorin prodhues, ne duhet të jemi pjesë e procesit. Kërkojmë veprime konkrete, jo vetëm premtime", theksoi Ajvazi.
Ai shtoi se zhvillimi i prodhimit vendor mbetet mënyra më e mirë për të ulur deficitin tregtar dhe për të krijuar një ekonomi më të qëndrueshme.
"E vetmja mënyrë për ta ulur deficitin tregtar është të prodhojmë më shumë. Për ta bërë këtë, na duhen politika që e mbështesin industrinë prodhuese dhe krijojnë kushte që bizneset të investojnë e të rriten", përfundoi Ajvazi./Telegrafi/.
Liderët e 32 vendeve anëtare të NATO-s do të mblidhen më 7 dhe 8 korrik 2026 në Kompleksin Presidencial Beştepe në Ankara, në një samit që pritet të jetë vendimtar për të ardhmen e Aleancës në një periudhë të tensionuar të sigurisë globale.
Kjo është hera e dytë që Turqia organizon një Samit të NATO-s, pas atij të mbajtur në Stamboll në vitin 2004. Samiti zhvillohet në një kohë kur lufta në Ukrainë vazhdon, situata në Lindjen e Mesme mbetet e paqëndrueshme dhe aleatët po kërkojnë që Evropa të marrë një rol më të madh në garantimin e sigurisë së saj.
Sipas NATO-s, në qendër të diskutimeve do të jenë forcimi i mbrojtjes kolektive, zbatimi i planit historik për rritjen e investimeve në mbrojtje deri në 5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), si dhe mënyra se si këto investime do të përkthehen në rritje të prodhimit ushtarak, bashkëpunim industrial dhe prokurime të përbashkëta mes vendeve aleate.
Një tjetër temë kyçe do të jetë mbështetja afatgjatë për Ukrainën, me NATO-n që e konsideron sigurinë e Ukrainës të lidhur drejtpërdrejt me sigurinë e Aleancës. Në rendin e ditës pritet të përfshihen gjithashtu planifikimi i mbrojtjes, objektivat e shpenzimeve ushtarake dhe ndarja e barrës mes vendeve anëtare.
Përveç takimit të liderëve, më 7 korrik do të mbahet edhe Forumi i Industrisë së Mbrojtjes, ku përfaqësues të qeverive, NATO-s dhe kompanive të industrisë ushtarake do të diskutojnë investimet, inovacionin dhe zgjerimin e kapaciteteve prodhuese. Motoja e forumit është: "Nuk ka mbrojtje të fortë pa një industri të fortë të mbrojtjes."
Samiti i Ankarasë pritet të shërbejë si një demonstrim i unitetit të aleatëve përballë sfidave të reja gjeopolitike dhe të përcaktojë drejtimin e politikave të NATO-s në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë për vitet në vijim.
Telegrafi do të përcjell nga afër këtë ngjarje të rëndësishme. /Telegrafi/.
Markus Delfs do të jetë drejtori i ri i GIZ për Kosovën, ndërsa njëkohësisht do të shërbejë edhe si Drejtor Rajonal për Maqedoninë e Veriut, Greqinë dhe Qipron, duke filluar nga 1 korriku 2026.
Lajmi është bërë i ditur nga GIZ, i cili njoftoi se Delfs sjell një përvojë të gjatë në bashkëpunimin ndërkombëtar të Gjermanisë, pasi gjatë karrierës së tij ka mbajtur pozita të ndryshme në GIZ në Gjermani, Kinë, Indonezi, Belgjikë dhe Arabi Saudite.
Sipas GIZ-it, në detyrën e tij të re, Delfs do të fokusohet në mbështetjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor në rrugën e tyre drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, si dhe në forcimin e partneriteteve rajonale.
Me rastin e marrjes së detyrës, ai tha se ky emërim përfaqëson më shumë sesa një hap të ri në karrierën e tij.
"Të përfaqësosh GIZ në Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut nuk është thjesht një rol i ri profesional për mua, por një thirrje për detyrë. Mikëpritja jashtëzakonisht e ngrohtë nga bashkëpunëtorët, miqtë dhe ekipet në të dyja vendet më ka lënë shumë përshtypje dhe e përforcon edhe më shumë përkushtimin tim ndaj kësaj përgjegjësie", u shpreh Delfs.
Ai vlerësoi marrëdhëniet e ngushta që Gjermania ka ndërtuar ndër vite me Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, duke theksuar se ato mbështeten në diasporën, afërsinë kulturore dhe bashkëpunimin ekonomik.
"Gjermania mban lidhje të forta me Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut përmes diasporës, afërsisë kulturore dhe marrëdhënieve të gjera afariste mes vendeve. Kjo është një mundësi e shkëlqyer për të zgjeruar më tej lidhjet mes vendeve tona, të bazuara në një Evropë të bashkuar", deklaroi ai.
Delfs shtoi se pret të punojë ngushtë me institucionet dhe partnerët në rajon për të thelluar bashkëpunimin dhe për të krijuar mundësi të reja zhvillimi.
"Me kënaqësi pres të punojmë së bashku për t'i dhënë një shtysë të re bashkëpunimit tonë, për të forcuar besimin dhe për të krijuar mundësi që sjellin përfitime të qëndrueshme për ekonomitë tona. Të dashur bashkëpunëtorë, me padurim pres të filloj punën dhe bashkëpunimin me ju", përfundoi ai.
Ndryshe në përfundim të mandatit të tij tetëvjeçar në Kosovë dhe Maqedoni të Veriut, drejtori i deritashme David Oberhuber, ka folur për transformimin e bashkëpunimit gjermano-kosovar, nga mbështetja për ndërtimin e institucioneve drejt zhvillimit ekonomik, inovacionit, energjisë së ripërtëritshme dhe integrimit evropian.
Në një intervistë ekskluzive për Telegrafin, Oberhuber vlerësoi se Kosova është një shoqëri funksionale me institucione efektive dhe njerëz të aftë, megjithatë sipas tij, dy sfida strukturore vazhdojnë të ndikojnë në zhvillimin e saj./Telegrafi/.
Analistja politike dhe aktivistja e shoqërisë civile, Donika Emini, vlerëson se Kosova nuk po e shfrytëzon një moment të rëndësishëm politik në Bashkimin Evropian, në një kohë kur zgjerimi është rikthyer në agjendën e Brukselit dhe ekziston një klimë më e favorshme për avancimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Në “Përballje Podcast” në Telegrafi, Emini tha se aktualisht në krye të portofolit të zgjerimit ndodhet një komisionere që e mbështet fuqishëm procesin e integrimit të vendeve të rajonit, por sipas saj Kosova nuk po e shfrytëzon këtë momentum.
“Po humbet një moment tepër të rëndësishëm, sepse për momentin Marta Kos është një komisionere që e ka marrë zgjerimin seriozisht dhe po lobon për zgjerimin në Bruksel. Nuk është e lehtë të lobosh për zgjerim në Bashkimin Evropian, sepse ka shtete që e mbështesin, por ka edhe vende që vazhdojnë të jenë skeptike”, tha Emini gjatë diskutimit me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.
Ajo theksoi se brenda Bashkimit Evropian vazhdon debati nëse duhet të ketë zgjerim të mëtejmë apo fillimisht reformim të brendshëm të unionit, duke përmendur Francën si një nga shtetet që tradicionalisht ka favorizuar thellimin e integrimit para zgjerimit
Megjithatë, sipas saj, pikërisht në këtë periudhë Kosova ka pasur mundësi të kërkojë më fuqishëm avancimin e statusit të saj në raport me BE-në
“Në këto momente Kosova ka mundur të shtyjë përpara kërkesën për statusin e vendit kandidat. E kemi një Serbi që po përballet me probleme të shumta dhe një Komision Evropian që është shumë më proaktiv sesa në të kaluarën”, deklaroi ajo.
Emini kritikoi qasjen e institucioneve kosovare, të cilat sipas saj po arsyetohen me mungesën e reagimit nga Brukseli, ndërkohë që problemi kryesor mbetet mungesa e lobimit dhe diplomacisë aktive.
“Nuk ka lëvizje sepse nuk ka lobim. Bashkimi Evropian sot ka në tavolinë Ukrainën, Moldavinë, Turqinë dhe shumë sfida të tjera gjeopolitike. Nuk mjafton të thuash se kemi aplikuar dhe të presësh përgjigje”, u shpreh ajo.
Sipas Eminit, Kosova duhet të ndjekë një qasje më të guximshme dhe të kërkojë avancim të marrëdhënieve kontraktuale me BE-në, pavarësisht faktit që pesë shtete anëtare ende nuk e njohin pavarësinë e saj.
“Kosova mund të argumentojë se, pavarësisht problemit me pesë vendet mosnjohëse, marrëveshjet ekzistuese me Bashkimin Evropian i lejojnë asaj të ndërtojë marrëdhënie kontraktuale me BE-në. Duhej të kërkonte hapjen e negociatave dhe kapitujve, ndërsa çështjet e tjera të trajtoheshin gjatë procesit”, tha ajo.
Emini vlerësoi se me përbërjen aktuale të Komisionit Evropian ekziston një mundësi reale për hapa të rinj në raportet Kosovë-BE, por theksoi se kjo kërkon angazhim të vazhdueshëm politik dhe diplomatik nga institucionet kosovare.
“Kjo mund t’i jepej Kosovës. Me këtë Komision Evropian po. Por duhet angazhim, duhet vizion dhe duhet lobim i vazhdueshëm në Bruksel dhe në kryeqytetet evropiane”, përfundoi Emini./Telegrafi/.
Login
