Ish-gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese, Kadri Kryeziu, ka deklaruar se dekreti i presidentes për shpërndarjen e Kuvendit është i bazuar në Kushtetutë dhe përbën detyrim kushtetues të institucionit të presidentit.
Sipas tij, roli i presidentit në këtë proces është i qartë dhe i përcaktuar saktësisht me Kushtetutë.
“Me Kushtetutë, presidentja është autoriteti që ka për detyrë kushtetuese shpërndarjen e Parlamentit dhe shpalljen e zgjedhjeve… s’ka asnjë autoritet tjetër”, u shpreh Kryeziu në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.
Ai thekson se ky veprim nuk është çështje vullneti politik, por obligim kushtetues që duhet të zbatohet në rrethana të caktuara.
“Presidenti e ka bërë këtë jo që ka pasur të drejtë, por ka pasur detyrë. Veprimet tjera janë në kundërshtim me Kushtetutën”, theksoi ai shkruan Telegrafi.
Kosova ndodhet në një moment të ndjeshëm kushtetues dhe politik, ndërsa Gjykata Kushtetuese po shqyrton kërkesën për procedurën e zgjedhjes së Presidentit.
Në këtë situatë, ish-gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese, Kadri Kryeziu, vlerëson se vendi duhet të shkojë drejt zgjedhjeve të jashtëzakonshme. Këtë e ka deklaruar ai në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.
Duke folur për dekretin e presidentes për shpërndarjen e Kuvendit, Kryeziu vlerëson se ai është i bazuar në Kushtetutë dhe rrjedh nga detyrimet kushtetuese të këtij institucioni.
“Presidenti ka për detyrë kushtetuese shpërbërjen e Parlamentit dhe shpalljen e zgjedhjeve. Nuk ka asnjë autoritet tjetër”, u shpreh ai.
Madje, sipas tij, ky veprim nuk ishte vetëm opsion, por obligim kushtetues.
“E ka bërë këtë jo që ka pasur të drejtë, por ka pasur detyrë”, theksoi Kryeziu.
Zgjedhjet si zgjidhje e vetme
Kryeziu është i qartë se, në kushtet aktuale, rruga e vetme janë zgjedhjet e jashtëzakonshme, duke iu referuar drejtpërdrejt dispozitave kushtetuese.
“Sipas mendimit tim, duhet të shkohet në zgjedhje të jashtëzakonshme”, deklaroi ai.
Ai argumenton se dështimi i Kuvendit për zgjedhjen e Presidentit aktivizon mekanizmat kushtetues për shpërndarjen e tij.
“Parlamenti i Kosovës nuk ka arritur ta zgjedhë Presidentin… konsiderohet se ka dështuar. Si masë ndëshkuese është shpërndarja e Parlamentit”, tha Kryeziu.
Masa pezulluese dhe roli i Gjykatës e kritikat për interpretimet politike
Sa i përket vendimit të Gjykatës Kushtetuese për pezullimin e përkohshëm të veprimeve, Kryeziu thekson se kjo është një masë procedurale që mund të zgjasë deri në tre muaj.
“Masa pezulluese mund të zgjasë deri në tre muaj, nëse gjykata nuk mund të marrë një vendim meritor”, tha ai.
Megjithatë, ai shton se dekreti i presidentes tashmë ka hyrë në fuqi.
“Dekreti ka hyrë në fuqi”, theksoi Kryeziu.
Kryeziu kritikon interpretimet politike të Kushtetutës, duke theksuar se ato duhet të bazohen në dispozita konkrete ligjore.
“Nëse interpretimi bëhet pa nene dhe pa kapituj, ajo quhet përrallë juridike”, u shpreh ai.
Në fund, ai thekson se mungesa e kompromisit politik është një nga problemet kryesore që po e çon vendin në kriza të tilla.
“Në shtetet demokratike elementi bazik është kompromisi… kjo duhet të tejkalohet”, tha Kryeziu.
Sipas tij, zvarritja e proceseve dhe mungesa e vendimmarrjes mund të ketë pasoja për funksionimin institucional dhe imazhin e Kosovës.
Për më shumë ndiqe podcastin e plotë. /Telegrafi/.
Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) ka avancuar ndjeshëm në digjitalizimin e shërbimeve për tatimpaguesit, duke mundësuar që shumica e procedurave tatimore të kryhen në mënyrë elektronike.
Kështu ka deklaruar Drejtori i Përgjithshëm i ATK-së, Mentor Hyseni, në “Përballje Podcast”, ku theksoi se aktualisht institucioni ofron dhjetëra shërbime elektronike për bizneset dhe qytetarët.
“Ne kemi diku rreth 59 shërbime elektronike që i ofrojmë për tatimpaguesit. Sot rreth 3.7 milionë deklarime bëhen në ATK dhe të gjitha janë elektronike”, tha Hyseni shkruan Telegrafi.
Sipas tij, përmes këtyre platformave digjitale, tatimpaguesit mund të kryejnë deklarimet dhe pagesat pa pasur nevojë të paraqiten fizikisht në institucion.
“Nuk ka nevojë të vijnë në ATK për të bërë deklarime, siç ka qenë më herët me dokumente në letër. Të gjitha tash bëhen në mënyrë elektronike”, theksoi ai.
Hyseni shtoi se digjitalizimi i proceseve është një nga prioritetet e institucionit, me synimin për të lehtësuar procedurat për bizneset dhe për të rritur efikasitetin e administratës tatimore.
“Qëllimi ynë është që gjatë këtij viti këto 59 shërbime t’i rrisim në rreth 64 shërbime elektronike”, deklaroi ai.
Sipas tij, ky proces i digjitalizimit pritet të lehtësojë ndjeshëm komunikimin mes ATK-së dhe tatimpaguesve, duke thjeshtuar procedurat administrative për bizneset në Kosovë./Telegrafi/.
Senatorja amerikane Jeanne Shaheen, anëtare e lartë e Komitetit të Senatit për Marrëdhënie me Jashtë, së bashku me anëtarët demokratë pakicë të këtij komiteti, kanë publikuar një raport të ri që shqyrton qasjen e administratës së presidentit Donald Trump ndaj Kinës.
Raporti trajton edhe ndikimin e Kinës në Ballkan.
Raporti i pakicës së demokratëve në Komitetin e Senatit të SHBA-së për Marrëdhënie me Jashtë ngre shqetësime për zgjerimin e ndikimit ekonomik të Kinës në Ballkanin Perëndimor, duke përfshirë edhe Shqipërinë, në një kohë kur – sipas raportit – është dobësuar koordinimi strategjik i Shteteve të Bashkuara me aleatët në rajon.
Sipas raportit, Kina ka zgjeruar ndjeshëm praninë e saj ekonomike në vende si Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi.
Sipas dokumentit, braktisja e koordinimit me aleatët dhe mesazhet e përziera të administratës Trump për Kinën, si dhe zbutja e qasjes ndaj llogaridhënies në rajon, reflektojnë një tërheqje më të gjerë nga aleancat dhe institucionet që kanë mbështetur për dekada sigurinë e SHBA-së dhe Evropës.
“Si rezultat, Kina ka zgjeruar gjurmën e saj ekonomike në të gjithë rajonin – veçanërisht në Shqipëri, Serbi dhe Mal të Zi. Shqipëria prej kohësh krenohet se është një nga vendet më pro-amerikane në botë. Megjithatë, ndërsa tregtia me Shtetet e Bashkuara ka rënë, lidhjet tregtare me Kinën janë zgjeruar”, thuhet në raport.
Sipas të dhënave të cituara në dokument, në nëntë muajt e parë të vitit 2025 importet e Shqipërisë nga Kina u rritën me 23.5 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024, duke reflektuar ndryshime në trajektoren e flukseve tregtare dypalëshe.
Raporti thekson gjithashtu se Serbia ka kompensuar uljen e varësisë nga Rusia duke rritur lidhjet ekonomike me Kinën.
“Serbia ka kompensuar varësinë e saj të reduktuar nga Rusia duke rritur lidhjet ekonomike me Kinën, gjë që është gjithashtu strategjikisht e rëndësishme për mbështetjen e Kinës ndaj qëndrimit të Serbisë për Kosovo në institucionet shumëpalëshe. Duke dobësuar partneritetin transatlantik, duke sinjalizuar tolerancë për sjellje autoritare dhe duke ia lënë hapësirën ekonomike dhe politike Pekinit dhe Moskës, administrata Trump ka krijuar kushte për zgjerimin e ndikimit të tyre”, thuhet në raport.
Dokumenti trajton edhe rolin e Millennium Challenge Corporation (MCC) si një instrument të rëndësishëm të SHBA-së për të ofruar alternativa ndaj financimit kinez në kuadër të iniciativës Belt and Road Initiative.
Sipas raportit, administrata Trump ndërpreu disa programe të MCC-së.
“Edhe aty ku projektet e MCC u lejuan më vonë të vazhdonin, përfshirë Nepalin dhe Kosovën, ndërprerja në mes të fazës së zbatimit rriti kostot e projekteve, ndërpreu implementimin dhe minoi besimin në besueshmërinë e angazhimit të SHBA-së”, thuhet në raport.
Sipas raportit e autorëve, në shumë raste pasiguria rreth të ardhmes së MCC-së i detyroi qeveritë partnere të kërkonin alternativa për financim, duke i shtyrë disa prej tyre më pranë Kinës. /Telegrafi/.
Drejtori i Përgjithshëm i Administratës Tatimore të Kosovës (ATK), Mentor Hyseni, ka theksuar se mosveprimi i institucioneve ndaj bizneseve që shmangin tatimet mund të ndikojë negativisht edhe tek bizneset që operojnë në mënyrë të rregullt.
Në një diskutim në “Përballje Podcast”, ai tha se konkurrenca jolojale krijon presion mbi bizneset që i përmbushin obligimet tatimore.
“Mosveprimi i një institucioni publik si ATK-ja mund të ndikojë që edhe bizneset e përgjegjshme të bëhen të papërgjegjshme”, tha Hyseni shkruan Telegrafi.
Sipas tij, kjo situatë është e dukshme sidomos në rastet kur disa biznese në të njëjtën zonë nuk paguajnë tatimet.
“Është tipike te konkurrenca jolojale. Nëse një biznes operon në të njëjtën rrugë, për shembull një kafiteri apo restorant, dhe dy të tjera nuk paguajnë, atëherë bie motivimi i atij biznesi që paguan”, deklaroi ai.
Sipas tij, përmes këtij projekti identifikohen bizneset e regjistruara dhe ato që operojnë pa regjistrim.
“Fillimisht vendosim stikera te bizneset që janë të regjistruara, për të validuar regjistrimin dhe fiskalizimin e tyre. Pastaj identifikojmë edhe bizneset që operojnë pa regjistrim”, deklaroi ai, shruan Telegrafi.
Hyseni bëri të ditur se ATK ka bërë thirrje që bizneset të regjistrohen para fillimit të kontrolleve në terren.
“ATK fillon me kontrollin në terren në gjithë territorin e Kosovës, regjistroni biznesin dhe mos paguani ndëshkimin prej 500 euro”, tha ai./Telegrafi/.
Administrata Tatimore e Kosovës do të ketë fokus të shtuar në sektorin e ndërtimit gjatë këtij viti, për shkak të rëndësisë së këtij sektori në ekonominë e vendit dhe rrezikut për shmangie të mundshme tatimore.
Kështu ka deklaruar Drejtori i Përgjithshëm i ATK-së, Mentor Hyseni, në një diskutim në “Përballje Podcast”.
Sipas tij, sektori i ndërtimtarisë është një nga sektorët më të zhvilluar në Kosovë dhe për këtë arsye kërkon edhe vëmendje më të madhe nga institucionet mbikëqyrëse.
“Për këtë vit, sektori i ndërtimit është një prej sektorëve që do të vizitohet më së shumti nga ATK”, tha Hyseni.
Drejtori i Përgjithshëm i Administratës Tatimore të Kosovës (ATK), Mentor Hyseni, ka deklaruar se ky institucion ka shënuar rritje të vazhdueshme të të hyrave tatimore në vitet e fundit, ndërsa theksoi se një nga faktorët kryesorë është zvogëlimi i ekonomisë joformale dhe rritja e transparencës në proceset e punës.
Në një diskutim në “Përballje Podcast”, me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu, Hyseni tha se ATK ka arritur të mbajë një trend të rritjes së të hyrave tatimore rreth 13 për qind në vit gjatë katër viteve të fundit.
“ATK-ja ka shënuar një ngritje mesatare prej rreth trembëdhjetë për qind të të hyrave nga viti në vit. Edhe këtë vit, në dy muajt e parë, kemi rritje rreth 12.25 për qind krahasuar me vitin e kaluar”, tha Hyseni, shkruan Telegrafi.
Sipas tij, ky trend është arritur edhe përkundër skepticizmit fillestar të disa partnerëve ndërkombëtarë, të cilët vlerësonin se rritja e të hyrave nuk mund të tejkalonte ritmin e rritjes ekonomike.
Ai theksoi se diferenca mes rritjes ekonomike dhe rritjes së të hyrave tatimore tregon se ekonomia joformale është zvogëluar ndjeshëm në Kosovë.
“Kur e krahasojmë rritjen ekonomike prej rreth katër deri pesë për qind me rritjen e të hyrave tatimore, kjo diferencë tregon se ekonomia joformale është zvogëluar”, tha Hyseni.
Hyseni theksoi se norma e tatimit në Kosovë është ndër më të ulëtat në rajon dhe në Evropë, duke bërë thirrje që bizneset të deklarojnë dhe paguajnë tatimet në mënyrë të rregullt.
“Norma e tatimit në Kosovë është rreth 10 për qind dhe është ndër më të ulëtat në rajon. Me këtë normë të ulët nuk duhet të ketë arsye për shmangie tatimore”, tha ai.
Mentor Hyseni, Drejtor i ATK-së dhe kryredaktori i Telegrafit, Muhamet Hajrullahu. Foto: Ridvan Slivova
Digjitalizimi dhe shërbimet për bizneset
Drejtori i ATK-së tha se një nga prioritetet kryesore të institucionit është digjitalizimi i shërbimeve dhe rritja e transparencës për bizneset dhe qytetarët.
Aktualisht, sipas tij, ATK ofron dhjetëra shërbime elektronike që mundësojnë deklarimin dhe pagesën e tatimeve pa pasur nevojë për paraqitje fizike në institucion.
“Sot kemi rreth 59 shërbime elektronike për tatimpaguesit dhe rreth 3.7 milionë deklarime bëhen në mënyrë elektronike”, deklaroi Hyseni
Ai shtoi se synimi i ATK-së është që numri i këtyre shërbimeve të rritet në rreth 64 gjatë këtij viti, në mënyrë që proceset për bizneset të bëhen më të thjeshta dhe më efikase.
Kontrollet dhe transparenca
Hyseni nënvizoi se ATK ka ndryshuar mënyrën e përzgjedhjes së bizneseve për kontrolle, duke eliminuar qasjen subjektive dhe duke u bazuar vetëm në analizën e riskut.
“Njëqind për qind e kontrolleve bëhen sipas vlerësimit të riskut. Nuk ka kontroll që bëhet në mënyrë subjektive”, deklaroi ai.
Sipas tij, kjo qasje ka ndihmuar në rritjen e besimit të bizneseve ndaj institucionit.
Fokus në sektorët me rrezik të lartë
ATK ka nisur edhe projekte specifike për sektorë të caktuar të ekonomisë, për të identifikuar shmangien tatimore
Ndër sektorët që do të jenë më shumë në fokus gjatë vitit 2026, sipas Hysenit, është sektori i ndërtimtarisë.
“Për shkak se është një sektor shumë i zhvilluar dhe i dukshëm në Kosovë, kemi projekte të veçanta për ta targetuar rrezikun në këtë sektor”, tha ai./Telegrafi/.
Kosova që duam nuk është ajo ku - në ditën e lavdishme të UÇK-së, më 5 mars - bëhet hajgare me shtetin.
Kosova që duam nuk është ajo ku në mesnatë tentohet të ndryshohen amendamentet kushtetuese që presidenti i vendit të zgjidhet nga populli. Ku ishim këto vite?
Kjo është një çështje që kërkon konsensus politik e nacional dhe një proces gjithëpërfshirës. Nuk bëhet kështu.
Kosova që duam nuk është ajo që krijon paqartësi dhe konfuzion. Kjo u konvenon vetëm armiqve të Kosovës.
Kosova që duam nuk është ajo që e çon vendin në zgjedhje 4-5 herë brenda një periudhe njëvjeçare.
Kosova që duam nuk është ajo ku partia që ka fituar 51 përqind të votave e udhëheq pothuajse të gjithë shtetin, por nuk arrin ta menaxhojë çështjen e zgjedhjes së presidentit të vendit për të ecur përpara me stabilitet institucional, gjë që ishte e mundur.
Kosova që duam nuk është vendi ku, për shkak të inateve personale e politike, rrezikohet stabiliteti i shtetit.
Kosova që duam nuk është vendi ku liderët politikë nuk janë të gatshëm ta tejkalojnë bindjen partiake në momentet më kritike për vendin.
Kosova që duam nuk është ajo ku seanca për zgjedhjen e presidentit mbahet pak para orës 12 të natës dhe ndërpritet për mungesë kuorumi.
Kosova që duam nuk është ajo ku, një ditë më pas, dekretohen zgjedhje të reja të jashtëzakonshme dhe krijohen paqartësi: Çfarë ndodh tani? Kur shkojmë në zgjedhje? A do të presim çfarë thotë Gjykata Kushtetuese?
Kjo nuk është Kosova për të cilën kanë luftuar heronjtë e Kosovës.
Është dëshpëruese për të ardhmen e fëmijëve tanë që, në këtë vend, politikanët nuk janë të përgjegjshëm.
Zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme dhe tensionet mes Izraelit, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit mund të kenë ndikim edhe në Ballkan, veçanërisht nëse akterë të caktuar përpiqen të shfrytëzojnë momentet kur vëmendja e komunitetit ndërkombëtar është e përqendruar në kriza të tjera globale.
Kështu vlerëson ish-ambasadori i Kosovës në Japoni dhe njohësi i çështjeve gjeopolitike, Leon Malazogu, në një diskutim në “Përballje Podcast” në Telegrafi.
Sipas tij, rajoni vazhdimisht është përballur me rreziqe të brendshme dhe me akterë që nuk e kanë pranuar realitetin e kufijve aktualë në Ballkan.
“Rajoni ynë ka rreziqe të veta dhe ka elemente që haptazi kërkojnë ndryshim të kufijve. Serbia nuk është e kënaqur me kufijtë që ka dhe realisht tenton të destabilizojë edhe Bosnjën, edhe Malin e Zi, edhe Kosovën”, tha Malazogu, shkruan Telegrafi.
Ai theksoi se përpjekje të tilla janë parë edhe më parë dhe se situata ndërkombëtare shpesh përdoret për të krijuar narrativë politike apo propagandë.
Malazogu komentoi edhe deklaratat e fundit të ish-shefit të shërbimit sekret serb, Aleksandar Vulin, i cili ka bërë krahasime mes veprimeve të Izraelit dhe qasjes që, sipas tij, duhet të ketë Serbia ndaj Kosovës.
Sipas Malazogut, deklarata të tilla janë pjesë e një narrative më të gjerë që synon të krijojë paralele të gabuara mes konfliktit në Lindjen e Mesme dhe rastit të Kosovës.
“Ne duhet të shikojmë më shumë se çfarë bëhet sesa çfarë thuhet. Serbia ka tentuar vazhdimisht të destabilizojë Kosovën dhe rajonin”, u shpreh ai.
Rasti i Banjskës si shembull i përpjekjeve destabilizuese
Malazogu përmendi edhe sulmin në Banjskë si shembull të përpjekjeve për të ndryshuar situatën në terren në veri të Kosovës.
Sipas tij, kjo ngjarje dëshmon se përpjekjet për destabilizim në rajon nuk janë vetëm retorikë politike, por kanë marrë formë edhe në veprime konkrete. Destabilizimi nuk është risi. Rasti i Banjskës realisht ishte një tentim për ta ndryshuar situatën në terren”, tha Malazogu shkruan Telegrafi.
Ai shtoi se krizat ndërkombëtare dhe momentet kur vëmendja globale është e përqendruar diku tjetër mund të shihen nga akterë të caktuar si mundësi për të provuar lëvizje destabilizuese në rajon.
Sipas Malazogut, edhe presidenti serb Aleksandar Vuçiq shpesh përpiqet të krijojë krahasime mes zhvillimeve globale dhe çështjes së Kosovës, për ta rikthyer temën e Kosovës si kontest të papërmbyllur.
“Serbia mundohet të krijojë paralele me raste të ndryshme ndërkombëtare për ta paraqitur Kosovën si çështje të hapur dhe për ta rikthyer këtë temë në diskutimet ndërkombëtare”, tha Malazogu shkruan Telegrafi.
Megjithatë, ai vlerëson se Kosova duhet të jetë e përgatitur jo vetëm në aspektin e sigurisë, por edhe në planin diplomatik dhe politik për të kundërshtuar narrativat që synojnë të vënë në pikëpyetje legjitimitetin e saj.
Diskutimi për ndikimin e krizave globale në rajon ishte një nga temat kryesore të episodit më të fundit të “Përballje Podcast”, ku u analizua edhe se si zhvillimet në Lindjen e Mesme mund të reflektohen në Ballkan dhe në politikën rajonale. /Telegrafi/.
Në episodin e radhës të “Përballje Podcast”, ish-ambasadori i Kosovës në Japoni dhe njohësi i çështjeve gjeopolitike, Leon Malazogu, ka analizuar zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme dhe ndikimin e tyre në politikën globale, rajonin dhe Kosovën.
Ai theksoi se për vendet e vogla si Kosova është jetike të ndjekin nga afër zhvillimet ndërkombëtare, pasi efektet e tyre reflektohen drejtpërdrejt edhe në jetën e përditshme.
“Për vendet e vogla nganjëherë duket se nuk kemi luks të merremi me tema ndërkombëtare, por duhet të merremi më shumë me to sesa vendet e mëdha, sepse ne afektohemi menjëherë. Nëse rritet çmimi i naftës, kjo ndikon menjëherë edhe në çmimet dhe në jetën tonë”, tha Malazogu, shkruan Telegrafi.
Sipas tij, tensionet në Lindjen e Mesme dhe përplasja luftarake e Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës me Iranin janë rezultat i një sërë kalkulimesh gjeopolitike, energjetike dhe strategjike.
Në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu, ai ka shpjeguar disa nga arsyet kryesore që, sipas analizave ndërkombëtare, mund të kenë çuar në sulmet ndaj Iranit nga Izraeli dhe SHBA-ja.
Dobësimi i aleatëve të Kinës dhe Rusisë
Një nga motivet që përmendet në analizat ndërkombëtare lidhet me rivalitetin mes fuqive të mëdha dhe pozicionin e Iranit në këtë përplasje.
“Një nga motivet që shpesh citohet është vullneti për të dobësuar një aleat të Kinës dhe Rusisë. Irani është një partner i rëndësishëm i këtyre dy fuqive”, theksoi Malazogu, shkruan Telegrafi.
Leon Malazogu - Ish ambasador i Kosovës dhe kryredaktori i Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: Ridvan Slivova
Kontrolli mbi burimet e naftës e energjetike
Ai theksoi se një faktor tjetër lidhet me rëndësinë e Iranit në tregun global të burimeve te naftës dhe përpjekjet për të kufizuar ndikimin e rivalëve strategjikë.
“Ka një vullnet për të vendosur nën kontroll burimet e naftës dhe energjetike në një botë që po bëhet gjithnjë e më konfrontuese dhe për të zvogëluar ndikimin kinez e rus mbi naftën e energjinë globale, sidomos pas Venezuelës ”, deklaroi ai.
Rasti Epstein dhe shpërqendrimi i vëmendjes nga çështje të brendshme në SHBA
Malazogu përmendi gjithashtu se në disa analiza ndërkombëtare përmendet edhe mundësia që tensionet me Iranin të kenë shërbyer për të zhvendosur vëmendjen nga debatet e brendshme politike në Shtetet e Bashkuara që lidhen me rastin Epstein.
“Disa burime e theksojnë se administrata amerikane mund të ketë dashur të shpërqendrojë vëmendjen nga tema të brendshme, siç janë presionet për publikimin e dokumenteve që lidhen me rastin Epstein”, tha Malazogu.
Sipas tij, kjo është një nga hipotezat që qarkullon në analizat mediatike dhe politike.
Programi bërthamor i Iranit
Sipas tij, për dekada një nga arsyet kryesore që Izraeli ka shtyrë për veprime ndaj Iranit lidhet me shqetësimet për programin bërthamor të këtij shteti.
“Tradicionalisht arsyeja kryesore që është përmendur për ndërhyrje në Iran ka qenë parandalimi i armatimit bërthamor”, u shpreh Malazogu.
Megjithatë, ai thekson se pavarësisht këtyre motiveve të mundshme, ende nuk është plotësisht e qartë se cili është objektivi përfundimtar i këtij operacioni dhe se si do të zhvillohen ngjarjet në Lindjen e Mesme në javët dhe muajt në vijim.
“Unë akoma nuk e kam të qartë se cili është objektivi përfundimtar – a është ndryshimi i regjimit apo vetëm dobësimi i tij dhe një udhëheqje më bashkëpunuese me Perëndimin”, përfundoi Malazogu.
Debati për zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe pasojat e tyre globale ishte një nga temat kryesore të diskutimit në episodin më të fundit të “Përballje Podcast”, ku u analizuan edhe ndikimet e mundshme të këtij konflikti për rajonin dhe Kosovën.
Edukimi medial në Finlandë konsiderohet si një nga modelet më të suksesshme në Evropë.
Megjithatë, sipas kryetarit të Shoqatës Finlandeze për Edukim Mediatik, Dr. Lauri Palsa, suksesi nuk lidhet me një formulë të vetme, por me një qasje të integruar dhe afatgjatë.
Në një intervistë për Telegrafin, Palsa thekson se në Finlandë ekziston një politikë kombëtare për edukimin mediatik, e cila përfshin jo vetëm sistemin arsimor, por edhe sektorin publik, shoqërinë civile dhe sektorin privat.
“Ne kemi një politikë kombëtare për shkrim-leximin mediatik. Ajo nuk i drejtohet vetëm sistemit arsimor, por përfshin sektorin publik, shoqërinë civile dhe sektorin privat”, shprehet ai.
Palsa ka mbi 15 vjet përvojë në këtë fushë dhe ka qenë i përfshirë drejtpërdrejt në hartimin e politikave shtetërore për zhvillimin e edukimit mediatik në Finlandë.
Edukimi mediatik si kompetencë ndërkurrikulare
Një nga veçoritë kryesore të modelit finlandez është se edukimi mediatik nuk është lëndë e veçantë, por pjesë e të ashtuquajturave kompetenca ndërkurrikulare.
Kjo nënkupton se çdo mësues, pavarësisht lëndës që ligjëron – qoftë gjuhë, histori apo arte – është përgjegjës për zhvillimin e edukimit mediatik si pjesë e konceptit të “multiliteracisë”.
“Edukimi mediatik nuk është diçka që mësohet me një orë të vetme mësimi, por kërkon kohë dhe perspektiva të ndryshme”, thekson Palsa.
Sipas tij, edukimi mediatik ka qenë pjesë e sistemit arsimor finlandez prej dekadash.
“Që në vitet 1970 flitej për edukimin mbi mediat masive dhe për propagandën. Idetë themelore janë të njëjta edhe sot, por mjedisi mediatik ka ndryshuar rrënjësisht”, shton ai.
Lauri Palsa dhe kryredaktori i Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.Foto: Ridvan Slivova
Autonomia e mësuesve dhe zhvillimi profesional
Palsa thekson se nuk ekziston një model unik i edukimit mediatik në Finlandë. Shkollat dhe mësuesit gëzojnë autonomi të madhe pedagogjike, çka nënkupton se qasja mund të ndryshojë nga një klasë në tjetrën.
“Nuk ka një model të vetëm. Në një shkollë dhe në një klasë, pedagogjia mund të jetë krejtësisht ndryshe nga një tjetër, sepse mësuesit kanë autonomi të madhe”, shprehet ai
Ai vë theks të veçantë në zhvillimin profesional të mësuesve, duke i konsideruar ata ekspertë të nxënësve të tyre dhe të realitetit mediatik në të cilin jetojnë fëmijët
“Mësuesit janë ekspertë të nxënësve të tyre. Ata e dinë si lidhet media me jetën e tyre dhe mund të gjejnë zgjidhjet e duhura”, thotë Palsa.
Në praktikë, kjo nënkupton analizën e lajmeve, reklamave apo postimeve në rrjete sociale, por edhe shfrytëzimin e situatave konkrete që lindin gjatë diskutimeve në klasë.
Edukimi mediatik nis që në fëmijëri të hershme
Një tjetër element kyç i modelit finlandez është fillimi i hershëm i edukimit mediatik. Ai është pjesë e kurrikulës kombëtare që nga arsimi fillor (nga mosha 7 vjeç), por përfshihet edhe në arsimin parashkollor dhe në edukimin e hershëm.
“Edukimi mediatik fillon shumë herët. Ai është pjesë e kurrikulës kombëtare dhe përfshihet edhe në edukimin e hershëm, që nga çerdhet”, thekson ai.
Në çerdhe dhe kopshte, edukimi mediatik zhvillohet përmes lojës dhe nuk matet me teste, por udhëhiqet nga kurrikula si orientim pedagogjik.
Vizita në Kosovë dhe bashkëpunimi
Gjatë vizitës së tij në Kosovë, Palsa shprehet i impresionuar nga energjia dhe interesi për këtë fushë.
“Jam shumë i impresionuar nga energjia dhe interesi që shoh për edukimin mediatik. Ka shumë të rinj të aftë në aspektin digjital, të interesuar për teknologjitë dhe për rolin e edukimit mediatik në të ardhmen. Ky është një potencial i madh”, shton Palsa.
Sipas tij, edukimi mediatik lidhet ngushtë me strukturat demokratike të shoqërisë.
Ai thekson rëndësinë e lirisë së shprehjes, lirisë së medias, cilësisë së arsimit dhe besimit në institucione si kushte thelbësore për një kulturë të shëndoshë mediatike.
“Qytetarët me shkrim-lexim mediatik e kuptojnë rolin e medias së lirë në një shoqëri demokratike dhe kanë aftësinë për të marrë pjesë aktive në të”, thekson ai.
Sa i përket mundësisë për aplikimin e modelit finlandez në Kosovë, Palsa shprehet se nuk beson në “kopjim mekanik” të një modeli nga një vend në tjetrin.
“Nuk mendoj se ekziston një model që mund të kopjohet dhe të ngjitet në një kontekst tjetër. Do të ishte më e vlefshme të mendojmë çfarë mund të mësojë Finlanda nga Kosova”, thekson ai.
Sipas tij, mjedisi mediatik është në ndryshim të vazhdueshëm dhe kërkon zgjidhje të reja e fleksibile.
“Mjedisi mediatik po ndryshon vazhdimisht. Ne duhet të bashkëpunojmë, të ndajmë përvoja dhe të zhvillojmë zgjidhje të reja për të ardhmen”, përfundon Palsa. /Telegrafi/.
Ish-kryetari i Komisionit të Pavarur të Mediave, Jeton Mehmeti, ka ngritur shqetësimin për qëndrueshmërinë financiare të mediave në Kosovë, duke theksuar se situata është veçanërisht e vështirë për mediat lokale.
Në “Përballje Podcast”, Mehmeti tha se shumë radio dhe televizione lokale operojnë me buxhete tepër modeste, të pamjaftueshme për zhvillim të qëndrueshëm.
“Kemi një situatë jo shumë të mirë të qëndrueshmërisë së mediave në vendin tonë. Mediat lokale, sidomos radio dhe televizionet lokale, kanë një buxhet tepër modest, me të cilin funksionojnë vetëm aty për aty”, tha ai shkruan Telegrafi.
Sipas tij, kjo situatë shpesh i detyron mediat lokale të hyjnë në kontrata me komuna për monitorimin dhe përcjelljen e aktiviteteve protokollare.
“Shpesh detyrohen të hyjnë në kontrata me komunat për të përcjellë aktivitetet e tyre protokollare, si një lloj zëdhënieje jozyrtare, gjë që mund të ndikojë në pavarësinë editoriale”, deklaron Mehmeti.
Mehmeti bëri dallimin mes mediave lokale dhe një kategorie tjetër biznesesh mediale që, sipas tij, kanë avantazh financiar – operatorët kabllorë apo operatorët e shpërndarjes.
“Këta operatorë marrin të hyra nga klientët, sepse ofrojnë pako televizive, dhe disa prej tyre kanë arritur të krijojnë edhe televizione të vetat.”
Ai theksoi se kjo situatë ka krijuar rrezik për koncentrim medial, pasi operatorët me fuqi financiare mund të blinin televizione të tjera dhe të dominonin tregun.
Për të parandaluar këtë, Mehmeti tha se gjatë mandatit të tij në KPM është hartuar një rregullore që ndalon koncentrimin medial.
“Kemi ndaluar koncentrimin apo monopolin medial. Operatorët e shpërndarjes mund të kenë vetëm një televizion gjeneralistik.”
Sipas tij, ky kufizim është vendosur për të shmangur përqendrimin e tregut në duart e një grupi të caktuar biznesesh.
“E kemi thënë që në maksimum mund të kenë vetëm një licencë për një televizion gjeneralistik, në mënyrë që të mos koncentrohet tregu medial në duart e një grupi të caktuar njerëzish.”
Mehmeti theksoi se qëndrueshmëria financiare dhe pluralizmi medial janë të ndërlidhura drejtpërdrejt me pavarësinë editoriale dhe me funksionimin e shëndetshëm të demokracisë në vend. /Telegrafi/.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës i kanë dhuruar Kosovës një skaner mobil Rapiscan, prodhim amerikan, në vlerë prej 3 milionë dollarësh, për të forcuar sigurinë kufitare.
Ambasada Amerikane në Kosovë kishte bërë të ditur se luftimi i trafikimit të paligjshëm dhe parandalimi i përhapjes së mallrave të falsifikuara i bën bizneset amerikane dhe kosovare më të forta dhe më konkurruese.
“Kjo teknologji rrit kapacitetet e zbulimit, mbështet tregtinë e ligjshme dhe avancon interesat e përbashkëta të sigurisë dhe zhvillimit ekonomik”, thuhej në njoftimin e Ambasadës Amerikane.
Nga fotografitë e publikuara nga Ambasada amerikane në ceremoninë e dhurimit të pajisjes ishin të pranishëm e ngarkuara me punë e Ambasadës së Shteteve të Bashkuara, Anu Prattipati; ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla; ministri i Financave, Hekuran Murati si dhe Drejtori i Përgjithshëm i Doganës, Agron Llugaliu.
Ceremonia e inaugurimit të skanerit mobil, investim në forcimin e kontrolleve doganore dhe rritjen e sigurisë kufitare, u mbajt në pikëkalimin kufitar në Merdar.
Ndërsa dje falë këtij skaneri, siç merr vesh Telegrafi, janë zbuluar rreth një milion euro të padeklaruara në pikë-kalimin kufitar “Merdar”, gjatë një kontrolli të detajuar të kryer nga zyrtarët e Doganës së Kosovës.
Sipas njoftimit zyrtar, automjeti është selektuar për kontroll në hyrje të territorit të Republikës së Kosovës, bazuar në analizën e riskut dhe procedurat standarde operative.
Dogana bëri të ditur se automjeti fillimisht është kontrolluar përmes pajisjes së skanimit me rreze X (X-Ray), ku janë identifikuar indikacione për ekzistimin e një hapësire të dyshimtë të modifikuar në dyshemenë e tij.
“Pas indikacioneve të para nga skaneri, është kërkuar asistencë nga zyrtarët e Policisë Kufitare, të cilët kanë ofruar mbështetje teknike përmes pajisjes fibroskopike”, thuhet në njoftim.
Siç merr vesh Telegrafi janë ndaluar tre persona, ndërsa automjeti ishte duke hyrë nga Serbia në territorin e Republikës së Kosovës.
Skanerët Rapiscan janë sisteme të avancuara të kontrollit të sigurisë, të prodhuara nga kompania amerikane Rapiscan Systems, e specializuar në teknologji zbulimi.
Ata përdoren gjerësisht në pikat kufitare dhe doganat, në porte dhe aeroporte, në objekte qeveritare dhe ushtarake, si dhe në infrastrukturë kritike.
Në varësi të modelit, skanerët Rapiscan mund të zbulojnë armë dhe mjete shpërthyese, drogë dhe kontrabandë, mallra të falsifikuara ose të padeklaruara, si dhe objekte të fshehura në automjete, kontejnerë apo bagazhe.
Shumica e skanerëve Rapiscan përdorin teknologji me rreze X (përfshirë rreze X me energji të lartë për ngarkesa të mëdha) dhe softuer të avancuar analizues, i cili identifikon forma, dendësi dhe materiale. /Telegrafi/
Rreth një milion euro të padeklaruara janë zbuluar sot në pikëkalimin kufitar "Merdar", gjatë një kontrolli të detajuar të kryer nga zyrtarët e Doganës së Kosovës.
Sipas njoftimit zyrtar, automjeti është selektuar për kontroll në hyrje të territorit të Republikës së Kosovës, bazuar në analizën e riskut dhe procedurat standarde operative.
Dogana bëri të ditur se automjeti fillimisht është kontrolluar përmes pajisjes së skanimit me rreze X (X-Ray), ku janë identifikuar indikacione për ekzistimin e një hapësire të dyshimtë të modifikuar në dyshemenë e tij.
“Pas indikacioneve të para nga skaneri, është kërkuar asistencë nga zyrtarët e Policisë Kufitare, të cilët kanë ofruar mbështetje teknike përmes pajisjes fibroskopike”, thuhet në njoftim.
Gjatë kontrollit të përbashkët, dyshimet janë konfirmuar me zbulimin e mjeteve monetare të padeklaruara, të fshehura në një hapësirë të improvizuar brenda automjetit.
Sipas vlerësimeve fillestare, shuma e mjeteve monetare dyshohet të jetë rreth 1,000,000 (një milion) euro.
Njësitë hetimore të Doganës kanë dalë menjëherë në vendin e ngjarjes, ndërsa prokurori kompetent është njoftuar dhe, në koordinim me të, po ndërmerren veprime të mëtejme hetimore në përputhje me autorizimet ligjore.
Dogana e Kosovës theksoi se përdorimi i teknologjisë së avancuar të kontrollit, si skanerët X-Ray, mbetet një nga mjetet kyçe për zbulimin e rasteve të kontrabandës dhe parandalimin e veprimtarive të kundërligjshme financiare. /Telegrafi/
Në episodin e tetë të “Përballje Podcast”, ish-kryetari i Komisionit të Pavarur të Mediave, Jeton Mehmeti, ka folur për madhësinë reale të tregut të reklamave në Kosovë dhe ndikimin e tij në stabilitetin financiar të mediave.
Sipas Mehmetit, i cili është edhe njohës i fushës së mediave, tregu i reklamave në Kosovë sillet rreth 15 milionë euro në vit shumë që duhet të ndahet mes një numri të madh mediash.
“Se si operojnë në një treg që supozohet të ketë rreth pesëmbëdhjetë milionë euro reklama në vit, është pak e vështirë të kenë qëndrueshmëri financiare të gjitha këto.”
Mehmeti përmendi se në Kosovë operojnë dhjetëra televizione, mbi njëqind televizione përmes operatorëve kabllorë, dhjetëra radio dhe operatorë të shpërndarjes, çka e bën konkurrencën shumë të madhe për një treg relativisht të vogël reklamash.
Sipas tij, më të prekura nga kjo situatë janë sidomos mediat lokale, të cilat varen pothuajse tërësisht nga reklamat komunale ose nga bizneset lokale.
“Mediat lokale, sidomos radio dhe televizionet lokale, kanë një buxhet tepër modest.”
Ai paralajmëroi se varësia nga kontratat me komuna për përcjelljen e aktiviteteve zyrtare mund të ndikojë në pavarësinë editoriale të këtyre mediave.
Mehmeti theksoi se një industri mediale e dobët financiarisht e ka të vështirë të përmbushë rolin e saj në demokraci.
“Një industri mediale e fuqishme dhe e qëndrueshme financiarisht është një industri që ndihmon në nivelin e demokracisë në vendin tonë", ka deklaruar ai.
Sipas tij, përballë një tregu të kufizuar reklamash dhe konkurrencës në rritje, nevojiten politika publike dhe mekanizma mbështetës që do të ndihmonin në ruajtjen e pluralizmit dhe pavarësisë së mediave në Kosovë. /Telegrafi/.
Në rrjetet sociale kanë nisur të qarkullojnë disa fotografi që paraqesin figura publike vendore dhe ndërkombëtare në situata apo takime që nuk janë të konfirmuara nga burime zyrtare.
Së fundi, ka pasur edhe reagime nga disa deputetë të Kosovës, të cilët kanë deklaruar se qëndrimet apo deklaratat e tyre janë paraqitur në konotacion të gabuar.
Së fundmi është publikuar një postim me fotografi në rrjete sociale që pretendon se miliarderi i teknologjisë, Elon Musk, ka zhvilluar një takim me Presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani, gjatë një vizite në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku thuhet se ai ka premtuar investime “qindra milionëshe” në Kosovë. Postimi shoqërohet me një fotografi që paraqet dy figurat në një ambient zyrtar.
Megjithatë, deri më tani nuk ka asnjë njoftim zyrtar nga Presidenca e Kosovës apo nga vetë Musk për një takim apo për ndonjë investim të tillë. Lajmi nuk është raportuar nga media kredibile ndërkombëtare apo vendore.
Në një tjetër rast është shpërndarë një imazh ku deputetja Janina Ymeri nga LDK paraqitet me një bluzë me mbishkrim politik. Edhe ky imazh dyshohet se është manipuluar apo krijuar me inteligjencë artificiale, pasi nuk ekziston asnjë konfirmim apo pamje autentike nga aktivitetet publike të saj që dëshmon se ajo është shfaqur me një mesazh të tillë.
Për këtë ka reaguar edhe vetë deputetja Ymeri në një postim në Facebook duke e quajtur këtë të manipuluar dhe jo real.
Po ashtu, në qarkullim janë edhe imazhe të tjera me përmbajtje politike, të cilat dyshohet se janë krijuar ose manipuluar përmes inteligjencës artificiale. Ekspertët e komunikimit digjital paralajmërojnë se teknologjitë gjeneruese kanë bërë të mundur krijimin e fotografive realiste, të cilat mund të përdoren për të keqinformuar opinionin publik.
As kjo fotografi e as deklaratat e zyrtarëve të LDK-së nuk janë të vërteta dhe reale.
Rritja e përmbajtjeve të tilla në rrjetet sociale ka shtuar nevojën për verifikim të informacionit përmes burimeve zyrtare dhe mediave të besueshme. Qytetarëve u rekomandohet që të tregojnë kujdes para se të shpërndajnë përmbajtje që nuk ka konfirmim institucional apo burim të qartë.
Institucionet dhe organizatat që merren me monitorimin e dezinformimit vazhdojnë të bëjnë thirrje për rritjen e edukimit medial dhe digjital, në mënyrë që të parandalohet përhapja e lajmeve të rreme dhe përmbajtjeve të manipuluara./Telegrafi/.
Në episodin e tetë të serisë “Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë”, në "Përballje Podcast" i ftuar ishte ish-kryetari i Komisionit të Pavarur të Mediave, Jeton Mehmeti, i cili foli për transparencën e pronësisë, qëndrueshmërinë financiare dhe sfidat e mediave në Kosovë në raport me standardet evropiane.
Mehmeti theksoi se transparenca e pronësisë nuk është vetëm çështje teknike, por kriter thelbësor i demokracisë.
“Nuk është vetëm çështje teknike pronësia apo transparenca e pronësisë së mediave, por realisht ndikon edhe në vetë cilësinë e demokracisë, sepse qytetarët kanë të drejtë të dinë se kush qëndron mbrapa mediave, kush janë pronarët dhe si financohen", tha Mehmeti.
Ai bëri të ditur se gjatë mandatit të tij në KPM janë evidentuar rreth 35 raste ku pronësia e mediave të licencuara nuk përputhej me të dhënat në Agjencinë për Regjistrimin e Bizneseve, çka ka çuar në ndërmarrjen e masave konkrete, përfshirë hartimin e rregullores për transparencën e pronësisë dhe ndalimin e koncentrimit medial, si dhe krijimin e një databaze publike për mediat e licencuara.
Jeton Mehmeti dhe kryedaktori i Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.Foto: Ridvan Slivova
Në kontekstin evropian, Mehmeti përmendi kërkesat e European Media Freedom Act, duke theksuar se në të ardhmen pritet të kërkohet deklarimi edhe i “pronarëve përfitues” dhe metodave tjera.
“Bashkimi Evropian i kushton shumë rëndësi jo vetëm pronarëve legjitimë, por edhe pronarëve përfitues, në mënyrë që të dihet rrethi më i gjerë që mund të ketë ndikim në vendimet redaksionale.”
Sa i përket stabilitetit financiar, Mehmeti tha se tregu medial në Kosovë është i fragmentuar dhe me të hyra të kufizuara.
“Kemi një situatë jo shumë të mirë të qëndrueshmërisë së mediave në vendin tonë… mediat lokale, sidomos radio dhe televizionet lokale, kanë një buxhet tepër modest”, ka deklaruar ai në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.
Ai shtoi se varësia nga reklamat lokale (komunale) apo nga burime të kufizuara financimi mund të ndikojë në pavarësinë editoriale, ndërsa konkurrenca me rrjetet sociale e ka ngushtuar edhe më shumë tregun tradicional të reklamave.
Një nga propozimet kryesore të tij ishte krijimi i një fondi për pluralizëm medial.
“Të hyrat që KPM-ja i inkason në baza vjetore t’u kthehen përsëri mediave, por në formë projektesh, përmes garës dhe konkurrimit.”
Sipas tij, ky fond do të mund të mbështeste mediat lokale, ato nacionale dhe mediat e reja, duke forcuar pluralizmin dhe pavarësinë.
Në fund, Mehmeti theksoi rolin thelbësor të mediave në demokraci.
“Një industri mediale e fuqishme dhe e qëndrueshme financiarisht është një industri që ndihmon në nivelin e demokracisë në vendin tonë… mediat janë zë i qytetarëve dhe duhet të jenë nën vëzhgim të gjitha institucionet publike.”
Episodi trajton gjithashtu ndikimin e inteligjencës artificiale, nevojën për përafrim me direktivat e BE-së dhe domosdoshmërinë e vullnetit politik për të krijuar politika të qëndrueshme që mbështesin median si shtyllë të demokracisë.
Ky është episodi i tetë i serisë “Përballje Podcast” (“Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë”), që synon të nxisë debat për rolin e mediave, sfidat e besueshmërisë dhe ndikimin e dezinformimit gjatë fushatave zgjedhore në Kosovë. /Telegrafi/.
Login
