❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 14 June 2026Main stream

Rikthimi i demokracisë, kauza e madhe që zgjidh të tjerat

✇Java News
By: Preç Zogaj
14 June 2026 at 12:52

Nga Preç Zogaj

ShumĂ« ngjarje tĂ« mĂ«dha janĂ« paraprirĂ« nga episode qĂ« kanĂ« provokuar shpalosjen dhe zhvillimin e tyre. Dramaturgjia i quan “nyja e intrigĂ«s”.

ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« njĂ« prej shembujve tĂ« freskĂ«t. NĂ« projektin pa projekt tĂ« resortit tĂ« shumĂ«pĂ«rmendur ishin kondensuar fshehtĂ«sia, ligji i xhunglĂ«s, simbioza midis shtetit legal dhe shtetit okult, konflikti i interesit, personalizimi ekstrem i pushtetit. ShpĂ«rthimi i tyre ka ngritur nĂ« kĂ«mbĂ« ShqipĂ«rinĂ« e njerĂ«zve tĂ« lirĂ«. Sa mĂ« mirĂ« ta kuptojĂ« kryeministri Rama kĂ«tĂ«, aq mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r vendin. Sa mĂ« shpejt t’i dalĂ« nga mendja dhe shpirti fraza “populli im u zgjua”, nĂ« vend tĂ« fantazmave me armiq tĂ« jashtĂ«m e tĂ« brendshĂ«m, aq mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r tĂ«.

Zvërneci pret tani transparencë të plotë nga SPAK se kush janë pronarët e ligjshëm të tokës atje. Pret kthimin e pronës te i zoti për çdo rast të uzurpimit, tjetërsimit apo grabitjes së saj. Pret reflektimin e standardeve dhe kërkesave të BE-së për mjedisin, përfshirë shfuqizimin ose ndryshimin e dispozitave ligjore problematike, si kusht për mbylljen e kapitullit përkatës në marshimin final drejt anëtarësimit në BE. Asnjë lloj investimi nuk përligj stopimin e integrimit të vendit në BE.

Asnjë prej këtyre pritshmërive nuk do të mbetet pa një përgjigje shteruese. Qoftë edhe me kaq, Zvërneci si kryengritje për drejtësi dhe dinjitet i një grupi qytetarësh ka arritur shumë.

Por tani ngjarja e re kombëtare është protesta rinore popullore në Tiranë. Me kalimin e ditëve, ndërsa po rritet në numra dhe po thyen rekordet e vazhdimësisë, kauzat e saj gjithëpërfshirëse sa vijnë e kristalizohen.
Kërkesa e ditës së parë për dorëheqjen e kryeministrit Rama dhe qeverisë së tij mbetet kolona kurrizore e saj.

Sakaq, protesta po përqafon dhe po artikulon gjithnjë e më qartë në fjalimet e folësve dhe në vetë fiziologjinë e saj një kauzë madhore, që mundëson zgjidhjen e të tjerave.

Kjo Ă«shtĂ« kauza e rikthimit tĂ« demokracisĂ«, tĂ« cilĂ«n filluam ta humbnim pak nga pak qĂ« nĂ« fillimet e saj, kur sapo e patĂ«m fituar. Pas tridhjetĂ« e ca vitesh njerĂ«zit nĂ« pĂ«rgjithĂ«si e shohin veten tĂ« pĂ«rjashtuar nga regjimi qĂ« formalisht mban emrin e popullit. Ata nuk pyeten, ata nuk kanĂ« zĂ« nĂ« kapitull. Kjo Ă«shtĂ« trajektorja e humbjes sĂ« madhe. Dy shtyllat e qeverisĂ« sĂ« mirĂ« – llogaridhĂ«nia dhe transparenca – kanĂ« katandisur nĂ« fjalĂ« boshe.

LlogaridhĂ«nia Ă«shtĂ« zĂ«vendĂ«suar me propagandĂ«. Personalizimi i qeverisjes Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« normĂ«. Sado paradoksale tĂ« duket nĂ« pamje tĂ« parĂ«, korrupsioni nĂ« sistem ka qenĂ« dhe Ă«shtĂ« derivat i kĂ«tij personalizimi. Pse? Sepse nĂ« shoqĂ«rinĂ« e hapur personalizimi i pushtetit nĂ« formĂ«n “ligji jam unĂ«â€ pĂ«rfaqĂ«son shkallĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« korrupsionit politik. ZyrtarĂ«t dhe sipĂ«rmarrĂ«sit e oborrit e manifestojnĂ« pastaj nĂ« format e abuzimeve tĂ« llojllojshme, deri tĂ« trasha. Rastet i kemi çdo ditĂ« nĂ« komunikatat e SPAK pĂ«r hetime, arrestime.

NjĂ« goditje tĂ« madhe nĂ« sistem demokracia nĂ« vendin tonĂ« e mori nĂ« vitin 2008 me ligjin zgjedhor konsensual Berisha-Rama. Ky ishte dhe mbetet me gjithĂ« disa retushime, ligj i krijimit tĂ« kastave dhe oborrtarĂ«ve politikĂ« pĂ«rmes listave tĂ« mbyllura duke ngritur njĂ« mur midis zgjedhĂ«sve dhe politikĂ«s dhe duke ua hequr mundĂ«sinĂ« qytetarĂ«ve t’i gjykojnĂ« deputetĂ«t me votĂ«, t’i zgjedhin me votĂ«.
Përgjatë zbatimit, zgjedhje pas zgjedhjesh për Kuvendin e Shqipërisë, ky ligj i shndërroi dy partitë e sistemit në kazerma politike të kryetarëve absolutë dhe vetë funksionin e shenjtë të zgjedhjeve të lira në një mjet të rëndomtë punësimi të disa besnikëve.

Demokracia e një vendi është ndjeshëm pasqyra e partive të saj të sistemit. Partitë autokratike prodhojnë regjime autokratike me maska demokratike. Por maskat nuk mbajnë. Vjen një ditë që populli zgjohet dhe reklamon me forcë sistemin e tij, regjimin e tij, grabitja e të cilit është edhe më keq se grabitja e pronës, duke qenë se grabitja e pronës është pasojë e grabitjes së sistemit demokratik.

NĂ« kĂ«to kushte çlirimi i zgjedhjeve mbetet premisa e kthimit tĂ« demokracisĂ« nĂ« vendin tonĂ«. Protesta rinore qytetare po e artikulon çdo ditĂ« e mĂ« fort. Ajo po jehon si refreni i himnit rreth flamurit tĂ« pĂ«rbashkuar me njĂ« dĂ«shirĂ«, me njĂ« qĂ«llim i tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« zbresin nĂ« bulevard – tĂ« majtĂ«, tĂ« djathtĂ«, radikalĂ«, nacionalistĂ«, liberalĂ«, tĂ« pavarur. Dhe i mijĂ«ra e mijĂ«ra tĂ« tjerĂ«ve qĂ« i ndjekin nga shtĂ«pitĂ« dhe vazhdojnĂ« t’u bashkohen ditĂ« pas dite.

Zgjedhjet e lira me rregulla të qarta loje, ku sovrani i zgjedh me votë të lirë përfaqësuesit e vet, ku votat numërohen sa pa rënë mesnata apo edhe më shpejt dhe administrohen pa partishmëri, janë themeli i Shqipërisë së re.

Protesta e kĂ«tyre ditĂ«ve, ngjarja mĂ« e madhe demokratike e tranzicionit, po tregon edhe njĂ«herĂ« se demokracia i krijon vetĂ« mjetet e vetĂ«mbrojtjes. Mjafton tĂ« ketĂ« njĂ« korsi tĂ« lirĂ« dhe njĂ« popull qĂ« nĂ« njĂ« udhĂ«kryq tĂ« fatit tĂ« vet bĂ«het gjallĂ« dhe thĂ«rret: Mjaft! Ky Ă«shtĂ« populli i protestĂ«s politike mĂ« paqĂ«sore e mĂ« tĂ« vendosur qĂ« kemi jetuar. Me rrezatim nĂ« gjithĂ« EuropĂ«n. TridhjetĂ« e pesĂ« vite mĂ« parĂ« shqiptarĂ«t erdhĂ«n tĂ« fundit nĂ« takimin me historinĂ«. KĂ«saj radhe duket se po vijnĂ« tĂ« parĂ«t duke dhĂ«nĂ« njĂ« shembull edhe pĂ«r tĂ« tjerĂ«t, duke dĂ«shmuar edhe njĂ«herĂ« se demokracia vjen si dhuratĂ«, por mbahet me pĂ«rpjekje, siç ka thĂ«nĂ« Papa Gjon Pali II. ShumĂ« ngjarje tĂ« mĂ«dha janĂ« paraprirĂ« nga episode qĂ« kanĂ« provokuar shpalosjen dhe zhvillimin e tyre. Dramaturgjia i quan “nyja e intrigĂ«s”.

ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« njĂ« prej shembujve tĂ« freskĂ«t. NĂ« projektin pa projekt tĂ« resortit tĂ« shumĂ«pĂ«rmendur ishin kondensuar fshehtĂ«sia, ligji i xhunglĂ«s, simbioza midis shtetit legal dhe shtetit okult, konflikti i interesit, personalizimi ekstrem i pushtetit. ShpĂ«rthimi i tyre ka ngritur nĂ« kĂ«mbĂ« ShqipĂ«rinĂ« e njerĂ«zve tĂ« lirĂ«. Sa mĂ« mirĂ« ta kuptojĂ« kryeministri Rama kĂ«tĂ«, aq mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r vendin. Sa mĂ« shpejt t’i dalĂ« nga mendja dhe shpirti fraza “populli im u zgjua”, nĂ« vend tĂ« fantazmave me armiq tĂ« jashtĂ«m e tĂ« brendshĂ«m, aq mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« pĂ«r tĂ«.

Zvërneci pret tani transparencë të plotë nga SPAK se kush janë pronarët e ligjshëm të tokës atje. Pret kthimin e pronës te i zoti për çdo rast të uzurpimit, tjetërsimit apo grabitjes së saj. Pret reflektimin e standardeve dhe kërkesave të BE-së për mjedisin, përfshirë shfuqizimin ose ndryshimin e dispozitave ligjore problematike, si kusht për mbylljen e kapitullit përkatës në marshimin final drejt anëtarësimit në BE. Asnjë lloj investimi nuk përligj stopimin e integrimit të vendit në BE.

Asnjë prej këtyre pritshmërive nuk do të mbetet pa një përgjigje shteruese. Qoftë edhe me kaq, Zvërneci si kryengritje për drejtësi dhe dinjitet i një grupi qytetarësh ka arritur shumë.

Por tani ngjarja e re kombëtare është protesta rinore popullore në Tiranë. Me kalimin e ditëve, ndërsa po rritet në numra dhe po thyen rekordet e vazhdimësisë, kauzat e saj gjithëpërfshirëse sa vijnë e kristalizohen.

Kërkesa e ditës së parë për dorëheqjen e kryeministrit Rama dhe qeverisë së tij mbetet kolona kurrizore e saj. Sakaq, protesta po përqafon dhe po artikulon gjithnjë e më qartë në fjalimet e folësve dhe në vetë fiziologjinë e saj një kauzë madhore, që mundëson zgjidhjen e të tjerave.

Kjo Ă«shtĂ« kauza e rikthimit tĂ« demokracisĂ«, tĂ« cilĂ«n filluam ta humbnim pak nga pak qĂ« nĂ« fillimet e saj, kur sapo e patĂ«m fituar. Pas tridhjetĂ« e ca vitesh njerĂ«zit nĂ« pĂ«rgjithĂ«si e shohin veten tĂ« pĂ«rjashtuar nga regjimi qĂ« formalisht mban emrin e popullit. Ata nuk pyeten, ata nuk kanĂ« zĂ« nĂ« kapitull. Kjo Ă«shtĂ« trajektorja e humbjes sĂ« madhe. Dy shtyllat e qeverisĂ« sĂ« mirĂ« – llogaridhĂ«nia dhe transparenca – kanĂ« katandisur nĂ« fjalĂ« boshe. LlogaridhĂ«nia Ă«shtĂ« zĂ«vendĂ«suar me propagandĂ«.

Personalizimi i qeverisjes Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« normĂ«. Sado paradoksale tĂ« duket nĂ« pamje tĂ« parĂ«, korrupsioni nĂ« sistem ka qenĂ« dhe Ă«shtĂ« derivat i kĂ«tij personalizimi. Pse? Sepse nĂ« shoqĂ«rinĂ« e hapur personalizimi i pushtetit nĂ« formĂ«n “ligji jam unĂ«â€ pĂ«rfaqĂ«son shkallĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« korrupsionit politik. ZyrtarĂ«t dhe sipĂ«rmarrĂ«sit e oborrit e manifestojnĂ« pastaj nĂ« format e abuzimeve tĂ« llojllojshme, deri tĂ« trasha. Rastet i kemi çdo ditĂ« nĂ« komunikatat e SPAK pĂ«r hetime, arrestime.

NjĂ« goditje tĂ« madhe nĂ« sistem demokracia nĂ« vendin tonĂ« e mori nĂ« vitin 2008 me ligjin zgjedhor konsensual Berisha-Rama. Ky ishte dhe mbetet me gjithĂ« disa retushime, ligj i krijimit tĂ« kastave dhe oborrtarĂ«ve politikĂ« pĂ«rmes listave tĂ« mbyllura duke ngritur njĂ« mur midis zgjedhĂ«sve dhe politikĂ«s dhe duke ua hequr mundĂ«sinĂ« qytetarĂ«ve t’i gjykojnĂ« deputetĂ«t me votĂ«, t’i zgjedhin me votĂ«.

Përgjatë zbatimit, zgjedhje pas zgjedhjesh për Kuvendin e Shqipërisë, ky ligj i shndërroi dy partitë e sistemit në kazerma politike të kryetarëve absolutë dhe vetë funksionin e shenjtë të zgjedhjeve të lira në një mjet të rëndomtë punësimi të disa besnikëve.

Demokracia e një vendi është ndjeshëm pasqyra e partive të saj të sistemit. Partitë autokratike prodhojnë regjime autokratike me maska demokratike. Por maskat nuk mbajnë.

Vjen një ditë që populli zgjohet dhe reklamon me forcë sistemin e tij, regjimin e tij, grabitja e të cilit është edhe më keq se grabitja e pronës, duke qenë se grabitja e pronës është pasojë e grabitjes së sistemit demokratik.
NĂ« kĂ«to kushte çlirimi i zgjedhjeve mbetet premisa e kthimit tĂ« demokracisĂ« nĂ« vendin tonĂ«. Protesta rinore qytetare po e artikulon çdo ditĂ« e mĂ« fort. Ajo po jehon si refreni i himnit rreth flamurit tĂ« pĂ«rbashkuar me njĂ« dĂ«shirĂ«, me njĂ« qĂ«llim i tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« zbresin nĂ« bulevard – tĂ« majtĂ«, tĂ« djathtĂ«, radikalĂ«, nacionalistĂ«, liberalĂ«, tĂ« pavarur. Dhe i mijĂ«ra e mijĂ«ra tĂ« tjerĂ«ve qĂ« i ndjekin nga shtĂ«pitĂ« dhe vazhdojnĂ« t’u bashkohen ditĂ« pas dite.

Zgjedhjet e lira me rregulla të qarta loje, ku sovrani i zgjedh me votë të lirë përfaqësuesit e vet, ku votat numërohen sa pa rënë mesnata apo edhe më shpejt dhe administrohen pa partishmëri, janë themeli i Shqipërisë së re.

Protesta e këtyre ditëve, ngjarja më e madhe demokratike e tranzicionit, po tregon edhe njëherë se demokracia i krijon vetë mjetet e vetëmbrojtjes. Mjafton të ketë një korsi të lirë dhe një popull që në një udhëkryq të fatit të vet bëhet gjallë dhe thërret: Mjaft! Ky është populli i protestës politike më paqësore e më të vendosur që kemi jetuar. Me rrezatim në gjithë Europën. Tridhjetë e pesë vite më parë shqiptarët erdhën të fundit në takimin me historinë. Kësaj radhe duket se po vijnë të parët duke dhënë një shembull edhe për të tjerët, duke dëshmuar edhe njëherë se demokracia vjen si dhuratë, por mbahet me përpjekje, siç ka thënë Papa Gjon Pali II.

“S’mund tĂ« kalohet gjysmĂ« muaji duke bĂ«rĂ« sehir”, Braçe reagon pĂ«r protestĂ«n: Qeveria tĂ« pĂ«rqendrohet te shĂ«rbimet dhe emergjencat

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 12:43

Deputeti i Partisë Socialiste, Erion Braçe, ka reaguar përmes një deklarate të gjatë ku thekson se protesta është një e drejtë demokratike, por nuk zëvendëson qeverisjen.

Sipas socialistit, protestat paqësore janë element thelbësor i demokracisë dhe duhet të pranohen si të tilla, ndërsa qeveria nuk duhet të fokusohet te reagimi ndaj tyre, por te ushtrimi i funksionit të saj.

Reagimi i plotë i Erion Braçes:

O le le o le le protesta nuk është qeverisje!
Protesta paqësore është një e drejtë legjitime, element thelbësor i demokracisë;
Duhet të mësohemi me të, ta pranojmë si të tillë; doemos një qeveri nuk është rehat me protestën përballë, por punë e madhe.

Qeveria nuk është për të qarë protestën, me të e prej saj; qeveria është për të qeverisur!
Qeverisni! Këtë bëni, qeverisni!
Po hyjmĂ« nĂ« njĂ« stinĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« – nga pikĂ«pamja e motit, pasojave tĂ« tij dhe pĂ«r kĂ«tĂ« shkak nga pikĂ«pamja e shĂ«rbimeve;
Po hyjmĂ« nĂ« stinĂ«n e nxehtĂ« e tĂ« thatĂ« dhe fenomeni El Niño – pĂ«r tĂ« cilin po bĂ«hen gati tĂ« gjithĂ« qĂ« nga java e ardhshme, do tĂ« na prekĂ« edhe ne me gjithĂ« emergjencĂ«n qĂ« ai sjell;

Duhet tĂ« qeverisim – tĂ« bĂ«hemi gati nga pikĂ«pamja mjedisore, veçanĂ«risht me zjarret, nga pikĂ«pamja shĂ«ndetĂ«sore, veçanĂ«risht me ndikimin nĂ« shĂ«ndetin e tĂ« moshuarve, fĂ«mijĂ«ve dhe tĂ« sĂ«murĂ«ve kronikĂ«, nga pikĂ«pamja e punĂ«s, veçanĂ«risht pĂ«r tĂ« mbrojtur punĂ«torĂ«t, shĂ«ndetin e tyre kur punojnĂ« nĂ« natyrĂ«, nga pikĂ«pamja e shĂ«rbimeve, veçanĂ«risht pĂ«r furnizimin me ujĂ« pĂ«r pĂ«rdorim familjar e bujqĂ«sor; po hyjmĂ« nĂ« sezonin e lartĂ« tĂ« turizmit – fluksi mĂ« i madh vjen tani e duhet tĂ« jemi gati me gjithçka, pĂ«rfshirĂ« edhe shĂ«rbimet qĂ« vitin e kaluar nuk ishin apo nuk funksionuan;

Të gjitha këto janë emergjencë!
NĂ« tĂ« pĂ«rditshmen e qeverisjes duhet tĂ« zbatojmĂ« buxhetin; deri nĂ« fund tĂ« majit kemi mbledhur tĂ« ardhura edhe mĂ« shumĂ«, por kemi shpenzuar mĂ« pak – janĂ« para qĂ« i mungojnĂ« ekonomisĂ«, punĂ«s, njerĂ«zve; duhet tĂ« investojmĂ«!
Ashtu siç duhet të bëjmë gjërat që kemi thënë se do bëjmë; unë po e pres ende vendimin për nënat e fëmijëve me aftësi ndryshe; po pres ende vendimin për fëmijët e porsalindur, skemën e re që duhet doemos pasuruar me elementë të tjerë, përfshirë edhe zgjatjen e lejes së lindjes dhe më shumë.
JanĂ« shumĂ« pĂ«r t’u bĂ«rĂ« nga ato qĂ« jemi angazhuar pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ«!

Protesta është në rrugën e saj legjitime; protestuesit po bëjnë punën e tyre; puna e qeverisë është të qeverisë vendin dhe të shërbejë! Edhe ata në protestë duan shërbime, ndërkohë që janë shumë më shumë që nuk janë në protestë që meritojnë shërbime. Kjo është puna e qeverisë; nëse nuk e bën, kot që rri!

Aksident i rëndë në aksin Pogradec-Lin, humb jetën një grua, plagosen katër persona

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 12:37

Një aksident rrugor është regjistruar në aksin nacional Pogradec-Lin, në afërsi të fshatit Pojskë.

Sipas informacioneve paraprake, në përplasjen e ndodhur janë përfshirë dy automjete. Si pasojë e aksidentit, ka ndërruar jetë një grua dhe katër persona të tjerë kanë mbetur të plagosur.

Të lënduarit janë transportuar me ambulancë drejt Spitalit të Pogradecit, ku po marrin ndihmën e nevojshme mjekësore. Ende nuk dihet gjendja e tyre shëndetësore.

Ilir Beqaj: Kufizimi i kohës për mbrojtjen në Apel pa arsyetim të individualizuar, mund të cenojë procesin e rregullt ligjor

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 12:26

Ish-ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj ka reaguar lidhur me nenin 426/a të Kodit të Procedurës Penale, duke ngritur dyshime për mënyrën si kufizohet koha e mbrojtjes në gjykatat e Apelit.

Në një deklaratë të shpërndarë nga avokati i tij, Beqaj shprehet se përcaktimi i minutazhit për parashtrimin e argumenteve në seancë mund të cenojë të drejtën për një mbrojtje efektive dhe proces të rregullt ligjor, nëse nuk është i arsyetuar dhe i përshtatur sipas çdo çështjeje konkrete.

Sipas tij, çdo kufizim i fjalës së mbrojtjes duhet të mbetet brenda standardeve kushtetuese dhe atyre të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut, duke shmangur çdo formë arbitrariteti në praktikën gjyqësore në apel.

Deklarata e Ilir Beqaj:

A duhet të kufizohet e drejta e mbrojtjes me kronometër? (dyshime mbi kushtetueshmërine e nenit 426/a të KPrP)
“DashnorĂ«t” e te ashtuquajtur “Reforma e DrejtĂ«sisĂ«â€ vazdhojnĂ« tĂ« mbrojnĂ« tezĂ«n se Reforma eshte ajo e duhura, por ende mund tĂ« ketĂ« probleme me zbatimin e saj.
Që Reforma e Drejtësisë ka deshmuar deshtime të bujshme ky eshte fakt i padiskutueshëm.

Që një reformë, pas 10 vjetësh zbatim, të kete nevojë për vleresim, rishikim dhe korrigjim nuk ka pse te jete tabu.
Hartuesit apo mbështetësit politikë janë te parët qe duhet të nisin një proces analize dhe korrigjimesh të mundshme.

Duke e nisur analizën jo nga zbatimi jo i drejtë, por me së pari nga gabime në dispozitat e miratuara.

I tillĂ« Ă«shtĂ« edhe Neni 426/a i KPrP, “Shqyrtimi gjyqĂ«sor nĂ« gjykatĂ«n e apelit”, i shtuar me ligjin nr. 35/2017. Pika 6 e kĂ«tij neni pĂ«rcakton: “Gjykata mund tĂ« urdhĂ«rojĂ« palĂ«t qĂ« tĂ« parashtrojnĂ« pretendimet e tyre nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rmbledhur, duke caktuar edhe kohĂ«n
e vlerĂ«suar tĂ« mjaftueshme. PalĂ«t nuk mund tĂ« parashtrojnĂ« nĂ« seancĂ« shkaqe tej atyre tĂ« ngritura nĂ« apel.”

Kjo dispozitĂ« parashikon se gjykata mund tĂ« urdhĂ«rojĂ« palĂ«t qĂ« t’i paraqesin pretendimet nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rmbledhur dhe mund tĂ« caktojĂ« kohĂ«n e vlerĂ«suar si tĂ« mjaftueshme. MegjithatĂ«, fjala “mund” nuk mund tĂ« kuptohet si autorizim i lirĂ« pĂ«r tĂ« vendosur kufizime stĂ« pĂ«rgjithshme apo tĂ« paarsyetuara. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« kompetencĂ« procedurale qĂ« duhet ushtruar vetĂ«m brenda kufijve tĂ« KushtetutĂ«s dhe KEDNJ.

NĂ« njĂ« proces penal nĂ« apel, kufizimi i kohĂ«s sĂ« fjalĂ«s nuk Ă«shtĂ« thjesht çështje administrimi te seancĂ«s. Apeli Ă«shtĂ« shkalla e dytĂ« dhe, nĂ« praktikĂ«, shkalla e fundit ku mund tĂ« shqyrtohen çështje fakti, prova, fajĂ«sia, cilĂ«simi juridik dhe dĂ«nimi. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, çdo kufizim i fjalĂ«s sĂ« mbrojtjes prek drejtpĂ«rdrejt tĂ« drejtĂ«n pĂ«r t’u dĂ«gjuar, tĂ« drejtĂ«n pĂ«r mbrojtje efektive dhe tĂ« drejtĂ«n pĂ«r njĂ« proces tĂ« rregullt ligjor.

Baza kushtetuese është neni 42 i Kushtetutës, i cili garanton se liria, prona dhe të drejtat e njohura me Kushtetutë dhe me ligj nuk mund të cenohen pa një proces të rregullt ligjor.

Po aq i rëndësishëm është neni 17 i Kushtetutës, sipas të cilit kufizimi i të drejtave dhe lirive themelore mund të bëhet vetëm me ligj, për një interes publik ose për mbrojtjen e të drejtave të të tjerëve. Ky kufizim duhet të jetë proporcional dhe nuk mund të cenojë thelbin e së drejtës. Gjithashtu, kufizimet e vendosura me ligj nuk mund të tejkalojnë kufizimet e parashikuar në KEDNJ.

Kur gjykata i thotĂ« palĂ«s mbrojtĂ«se “keni edhe 10 minuta”, pa shpjeguar pse pikĂ«risht 10 minuta janĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r çështjen konkrete, lind njĂ« problem serioz kushtetues. Pyetja “pse 10 minuta dhe jo 8 apo 12?” nuk Ă«shtĂ« pyetje retorike. Ajo lidhet me kontrollin mbi diskrecionin gjyqĂ«sor. NĂ«se gjykata nuk jep arsye, kufizimi nuk Ă«shtĂ« i kontrollueshĂ«m dhe rrezikon tĂ« jetĂ« arbitrar.

Për te qene ne përputhje me Kushtetutën, apeli penal duhet të mos bjerë ndesh me:
– nenin 31 tĂ« KushtetutĂ«s, qĂ« garanton tĂ« drejtat e tĂ« pandehurit nĂ« procesin penal, pĂ«rfshirĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r mbrojtje;
– nenin 33, qĂ« lidhet me tĂ« drejtĂ«n pĂ«r t’u dĂ«gjuar;
– neniin 43, qĂ« garanton tĂ« drejtĂ«n e ankimit; dhe
– nenin 142, qĂ« kĂ«rkon arsyetimin e vendimeve gjyqĂ«sore.
Të njëjtin standard vendos edhe neni 6 i KEDNJ.
Neni 6 §1 garanton tĂ« drejtĂ«n pĂ«r njĂ« gjykim tĂ« drejtĂ«, ndĂ«rsa neni 6 §3/b dhe §3/c garantojnĂ«, nĂ« çështjet penale, tĂ« drejtĂ«n pĂ«r kohĂ« dhe lehtĂ«si tĂ« mjaftueshme pĂ«r pĂ«rgatitjen e mbrojtjes dhe tĂ« drejtĂ«n pĂ«r t’u mbrojtur vetĂ« ose me mbrojtĂ«s.

Po ashtu, neni 2 i Protokollit nr. 7 të KEDNJ garanton të drejtën e personit të dënuar që fajësia ose dënimi i tij të shqyrtohet nga një gjykatë më e lartë. Kjo e drejtë mund të rregullohet me ligj, por nuk mund të mos gëzohet de fscto. Apeli nuk mund të shndërrohet në një procedurë ku pala dëgjohet vetëm formalisht dhe pa mundësi reale për të zhvilluar mbrojtjen.

Kufizimi kohor në apel mund të jetë i pajtueshëm me Kushtetutën dhe KEDNJ vetëm nëse plotëson disa kushte minimale:
– tĂ« jetĂ« i individualizuar sipas çështjes konkrete;
– tĂ« jetĂ« i arsyetuar;
– tĂ« jetĂ« proporcional me kompleksitetin e çështjes;
– tĂ« mos pengojĂ« paraqitjen e thelbit tĂ« mbrojtjes;
– tĂ« lejojĂ« replikĂ« kur Ă«shtĂ« e nevojshme; dhe
– tĂ« pasqyrohet nĂ« procesverbal, sidomos kur pala kundĂ«rshton kufizimin ose kĂ«rkon kohĂ« shtesĂ«.

Gjykata ka tĂ« drejtĂ« tĂ« shmangĂ« pĂ«rsĂ«ritjet, zvarritjet dhe daljet jashtĂ« objektit tĂ« apelit. Por kjo kompetencĂ« nuk mund tĂ« kthehet nĂ« mjet pĂ«r tĂ« kufizuar mbrojtjen. “PĂ«rmbledhur” nuk do tĂ« thotĂ« “i cunguar”. Administrimi i seancĂ«s nuk mund tĂ« prevalojĂ« mbi tĂ« drejtĂ«n pĂ«r proces tĂ« rregullt ligjor.

Pika 6 e nenit 426/a duhet të interpretohet jo në menyre të pavarur, por ngushtë dhe në harmoni me nenet 17, 31, 33, 42, 43 dhe 142 të Kushtetutës, si dhe me nenin 6 të KEDNJ dhe nenin 2 të Protokollit nr. 7.

Reforma në drejtësi duhet të matet, më se pari, me cilësinë e garancive që ajo i jep qytetarit përballë pushtetit ndëshkues të shtetit. Drejtësia nuk vendoset duke kufizuar mbrojtjen me minuta, por duke garantuar që ajo të dëgjohet plotësisht, efektivisht dhe pa arbitraritet.

Funerali i Khameneit/ Data e zgjedhur është 4 korriku! Një sinjal për Shtetet e Bashkuara

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 12:14

Funerali i Ali Khameneit, njeriut që për gati katër dekada mbajti nën kontroll Republikën Islamike, do të zhvillohet me katër muaj vonesë.

Televizioni shtetëror njoftoi se ceremonia mortore do të mbahet nga 4 deri më 9 korrik: homazhet do të zhvillohen në Mosalla të Teheranit, do të pasohet nga një kortezh në kryeqytet, një ndalesë në qytetin e shenjtë të Qomit dhe më pas varrimi përfundimtar në mauzoleumin e imamit të tetë, në Mashhad.

Një skenar i denjë për një Udhëheqës Suprem, i konceptuar për të mbushur rrugët me besimtarë dhe flamuj të zinj, me një detaj që nuk duket rastësor: nisja e ceremonive, më 4 korrik, do të përkojë me Ditën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, të cilat këtë vit festojnë 250-vjetorin e tyre.

Khamenei u vra më 28 shkurt, në orët e para të sulmit të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit që goditi zemrën e pushtetit iranian. Sulmi shkatërroi kompleksin e tij rezidencial në qendër të Teheranit, plagosi djalin dhe pasardhësin e tij të mundshëm, Mojtaba, i cili ende nuk është shfaqur publikisht, dhe vrau bashkëshorten, nusen dhe mbesën e tij. Që prej asaj kohe, trupi i Udhëheqësit Suprem ka mbetur larg vëmendjes publike.

NĂ« njĂ« vend ku ligji islam kĂ«rkon qĂ« tĂ« vdekurit tĂ« varrosen shpejt, pritja Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« çështje mĂ« vete. NĂ« ditĂ«t e para tĂ« luftĂ«s, shtyrja dukej pothuajse e pashmangshme, por ndĂ«rsa figura tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« vrara nĂ« tĂ« njĂ«jtat sulme – si Ali Larijani, kreu i KĂ«shillit tĂ« LartĂ« tĂ« SigurisĂ« – pĂ«rcilleshin pĂ«r nĂ« varreza pa ceremoni madhĂ«shtore, heshtja rreth trupit tĂ« Khameneit u kthye nĂ« njĂ« pyetje politike. NĂ« televizionin shtetĂ«ror, komentatorĂ«t vazhdonin tĂ« flisnin pĂ«r “pĂ«rgatitje tĂ« ndĂ«rlikuara”.

NĂ« rrjetet sociale, ku ironia Ă«shtĂ« shpesh e vetmja hapĂ«sirĂ« lirie, mes kundĂ«rshtarĂ«ve tĂ« regjimit qarkullonte e njĂ«jta shaka: “Pra, kur do tĂ« bĂ«het ky funeral?”. Nuk pati asnjĂ« pĂ«rgjigje zyrtare, por shumĂ« njerĂ«z ndanin tĂ« njĂ«jtĂ«n hipotezĂ«: vonesa lidhet me frikĂ«n. NjĂ« funeral shtetĂ«ror i kĂ«tyre pĂ«rmasave mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« objektiv pĂ«r kĂ«do qĂ« dĂ«shiron tĂ« godasĂ« regjimin, qoftĂ« nga brenda apo nga jashtĂ«.

AjatollahĂ«t kanĂ« arsye tĂ« forta pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« shqetĂ«suar. Mediat iraniane kujtojnĂ« se gjatĂ« funeralit tĂ« Qassem Soleimanit, nĂ« vitin 2020, turma e madhe nĂ« Kerman shkaktoi dhjetĂ«ra viktima nga shtypja dhe nxori nĂ« pah paaftĂ«sinĂ« e sistemit pĂ«r tĂ« kontrolluar situatĂ«n. NĂ« rrugĂ« pritet tĂ« dalin “disa milionĂ« njerĂ«z”, me autobusĂ« tĂ« organizuar nga Iraku, Afganistani, Pakistani, India dhe Kashmiri. Euronews shkruan se disa zyrtarĂ« irakianĂ« kanĂ« kĂ«rkuar madje qĂ« trupi tĂ« dĂ«rgohet edhe nĂ« Najaf dhe Karbala.

PĂ«r regjimin, pamjet e procesioneve do tĂ« shĂ«rbejnĂ« pĂ«r tĂ« treguar njĂ« vend tĂ« bashkuar rreth “UdhĂ«heqĂ«sit tĂ« UdhĂ«heqĂ«sve”. Por jashtĂ« kuadrit zyrtar, realiteti paraqitet ndryshe.

“PĂ«r ne”, shkruan nga Teherani Ghazaleh, “vrasja e Khameneit pĂ«rfaqĂ«son fundin e xhelatit tonĂ«, tĂ« atij qĂ« ka vrarĂ«, torturuar dhe poshtĂ«ruar miliona burra dhe gra”. Sipas saj, funerali Ă«shtĂ« vetĂ«m “njĂ« tjetĂ«r farsĂ« qĂ« jemi tĂ« detyruar ta shohim”, njĂ« ritual qĂ« nuk pĂ«rfaqĂ«son shumicĂ«n e iranianĂ«ve, tĂ« cilĂ«t gjatĂ« kĂ«tyre viteve kanĂ« mbushur rrugĂ«t duke brohoritur pikĂ«risht: “Vdekje diktatorit”./ Corriere della Sera

Kush e fitoi luftën mes ShBA dhe Iranit? Nga Hormuzi te programi bërthamor, cilat janë katër çështjet kryesore

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 12:02

Pyetja e pyetjeve shtrohet tani që faza diplomatike e konfliktit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po hyn në momentin vendimtar: kush e fitoi luftën? Për një përgjigje përfundimtare do të duhet të shihet se si do të strukturohen marrëveshjet finale.

Megjithatë, që tani, bazuar në atë që po del në dritë, mund të bëhet një vlerësim paraprak përmes katër çështjeve të mëdha që na kanë shoqëruar çdo ditë gjatë këtyre javëve: Ngushtica e Hormuzit, çështja bërthamore, asetet iraniane të ngrira jashtë vendit dhe përplasja mes Izraelit dhe Hezbollahut në Liban.

Hormuzi, Irani këmbëngul të ruajë kontrollin

Ngushtica e Hormuzit është zemra e marrëveshjes, arma e re e regjimit iranian, ajo që Teherani nuk e kishte përpara 28 shkurtit, kur shpërtheu lufta. Sipas burimeve, memorandumi i mirëkuptimit parashikon teorikisht rihapjen e menjëhershme të këtij korridori detar pa tarifa kalimi, rikthimin brenda rreth 30 ditësh të flukseve tregtare të para luftës dhe heqjen e bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane.

Megjithatë, në Teheran askush nuk duket i gatshëm të heqë dorë nga kjo levë presioni. Këtë e konfirmojnë edhe deklaratat e ministrit të Jashtëm iranian, Abbas Araghchi.

TĂ« premten ai pĂ«rshkroi njĂ« skenar tjetĂ«r, duke ritheksuar se Republika Islamike synon tĂ« vendosĂ« njĂ« tarifĂ« shĂ«rbimi pĂ«r anijet qĂ« kalojnĂ« pĂ«rmes NgushticĂ«s. Ai sqaroi se, edhe nĂ«se “nuk Ă«shtĂ« e mundur tĂ« vendoset njĂ« pagesĂ« pĂ«r vetĂ« kalimin nĂ«pĂ«r Hormuz”, Teherani do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« mbajĂ« kontrollin mbi kĂ«tĂ« rrugĂ« ujore dhe do tĂ« aplikojĂ« tarifa pĂ«r “shĂ«rbimet e ofruara”.

Me shumĂ« vĂ«shtirĂ«si regjimi do tĂ« heqĂ« dorĂ« realisht nga ky segment detar, pĂ«rmes tĂ« cilit kalon 20% e naftĂ«s botĂ«rore. MĂ« shumĂ« se njĂ« dorĂ«zim i kontrollit, Ă«shtĂ« realiste tĂ« pritet njĂ« kompromis – ndoshta me pĂ«rfshirjen e vendeve tĂ« rajonit – por Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet se situata do tĂ« rikthehet ashtu siç ishte mĂ« 27 shkurt. MegjithatĂ«, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi pikĂ«risht dje se, pas marrĂ«veshjes, “Hormuzi do tĂ« jetĂ« I HAPUR PËR TË GJITHË”.

Uraniumi, SHBA synon një ndalim për njëzet vjet

Memorandumi i mirëkuptimit do të kufizohet në përmendjen e çështjes bërthamore, duke e shtyrë debatin për negociatat që pritet të nisin brenda 60 ditëve pasuese. Sipas informacioneve që qarkullojnë, por që vijnë nga burime amerikane, Shtëpia e Bardhë është e bindur se mund të arrijë shumicën e objektivave fillestare.

450 kilogramĂ«t e uraniumit tĂ« pasuruar nĂ« nivelin 60% – prag shumĂ« pranĂ« atij tĂ« nevojshĂ«m pĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ« arme bĂ«rthamore – duhet tĂ« shkatĂ«rrohen, tĂ« hiqen ose tĂ« hollohen. NjĂ« tjetĂ«r mundĂ«si Ă«shtĂ« qĂ« materiali radioaktiv tĂ« eksportohet nĂ« njĂ« vend tjetĂ«r. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, iranianĂ«t do tĂ« heqin dorĂ« nga vazhdimi i programit bĂ«rthamor pĂ«r qĂ«llime ushtarake. MegjithatĂ«, ende nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« nĂ«se kjo do tĂ« ndodhĂ« pa afat apo, siç duket mĂ« e mundshme, pĂ«r njĂ« numĂ«r tĂ« caktuar vitesh.

Negociatat mund të rifillojnë nga propozimet për moratorium që tashmë janë në tryezë. SHBA kërkon një ndërprerje prej të paktën 20 vjetësh, ndërsa Irani do të ishte i gatshëm të ndalonte për 5 vjet. Marrëveshja pritet të lidhë lirimin e fondeve të ngrira për Teheranin me respektimin efektiv të kufizimeve bërthamore.

Nëse gjërat janë vërtet kështu, Trump mund të ketë arritur një kompromis më të favorshëm nga sa pritej. Por vëmendja duhet të mbetet tek detajet dhe tek tabloja e përgjithshme: Irani mund të vazhdojë të zotërojë edhe 8 mijë kilogramë uranium, pjesa më e madhe e pasuruar në nivelin 20%.

Asetet e ngrira, një plan me disa këste

Irani dĂ«shiron tĂ« arkĂ«tojĂ« pĂ«rfitimet, duke realizuar njĂ« nga pikat mĂ« tĂ« favorshme – dhe njĂ«kohĂ«sisht mĂ« tĂ« bujshme – tĂ« memorandumit tĂ« mirĂ«kuptimit. Regjimi nĂ« Teheran kĂ«rkon dhe mund tĂ« marrĂ« menjĂ«herĂ« rreth 12 miliardĂ« dollarĂ« tĂ« ngrira jashtĂ« vendit, si njĂ« lloj kompensimi pĂ«r dĂ«met e pĂ«suara nga lufta.

12 miliardë dollarë të tjerë do të disbursohen më vonë, gradualisht, në varësi të përmbushjes së objektivave të përcaktuara nga marrëveshja, veçanërisht atyre që lidhen me çmontimin e programit bërthamor.

Në total bëhet fjalë për 24 miliardë dollarë, një shumë shumë më e lartë se 1.7 miliardë dollarët e zhbllokuar nga Barack Obama në vitet 2015-2016, të cilët në atë kohë kishin shkaktuar zemërimin e Donald Trump.

Edhe në këtë rast, skema do të duhet të negociohet më tej. Për më tepër, Shtetet e Bashkuara kanë ngrirë, që nga viti 1979 dhe pas krizës së pengjeve, vetëm 2 miliardë dollarë asete financiare iraniane. Dhjetë miliardët e tjerë mund të vijnë nga vende të lidhura me SHBA-në, si Katari, që mban 6 miliardë dollarë, Japonia me 1.5 miliardë, Luksemburgu dhe vende të tjera evropiane me 1.6 miliardë.

Nuk është ende e qartë se si do të veprojnë Kina dhe India, të cilat mbajnë përkatësisht 20 dhe 6 miliardë dollarë fonde iraniane.

Libani, ndalim për Izraelin. Por nuk do të ketë tërheqje
Benjamin Netanyahu nuk u ftua në takimet e improvizuara të nivelit të lartë gjatë samitit të G7 në Francë. Ai mund të ndihet i lënë mënjanë, ndërkohë që shpreson se presidenti Donald Trump dhe vendet e tjera të Lindjes së Mesme të përfshira në konfliktin me Iranin do të ndalojnë së përqendruari vëmendjen te situata në të cilën duket se është gjendur Izraeli.

Nëse Teherani arrin të sigurojë nga Shtëpia e Bardhë që marrëveshja të garantojë edhe armëpushimin me Hezbollahun, kryeministri izraelit e di se do të duhet të ndalojë avancimin në jug të Libanit dhe më tej. Megjithatë, të paktën për momentin, ai nuk ka ndërmend të urdhërojë një tërheqje të plotë. Ka shumë gjasa që ushtarët izraelitë të mbeten të vendosur në postet e avancuara që tashmë kanë krijuar një brez sigurie përgjatë kufirit.

Kështu do të krijohej një situatë e ngjashme me atë në Gaza, ku ushtria izraelite kontrollon pothuajse 60% të Rripit, pavarësisht armëpushimit.

Netanyahu shpreson ta rikthejĂ« pĂ«rplasjen me Hezbollahun nĂ« njĂ« nivel lokal, duke iu shmangur vĂ«mendjes sĂ« luhatshme tĂ« liderit amerikan. Autoritetet nĂ« Bejrut – tĂ« paktĂ«n pĂ«rfaqĂ«suesit kundĂ«r Hezbollahut – vazhdojnĂ« tĂ« deklarojnĂ« se nuk duan ndĂ«rhyrje tĂ« huaja, duke iu referuar Teheranit, por njĂ«kohĂ«sisht kundĂ«rshtojnĂ« edhe qĂ«ndrimin e trupave izraelite nĂ« territorin libanez.
Negociatat do të jenë të gjata. Netanyahu fiton kohë./ Corriere della Sera

Me artistë nga e gjithë bota, nis në Korçë edicioni i katërt i Festivalit të Video Artit Gjon Mili

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 11:47

Korça mirëpriti të premten ditën e parë të edicionit të katërt të Festivalit Ndërkombëtar të Video Artit Gjon Mili, një aktivitet që sjell së bashku artistë, kineastë dhe krijues nga vende të ndryshme të botës.

Aktivitetet nisën në GAD Gallery, ku publiku pati mundësinë të ndjekë vepra të autorëve nga Koreja e Jugut, Holanda, Kanadaja, Kina, Australia, Italia, Shtetet e Bashkuara, Gjermania, Belgjika, Franca, Tajvani dhe Mbretëria e Bashkuar. Programi përfshiu filma të shkurtër, instalacione video dhe projekte eksperimentale që trajtonin tema sociale, kulturore dhe teknologjike.

Një nga pjesët më të veçanta të ditës së parë ishte programi VR-STATION, i realizuar në bashkëpunim me Minus Art Space. Vizitorët patën mundësi të njiheshin me projekte të realizuara me teknologjinë e realitetit virtual, duke përjetuar forma të reja të artit bashkëkohor.

GjatĂ« ditĂ«s u zhvilluan edhe projeksione nĂ« Muzeun Gjon Mili, ndĂ«rsa nĂ« mbrĂ«mje aktivitetet u zhvendosĂ«n nĂ« Teatrin “Andon Zako Çajupi”, ku u mbajt ceremonia zyrtare e hapjes sĂ« festivalit.

FjalĂ«n pĂ«rshĂ«ndetĂ«se e mbajti themeluesja dhe njĂ«kohĂ«sisht kuratorja e festivalit, Yllka Gjollesha. Ajo u uroi mirĂ«seardhjen pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« edicionin e katĂ«rt tĂ« festivalit dhe u ndal te tema e kĂ«tij viti, “Are You Dreaming?” (“A po Ă«ndĂ«rron?”).

Sipas saj, ëndrrat frymëzojnë artistët, kineastët dhe njerëzit për të imagjinuar ide të reja, histori të reja dhe mënyra të ndryshme për të parë botën. Ajo theksoi se edhe vetë festivali ka lindur si një ëndërr për të bashkuar artistë nga vende të ndryshme përmes artit dhe filmit.

Në fjalën e saj, Gjollesha falënderoi stafin, vullnetarët, bashkëpunëtorët dhe të gjithë ata që kontribuuan në organizimin e festivalit. Ajo shprehu mirënjohje të veçantë për Sisi Ndinin, e cila këtë vit iu bashkua ekipit kuratorial, si dhe për Artur Sokolin, Gentian Gjikopullin dhe Maria Sokolin.

Një falënderim i veçantë iu drejtua gjithashtu Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sporteve, Bashkisë së Korçës, si dhe artistëve dhe kineastëve që kishin udhëtuar nga vende të ndryshme për të marrë pjesë në festival.

MbrĂ«mja vijoi me shfaqjen e dokumentarit “Dezo Hoffmann – Photographer of the Beatles”, me regji tĂ« Laura Sivakova-Passova dhe Patrik Lancaric. Pas dokumentarit, tĂ« ftuarit morĂ«n pjesĂ« nĂ« njĂ« koktej tĂ« organizuar nĂ« hollin e teatrit.

Programi i mbrĂ«mjes vazhdoi me shfaqjen e disa veprave tĂ« pĂ«rzgjedhura, mes tĂ« cilave “The Champ” nga Ermir Keta, “Antimuzeu” nga Renis Hyka, “Easter” nga Ksenia Yurkova, “Kingdom of Animals” nga Thadeusz Tischbein, “PA ZË (Soundless)” nga Gentian Gjikopulli dhe “Shards of Absence” nga Margherita Bagnara.

Festivali do të vijojë edhe gjatë dy ditëve të ardhshme me projeksione, takime me artistë dhe aktivitete të tjera kushtuar artit bashkëkohor dhe kinemasë eksperimentale.

Trump pret sot nënshkrimin e marrëveshjes me Iranin, Netanyahu mbledh kabinetin e sigurisë në Izrael

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 11:39

Presidenti i Shteteve tĂ« Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se njĂ« marrĂ«veshje mes SHBA-sĂ« dhe Iranit pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund tensioneve nĂ« Lindjen e Mesme mund tĂ« nĂ«nshkruhet gjatĂ« ditĂ«s sĂ« sotme.

MegjithatĂ«, Teherani nuk ka konfirmuar afatin kohor tĂ« pĂ«rmendur nga kreu i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, duke folur vetĂ«m pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje tĂ« mundshme “nĂ« ditĂ«t nĂ« vijim”.
Trump tha se nënshkrimi i marrëveshjes do të shënonte edhe hapjen e menjëhershme të Ngushticës së Hormuzit për trafikun ndërkombëtar detar, ndërsa shtoi se Irani nuk synon më të zhvillojë armë bërthamore.

Ndërkohë, presidenti pakistanez Shehbaz Sharif, vendi i të cilit po luan rol ndërmjetësues në negociata, u shpreh optimist se marrëveshja mund të finalizohet brenda 24 orëve dhe të pasohet nga bisedime teknike gjatë javës së ardhshme.

Zhvillimet kanë shkaktuar shqetësim në Izrael. Sipas mediave izraelite, kryeministri Benjamin Netanyahu ka thirrur një mbledhje urgjente të kabinetit të sigurisë, mes raportimeve se Uashingtoni mund të ketë pranuar disa nga kërkesat kryesore të Teheranit. Zyrtarë izraelitë kanë shprehur frikën se kushtet e marrëveshjes mund të cenojnë interesat e sigurisë së vendit.

Nga ana tjetër, kryeministri britanik Keir Starmer ka mbështetur përpjekjet diplomatike të Trumpit. Në një bisedë telefonike mes dy liderëve, Starmer theksoi rëndësinë e arritjes së një paqeje të qëndrueshme dhe rivendosjes së lirisë së lundrimit në rajon, me qëllim zbutjen e pasojave ekonomike globale të konfliktit.

Pavarësisht optimizmit të shprehur nga Uashingtoni, mbetet ende e paqartë nëse marrëveshja do të nënshkruhet sot apo në ditët e ardhshme, ndërsa vëmendja ndërkombëtare është përqendruar te negociatat.

Eksploziv në portën e jashtme të një banese në Mjull-Bathore

✇Java News
By: E S
14 June 2026 at 11:29

NjĂ« sasi lĂ«nde plasĂ«se ka shpĂ«rthyer sot nĂ« orĂ«n 04:45 nĂ« rrugĂ«n “Haki Husha” Mjull-Bathore. Eksplozivi Ă«shtĂ« vendosur nĂ« portĂ«n e jashtme tĂ« banesĂ«s sĂ« shtetasit D. S., duke shkaktuar vetĂ«m dĂ«me materiale. Ende nuk ka informacione nĂ« lidhje me motivet e ngjarjes.

“Rreth orĂ«s 04:45, nĂ« rrugĂ«n “Haki Husha”, Mjull-Bathore, dyshohet se ka shpĂ«rthyer njĂ« sasi e vogĂ«l lĂ«nde plasĂ«se nĂ« portĂ«n e jashtme tĂ« banesĂ«s sĂ« shtetasit D. S., duke shkaktuar vetĂ«m dĂ«me materiale. Grupi hetimor vijon punĂ«n pĂ«r sqarimin e rrethanave tĂ« rastit, si dhe pĂ«r identifikimin dhe kapjen e autorit”, thuhet nĂ« njoftimin e policisĂ«.

Reflektim për dy parulla në protestë

✇Java News
By: Ardi Stefa
14 June 2026 at 11:21

Nga Ardi Stefa

QytetarĂ«t shqiptarĂ« qĂ« kanĂ« dalĂ« nĂ« bulevard kĂ«to ditĂ«, tĂ« mbĂ«shtetur nga disa parti tĂ« vogla me thirrjen: “Opozita jemi ne” duhet tĂ« jenĂ« pak mĂ« ambicioze.

Sepse energjia qĂ« po krijohet sot nĂ« shoqĂ«ri Ă«shtĂ« shumĂ« e madhe pĂ«r t’u shpenzuar nĂ« njĂ« betejĂ« pĂ«r vendin e dytĂ«.

Nëse objektivi i tyre është thjesht të zëvendësojnë opozitën tradicionale si forca e dytë politike, atëherë po i vendosin vetes një tavan para se të fillojë gara. Një lëvizje që lind nga revolta qytetare nuk mund të ketë si aspiratë maksimale të bëhet menaxhere e pakënaqësisë. Duhet të synojë pushtetin, jo rolin e spektatorit kritik.

Madje, këtu shfaqet edhe një kontradiktë e dukshme.
Nga njĂ«ra anĂ« dĂ«gjojmĂ« thirrjen: “Opozita jemi ne”. Nga ana tjetĂ«r dĂ«gjojmĂ«: “Koha juaj ka mbaruar!”.

Por nëse koha e tyre ka mbaruar, atëherë nuk po flasim vetëm për opozitën e vjetër. Po flasim për të gjithë klasën politike që ka dominuar tranzicionin shqiptar. Dhe nëse është kështu, atëherë pretendimi nuk është më për vendin e dytë, por për vendin e parë.

Qytetarët nuk dalin në protestë për të ndërruar një opozitë me një tjetër. Ata dalin kur ndiejnë se sistemi nuk funksionon më. Kur kjo ndodh, kërkesa nuk është për rotacion brenda establishmentit, por për ndryshim të establishmentit.

Prandaj qytetarët dhe partitë e reja që janë prezent që nga dita e parë në protestë duhet të zgjedhin.

Ose janë një alternativë që synon të qeverisë Shqipërinë dhe të zëvendësojë të gjithë elitën e konsumuar politike, ose janë thjesht një variant i ri i opozitës së vjetër. Të dyja bashkë nuk mund të jenë.

Thirrja “Koha juaj ka mbaruar!” Ă«shtĂ« njĂ« deklaratĂ« pushteti. NdĂ«rsa thirrja “Opozita jemi ne” Ă«shtĂ« njĂ« deklaratĂ« pozicioni.

Dhe kur një lëvizje politike ( protesta dhe partitë e reja) nuk e ka të qartë nëse po lufton për të fituar apo thjesht për të zëvendësuar humbësin, rrezikon që energjia e saj të tretet para se të arrijë objektivin.

12:47 A po ua mbyll IA derën e punës të diplomuarve?

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 12:47

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

“Nuk ka asnjĂ« shenjĂ« nĂ« tĂ« dhĂ«na qĂ« IA po i kushton dikujt vendin e punĂ«s tani pĂ«r tani”, deklaroi mĂ« 11 maj Kevin Hassett, kĂ«shilltar i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«. Dikush duhet t’ia thotĂ« kĂ«tĂ« brezit amerikan tĂ« vitit 2026.

“Situata Ă«shtĂ« e zymtĂ«â€, thotĂ« njĂ« profesor pĂ«r tregun e punĂ«s pĂ«r tĂ« diplomuarit. Inteligjenca Artificiale Ă«shtĂ« “fajtori” mĂ« i pĂ«rfolur. NĂ« njĂ« ceremoni diplomimi nĂ« Florida, njĂ« folĂ«s u fishkĂ«llye vetĂ«m pse e pĂ«rmendi. Dhe jo pa arsye: analiza jonĂ« sugjeron se IA mund tĂ« jetĂ« vĂ«rtet duke dĂ«mtuar perspektivat e punĂ«simit pĂ«r disa tĂ« diplomuar.

Një diplomë universitare nuk duket se ofron më aq shumë mbrojtje ndaj papunësisë: të diplomuarit e rinj kanë më shumë gjasa të jenë pa punë sesa amerikani mesatar. Brezi aktual ndihet veçanërisht pesimist për të ardhmen.

Më pak se një e pesta e tyre mendojnë se kjo është një kohë e mirë për të gjetur një punë të mirë, niveli më i ulët në më shumë se një dekadë dhe dukshëm më poshtë se shifra për amerikanët në tërësi, që është mbi një të katërtën.

Situatën nuk po e ndihmon as rënia e rekrutimeve në universitete. Njoftimet e vendeve të punës në Handshake, një platformë kërkimi për studentët universitarë, janë 50% më pak krahasuar me kulmin e vitit 2022.
Shumëkush dyshon se shkaku është IA. Më shumë se gjysma e punëdhënësve thonë se kanë marrë në konsideratë zëvendësimin e punonjësve të nivelit fillestar me këtë teknologji.

Një sondazh i fundit nga Instituti i Politikës në Shkollën Kennedy të Universitetit të Harvardit zbuloi se, në të njëjtën mënyrë, më shumë se gjysma e të rinjve amerikanë e shohin IA-në si kërcënim për perspektivat e tyre të punësimit.

Ekonomistët janë më të ndarë në mendime. Një studim i Erik Brynjolfsson nga Universiteti Stanford dhe kolegëve të tij, i publikuar në vitin 2025, analizoi punësimin e të rinjve në profesione të ekspozuara ndaj IA-së, si zhvillimi i softuerëve. Autorët zbuluan se punësimi kishte rënë me 16% krahasuar me fushat më pak të ekspozuara.

Por një studim i publikuar këtë vit nga Zanna Iscenko dhe Fabien Curto Millet, dy ekonomistë në Google, hedh dyshime mbi idenë se të rinjtë në veçanti po zëvendësohen nga IA.

Ata zbuluan se njoftimet për vende pune në profesionet e ekspozuara ndaj IA-së kanë rënë po aq fort si për punonjësit me eksperiencë, ashtu edhe për ata të rinj, dhe se kjo prirje kishte nisur përpara prezantimit të ChatGPT në fund të vitit 2022.

Sipas një tjetër studimi, nga Morgan Frank i Universitetit të Pittsburgh dhe kolegët e tij, treguesit e tregut të punës janë përkeqësuar për punonjësit e ekspozuar ndaj IA-së, por se edhe kjo prirje kishte nisur përpara publikimit të ChatGPT.

The Economist ka kryer analizën e vet, duke përdorur një burim të dhënash që deri tani është marrë pak parasysh: sondazhet dhjetëvjeçare mbi të diplomuarit e rinj, të kryera nga Shoqata Kombëtare e Kolegjeve dhe Punëdhënësve.

Çdo vit, universitetet amerikane u kĂ«rkojnĂ« ish-studentĂ«ve tĂ« rinj tĂ« tregojnĂ« nĂ«se janĂ« nĂ« punĂ«, tĂ« papunĂ« apo nĂ« studime pasuniversitare. Duke pĂ«rdorur pĂ«rgjigjet e tyre, ne krahasuam rezultatet nĂ« tregun e punĂ«s pĂ«r fusha me nivele tĂ« ndryshme ekspozimi ndaj IA-sĂ« para dhe pas mbĂ«rritjes sĂ« modeleve tĂ« mĂ«dha gjuhĂ«sore.

Ne zbuluam se të diplomuarit në fushat më të ekspozuara ndaj IA-së kanë pësuar rezultate dukshëm më të dobëta. Midis viteve 2022 dhe 2024, të diplomuarit në grupin më pak të ekspozuar, në degë si arsimi, filozofia dhe inxhinieria civile, panë që norma mesatare e punësimit me kohë të plotë të binte me vetëm 1.5 pikë përqindjeje.

Ndërsa ata në grupin më të ekspozuar, përfshirë shkencat kompjuterike, inxhinierinë kompjuterike dhe shkencën e informacionit, pësuan një rënie prej 6.6 pikësh përqindjeje.

Ne i përditësuam këto shifra për fushat më të ekspozuara, duke përdorur të dhëna nga 13 universitete, dhe zbuluam se prirja vazhdoi edhe për brezin e vitit 2025.

Norma e punësimit me kohë të plotë ra nga gati 70% në 55% brenda tre vitesh, konkretisht në tre vitet pas prezantimit të ChatGPT në vitin 2022. Përpara kësaj periudhe, ajo kishte qenë e qëndrueshme.

Studentët tashmë po ndryshojnë drejtim. Të dhënat nga National Student Clearinghouse, një grup kërkimor, tregojnë se regjistrimet universitare në shkencat kompjuterike ranë me 11% në vitin 2025.

Regjistrimet në programim kompjuterik, që fokusohet tek aftësitë praktike të kodimit dhe jo teoria, ranë me 26%.

Edhe puna që bëjnë të diplomuarit në shkencat kompjuterike po ndryshon. Më pak kohë po shpenzohet duke shkruar kode dhe më shumë duke projektuar dhe duke organizuar sisteme softuerike në një nivel më të lartë.

Lana Yarosh, drejtuese e studimeve universitare nĂ« shkencat kompjuterike nĂ« Universitetin e MinesotĂ«s, thotĂ« se i kupton shqetĂ«simet e studentĂ«ve. “ËshtĂ« gjithmonĂ« e vĂ«shtirĂ« kur gjĂ«rat ndryshojnĂ«. Por shkencat kompjuterike janĂ« njĂ« fushĂ« ku gjithçka ndryshon gjatĂ« gjithĂ« kohĂ«s.” /Monitor/kb

12:40 Deputeti i PD: Nuk shkoj te kjo protestë! Së shpejti, do kemi protestat tona të fuqishme

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 12:40

Deputeti i Partisë Demokratike, Luan Baçi, thotë se nuk ka shkuar asnjë ditë në protestë pasi, sipas tij, ka qenë mjaftueshëm te protestat e organizuara nga Partia Demokratike.

“UnĂ«, pĂ«r shembull, nuk kam qenĂ« asnjĂ« ditĂ« nĂ« protestĂ«. Po e them, nuk e shikoj tĂ« arsyeshme qĂ« tĂ« jem pjesĂ« e asaj proteste pĂ«r arsye se protestoj boll kur bĂ«n Partia Demokratike protesta dhe patjetĂ«r do tĂ« kemi protestat tona shumĂ« tĂ« fuqishme, siç i kemi pasur, duke ftuar tĂ« gjithĂ« shqiptarĂ«t”, tha Baçi.

Kur u pyet se kur do tĂ« rinisin protestat e PartisĂ« Demokratike, Baçi u pĂ«rgjigj: “Jemi duke pĂ«rfunduar procesin zgjedhor, me konstituimin e KĂ«shillit KombĂ«tar dhe zgjedhjen e organeve tĂ« tjera drejtuese dhe pastaj do tĂ« njoftojmĂ« qytetarĂ«t me agjendĂ«n tonĂ«, pĂ«r tĂ« qenĂ« transparentĂ« dhe pĂ«rbashkues me tĂ« gjithĂ«â€.

Sipas tij, “nĂ« protestĂ«n qytetare janĂ« me qindra e mijĂ«ra demokratĂ« dhe kjo Ă«shtĂ« nĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« protestĂ«s dhe ShqipĂ«risĂ«â€./kb

12:22 Alarmi i avokat Ngjelës: Na fshehin historinë, Napoleoni fliste shqip

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 12:22

Avokati Spartak Ngjela ka ngritur alarmin në një postim një llogarinë e tij në Facebook se shqiptarëve po ju fshehin historinë. Sipas avokatit, Napoleon Bonaparti, kishte deklaruar se fliste shqip.

Më tej vijon duke thënë se e gjithë mesjeta evropiane ka qenë e dominuar nga princat shqiptarë, madje edhe gjatë pushtimit të Perandorisë Bizantinë.

Avokati shprehet se ndërsa historianët shqiptarë heshtin për këto fakte, historiografia moderne po shkëlqen

Postimi i plotë:

Në shekuj e shekuj na e kanë fshehur historinë, na e kanë mohuar dhe luftuar epokën e arbërisë: pse a nuk ishte Napoleon Bonaparti që i turullosi francezet kur hapur, në kulmin e fuqisë së tij, ai deklaroi:
Unë me gratë flas frëngjisht, kurse me burrat flas shqip.
Dhe ne ende nuk po e shkruajmë dot historinë tonë se na e kanë fshehur, por në shekuj sllavët dhe francezet e grekët na kanë blerë edhe princat tanë shqiptarë; kurse në kohët moderne na kanë blerë apo na janë kërcënuar me jetë princat tanë që kanë dashur të flasin për historinë e Arbërisë.
Por ajo që e ka bërë historinë të heshtë është fakti që figurat më të mëdha të gjeneralëve të famshëm kanë qenë shqiptarë.
E gjithë mesjeta evropiane ka qenë e dominuar nga princat shqiptarë; madje edhe gjatë pushtimit të gjatë të Perandorisë Bizantine, të cilën sot historiografia e re, në bazë të dokumenteve dhe drejtimit si figura, historinë e Bizantit po quan si një histori të fshehur të Arbërisë.
Kurse historianët shqiptarë, heshtin, sepse sigurisht që i kanë trembur, por tani historiografia moderne po shkëlqen.
Po pse ka qenë dhe vijon të jetë ende dhe sot frika kundrejt historisë së Arbërisë?
Sepse shqiptarĂ«t janĂ« tĂ« copĂ«tuar ende sot edhe nĂ« tre shtete tĂ« tjerĂ«: Epiri i Veriur, ÇamĂ«ria dhe Turqia, tĂ« cilat nĂ« thelb janĂ« shtete shqiptare.
Por nuk duhet të harrojmë që edhe Greqinë arvanitasit e kanë krijuar si shtet, në vitin 1881. /kb

12:21 Tensione në Fakultetin e Mjekësisë Dentare, kërkesa për shkarkimin e shefes së departamentit shkakton përplasje

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 12:21

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

Dekania e Fakultetit të Mjekësisë Dentare, Silvana Bara, ka paraqitur pranë Rektoratit një kërkesë zyrtare për lirimin nga detyra të drejtueses së Departamentit, Prof. Dr. Edit Xhajankën, ish-drejtuese e këtij fakulteti. Për disa vite, znj. Bara ka qenë pjesë e ekipit drejtues të fakultetit, zv.dekane, në kohën kur institucioni drejtohej nga Prof. Dr. Xhajanka

Një zhvillim i fundit në Universitetin e Mjekësisë ka ngjallur diskutime në radhët e stafit akademik. Sipas informacioneve të siguruara nga burime universitare, dekania e Fakultetit të Mjekësisë Dentare, Silvana Bara, ka paraqitur pranë Rektoratit një kërkesë zyrtare për lirimin nga detyra të drejtueses së Departamentit, Prof. Dr. Edit Xhajankën, ish-drejtuese e këtij fakulteti.
Çështja ka marrĂ« vĂ«mendje tĂ« veçantĂ« pĂ«r shkak tĂ« marrĂ«dhĂ«nies sĂ« mĂ«parshme profesionale mes dy pedagogeve. PĂ«r disa vite, znj. Bara ka qenĂ« pjesĂ« e ekipit drejtues tĂ« fakultetit, zv.dekane, nĂ« kohĂ«n kur institucioni drejtohej nga Prof. Dr. Xhajanka, njĂ« periudhĂ« qĂ« shumĂ« kolegĂ« e konsiderojnĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r formimin e saj nĂ« aspektin akademik dhe administrativ.
Burime pranë universitetit thonë se mospajtimet mes tyre janë bërë më të dukshme vitet e fundit, kryesisht për mënyrën e trajtimit të çështjeve të ndryshme që lidhen me funksionimin dhe mbarëvajtjen e fakultetit. Në mbledhjet e Dekanatit dhe të Senatit Akademik, Prof. Dr. Xhajanka ka qenë shpesh ndër zërat që kanë kërkuar më shumë transparencë dhe reagim institucional ndaj problematikave të ngritura.

Sipas të njëjtave burime, debatet kanë kaluar edhe në rrugë institucionale. Ish-dekania mësohet se ka paraqitur shqetësime pranë organeve kompetente universitare dhe ka kërkuar sqarime për një sërë çështjesh që lidhen me administrimin e fakultetit dhe zbatimin e objektivave të shpallura nga drejtuesit aktualë.
Ndërkohë, Prof. Dr. Xhajanka ka vijuar të adresojë problemet që, sipas saj, prekin Fakultetin e Mjekësisë Dentare, duke iu drejtuar jo vetëm strukturave të Universitetit të Mjekësisë, por edhe institucioneve shtetërore përgjegjëse për arsimin e lartë.
E njohur për kontributin e saj në fushën e stomatologjisë, Prof. Dr. Xhajanka ka drejtuar fakultetin për dy mandate radhazi. Gjatë kësaj periudhe janë zgjeruar bashkëpunimet ndërkombëtare dhe janë ndërmarrë iniciativa që synonin modernizimin e programeve dhe strukturave akademike.

Burimet bëjnë me dije se tema u diskutua edhe në mbledhjen e Senatit Akademik të 9 qershorit, ku Prof. Dr. Xhajanka u njoh me procedurën e nisur ndaj saj. Sipas informacionit të disponueshëm, ajo nuk kishte qenë më herët në dijeni të hapave të ndërmarrë. E pyetur për situatën, Prof. Dr. Xhajanka nuk ka preferuar të komentojë. /Kb

12:09 Si e bëri qeveria amerikane Elon Musk trilioner

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 12:09

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

Elon Musk ka shumë njerëz për të falënderuar që u bë trilioneri i parë në botë, inxhinierët e kompanive të tij që prodhuan përparime teknologjike, investitorët e Wall Street-it që ishin të gatshëm ta mbulonin me miliarda dollarë pavarësisht financave të diskutueshme, por mbi të gjitha, taksapaguesit amerikanë dhe politikëbërësit qeveritarë.

“Nuk do tĂ« ekzistonin (Tesla dhe SpaceX) po tĂ« mos ishte qeveria,” tha Ross Gerber, CEO i firmĂ«s sĂ« investimeve Gerber KaĂ«asaki dhe njĂ« nga investitorĂ«t e hershĂ«m nĂ« Tesla.

Qeveria federale i dha SpaceX më shumë se 500 milionë dollarë grante në vitet e para të saj. Dhe këta 500 milionë dollarë janë vetëm një pjesë e vogël e asaj që Tesla përfitoi nga grantet qeveritare, huatë, kontratat dhe politikat rregullatorë, shkruan CNN.

Kjo nuk do të thotë se suksesi i SpaceX dhe vlerësimi prej rreth 1.5 trilionë dollarësh i Tesla-s janë tërësisht rezultat i shpenzimeve federale, por të dyja kompanitë ishin në vështirësi si startup-e përpara se të merrnin subvencione nga taksapaguesit.

Paratë e hershme e shtynë përpara SpaceX

Pyetja se sa nga pasuria prej 1 trilion dollarĂ«sh e Musk-ut vjen nga qeveria nuk Ă«shtĂ« aq e thjeshtĂ« sa duket. Sipas disa matjeve, vetĂ«m njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l e pasurisĂ« sĂ« tij vjen falĂ« taksapaguesve. KompanitĂ« e tij kanĂ« marrĂ« “vetĂ«m” dhjetĂ«ra miliarda dollarĂ« nga kontratat dhe programet qeveritare. Por nuk ka rĂ«ndĂ«si vetĂ«m shuma e parave, ka rĂ«ndĂ«si edhe koha kur ato u morĂ«n.

Përfitimi i parë i madh i SpaceX ishte një grant prej 278 milionë dollarësh nga NASA në vitin 2006 për zhvillimin e sistemit të raketave Falcon dhe kapsulës Dragon. Programi i Space Shuttle po përfundonte dhe SHBA-së i duhej një mënyrë e re për të transportuar astronautë dhe ngarkesa në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor.

Ky ishte i pari nga më shumë se 500 milionë dollarë grante që SpaceX do të merrte, sipas të dhënave të PitchBook, e cila ndjek vlerësimin e kompanive private.

“Kjo pĂ«rbĂ«nte rreth gjysmĂ«n e kapitalit qĂ« ata kishin mbledhur deri nĂ« atĂ« moment,” tha Casey Dreier, shef i politikave hapĂ«sinore nĂ« Planetary Society, njĂ« grup interesi publik qĂ« promovon fluturimet hapĂ«sinore, pĂ«rpara IPO-sĂ« sĂ« SpaceX. “Ky ishte njĂ« angazhim i konsiderueshĂ«m qĂ« NASA ofroi.”

Dhe ndërsa NASA ka përfituar nga suksesi i SpaceX, me dhjetëra njerëz të transportuar në stacionin hapësinor me raketat e kompanisë, ajo nuk përfitoi në të njëjtën mënyrë si investitorët privatë.

“NjerĂ«zit qĂ« vendosĂ«n gjysmĂ«n tjetĂ«r tĂ« kapitalit nĂ« atĂ« periudhĂ« janĂ« gati tĂ« bĂ«hen multimiliarderĂ«,” tha Dreier.

Dhe mbështetja nga NASA nuk u ndal me grantet. Vetë Musk ka pranuar se kompania ishte pothuajse pa para në fund të vitit 2008 kur mori një kontratë vendimtare dhe të paprecedentë prej 1.6 miliardë dollarësh nga agjencia amerikane e hapësirës.

“Fakti Ă«shtĂ« se ne nuk do tĂ« mund ta kishim nisur SpaceX, as nuk do tĂ« kishim arritur deri nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, pa ndihmĂ«n e NASA-s,” tha Musk nĂ« vitin 2012 kur kompania lĂ«shoi pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« raketĂ«n Falcon 9 drejt ISS.

Rregulloret e mbajtën gjallë Tesla-n

Në krahasim, Tesla ka marrë kontrata qeveritare relativisht modeste në të kaluarën. Por ajo mori shumë ndihmë për të nisur rrugëtimin e saj, ndihmë vendimtare.

Në janar të vitit 2010, Tesla kishte shitur më pak se 2,000 makina gjatë gjithë historisë së saj, pothuajse të gjitha automjete elektrike të bazuara në makina sportive të Lotus, një kompani britanike relativisht pak e njohur. Më pas Tesla mori një hua me interes të ulët prej 465 milionë dollarësh nga Departamenti Amerikan i Energjisë, vetëm disa muaj para ofertës së saj fillestare publike. Me këtë hua, kompania zhvilloi sedanin Tesla Model S, suksesin e saj të parë të madh. Tesla e shlyeu huanë më herët se afati nëpërmjet të ardhurave nga një shitje shtesë aksionesh në vitin 2013.

Një kreditim tatimor prej 7,500 dollarësh për blerësit e automjeteve elektrike i lejoi kompanisë dhe prodhuesve të tjerë të shisnin automjete elektrike të prodhuara në Amerikë me një çmim më të lartë sesa do të lejonte ndryshe tregu.

BlerĂ«sit e Tesla-s pĂ«rfituan kredi tatimore federale me vlerĂ« tĂ« vlerĂ«suar prej 3.4 miliardĂ« dollarĂ«sh pĂ«rpara se kjo lehtĂ«si tĂ« pĂ«rfundonte nĂ« vitin 2019. MĂ« pas Tesla uli çmimet pĂ«r tĂ« ruajtur kĂ«rkesĂ«n. Duke parĂ« sa shumĂ« iu desh tĂ« ulte çmimet, kredia tatimore ka tĂ« ngjarĂ« t’i ketĂ« sjellĂ« Tesla-s mĂ« shumĂ« se 1 miliard dollarĂ« tĂ« ardhura shtesĂ« nga makinat e shitura nĂ« SHBA sesa do tĂ« kishte arritur pa kĂ«tĂ« kredi.

Kredia tatimore u rikthye në vitin 2023 si pjesë e Aktit për Uljen e Inflacionit të administratës Biden. Por republikanët në Kongres dhe administrata Trump e përfunduan këtë kreditim për të gjithë industrinë më 30 shtator 2025.

Megjithatë, mbështetja më e rëndësishme financiare për Tesla-n nuk erdhi nga kreditë tatimore për blerësit e automjeteve elektrike. Ajo erdhi nga një program qeveritar për reduktimin e emetimeve të karbonit në industrinë automobilistike.

Sipas kĂ«tij kuadri rregullator, kompanitĂ« automobilistike duhej tĂ« pĂ«rmbushnin kufijtĂ« e emetimeve. NĂ«se nuk i pĂ«rmbushnin, duhej tĂ« blinin “kredi emisionesh” nga kompanitĂ« qĂ« ishin nĂ« pĂ«rputhje me kufijtĂ«. Dhe e vetmja kompani qĂ« gjithmonĂ« ishte nĂ«n kufijtĂ« e emetimeve dhe kishte kredi pĂ«r tĂ« shitur ishte Tesla, pasi tĂ« gjitha automjetet e saj janĂ« elektrike.

Kjo do të thoshte se pothuajse çdo kompani tjetër automobilistike në SHBA ishte e detyruar të derdhte para në arkat e Tesla-s si rezultat i këtyre rregulloreve. Shitjet e këtyre kredive përbënin gati 25% të të ardhurave të kompanisë në vitin 2008 dhe 10% të të ardhurave të saj gjatë pesë viteve të ardhshme. Midis viteve 2008 dhe 2019, shitjet e kredive rregullatore gjeneruan më shumë se 2 miliardë dollarë për kompaninë. Tesla mund të kishte dështuar pa këto fonde, një fakt që as vetë Elon nuk e ka mohuar.

Në një postim në vitin 2020, Musk pranoi se Tesla ishte shumë pranë falimentimit edhe në vitin 2019. Edhe pasi i shpëtoi këtij rreziku, vetëm në vitin 2021 Tesla arriti të regjistronte fitim pa ndihmën e shitjes së kredive.

Që nga viti 2019, shitjet e kredive rregullatore kanë sjellë edhe 12.3 miliardë dollarë të tjerë, ku pothuajse e gjithë kjo shumë ka shkuar drejtpërdrejt në fitimin neto të kompanisë. Megjithatë, këto të ardhura ka të ngjarë të zhduken në të ardhmen, pasi republikanët në Kongres e kanë eliminuar praktikisht programin.

Por vlera e Tesla-s nuk lidhet mĂ« shumĂ« me makinat e saj. PĂ«rkundrazi, çmimi i aksioneve tĂ« kompanisĂ« bazohet nĂ« premtimin e Musk-ut se Tesla sĂ« shpejti do tĂ« ofrojĂ« gjerĂ«sisht “robotaksi” vetĂ«drejtuese dhe robotĂ« humanoidĂ«, njĂ« premtim qĂ« ai Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur prej kohĂ«sh ta realizojĂ«, por me pak sukses.

Besimi i Wall Street-it tek Musk është arsyeja kryesore pse pasuria e tij ka arritur nivele të paimagjinueshme më parë, të paktën për momentin, për sa kohë që aksionet e kompanive të tij mbeten pranë niveleve aktuale. Por ky besim ekziston sepse, në fillimet e bizneseve të tij, kur kishte më shumë nevojë për mbështetje financiare, ishte qeveria amerikane, jo Wall Street-i, ajo që ofroi ndihmën e nevojshme.

“NĂ« fund rezultoi se ishte shumĂ« mirĂ« pĂ«r qeverinĂ«, AmerikĂ«n dhe shoqĂ«rinĂ« qĂ« kĂ«to kompani ekzistojnĂ«, kĂ«shtu qĂ« nuk pendohem qĂ« qeveria i dha atij para,” tha Gerber, investitori i hershĂ«m i Tesla-s qĂ« tani Ă«shtĂ« kritik i Musk-ut. “Gabimi qĂ« bĂ«ri qeveria ishte se duhej tĂ« kismet marrĂ« njĂ« pjesĂ«marrje nĂ« kapital.”/kb

11:51 Përplasen dy automjete në aksin Pogradec-Lin/ Dy persona të plagosur

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 11:51

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

Një aksident rrugor ka ndodhur ditën e sotme në aksin nacional Pogradec-Lin, në afërs të fshatit Pojskë.

Sipas informacioneve paraprake, në aksident janë përfshirë dy mjete.

Të plagosur kanë mbetur dy persona të cilët po transportohen me ambulancë drejt spitalit të Pogradecit për ndihmë mjekësore./kb

11:20 “ShqipĂ«ria e para nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor pĂ«r transparencĂ«n buxhetore”, Rama: Nga 38 nĂ« 64 pikĂ«, progres historik

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 11:20

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

Kryeministri Edi Rama deklaroi se Shqipëria është renditur e para në Ballkanin Perëndimor për transparencën buxhetore, sipas rezultateve të Anketës së Buxhetit të Hapur 2025.

NĂ« podcastin “Flasim”, kreu i qeverisĂ« e cilĂ«soi kĂ«tĂ« si njĂ« vlerĂ«sim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m ndĂ«rkombĂ«tar, qĂ« sipas tij dĂ«shmon progresin e bĂ«rĂ« nĂ« mirĂ«qeverisje dhe llogaridhĂ«nie ndaj qytetarĂ«ve.
“NjĂ« tjetĂ«r vlerĂ«sim pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« si vendi lider nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor. PĂ«r çfarĂ«? PĂ«r transparencĂ«n buxhetore.

Një vlerësim ndërkombëtar domethënës: Anketa e Buxhetit të Hapur 2025, e realizuar nga partneriteti ndërkombëtar për buxhetin, që e rendit Shqipërinë të parën në Ballkanin Perëndimor për transparencën buxhetore.

Një rezultat i rëndësishëm që mat një nga elementët themelorë të mirëqeverisjes: sa i hapur është shteti ndaj qytetarëve në mënyrën se si mbledh, administron dhe shpenzon fondet publike.

Nga 38 pikĂ« nĂ« vitin 2015, ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« 64 pikĂ« nĂ« vitin 2025, pra thuajse dyfishin. ShqipĂ«ria ka shĂ«nuar progresin mĂ« tĂ« madh historik nĂ« kĂ«tĂ« tregues, krahasuar me vendet e tjera. Ka mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si fakti, madje, se nuk bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rmirĂ«sim tĂ« rastĂ«sishĂ«m, por pĂ«r njĂ« rezultat tĂ« njĂ« dekade reformash, digjitalizimi, rritje standardesh tĂ« raportimit dhe forcimit tĂ« mekanizmave llogaridhĂ«nĂ«s. Dhe, nĂ« njĂ« kohĂ« kur vendi po afrohet nĂ« Bashkimin Europian dhe po tĂ«rheq investime gjithnjĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha ndĂ«rkombĂ«tare, transparenca nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« standard demokratik, ai Ă«shtĂ« njĂ« kusht i rĂ«ndĂ«sishĂ«m dhe i domosdoshĂ«m pĂ«r besimin. Natyrisht, kemi nevojĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« mĂ« shumĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim dhe kemi nevojĂ« tĂ« rritemi mĂ« shumĂ«. Dhe kĂ«tĂ« e bĂ«jmĂ« duke vazhduar punĂ«n dhe duke synuar, jo mĂ« vendin e parĂ« nĂ« rajon, por nivelin mbi mesatar tĂ« shteteve anĂ«tare tĂ« Bashkimit Europian”, tha Rama./kb

11:13 Gjendet i pajetë në banesë 25-vjeçari në Tiranë, çfarë dyshohet

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 11:13

Last Updated on 14/06/2026 by Kesjana

-Më datë 14.06.2026, ora 04:35, në Astir, në ambientet e banesës, është gjetur pa shenja jete shtetasi E. K., rreth 25 vjeç. Nga këqyrja paraprake e trupit nuk janë konstatuar shenja dhune.

Grupi hetimor në bashkëpunim me Prokurorinë po punon për sqarimin e plotë të rrethanave të rastit, ku paraprakisht dyshohet për vdekje natyrale.

-Rreth orĂ«s 04:45, nĂ« rrugĂ«n “Haki Husha”, Mjull-Bathore, dyshohet se ka shpĂ«rthyer njĂ« sasi e vogĂ«l lĂ«nde plasĂ«se nĂ« portĂ«n e jashtme tĂ« banesĂ«s sĂ« shtetasit D. S., duke shkaktuar vetĂ«m dĂ«me materiale. Grupi hetimor vijon punĂ«n pĂ«r sqarimin e rrethanave tĂ« rastit, si dhe pĂ«r identifikimin dhe kapjen e autorit./kb

11:02 “KundĂ«rshtarĂ«t e Trump janĂ« tĂ« interesuarit pĂ«r protestat”/ Rama: Edhe llapaqorrat hedhin gurĂ«t e fshehin duart

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana
14 June 2026 at 11:02

Kryeministri Edi Rama foli në episodin e sotëm të podcastit edhe lidhur me 35-vjetorin e Partisë Socialiste, që sipas tij përkoi edhe më valën e protestave që po zhvillohen.

Rama u shpreh se kjo koicidencë është dhe një shenjë për të kuptuar se çfarë duhet mësuar nga protestat.

Ndër të tjera shtoi se për këto protesta janë të interesuar të gjitha ata që janë kundërshtare të presidentit të SHBA-së, Donald Trump.

Kreu i qeverisĂ« u shpreh gjithashtu se nĂ« protesta, janĂ« futur tĂ« gjitha partitĂ« politike, sipas tij “duke hedhur gurĂ«t e duke fshehur duart”.

Ndërkohë shtoi se PS-ja eështë e vetmja forcë politike që do të çojë përpara Shqipërinë në rrugën drejt Bsashkimit Europian.

“Ironikisht, ky 35-vjetor ose mĂ« saktĂ«, pĂ«r njĂ« koincidence qĂ« mbase Ă«shtĂ« edhe njĂ« shenjĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r t’u ndalur njĂ« moment, pĂ«r tĂ« marrĂ« frymĂ« dhe pĂ«r tĂ« kuptuar se çfarĂ« duhet tĂ« mĂ«sojmĂ« nga kjo valĂ« protestash qĂ« pĂ«rkoi me kĂ«tĂ« 35-vjetor debatesh dhe nga kjo frymĂ«, si tĂ« thuash e tensionuar, fatmirĂ«sisht paqĂ«sisht qĂ« ka pushtuar hapĂ«sirĂ«n publike ditĂ«t e fundit. NjĂ« frymĂ« qĂ« ushqehet edhe nga fakti qĂ«, pĂ«r shkak nĂ« kĂ«tĂ« subjekt fillestar, nĂ« kĂ«tĂ« çështje qĂ« u bĂ« çështja, qĂ« inicioi protestĂ«n, natyrisht si rezultat i njĂ« akti skandaloz, qĂ« u dĂ«nua menjĂ«herĂ« edhe ligjĂ«risht, edhe institucionalisht, qĂ«ndron familja e presidentit tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara.
Dhe kjo bën që të gjithë ata që janë kundërshtarë të presidentit të Shteteve të Bashkuara të jenë të interesuar për këtë protestë, që Shqipëria të bëhet një platformë ku të përplasen forca shumë të mëdha, të përplaset opozita amerikane me presidentin e Amerikës, përplaset kundërshtia europiane me presidentin e Amerikës, të përplasen interesa të tjera që e duan Shqipërinë të ripozicionuar ndryshe dhe të bëhet një udhëkryq ku, faktikisht, kundërshtia e fillimit kthehet në një gjë krejt tjetër. Dhe Shqipëria përmbytet nga një shpërthim i të gjitha kanaleve të keqinformimit, të dezinformimit, të gjysmë të vërtetave që bëhen gënjeshtra gjithmonë e më të mëdha, orë pas ore, dhe që faktikisht i vendosin faktet në cep dhe fantazinë në qendër.
Natyrisht që protesta është shëmbëlltyrë e një vendi demokratik. Natyrisht që është shëndeti demokratik i vendit që ka një protestë e cila lind dhe formësohet jo rreth partive, jo pas partive. Edhe pse tani partitë janë të gjitha të futura aty, duke hedhur gurët, e fshehur duart disa, ndërkohë që ndonjë tjetër, siç janë llapaqorrat, janë aty.
Por po aq e rëndësishme është që të mos humbasim aftësinë për të dalluar mes debatit dhe histerisë, mes kritikës dhe shpifjes, mes argumentit pasionant dhe bullizmit, kërcënimit, presionit, denigrimit të tjetrit. Shqipëria nuk mund të ecë përpara, duke u paralizuar nga frika prej një ndryshimi të madh, prej një projekti të madh, prej një investimi që është më i madhi në historinë e vendit tonë.
Dhe, patjetĂ«r qĂ«, do tĂ« ecim pĂ«rpara, duke dĂ«gjuar çfarĂ« duhet tĂ« dĂ«gjojmĂ«, duke mĂ«suar nga çfarĂ« na thonĂ« ata qĂ« nuk janĂ« dakord me ne, por duke vazhduar tĂ« ndĂ«rtojmĂ«, tĂ« ndĂ«rtojmĂ« ShqipĂ«rinĂ« me forcĂ«n e PartisĂ« Socialiste, qĂ« Ă«shtĂ« forca qĂ« ka marrĂ« reforma, ka ndĂ«rmarrĂ« reforma tĂ« vĂ«shtira, ka shtyrĂ« pĂ«rpara procese qĂ« shpesh janĂ« kundĂ«rshtuar, por qĂ« sot kanĂ« ndryshuar rrĂ«njĂ«sisht edhe gjendjen, edhe pozicionin e ShqipĂ«risĂ«. Dhe, pĂ«r kĂ«tĂ«, mjafton tĂ« kthejmĂ« mbrapa kokĂ«n, jo mĂ« shumĂ«, po 10 vjet, dhe pĂ«r tĂ« parĂ« se ku ishim nĂ« raport me botĂ«n, nĂ« raport me ekonominĂ«, me institucionet, me tĂ« gjitha. Dhe, faktikisht, nuk ka simbolikĂ« mĂ« tĂ« fortĂ« se fakti qĂ« ky 35-vjetor na gjeti edhe nĂ« pikĂ«n mĂ« tĂ« avancuar tĂ« rrugĂ«s sonĂ« europiane. Pak javĂ« mĂ« parĂ« hymĂ« nĂ« fazĂ«n e fundit tĂ« negociatave pĂ«r anĂ«tarĂ«sim, qĂ« Ă«shtĂ« faza e mbylljes sĂ« kapitujve, duke afruar mĂ« shumĂ« se kurrĂ« me atĂ« objektiv historik dhe strategjik qĂ« shqiptarĂ«t e kanĂ« ndjekur me dekada dhe qĂ« ne e kemi fiksimin tonĂ« ditĂ« pĂ«r ditĂ«, ditĂ« pĂ«r ditĂ«, ditĂ« pĂ«r ditĂ«â€, tha Rama. /Kb

Humb jetĂ«n njĂ« grua, plagosen katĂ«r persona nga pĂ«rplasja e makinave nĂ« Pogradec –

✇27.al
By: 27
14 June 2026 at 12:43

Një aksident rrugor është regjistruar në aksin nacional Pogradec-Lin, në afërsi të fshatit Pojskë.

Sipas informacioneve paraprake, në përplasjen e ndodhur janë përfshirë dy automjete. Si pasojë e aksidentit, ka ndërruar jetë një grua dhe  katër persona të tjerë kanë mbetur të plagosur.

Të lënduarit janë transportuar me ambulancë drejt Spitalit të Pogradecit, ku po marrin ndihmën e nevojshme mjekësore. Ende nuk dihet gjendja e tyre shëndetësore.

gijotina.com/

❌
❌