Disa nga njerëzit me nivelin më të lartë të ankthit që shoh në praktikën time psikoterapeutike janë njëkohësisht ndër më të aftët dhe më të përgjegjshmit. Ata punojnë shumë dhe i vendosin vetes standarde të larta. Me fjalë të tjera, janë shumë të zotë për të qenë “korrektë”.

Ndërgjegjshmëria, tipari i personalitetit që lidhet me vetëkontrollin, përgjegjësinë, punën e palodhur dhe rregullin, është përgjithësisht një avantazh. Njerëzit e ndërgjegjshëm zakonisht ecin më mirë në punë, ndërtojnë marrëdhënie më të shëndetshme dhe madje jetojnë më gjatë, pjesërisht sepse ndjekin këshillat mjekësore dhe kujdesen për veten. Është e kuptueshme pse ky është një tipar që përpiqemi ta kultivojmë te vetja dhe te fëmijët tanë.

Por edhe gjërat e mira, kur teprohen, mund të kthehen në problem. Vetëkontrolli i fortë mund të ushqejë ankthin dhe frenimin. Nevoja e madhe për rregull mund të kthehet në dëshirë obsesive për të kontrolluar mjedisin. Kërkimi i përsosmërisë mund të shndërrohet në perfeksionizëm dhe të çojë në konsumim. Në format e saj ekstreme, ndërgjegjshmëria mund t’i lodhë njerëzit dhe t’ua ngushtojë në heshtje jetën.

Ndërgjegjshmëria nuk është, në vetvete, virtyt moral. Është një tipar personaliteti që përshkruan, jo përcakton si duhet të jemi, një spektër prirjesh të trashëguara dhe ndikimesh nga mjedisi. Edhe njerëzit më pak të ndërgjegjshëm kanë pikat e tyre të forta: spontaniteti dhe gatishmëria për të marrë rrezik mund të jenë të dobishme për ta dhe për grupet ku bëjnë pjesë. Në jetën moderne, ndërgjegjshmëria shpërblehet aq shumë, sa kostot e saj shpesh mbeten pa u analizuar.

Në praktikën time psikoterapeutike, shpesh shoh anën e vështirë të përpjekjes së vazhdueshme për të qenë korrekt. Njerëzit jashtëzakonisht të ndërgjegjshëm shpesh përballen me një ndjenjë të vazhdueshme faji se nuk po përmbushin detyrimet ndaj të tjerëve apo pritshmëritë që kanë për veten. Nevoja për rregull dhe kontroll ushqen ankthin, ndërsa vështirësia për të duruar pasigurinë mund ta paralizojë vendimmarrjen. Edhe marrëdhëniet e afërta mund të vuajnë, kur shmangia e konfliktit dhe emocioneve të vështira i mban të tjerët në distancë.

Problemi me përpjekjen e vazhdueshme

Kur këto tensione i sjellin në terapi, instinkti i parë i njerëzve shumë të ndërgjegjshëm është të përpiqen edhe më shumë. Ata e shohin terapinë si një mënyrë tjetër për të rregulluar “mangësitë” e tyre. Kur përballen me mundësinë se standardet që i vendosin vetes janë ndëshkuese, shpesh shqetësohen se po u kërkohet të dështojnë ndaj vetes apo ndaj të tjerëve.

Përpiqem t’i ndihmoj të kuptojnë se idealet e tyre nuk janë domosdoshmërisht shumë të larta, por mund të jenë tepër të ngurta. Një krahasim i dobishëm është ai me atletin e mbistërvitur. Imagjinoni një vrapuese që e ka ndërtuar formën fizike për vite me radhë, duke rritur kilometrat, duke shtuar intensitetin dhe duke u bërë gjithnjë më e shpejtë e më konkurruese. Stërvitja e fortë e ndihmon të arrijë objektivat. Por, në një moment, dëmtimet nga mbingarkesa fillojnë ta ngadalësojnë, pavarësisht formës së mirë. Zgjidhja nuk është të ndalojë së vrapuari apo të pranojë se duhet të bëhet më e ngadaltë. Zgjidhja është të fusë më shumë rikuperim dhe, sidomos, të forcojë muskujt dhe indet që i ka marrë si të mirëqena.

Njeriu shumë i ndërgjegjshëm është në një pozicion të ngjashëm. Vullneti dhe disiplina i kanë shërbyer vërtet mirë. Përgjigjja nuk është t’i çmontojë këto tipare, por të “stërvitë” ato pjesë të vetes që i ka lënë pas dore, për të sjellë më shumë ekuilibër në jetë.

Ka tri qasje kryesore për të zbutur idealet e ngurta të njerëzve shumë të ndërgjegjshëm.

Të pranosh pasigurinë dhe papërsosmërinë

Në përpjekjen për të qenë moralë, racionalë dhe të suksesshëm, njerëzit e ndërgjegjshëm priren të shmangin pasigurinë, papërsosmërinë, konfliktin dhe emocionet e forta. Shpesh, kjo shmangie ndodh pa e kuptuar dhe është e rrënjosur thellë në mënyrën si sillen.

Ankthi dhe shmangia e ushqejnë njëri-tjetrin. Ne priremi të shmangim gjërat që na bëjnë ankthiozë dhe kjo shmangie e forcon edhe më shumë ankthin. Shmangia e pasigurisë jep përkohësisht ndjesinë e kontrollit, por është një kontroll i rremë.

Afrimi gradual dhe i kujdesshëm me situatat që shkaktojnë ankth është baza e terapisë së ekspozimit, një nga ndërhyrjet më të mbështetura në psikoterapi. Duke nisur me hapa të vegjël, duke e përjetuar ankthin dhe duke vënë re se frikat më të mëdha nuk realizohen, njeriu mund të mësojë të kalojë përtej nxitësve të ankthit dhe të bëjë gjëra që më parë i shmangte.

Në praktikë, kjo mund të duket shumë e thjeshtë: të dërgosh një email pasi e ke rishikuar një herë, jo pesë herë për të parashikuar çdo reagim të mundshëm; të dorëzosh një projekt edhe pse ke ende dyshime; të ndash një ndjenjë të vështirë me dikë që i beson. Për njeriun shumë të ndërgjegjshëm, pranimi i pasigurisë në këto forma të vogla mund të ndihet si hedhje në të panjohurën. Por kalimi përmes këtyre shqetësimeve në dukje të vogla është rruga drejt ndryshimit më të thellë.

Të mos u ikësh emocioneve dhe bisedave të vështira

Ndërgjegjshmëria përfshin kontroll të kujdesshëm të emocioneve të forta, gjë që shpesh është e përshtatshme, sidomos në kontekste profesionale. Por frenimi emocional bëhet problem kur nuk përshtatet me situatën. Marrëdhëniet përfshijnë shpesh fërkime. Komunikimi i mirë ndonjëherë do të thotë të zhgënjesh dikë, të thuash diçka të pakëndshme ose të kërkosh atë që të nevojitet.

Njerëzit shumë të ndërgjegjshëm shpesh zgjedhin përshtatjen pasive dhe, kur arrijnë në kufi, shpërthejnë me zemërim. Ata zakonisht përfitojnë kur praktikojnë komunikim të qetë, të drejtpërdrejtë dhe këmbëngulës në situata të ngarkuara emocionalisht.

Po aq e vështirë mund të jetë për ta të ndajnë emocione të brishta në kontekste të përshtatshme. Të flasësh me miqtë apo familjarët më të afërt për trishtimin, lëndimin apo shqetësimin na ndihmon të ndihemi më pranë tyre dhe i ndihmon edhe ata të ndihen më pranë nesh. Njerëzit shumë të ndërgjegjshëm zakonisht kanë nevojë ta shtyjnë veten pak më shumë drejt ndarjes së këtyre emocioneve me njerëz të besuar.

Të heqësh dorë nga nevoja për të zgjidhur gjithçka

Ndoshta sfida më kundërintuitive për njeriun shumë të ndërgjegjshëm është thjesht të ndalojë së përpjekuri kaq fort. Aftësia për të menduar me përqendrim dhe përpjekje, e cila i bën këta njerëz efektivë, mund t’i bëjë gjithashtu të prirur ndaj mendimeve të përsëritura dhe shqetësimit të vazhdueshëm për probleme që nuk zgjidhen menjëherë. Ata e kanë të vështirë të dalin nga mënyra “duhet ta zgjidh”.

Kur i pyes njerëzit që ngecin në këtë mënyrë të menduari se ku arrijnë natyrshëm ta lëshojnë kontrollin, përgjigjet zakonisht janë të ngjashme: aktivitet fizik, kohë në natyrë, veprimtari krijuese, lojë me fëmijët dhe shoqërim me miq. T’i japësh më shumë vend lojës, krijimtarisë dhe pushimit është një pikë e mirë nisjeje. Këto aktivitete nuk janë thjesht ndërprerje nga puna “e vërtetë”; ato ushqejnë aftësi njohëse dhe emocionale që zgjidhja e vazhdueshme e problemeve shpesh i lë pas dore.

Edhe praktikat e vëmendjes së ndërgjegjshme janë një kundërpeshë e fuqishme ndaj mendimeve të tepërta. Edhe pse ndonjëherë promovohen më shumë seç duhet, këto praktika përfshijnë metoda të studiuara mirë, që ndihmojnë drejtpërdrejt kundër mendimeve të përsëritura dhe ngurtësisë mendore. Qëllimi është të mbash vëmendjen te momenti i tanishëm, pa gjykim. Kjo është një kundërpeshë e vërtetë ndaj prirjes analitike të mendjes shumë të ndërgjegjshme. Duke u përqendruar te frymëmarrja dhe ndjesitë trupore, ndërsa mendimet dhe emocionet lejohen të kalojnë, njeriu sfidon prirjen e mendjes për t’u bllokuar në të njëjtat mendime.

Natyrisht, disa mënyra të lehta për t’i shpëtuar mbingarkesës dhe përpjekjes së vazhdueshme mund të jenë të dëmshme: alkooli, droga apo përdorimi i tepruar i mediave elektronike. Kam vënë re se njerëzit shumë të ndërgjegjshëm mund të jenë më të cenueshëm ndaj këtyre zakoneve, pavarësisht, dhe ndonjëherë pikërisht për shkak, të përpjekjeve të tyre të ngurta për vetëkontroll. Nuk ka asgjë të keqe te disa “shkëputje” të kufizuara për t’u çlodhur, por për shumë njerëz me standarde vetëndëshkuese, këto sjellje mund të ushqejnë shmangien dhe të bëhen obsesive.

Psikoterapia është gjithashtu një mënyrë për të zbutur modelet e ngurta të mendimit. Eksplorimi i hapur dhe pa gjykim i përvojës personale me një terapist mund të krijojë hapësirë për t’u lidhur me emocionet që qëndrojnë nën sipërfaqe, për të praktikuar ndarjen e tyre me të tjerët dhe për të parë më qartë koston e idealeve të ngurta. Të eksplorosh shqetësimet dhe jetën emocionale me një terapist me përvojë mund të jetë një formë e rëndësishme ndihme për njeriun shumë të ndërgjegjshëm. Sigurisht, shmangia e emocioneve dhe frika nga varësia ndaj të tjerëve mund ta bëjnë të vështirë kërkimin e ndihmës.

Instinkti i njeriut shumë të ndërgjegjshëm, kur përballet me vështirësi, është të përpiqet më shumë. Psikoterapia ofron një rrugë tjetër: të lëshojë kontrollin e tepërt, të afrohet me atë që është e parehatshme, përfshirë emocionet, dhe të investojë te ato pjesë të jetës që janë lënë pas dore nga përpjekja e vazhdueshme për të qenë “i mirë”./ Nga Ben Endres Ph.D.-Psychology Today/a.d

Indeksi më i fundit i Çmimeve të Hoteleve ka zbuluar gjithashtu të gjitha këshillat për kursimin e parave që duhet të dini kur bëni rezervime.

Ekzistojnë dy lloje udhëtarësh: ata që thonë “hoteli nuk ka shumë rëndësi, pasi do ta përdorim vetëm për të fjetur” dhe ata që nuk do të pranonin kurrë të qëndronin në diçka më pak se një hotel luksoz me pesë yje.

Nëse e konsideroni veten pjesë të grupit të dytë, por nuk keni buxhetin që përputhet me shijet tuaja të kushtueshme, mund t’ju interesojë raporti më i fundit i Hotels.com.

Duke analizuar të dhënat e brendshme të rezervimeve, Indeksi i Çmimeve të Hoteleve 2026 ka zbuluar qytetet më të përballueshme për një qëndrim me pesë yje, dhe të gjitha ato kanë një kosto mesatare nën 200 euro për natë.

Qyteti me raportin më të mirë cilësi-çmim në botë për një qëndrim luksoz pa një çmim të lartë është Nha Trang në Vietnam, me një kosto mesatare prej 81 eurosh për natë. Megjithatë, tetë nga dhjetë qytetet e para në listë ndodhen në Europë.

Në Europë, në krye të listës renditet Zaragoza e Spanjës, me një kosto mesatare prej 140 eurosh për natë për një qëndrim me pesë yje.

Kryeqyteti i Aragonës, Zaragoza, është qyteti i katërt më i populluar në vend, por nuk po përballet me problemin e mbingarkesës turistike që po prek shumë destinacione të tjera.

Arkitektura e saj mudéjare është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, ndërsa vizitorët mund të shohin edhe atraksione të njohura si Pallati Aljafería dhe Bazilika Katedrale e Zojës së Shtyllës.

Zaragoza është gjithashtu një destinacion i preferuar për adhuruesit e çokollatës. Sipas traditës, murgjit e këtij qyteti ishin ndër të parët në Europë që provuan kakaon, dhe kjo histori mund të eksplorohet përmes Chocopass.

Pas Zaragozës në listë vjen Wrocław i Polonisë, ku një qëndrim mesatar kushton gjithashtu 140 euro për natë.

Qyteti i Vjetër piktoresk, i rrethuar nga hendeku historik i qytetit, është i mbushur me muze dhe monumente, ndërsa vizitorët mund të shohin edhe Sallën e Njëqindvjetorit, pjesë e listës së UNESCO-s.

Bregdeti i Shqipërisë tërheq pjesën më të madhe të vëmendjes, por kryeqyteti, Tirana, është një destinacion që ia vlen të vizitohet – veçanërisht për ata që kërkojnë një qëndrim me pesë yje me një kosto mesatare prej 150 eurosh për natë.

Qyteti ka muze që duhen vizituar patjetër, si Muzeu Historik Kombëtar dhe muzetë Bunk’Art, të cilët tregojnë historinë e jetës gjatë regjimit të Enver Hoxhës.

Duke kaluar nga Ballkani në rajonin Baltik, kryeqyteti i Letonisë, Riga, ofron gjithashtu qëndrime luksoze me një çmim mesatar prej 150 eurosh për natë.

Vizitorët mund të eksplorojnë kishat e shumta të qytetit, të shëtisin nëpër rrugët e mbushura me arkitekturë Art Nouveau ose të zbulojnë kulturën në rritje të birrave artizanale.

Një tjetër kryeqytet që shpesh anashkalohet është Zagrebi në Kroaci. Për më tepër, ai ofron akomodime cilësore me pesë yje me një kosto mesatare prej 150 eurosh për natë.

Vizitorët mund të shohin Kishën e Shën Markut, të dëgjojnë topin e mesditës në Kullën Lotrščak dhe të rikthehen te kujtimet në Muzeun e Marrëdhënieve të Thyera.

Kryeqyteti i Bullgarisë është një vend i mirë për birra artizanale, rrënoja romake dhe ski. Për më tepër, qëndrimet me pesë yje kushtojnë mesatarisht rreth 157 euro nata.

Greqia është gjithmonë një destinacion i njohur për pushimet verore, por nuk është e nevojshme të shpenzoni shumë – qëndrimet në Heraklion, Kretë, kushtojnë gjithashtu mesatarisht 157 euro nata.

Një tjetër kryeqytet baltik, Talini i Estonisë, e plotëson listën e qëndrimeve me pesë yje me vlerën më të mirë në Europë, me çmime mesatare rreth 163 euro për natë.

Atraksionet kryesore turistike përfshijnë Qytetin e Vjetër, pjesë e listës së UNESCO-s, Seaplane Harbour, që sot është muze detar, si dhe Sheshin e Festivalit të Këngës.

Dhjetëshja e parë plotësohet nga Santo Domingo në Republikën Dominikane, ku qëndrimet kushtojnë gjithashtu rreth 163 euro nata.

Këshilla të tjera për të kursyer para

Nëse jeni nga ata persona që rezervojnë fluturimin tani dhe shqetësohen më vonë për akomodimin, mund të jeni duke kursyer pa dashje një shumë të konsiderueshme parash.

Udhëtarët e minutës së fundit, që rezervojnë qëndrimin nga zero deri në shtatë ditë para mbërritjes, kursejnë mesatarisht 26% krahasuar me ata që e rezervojnë hotelin më shumë se katër muaj më herët.

Udhëtimi jashtë sezonit është një mënyrë e qartë për të kursyer, dhe janari është muaji më i lirë i vitit, sipas të dhënave të Hotels.com.

Nëse jeni fleksibël me ditën e mbërritjes, mund të kurseni gjithashtu ndjeshëm – duke nisur qëndrimin të dielën në vend të së shtunës, mund të kurseni 14%.

“Me rritjen e paqëndrueshmërisë së çmimeve të udhëtimeve këtë verë, kostot e karburantit mund të jenë në qendër të diskutimit, por çmimet e hoteleve janë aty ku udhëtarët po bëjnë kompromiset reale,” tha Melanie Fish, eksperte udhëtimesh dhe zëdhënëse e Hotels.com.

“Udhëtarët mund ta ndiejnë presionin financiar, por po bëhen edhe më të zgjuar. Ne po shohim udhëtarë që kursejnë deri në 26% duke rezervuar më pranë datës së udhëtimit, duke nisur qëndrimet të dielave ose duke parë përtej Mbretërisë së Bashkuar, ku hotelet me pesë yje mund të ofrojnë vlerë të fortë.”/ Euronews-a.d

Teksa numri i lindjeve në Kinë vazhdon të bjerë dhe popullsia plaket me ritme të shpejta, bizneset po orientohen gjithnjë e më shumë drejt asaj që njihet si “ekonomia e argjendtë”, tregu i produkteve dhe shërbimeve për të moshuarit.

Në Panairin Ndërkombëtar të Kujdesit për të Moshuarit, Rehabilitimit dhe Shëndetësisë, të mbajtur javën e kaluar në Shangai, më shumë se 600 kompani prezantuan produkte të përshtatura për nevojat e popullsisë në moshë.

Mes tyre ishin pajisje rehabilitimi, shtretër inteligjentë për kujdes shëndetësor, sisteme monitorimi të rrezikut të rrëzimit, terapi me dridhje dhe produkte të tjera të specializuara. Rënia e lindjeve po i detyron shumë kompani të ndryshojnë strategji. Disa produkte që më parë ishin krijuar për fëmijët po ridizenjohen për të moshuarit.

Një përfaqësuese e kompanisë Kangaroo Care tha se pajisja e tyre për pastrimin e dhëmbëve të pacientëve të pafuqishëm ishte projektuar fillimisht për fëmijë, por tani fokusohet te të moshuarit.

“Pleqtë dhe fëmijët në fakt janë mjaft të ngjashëm në nevojat që kanë”, tha një shitëse e teknologjive arsimore, duke shpjeguar se kompania e saj zhvillon produkte si për fëmijët ashtu edhe për të moshuarit.

Ndërkohë, kompani që tradicionalisht operonin në sektorë të tjerë po hyjnë në tregun e kujdesit për të moshuarit. Gjiganti shtetëror i hekurudhave CRRC prezantoi shtretër inteligjentë për kujdesin afatgjatë, ndërsa prodhuesi i pajisjeve shtëpiake Haier po promovon produkte të përshtatura për personat me lëvizshmëri të kufizuar.

Autoritetet kineze e shohin “ekonominë e argjendtë” si një burim të ri rritjeje ekonomike, në një kohë kur kriza e pasurive të paluajtshme dhe ngadalësimi i konsumit po rëndojnë ekonominë.

Qeveria vlerëson se ky sektor mund të arrijë vlerën e 30 trilionë juanëve (rreth 4.4 trilionë dollarë) deri në vitin 2035. Sipas të dhënave zyrtare, numri i lindjeve në Kinë ka rënë me më shumë se gjysmën që nga viti 2015 dhe vitin e kaluar arriti nivelin më të ulët që nga themelimi i Republikës Popullore në vitin 1949.

Kjo po i shtyn bizneset që tradicionalisht fokusoheshin te produktet për foshnjat dhe fëmijët të kërkojnë mundësi të reja te konsumatorët e moshuar. Ndryshimi po reflektohet edhe në sjelljen e vetë të moshuarve.

Organizatat e pensionistëve raportojnë se ata po i kushtojnë më shumë rëndësi mirëqenies fizike dhe mendore, duke ndjekur kurse edukimi, aktivitete sportive dhe programe sociale. Për Kinën, plakja e popullsisë konsiderohet një nga sfidat më të mëdha afatgjata. Por për shumë kompani, ajo po kthehet gjithashtu në një nga mundësitë më të mëdha të biznesit./ Financial Times-a.d

Spanja po regjistron nivele të reja rekord sa i përket numrit të turistëve, duke konkurruar tashmë me hapa konkretë Francën për vendin e parë në rang global. Lufta në Iran po “largon” vizitorët nga Turqia dhe Qiproja, të cilët po zgjedhin masivisht Gadishullin Iberik për arsye sigurie. Në fillim të vitit 2026, ekspertët e turizmit në Spanjë parashikonin një rritje të moderuar për këtë vit. Megjithatë, konflikti i armatosur i SHBA-së dhe Izraelit në Iran, si dhe trazirat e mëdha që ai ka shkaktuar në të gjithë Lindjen e Mesme ka ndryshuar tërësisht të dhënat në tregun global të udhëtimeve.

Tani, Spanja konsiderohet nga turistët ndërkombëtarë si një alternativë tejet tërheqëse dhe e sigurt në krahasim me destinacionet luksoze si Dubai, por edhe përballë vendeve tradicionale të Mesdheut Lindor, si Turqia dhe Qiproja. Të dhënat zyrtare për ardhjet e vizitorëve në Spanjë duket se e konfirmojnë plotësisht këtë trend të ri. Vendi priti 9,1 milionë vizitorë ndërkombëtarë vetëm në muajin prill, duke shënuar një rekord të ri historik për këtë periudhë të vitit. Kjo shifër ishte 5,2% më e lartë, ose rreth 450.000 persona më shumë, krahasuar me prillin e vitit 2025.

Në të njëjtën kohë, situata në Lindjen e Mesme paraqitet dramatike për industrinë lokale. Aeroporti Ndërkombëtar i Dubait pësoi një rënie drastike prej 66% të numrit të pasagjerëve gjatë muajit mars. Për shkak të luftës, fluturimet dhe rezervimet ranë në nivele minimale, ndërsa xhiron e botës po bëjnë imazhet e hoteleve dhe rezorteve luksoze që kanë mbetur plotësisht të zbrazëta.

Ekonomia e Spanjës bazohet në një përqindje të lartë te turizmi, pasi ky sektor kontribuon drejtpërdrejt me 13% në Produktin e Brendshëm Bruto (PBB) dhe përbën një shtyllë kritike për zhvillimin e vendit. Ritmet e rritjes së PBB-së në Spanjë – në kombinim edhe me reforma të tjera ekonomike – kanë tejkaluar së fundmi ato të fuqive si Franca, Gjermania, Italia dhe Britania e Madhe.

Duke folur për BBC, Francisco Femenia-Serra, lektor i Gjeografisë në Universitetin Complutense të Madridit, shpjegon këtë fenomen: “Sa herë që ka një krizë në Mesdhe ose në Lindjen e Mesme, Spanja konsiderohet si një strehë e sigurt për t’u vizituar. Një pjesë e turistëve që normalisht do të udhëtonin drejt Turqisë apo Egjiptit për shkak të çmimeve më ekonomike, përfundojnë në Spanjë.”

Shembulli më tipik i këtij shpërthimi turistik është Benidormi, një qytet me 77.000 banorë në provincën e Alicantes në Valencia. Gjatë pandemisë Covid-19, ky qytet mbeti i shkretuar, ashtu si shumë rezorte të tjera në vend, por sot ai është rimëkëmbur plotësisht. Popullsia e Benidormit pesëfishohet në kulmin e sezonit veror dhe pritshmëritë për këtë vit janë maksimale. Fede Fuster, kryetar i shoqatës lokale të turizmit dhe pronar i një prej hoteleve më të vjetra në qytet, shfaqet mjaft optimist. “Në këto momente krizash, sulmesh ushtarake apo luftërash, rezervimet tona rriten gjithmonë,” thotë ai për BBC, duke kujtuar se e njëjta gjë kishte ndodhur edhe në vitin 2011, kur Lindja e Mesme tronditej nga protestat e Pranverës Arabe.

Numri i vizitorëve të huaj në Spanjë vazhdon të thyejë rekorde vit pas viti. Në vitin 2025, ky numër arriti në 97 milionë, duke e rreshtuar vendin si destinacionin e dytë më të madh turistik në botë, menjëherë pas Francës. “Mendoj se ky do të jetë një vit i jashtëzakonshëm,” shton Fuster. “Jam optimist se do të arrijmë pragun e 100 milionë turistëve në Spanjë. Nëse vazhdojmë të rritemi me këtë ritëm, shumë shpejt do të jemi numri një në botë.”

Megjithatë, ky sukses i jashtëzakonshëm vjen shoqëruar me reagime të ashpra nga qytetarët vendas për shkak të mbiturizmit (overtourism). Siç shpjegon profesori Femenia-Serra, qasja ndaj turizmit ka ndryshuar rrënjësisht që nga vitet 2016-2017, kur qytete si Barcelona filluan të vuanin pasojat e mbingarkesës. Sot, shumica e të rinjve spanjollë nën moshën 45 vjeç e shohin turizmin si një thikë me dy prerësa, që sjell përfitime ekonomike, por edhe pasoja negative në jetën e tyre të përditshme. Një sondazh pan-evropian i YouGov, i publikuar në shtator të vitit 2024, zbuloi se 28% e spanjollëve kanë një mendim negativ për turizmin e huaj – përqindja më e lartë në Europë – ndërsa dy të tretat e popullsisë ndajnë të njëjtin mendim me protestat e banorëve.

Aktualisht, autoritetet lokale po kërkojnë formula të reja për të menaxhuar situatën, veçanërisht krizën e strehimit që është rënduar nga përhapja e qirave afatshkurtra. Megjithatë, siç pranojnë ekspertët, asnjë masë e marrë deri më tani nuk ka rezultuar efektive për të ulur numrin e vizitorëve.

Nga ana e tij, menaxheri i hoteleve Fede Fuster i mirëkupton ankesat, por thekson rëndësinë jetike të kësaj industrie për vendin. “Ne themi se jemi industria e lumturisë, por duhet të ndërgjegjësohemi se ndikojmë në jetën normale të qytetarëve. Mënyra se si i mirëpresim njerëzit është çelësi i suksesit tonë. Duhet të punojmë shumë, veçanërisht në qytetet ku ekziston ndjesia se turistët nuk janë më të mirëpritur. Nëse e humbim këtë mikpritje, industria jonë ka mbaruar,” përfundon ai./fjla.al-a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Ish-ministri i Shëndetësisë, Ilir Beqaj, ka kërkuar pushimin e çështjes së “Sterilizimit” ndaj tij, teksa përpara trupit gjykues ka deklaruar se “nuk ka vjedhur”.

Beqaj ka vijuar paraqitjen e kërkesave paraprake, duke kërkuar pavlefshmëri të të gjitha provave digjitale, maile dhe komunikime.

“Kam dyshim tek laboratori i SPAK. Laboratori i SPAK nuk ka akreditim, ose nëse e ka, nuk e tregon atë. Tre herë avokati im ka pyetur a është laboratori  i akredituar. BKH thotë, kjo i takon SPAK. SPAK nuk ka kthyer përgjigje. Në ekspertimet që përdor SPAK, përdoren disa software që nuk vlejnë më. Provat digjitale të përjashtohen. Kërkoj të përjashtohet si provë “aneksi 5”, pasi është një letër pa firmë, pa vulë. As dokument nuk mund të quhet, jo më provë”, tha Beqaj./a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Sektori i ndërtimit dhe pasurive të paluajtshme në Shqipëri po kalon nëpër një dinamikë të fortë zhvillimi, e cila po diktohet nga projektet e mëdha strategjike, kërkesa e lartë e blerësve të huaj dhe sfidat me krahun e punës. Gjatë një interviste të dhënë në podcastin “Pjaca” nën moderimin e gazetarit Alfred Peza, sipërmarrësi i njohur Artan Dulaku ka bërë një skanim të hollësishëm të situatë ekonomike në vend, duke u ndalur specifikisht te projekti 4 miliardë dollarësh i Zvërnecit, i cili sipas tij do të ndryshojë rrjedhën e zhvillimit kombëtar.

Dulaku argumentoi se investimi në zonën bregdetare të Vlorës, veçanërisht në segmentin nga Vjosa në Orikum, përbën një mundësi që duhet shfrytëzuar me shpejtësi nga investitorët përpara se tregu të shtrenjtohet. Ai e cilësoi këtë projekt si unik në shkallë rajonale: “Zona e Zvërnecit, por unë do të sugjeroja Vlorën, nga Vjosa në Orikum. Duhet të investojnë tani, sepse më vonë nuk do të kenë mundësi. Investimi 4 miliardë dollarë në Zvërnec do të ndryshojë jetën e zonës dhe të gjithë Shqipërisë. Në Ballkan nuk ka investime të këtij niveli. Vlora do të jetë një “manastir” jashtë krizës për dy faktorë: investimi i madh i huaj dhe aeroporti”, u shpreh ai.

Duke u ndalur te balanca mes dy poleve kryesore të ndërtimit në vend, Tiranës dhe bregdetit, sipërmarrësi pranoi se kryeqyteti po shfaq shenjat e para të mbingopjes, gjë që rrit hapësirën e zgjedhjes për blerësit, ndërsa theksoi rëndësinë e përzgjedhjes së kompanive serioze në treg. “Ne luftuam të vinim në kapitalizëm, i cili e ka brenda zhvillimin ciklik dhe gjithmonë ka një krizë. Në Tiranë dhe në bregdet janë dy kantieret më të mëdha të ndërtimit. Në bregdet ka hapësira, ndërsa në Tiranë ka filluar një fazë “ngopjeje”. Blerësit mund ta shohin këtë si një opsion për to pasur më shumë zgjedhje. Do t’u rekomandoja kompani serioze, nuk është e rëndësishme 100 euro më pak apo më shumë, aq sa është e rëndësishme të shesësh më vonë atë ku ke derhdur gjakun dhe lodhjen. Kur blen shtëpinë e parë, blen edhe shtëpinë e dytë”, tha Dulaku.

Ky interes nuk kufizohet vetëm te blerësit vendas, por është shtrirë gjerësisht edhe te shtetasit e huaj, ku rasti i italianëve dhe polakëve dëshmon qartë se si perceptohet Shqipëria përpara integrimit të plotë në Bashkimin Europian. “Janë 30 mijë italianë rezidentë në Shqipëri dhe e kanë lehtësuar tregun. Kishim një ekip të interesuar nga Polonia për të blerë ndërtimet tona. Unë u ofrova bregdetin, por interesi i tyre ishte për Tiranën. Ne po presim të hyjmë në BE, kur kjo ndodh, rriten çmimet dhe automatikisht përfundon një operacion imobiliar i suksesshëm. Ne futemi në Europë për pak vite dhe këta e shohin si mundësi: 100 mijë euro për një polak nuk janë gjë kur të ardhurat e tyre janë të larta, kur ata investojnë këtu, nuk kanë as taksa”, sqaroi më tej ai.

Një tjetër çështje me ndjeshmëri të lartë publike e trajtuar gjatë bisedës ishte edhe ajo e origjinës së kapitaleve në ndërtim dhe dyshimet për pastrim parash. Dulaku u tregua i prerë duke bërë dallimin mes fenomeneve abuzive dhe parave legjitime të emigracionit shqiptar që vijnë nga puna në të zezë jashtë vendit, ndonëse nuk fshehu faktin se tregu ka aktualisht një numër të konsiderueshëm pronash të pashitura. “Në ndërtim edhe pastrohen para, por kjo mund të ndodhë edhe në vende të tjera. Por ngatërrohet fakti që 1 milion shqiptarë kanë paratë më të pastra në botë, por janë të detyruar të bëjnë punë të padeklaruara, në të zezë, dhe i sjellin cash sepse punëdhënësi ashtu ua ka dhënë. Ky qëndrim denigrues është absurd; jo çdo para që hyn në Shqipëri është e pistë. Në asnjë mënyrë nuk duhet trembur ajo popullatë që punon mjaftueshëm. Pallatet bosh janë realitet, ne si kompani kemi pallate bosh”, pohoi ai.

Në mbyllje të analizës së tij, Dulaku u ndal te burimet njerëzore dhe profesionale që vënë në lëvizje këtë industri. Ndërsa vlerësoi maksimalisht rritjen e një brezi të ri arkitektësh shqiptarë, ai pranoi se për vepra specifike infrastrukturore si portet apo stadiumet vendi ka ende nevojë për ekspertizën e huaj. Ndërkohë, sa i përket krahut të punës, zgjidhja po gjendet gjithnjë e më shumë jashtë kufijve: “Ne kemi një super klasë arkitektësh; janë të talentuar dhe kanë bërë gjëra të vlefshme. Na duhet ndihma e arkitektëve të huaj; për fat të keq, shqiptarët nuk kanë bërë një marinë, sepse s’kemi përvojë. Për një pallat sporti apo një stadium kemi nevojë për ndihmë dhe nuk është turp, bur për një pallat 12-katësh e teprojmë. Problem është krahu i punës; po marrim nga jashtë, nga India, Pakistani dhe Egjipti, sepse janë më produktivë. Tani është koha më e mirë ekonomike e Shqipërisë; gjithkush po flet për Shqipërinë”, përfundoi Dulaku./a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Gjykata e Posaçme ka dhënë vendimin për çështjen e Kristi Bixhekut, pjesë e një dosjeje të ndarë nga hetimet për Laert Haxhiun, duke e shpallur të pafajshëm për akuzat e “armëmbajtjes pa leje”, “sigurimit të kushteve për vrasje në dëm të Genc Hides” dhe “grupit të strukturuar kriminal”.

Gjykata e ka shpallur fajtor vetëm për veprën penale të “përkrahjes së autorit të krimit”, për të cilën është dënuar me 2 deri në 4 muaj burgim.

Ndërkohë, për të pandehurin Artan Tafani, Gjykata e Posaçme ka caktuar një dënim prej 2 vjet e 7 muaj burg, ndërsa në kuadër të bashkëpunimit me drejtësinë ai përfiton ulje të dënimit, duke u vlerësuar si bashkëpunëtor i drejtësisë dhe duke përfituar nga statusi ligjor përkatës.

Sipas të dhënave, çështja është trajtuar si e ndarë nga dosja kryesore e Laert Haxhiut./a.d

Nard Ndoka, kreu i PDK-së, e ka cilësuar protestën e fundit qytetare si ngjarjen “më të rëndësishme në 35 vite pluralizëm në Shqipëri”. Në një prononcim për televizionin A2CNN, ai u shpreh se kjo lëvizje ka tronditur politikën dhe tregon se njerëzit janë lodhur nga rregullat e vjetra dhe e njëjta gjendje që zgjat prej vitesh.

Sipas Ndokës, protestuesit në një formë po prishin marrëveshjen Rama-Berisha që dy liderët arritën në vitin 2008 dhe që ka sjellë pasoja në jetën politike të vendit. Ndryshimet e asaj kohe, të cilat sipas kritikëve mbyllën sistemin dhe i dhanë gjithë pushtetin kryetarëve të partive, sot po sfidohen hapur nga qytetarë të thjeshtë që nuk nisen me urdhra partie.

Për kreun e PDK-së, ky reagim ka thyer mitin se shqiptarët dhe të rinjtë nuk ngrihen për të kërkuar të drejtat e tyre, duke sjellë një model të ri revolte që nuk kontrollohet nga zyrat e politikës.

“Është protestë që të jep shpresë dhe besim që ka qytetarë që mendojnë larg tutelës politike. Ishte krijuar ideja që qytetarët nuk reagojnë, që rinia rri vetëm në kafe dhe kjo protestë ka përmbysur komplet fabulën e politikës shqiptare. Prandaj i shohim të shqetësuar e të acaruar politikanët. Nuk e kishte menduar kurrë Edi Rama që qytetarët mund ta kundërshtonin në vendimmarrjen e tij.

Rama është i trembur për vdekje, por edhe opozita është vendosur në një pozitë shumë të vështirë, pasi mendonte se sheshi është pronë e opozitës. Problemi është se ne kemi sot një sistem politik të bllokuar nga dy palët dhe është shumë e vështirë ta depërtosh këtë sistem. Ka marrë formë që në 2008, me marrëveshjet me Bashën e Berishën, kanë vendosur pengesa që të mos tejkalohen nga partitë e reja. Por, ajo që po shohin sot është e frikshme dhe këta janë në panik. Në këtë aspekt, ka një lloj shprese, por që të jem realist është në kufijtë e pamundësisëRama është i trembur për vdekje, por edhe opozita është vendosur në një pozitë shumë të vështirë, pasi mendonte se sheshi është pronë e opozitës. Problemi është se ne kemi sot një sistem politik të bllokuar nga dy palët dhe është shumë e vështirë ta depërtosh këtë sistem. Ka marrë formë që në 2008, me marrëveshjet me Bashën e Berishën, kanë vendosur pengesa që të mos tejkalohen nga partitë e reja. Por, ajo që po shohin sot është e frikshme dhe këta janë në panik. Në këtë aspekt, ka një lloj shprese, por që të jem realist është në kufijtë e pamundësisë”, tha Ndoka./a.d

Përplasja e fortë virtuale mes deputetes socialiste Zegjine Çaushi dhe influencueses Dea Mishel ka sjellë një reagim epik nga gazetari Bledi Mane. Si gjithmonë pa doreza dhe me një dozë të lartë sarkazme, Mane ka shpërthyer në rrjetet sociale duke komentuar atë që po konsiderohet si “revolucion” i Instagramit kundër politikës.

Mane ka zgjedhur një krahasim plot humor për të treguar se sa seriozisht duhet marrë ky debat, duke përfshirë në skenë edhe analistin e njohur Lutfi Dervishi.

“Nëse revolucioni ka mbetur në dorën e Dea Mishelit nga Mashkullora, unë do bëj plazh nudo me Lutfi Dervishin në Zvërnec!” – shkruan Mane me ironi therëse.

Me këtë reagim, gazetari thumbon hapur faktin që debatet e rëndësishme për ekonominë dhe turizmin e vendit shpesh kthehen në “shfaqje” personazhesh të njohur, duke lënë të kuptohet se nëse fatet e reagimit qytetar kanë mbetur në dorën e vajzave të internetit, atëherë situata është për të qeshur e për të qarë.

Postimi ka bërë xhiron e rrjetit, duke shkaktuar pafund komente te ndjekësit.

Sipari i diskutimeve nisi nga Kryeministri Edi Rama, i cili ironizoi blogerët dhe influencerët që mbështesin protestat kundër investimit në Zvërnec të Vlorës.//a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Gjatë Konferencës së 3-të Kombëtare të Arsimit dhe Formimit Profesional, ku po diskutohen rezultatet e reformës në arsimin dhe formimin profesional, Edi Rama u ndal edhe te pagat gjatë sezonit turistik.

Ai u shpreh se pagat në bregdetin shqiptar nuk janë më të ulëta se ato në Greqi dhe Kroaci.

Rama gjithashtu u ndal edhe te punësimi i punonjësve të huaj.

“Po të shohim bregdetin shqiptar sot, ka filluar të zhvillohet në Golem. Sot është e paimagjinueshme që dikush, cilido sipërmarrës vendas, të shfaqet në dyert e autoriteteve dhe të propozojë atë lloj zhvillimi. Sepse ai është një zhvillim i papranueshëm, por i lidhur me një kohë kur mundësitë ishin të kufizuara, kur dijet ishin të kufizuara dhe kur aftësia blerëse ishte e kufizuar.

Pavarësisht problematikave që ka pasur zhvillimi i ndërtimit në fushën e turizmit, gjërat kanë ardhur duke u përmirësuar. Kostoja e ndërtimit ka ardhur duke u rritur, por edhe çmimi duke u rritur. Sot, edhe unë këtë e them me përgjegjësi të plotë, sido që do të thotë të kundërtën, sot problemi kryesor i industrisë së turizmit nuk është ‘sa të paguaj’, pyetja është ku t’i gjej punonjësit përkatës që kanë edhe zanatin për ta bërë atë punë si duhet.

Nëse dikush më gjen një vend në bregdetin shqiptar, flas për investimet dhe hotelerinë, ku paguhet më pak se në Greqi, atëherë unë do detyrohem të rishikoj këtë opinion. Nuk gjendet një vend në bregdetin shqiptar që, sipas niveleve, paga të jetë më e ulët se në Greqi, se në Kroaci, nuk ka. Cili është problemi? Problemi është që ata që nxisin racizëm ndaj punonjësve të huaj dhe ata që kujtojnë se punonjësit e huaj vijnë këtu si skllevër, ata nuk duan që të punojnë dhe të marrin një pagë si në Greqi ose Kroaci. Ose nuk janë fare në atë fushë. Punojnë në Instagram dhe japin intervista se si jeta e tyre modeste kushton 20 mijë euro në muaj.

Sa më e lartë të jetë cilësia e sistemit të turizmit, aq më të larta do të jenë pagat. Sa më i lartë të jetë konsumi i atyre që vijnë për të shpenzuar në atë sistem, aq më të larta do të jenë të ardhurat për sistemin”, tha Rama./a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Ambasadori i OSBE-së në Kosovë, Gerard McGurk ka reaguar këtë të martë përmes një postimi në “X” lidhur me zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Kosovë. McGurk përgëzoi KQZ-në, për organizimin e procesit duke e cilësuar si të ‘suksesshëm.

Ndër të tjera ai uroi Albin Kurtin për rezultatin. Ai shtoi se OSBE bën thirrje formimin e institucioneve dhe zgjedhjen e presidentit përmes dialogut.

“E përgëzoj KQZ për organizimin e një tjetër procesi zgjedhor të suksesshëm dhe Albin Kurti për rezultatin e partisë së tij. Votuesit kanë folur; tani përgjegjësia u takon atyre që janë zgjedhur. OSBE bën thirrje për formimin në kohë të institucioneve dhe zgjedhjen e Presidentit përmes dialogut dhe kompromisit.”, ka shkruar ai./a.d

Protesta e fundit që ka zbritur qytetarët në shesh po kthehet në një fushëbetejë të heshtur për influencë politike. Në studion e emisionit “3D nga Alban Dudushi” në RTSH, gazetari Flogert Muça ka analizuar dinamikat e këtij tubimi, duke vënë në dukje se ky organizim po shfrytëzohet nga aktorë të ndryshëm të skenës politike shqiptare, të cilët synojnë të kanalizojnë pakënaqësitë e popullatës në favor të axhendave të tyre.

Sipas Muçës, në këtë lëvizje janë gërshetuar grupe të ndryshme interesi. Ai veçon emra si Arlind Qori, Adriatik Lapaj, Agron Shehaj dhe Sali Berisha si figurat kryesore që po përpiqen të tërheqin mbështetje nga kjo masë qytetarësh. Gazetari sqaron se pjesëmarrësit në protestë përfaqësojnë kategori heterogjene – nga individë me shqetësime të thella ekonomike e sociale, deri te ata me pakënaqësi politike – të cilët në proceset e kaluara zgjedhore kanë votuar kundër forcave tradicionale dhe sot po bashkohen rreth një kauze të përbashkët.

Duke zbërthyer segmentet e ndryshme që përbëjnë këtë protestë dhe interesat që fshihen pas tyre, Muça deklaroi: “Këta që janë aty, unë kam përshtypjen se po kapitalizohen politikisht. Të mllefosurit i do Arlindi, ata që shohin shpresë i do Adriatiku, ato të tjerët që janë një grup sipërmarrës të rinj i do Agroni, një pjesë tjetër i ka çuar doktori që janë zënë sot me ata të Arlindit. Disa të tjerë kanë hallin e ilaçeve. Të gjitha këto grupi interesi janë vota që Edi Rama dje i ka marrë kundër dhe doktori i ka marrë kundër dhe janë sot në shesh. Ata sot kanë pretekstin më të bukur për tu bashkuar dhe mund të thënë na i kërkon rinia, na i kërkojnë qytetarët dhe ti lënë partitë”.

Në vlerësimin e tij profesional, ky mozaik kërkesash dhe grupimesh ofron një terren të përshtatshëm për faktorët politikë, të cilët mund ta përdorin thirrjen e qytetarëve dhe të rinisë si një argument legjitim për të artikuluar platformat e tyre, duke u distancuar formalisht nga formatet e vjetra partiake./a.d

Shqipëria po konfirmohet si një nga destinacionet më tërheqëse turistike të verës 2026, jo vetëm për peizazhet dhe bregdetin e saj, por edhe për kostot gjithnjë e më konkurruese të udhëtimit, shkruan Anna Duplantis në një artikull të botuar në median franceze “Ulysse”.

Sipas barometrit të publikuar nga platforma turistike “Digitrips” dhe media franceze e udhëtimit “L’Écho Touristique”, çmimet e biletave ajrore drejt Shqipërisë, kanë pësuar një rënie të ndjeshme prej 31%, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, duke e renditur vendin mes destinacioneve me uljen më të madhe të tarifave në tregun francez.

Raporti thekson se Shqipëria po fiton terren në listën e destinacioneve më të kërkuara nga turistët evropianë, falë zgjerimit të linjave ajrore me kosto të ulët dhe rritjes së lidhjeve direkte me vendet e Evropës Perëndimore.

Sipas analizës, kjo rënie e çmimeve u ofron turistëve mundësinë, të zgjedhin një destinacion mesdhetar me kosto të përballueshme, në një kohë kur shumë vende të tjera të rajonit, po bëhen gjithnjë e më të shtrenjta.

Ekspertët e turizmit vlerësojnë se Shqipëria vazhdon të ofrojë një nga raportet më të mira mes çmimit dhe cilësisë në Mesdhe, duke kombinuar plazhe me ujëra të kristalta, natyrë të paprekur dhe çmime më të ulëta, krahasuar me destinacionet tradicionale turistike.

Barometri nënvizon se ulja e tarifave nuk lidhet vetëm me konkurrencën mes kompanive ajrore, por edhe me përpjekjet për të nxitur kërkesën, në një periudhë kur rezervimet po ecin më ngadalë se vitet e mëparshme.

Për turistët që planifikojnë pushimet e verës, raporti sugjeron se kjo periudhë përbën një mundësi të favorshme, për të rezervuar udhëtimet drejt Shqipërisë, përpara se rritja e kërkesës të ndikojë sërish në çmimet e biletave./a.d

Prof. Dr. Mislim Zendeli

Edhe pse nuk kam informata të mjaftueshme, të cilat, siç duket, nuk i ka shumica, prandaj edhe protestojnë me të drejtë , si ish-pedagog nga fusha e turizmit po jap opinionin tim lidhur me të ashtuquajturin projekt “Zvërnec–Nartë–Sazan”.

Problemet rreth zhvillimit stihik* të turizmit në Shqipëri datojnë prej kohësh. Vendi doli nga një diktaturë e paparë dhe strukturat udhëheqëse të kohës, shpesh pa vizion e pa përvojë, nuk dinin nga t’ia fillonin.

Megjithatë, që në vitet e para pas çlirimit nga diktatura duhej të viheshin themelet për një zhvillim të qëndrueshëm të turizmit, pasi Shqipëria kishte pothuajse çdo parakusht natyror dhe kulturor: detin, plazhet, peizazhet mahnitëse, qytetet e trashëgimisë si Berati, Gjirokastra, Kruja, Korça, lumenj të pastër, male dhe një pasuri natyrore që, siç themi rëndom, “ia ka falur Zoti”. Për më tepër, kishte një popullsi të re me moshë dhe relativisht të arsimuar dhe të edukuar.

Por mungoi strategjia afatgjatë për zhvillimin e turizmit.

Në vend të planifikimit serioz, u lejua degradimi urban dhe mjedisor. Riviera e Durrësit u mbingarkua deri në ekstrem me ndërtime pa kriter; Saranda u mbulua me kulla mbi kulla; e njëjta logjikë u ndoq në rivierën e Vlorës, asaj të Gjirit të Lalëzit dhe shumë zona të tjera bregdetare. Bregdeti u uzurpua nga të fortët, u prenë pyje e pisha, u shkatërruan peizazhe të rralla për objekte pa identitet arkitekturor dhe pa harmoni me natyrën.

Më vonë nisi vala e resorteve luksoze. Lura, Valamar, San Pietro, Green Coast, Turquoise Marina, e të tjera me vila skajshmërisht të shtrenjta, por shpesh pa infrastrukturë bazike turistike: rrugë jofunksionale, pa kanalizime, pa furnizim të qëndrueshëm me ujë, menaxhim mbetjesh apo transport publik adekuat. Ky model zhvillimi, në stadin ekonomik dhe turistik të vendit, nuk solli rritjen e pritshme të konsumit turistik, pasi investime të tilla kanë efekt të kufizuar multiplikativ kur ekonomia vendase nuk është e integruar me bujqësi intensive, industri ushqimore dhe prodhim lokal.

Në mungesë të një strategjie të mirëfilltë, u bllokuan plazhet publike, u tolerua filozofia “kap çka të kapish”, ndërsa degradimi vazhdoi më tej në lumenj, male dhe zona me vlera të jashtëzakonshme natyrore.

Tërë kësaj periudhe postdiktatoriale u tolerua degradimi i vazhdueshëm dhe, në shumë raste, shkatërrimi i peizazheve natyrore, habitateve, florës dhe faunës. Një shkatërrim i ambienteve të rralla i lejua në Theth, Valbonë, dhe pothuajse në shumicën e perlave turistike të Shqipërisë. Shteti, fatkeqësisht, shpesh mbeti në rolin e një vëzhguesi pasiv, duke mos ndërmarrë me kohë masat e nevojshme mbrojtëse përmes institucioneve kompetente.

Në vend të ndërhyrjeve parandaluese dhe politikave të qarta konservuese, zakonisht mjaftohej vetëm me konstatimin e gjendjes, ndërkohë që dëmet mjedisore thelloheshin dita-ditës. Mungesa e kontrollit institucional, e planifikimit hapësinor dhe e zbatimit të ligjit krijoi terren për ndërtime pa kriter, uzurpim të hapësirave publike dhe dëmtim të ekosistemeve me vlera të jashtëzakonshme natyrore e turistike.

Nga ana tjetër, për hir të së vërtetës, duhet pranuar se qeveritë, Nano, Berisha dhe Rama shumë më tepër, kanë bërë investime të rëndësishme në atë që quhet turizëm kulturor. Restaurimi i qendrave historike në Gjirokastër, Berat, Korçë, Voskopojë, Pazari i Krujës, pedonalja e Shkodrës, kalatë e shumta historike dhe nxitja e disa modeleve të agroturizmit si “Mrizi i Zanave”, “Gjepali”, “Kazerma”, “Kodra e gjelbër” janë hapa pozitivë.

Edhe pse kapitali privat ka realizuar investime të konsiderueshme, të dukshme pothuajse gjithandej – veçanërisht në ndërtimin e objekteve të industrisë së mikpritjes si hotele, restorante, bare dhe struktura të tjera akomoduese e rekreative – zhvillimi i turizmit vazhdon të përballet me mangësi serioze strukturore. Investimet private, sado të rëndësishme, nuk mund ta zëvendësojnë rolin strategjik të shtetit në planifikimin afatgjatë, zhvillimin e infrastrukturës bazike turistike dhe mbrojtjen e resurseve natyrore e kulturore.

Pikërisht mungesa e këtij koordinimi ndërmjet kapitalit privat dhe politikave publike ka bërë që, në shumë raste, zhvillimi turistik të mbetet spontan, i pabalancuar dhe larg standardeve të turizmit të qëndrueshëm.

Shteti pra nga ana e tij ka investuar shumë pak në infrastrukturën bazike turistike. Pas më shumë se tri dekadash tranzicion, vendi ende nuk ka transport hekurudhor funksional, transporti publik ndërurban mbetet problematik, mungon transporti ujor që lidh portet turistike, ndërkaq ai ajror çalon nga stërngarkesa gjatë pikut, ka pak shkolla profesionale për industrinë e mikpritjes, ndërsa shumë plazhe mbeten pa parkingje, pa shpëtimtarë, pa sinjalistikë dhe pa standarde elementare shërbimi. Probleme serioze vazhdojnë të jenë edhe menaxhimi i ujit të pijshëm, mbeturinave dhe ujërave fekale.

Efekti multiplikativ i turizmit mbetet i vogël pasi Shqipëria nuk ka prodhim vendor konkurrues, bujqësi intensive dhe industri përpunuese, sepse një pjesë e madhe e të ardhurave të turizmit përfundon në importe.

Sa i përket rastit të Zvërnecit, për aq sa është bërë publike deri më tani, mendoj se projekti bie ndesh me parimet themelore të turizmit të qëndrueshëm. Turizmi i qëndrueshëm konsiston në zhvillimin e turizmit në një mënyrë që plotëson nevojat e turistëve dhe komunitetit lokal sot, pa dëmtuar mundësitë e brezave të ardhshëm. Ai nuk ka të bëjë vetëm me fitimin ekonomik, por me ruajtjen e një ekuilibri ndërmjet ekonomisë, mjedisit dhe shoqërisë.

Kjo nënkupton:

Qëndrueshmëri mjedisore – ruajtje të natyrës, biodiversitetit dhe peizazhit, kufizim të betonizimit dhe shfrytëzimit të pakontrolluar të resurseve, si dhe mbrojtje të zonave të ndjeshme.

Qëndrueshmëri ekonomike- krijim përfitimesh reale për ekonominë lokale dhe jo vetëm për investitorë të mëdhenj, mbështetje të prodhuesve vendas, gastronomisë tradicionale dhe punësimit afatgjatë.

Qëndrueshmëri sociale e kulturore-respektim të identitetit lokal, trashëgimisë dhe mënyrës së jetesës së komunitetit, pa e transformuar një territor në një hapësirë artificiale që humb autenticitetin.

Shqipëria ka nevojë për zhvillim turistik, por jo për çdo çmim. Ajo ka nevojë për vizion, planifikim dhe politika që ndërtojnë të ardhmen pa shkatërruar atë që natyra dhe historia ia kanë falur.

Në këtë kontekst, projekti për aq sa është bërë publik deri më tani, kontestohet me të drejtë nga protestuesit dhe nga ajo pjesë e opinionit publik që beson se zhvillimi ekonomik duhet të jetë në funksion të interesit afatgjatë të vendit dhe komunitetit lokal.

Natyrisht, investimet e huaja janë të mirëseardhura dhe të nevojshme për një ekonomi në zhvillim si ajo shqiptare. Mirëpo, pyetja thelbësore është: çfarë benefitesh konkrete sjellin ato për komunitetin dhe shtetin? Një investim nuk duhet vlerësuar vetëm nga madhësia financiare apo pamja imponuese e projektit, por nga ndikimi real ekonomik, social dhe mjedisor që lë pas e që do t ju ngel trashëgimi brezave pas.

Në rastin konkret, korporatat investuese mund të gjallërojnë përkohësisht industrinë e ndërtimit dhe të hapin vende pune, por mbetet dilema legjitime nëse këto vende pune do të jenë të qëndrueshme, të mirëpaguara dhe me perspektivë reale për komunitetin vendas. Përvoja e deritanishme tregon se shpesh punësimi mbetet kryesisht sezonal ose me paga minimale, ndërsa pjesa më e madhe e fitimit transferohet jashtë vendit, duke kufizuar efektin real multiplikativ në ekonominë kombëtare.

Nëse një projekt nuk arrin të integrojë prodhuesit vendas, bujqësinë, gastronominë lokale, bizneset e vogla dhe fuqinë punëtore të kualifikuar vendase, atëherë me të drejtë shtrohet pyetja popullore: “A ia vlen barra qiranë?”

*zhvillim stihik nënkupton që turizmi është zhvilluar në mënyrë të çrregullt, pa strategji afatgjatë, pa plan urbanistik ose pa koordinim nga institucionet

*Mislim Zendeli, ish pedagog në Fakultetin e Turizmit dhe Hotelerisë, pranë Universitetit të Tetovës-monitor

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se negociatat mes Uashingtonit dhe Teheranit për t’i dhënë fund konfliktit në Gjirin Persik kanë hyrë në fazën përfundimtare dhe se një marrëveshje mund të arrihet shumë shpejt.

Duke folur para gazetarëve pas ndjekjes së një ndeshjeje të finales së NBA-së në Nju Jork, Trump u shpreh optimist për ecurinë e bisedimeve diplomatike.

“Jemi në fazat përfundimtare të asaj që do të jetë një marrëveshje shumë e mirë”, deklaroi presidenti amerikan. Ai shtoi se marrëveshja mund të finalizohet brenda “dy ose tre ditësh”.

Sipas presidentit amerikan, negociatat për paqen po vazhdojnë dhe palët janë afër një kompromisi.

Gjatë ditëve të fundit, Trump ka pohuar disa herë se SHBA-ja dhe Irani janë pranë një marrëveshjeje, ndërsa ka theksuar se objektivi kryesor mbetet garantimi që Teherani të mos zhvillojë armë bërthamore dhe rikthimi i stabilitetit në rajon.

Megjithatë, zyrtarë iranianë kanë treguar më shumë kujdes në deklaratat e tyre publike, duke theksuar se ende nuk është arritur një marrëveshje përfundimtare dhe se disa çështje mbeten të hapura për diskutim./a.d

Last Updated on 09/06/2026 by Anisa

Një aksident i rëndë ka ndodhur në bypass-in e Vlorës, pranë Kaninës, ku tre automjete janë përplasur me njëra-tjetrën.

Si pasojë e përplasjes, një furgon dhe një veturë janë përfshirë nga flakët dhe janë shkrumbuar plotësisht.

Ndërkohë, në një automjet tjetër, të tipit BMW, një person ka mbetur i bllokuar brenda. Bëhet fjalë për një person rreth 40 vjeç, i cili fatkeqësisht ka humbur jetën në vendngjarje.

Për shkak të dëmtimeve të rënda dhe deformimit të mjetit nga përplasja, trupi i viktimës ndodhet ende brenda automjetit.

Ekipet e zjarrfikësve po punojnë për prerjen e llamarinave dhe nxjerrjen e trupit.

Situata paraqitet tepër e rëndë, ndërsa autoritetet vijojnë veprimet në vendin e ngjarjes.

Ndërkohë në spital janë shoqëruar dhe tre te plagosur./a.d